Itsas Armada Garaiezina

Itsas Armada Garaiezina —ingelesek jarritako izena— edota Itsas Armada Handi eta Txit Zorionekoa —espainiar erregeak jarritako izena; gaztelaniaz La Grande y Felicísima Armada— 1588an Anglo-Espainiar Gerran zehar Ingalaterrako Erresuma inbaditzeko asmoz Filipe II.a Espainiakoak hornitu zuen itsas-gudarostearen izena da.

Espainiarren porrotaren ostean 1589an ingelesek ere beren itsas armada antolatu eta Sir Francis Draken gidaritzapean Espainiaren aurka bidali zuten. Haiek ere sekulako porrota izan zuten.

 Egitasmoa 
Asmoa edo ideia Mantxako kanala itsasoz zeharkatu eta Flandrian Alexandro Farnese, Parmako Dukearen agindupeko 30.000 gerlariz osatutako espainiar gudarostea jasotzea zen. Hauek denak itsas-gudarosteak babestutako ontzietan kanala iragan eta Ingalaterrako Kent konderrian lur hartuko zuten.

 Prestaketak 
1588ko otsailaren 19an, Alonso Pérez de Guzmánek Santa Kruzeko Markesaren heriotza eta Lisboara joateko aginduaren berri jaso zuen.https://web.archive.org/web/20091215114342/http://amerilis.iespana.es/alonsoperez/6parte/2documentos/muertestacruz3.jpg "Santa Kruzen Heriotza"  Itsas Armada Handi eta Txit Gorena diseinatu zuen arkitektoa hil ostean Filipe II.a Espainiakoak lantegi honen ardura Alonso Pérez de Guzmán el Bueno y Zúñiga agindu zion, beharbada gehiago arrazoi politikoengatik militarrengatik baino. Medina Sidoniako Dukeak zalantza batzuen ondoren baiezkoa ematen dio.


Medina Sidoniako Dukearen hasierako etsipena ulertzekoa da, ikerle batzuk baieztatzen dutenez, bere buruaz hau aipatu omen baitzuen: "ez naiz itsasgizon, ez eta gudagizon ere», halere bere postan eta erregeari igorritako gutunetan zehazki hau irakur dezakegu:

Honela bada, erraza da Medina Sidoniako Dukearen kezkak ulertzea, bai erregeak eskatzen zuen bizkortasunari zegokionez baita itsas-gudaroste hark zuen egoera kaskarrari zegokionez ere. Gaizki prestatutako itsas-gudarostea, beharrezkoa nahiz egokia ez zen jendeaz. Azkar diseinatutako itsas-gudarostea, berak denbora gutxian gertu eduki beharrekoa eta gainera eskifaiaz ere motz zegoena (9.000 gizon):

 Itsasgudua 
Itsas-gudarostea itsasoratu berri zela, A Coruña aurrean zegoela enbatek gudarostea desegin eta zabaldu zuten, honela ontzi batzuk Ingalaterrako hego-ekialderuntz bultzaraziz eta beste ontzi batzuk aldiz Bizkaiko golkorantz. Bere aldetik, Medina-Sidoniako dukeak erregeari lantegi horri uko egin ziezaion berriz ere aholkatu zion edota bere aginte kargutik ordezka zezan.

Aldi berean, Itsas-gudarostea A Coruñan ainguratua zegoen unea probestuz ingelesek hari eraso egingo zion beste itsas-gudaroste bat bidali zuten, baina baldintza metereologikoak hain txarrak izanik ingelesek Espainiara ailegatzea ere ezin izan zuten lortu eta euren irteerako portuetara itzuli beharrean suertatu ziren.

 Eragozpenak 
Uztailaren 22tik aurrera, espainiar itsas-gudarosteak Bizkaiko golkora iritsi eta berehala, ekaitz latzek eta itsasoaren egoerak uztailaren 28rako 40 ontzi galduarazi eta gainontzekoetatik banandu zituzten.

Galdutako ontziak itsas-gudarostearen talde nagusira berrelkartzeko beste bi egun iragan behar izan ziren. Beren zoritxarrerako jadanik Thomas Flemingen agindupeko Golden Hind ontzi ingelesak ikusiak zituen, honek bere herrialdea ohartarazteko aski denbora izan zuelarik, betiere Itsas Armada Garaiezina berrosatzen ari zen unean.

