Kreolera

Kreolera edo kreole hizkuntza bi hizkuntza edo gehiagoren arteko nahasketatik eratorritako aldaera egonkorra da. Kreole hizkuntzei lexikoan sarritan igartzen zaizkie jatorrizko hizkuntzetatik gertatutako aldaketa fonetikoak. Morfosintaxiari dagokionez, aditu batzuek uste dute kreolerak euren artean ezaugarri amankomunak dituztela, nahiz eta horren inguruan erabateko adostasunik ez egon.

Kreolerak pidginetik eratorriak dira: pidgina, funtsean, hizkuntza-komunitate desberdinek elkar ulertzeko darabilten komunikazio-tresna sinplea da; urteen joan-etorrian hizkuntza oso bilakatu eta belaunaldi berrien ama-hizkuntza izatera igarotzen denean, pidgina kreole hizkuntza bihurtzen da.

Gehienak kolonialismoaren ondorioz sortu dira azken 500 urteotan. Urteen joan-etorrian batzuk itzali diren arren, beste batzuek sendotu eta estatu batzuetan estatus ofiziala ere bereganatu dute.

 Sailkapena 

 Frantziar kreolerak: Haitiko kreolera egun talde horretako aldaerarik mintzatuena da, 12 milioi hiztun ingururekin. Horrez gain, Maurizioko kreolera, Réuniongo kreolera, Guadalupeko kreolera, guyanar kreolera eta Seychelleetakoa daude.

 Nederlandar kreolerak: gehienak galdu dira, baina Karibe aldean papiamentoa bizirik dago, Holandarren Antilletan eta Aruban ofiziala baita. Hemen sailkatu dugun arren, osagai gehienak portugesa eta gaztelaniazkoak dira. Beste alde batetik, afrikaansak kreoleraren eta dialektoaren arteko ezaugarriak ditu.

 Portugaldar kreolerak: papiamentoaz gain, Ginea-Bissauko kreolera eta Cabo