Itsas Armada Garaiezina Fowey udalerriaren aurrealdean kokatzean, itsasargi ingelesek dagoneneko bere agerraldiaren berri ematen ari ziren.

Izatez, bada Fleming ofizialak Francis Drake ospetsuari espainiarren ailegatzearen berri ematen dion unearen inguruko kondaira edo kontakizuna. Honen arabera, une hartan bertan Drake ingelesa Plymouth Hoen bola-jokoan omen zegoen Itsas Armada Garaiezinaren etorreraren berri eman ziotenean, honek patxadaz honela erantzun omen zuen:

 Eskoadra eta ontziak 
Oharra: Jarrain agertzen diren datu eta kopuruak webgune honetatik hartuak daude.

 Euskal eskoadrak 
 Bizkaia eskoadra: Juan Martínez de Rekalde bilbotarraren agindupean eta Bizkaia kostaldeko ontzi eta itsasgizonez osatua. Izena Mota Tonak Kanoi kopurua Eskifaia Gerlariak Eraikitze lekua Urtea Oharrak Santa Ana (ontzi nagusia)  	  Naoa  	  768  	  30  	  101  	  311  	  Bizkaiko golkoa 1586 Le Havren hondoa joa. Ontzi ingelesek erasotua eta hondoratua. Gran Grin (bigarren ontzia)  	  Naoa  	  1160  	  28  	  96  	  209  	  ?  	  ? Mantxako kanalan partzialki su hartua. 1588ko irailaren 2an Irlandako mendebaldean dagoen Clare uhartean hondoratua. Santa María de Montemayor  	  Naoa  	  707  	  18  	  42  	  158  	  ?  	  ? Santanderrera itzuli zen. Santiago  	  Naoa  	  666  	  25  	  106  	  206  	  Bizkaiko golkoa  	  1585 Gipuzkoara itzuli zen. María Juan  	  Naoa  	  665  	 24  	  93  	  217  	  Bizkaiko golkoa  	  1585 Gravelinesko itsasguduan kaltetua. 1588ko abuztuaren 8-10 artean Gravelinesen hondoratua. Magdalena  	  Naoa  	  530  	  18  	  65  	  193  	  Bizkaiko golkoa  	  1585 Gipuzkoara itzuli zen. Manuela  	  Naoa  	  520  	  12  	  48  	  115  	  - - Ingelesek atzemana. Santanderrera itzuli zen. Concepción de Zubelzu  	  Nao  	  468  	  16  	  69  	  153  	  Bizkaiko golkoa 1585 Gipuzkoara itzuli zen. Concepción de Joanes d’Elkano Naoa 418 18 61 176 Bizkaiko golkoa 1585 1588ko irailaren 25an Irlanda mendebaldeko Diurling Ne Spainnehach kokalekuan hondoratua. San Juan Naoa 350 21 53 142 Bizkaiko golkoa 1585 1588ko abuztuaren 8an Dunkerquen hondoa joa. Erabilezina. María de Miguel Suso Patatxea 96 6 25 20 Bizkaiko golkoa 1585 Gipuzkoara itzuli zen. San Sebastián Patatxea 78 6 25 10 Bizkaiko golkoa 1585 A Coruñara itzuli zen. Isabela Patatxea 71 10 29 24 Bizkaiko golkoa 1585 A Coruñara itzuli zen. La María de Agirre Patatxea 70 6 25 19 Bizkaiko golkoa 1585 Patu edo helmuga ezezaguna

 Gipuzkoa eskoadra: Miguel Okendo donostiarraren agindupean eta Gipuzkoa kostaldeko ontzi eta itsasgizonez osatua. Izena Mota Tonak Kanoi kopurua Eskifaia Gerlariak Eraikitze lekua Urtea Oharrak Santa Ana (ontzi nagusia)  Naoa 1200 47 120 342 Bizkaiko golkoa 1586 Donostiara itzuli zen. Egunetara istripuz su hartu eta 200 gizonetik gora hil ziren. Nuestra Señora de la Rosa edo Santa María de la Rosa (bigarren ontzia) Naoa 945 26 100 175 Bizkaiko golkoa 1586 Mantxako kanalan kaltetua, Irlandako hego-mendebaldean dagoen Kerry konderriko Blasket uharteen aurrean dagoen Blasket Sound itsasartean hondoratua. Gizon bat ezik gainontzeko eskifaia osoa hil zen.  San Salvador Naoa 958 25 90 232 Bizkaiko golkoa 1586 1588ko uztailaren 31n Mantxako kanalan lehertua. Eskifaiako 200 gizon hilak. 1588ko abuztuaren 1ean bertan behera utzia, ingelesek atzemana, Weymouthera eramana eta Studlenden desegina. Santiesteban Naoa 736 26 75 192 Bizkaiko golkoa 1586 1588ko irailaren 20an Irlanda mendebaldeko Doombeg udalerrian hondoratua. Santa Cruz  Naoa  	  	  	 680 16  41  	  125  	  Mediterraneoa  	 1551 Santanderrera itzuli zen. Santa María  	 Naoa  	  548  	  20  	  73  	  182  	   	  Bizkaiko golkoa  1586 Gipuzkoara itzuli zen. Santa Bárbara Naoa  	 525  	  12  	 47  	  135  	   	  Bizkaiko golkoa 1586 Gipuzkoara itzuli zen. San Buenaventura  	 Naoa  	 379  	  21  	  54  	  154  	  Bizkaiko golkoa 1586 Gipuzkoara itzuli zen. María San Juan  	 Naoa  	 291  	  12  	  40  	  95  	  Bizkaiko golkoa 1586 Lisboara itzuli zen. Doncella Hulka 500 16 48 118 Alemania ? Santanderrera itzuli eta porturako sarreran hondoratua. San Bernabé  	  Patatxea  	  69  	 9  	 19  	  20  	  Bizkaiko golkoa 1586 Donostira itzuli zen. Asunción  	  Patatxea  	 60  	  9  	  16  	  19  	  Bizkaiko golkoa 1586 Gipuzkoara itzuli zen. La Magdalena  	 Pinaza  	 ?  	  1  	  14  	  -  	  Bizkaiko golkoa 	  1586 Gipuzkoara itzuli zen. Nuestra Señora de Guadalupe  	  Pinaza  	  ?  	  1  	  14  	  -  	  Bizkaiko golkoa 1586 Gipuzkoara itzuli zen.

 Gainontzeko eskoadrak 

 Portugal eskoadra: Medina Sidoniako dukearen agindupean, Portugalgo ontzi eta itsasgizonez osatua.

 Gaztelako eskoadra: Diego Flores de Valdésen agindupean, Gaztelako ontzi eta itsasgizonez osatua.

 Andaluziako eskoadra: Pedro Valdésen agindupean, Andaluziako ontzi eta itsasgizonez osatua.

 Levanteko eskoadra: Martin Bertendona bilbotarraren agindupean, Mediterraneo itsasoko ontzi eta itsasgizonez osatua.

 Hulken eskoadra: Juan Gómez de Medinaren agindupean, Alemania nahiz Flandrian eraikitako "Hulk" edo "Urka" ontzi motez osatutako eskoadra.

 Galeazen eskoadra: Huc de Montcadaren agindupean, Napolin eraikitako "Galeaza" ontzi motez osatutako eskoadra.

 Galeren eskoadra: Diego de Medranoren agindupean, Portugalen eraikitako "Galera" ontzi motez osatutako eskoadra.

 Patatxe eta Zabren eskoadra: Diego Hurtado de Mendozaren agindupean, Bizkaiko golkoan jatorria zuten "Patatxe" eta "Zabra" ontzi motez osatutako eskoadra.

 Ingeles eta espainiarren erabateko indarrak 
 Itsas Gudarostea Ontzi kopurua Kanoiak Pedreroak Kulebrinak Denera Ingelesa 172 55 43 1.874 1.972 Espainiarra 124 163 326 635 1.124

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Itsas guduak
Kategoria:Ingalaterrak parte hartutako guduak
Kategoria:Espainiak parte hartutako guduak
Kategoria:Naufragioak
Kategoria:1588ko gatazkak
Kategoria:Royal Navyaren historia
Kategoria:Ingalaterrako itsas-historia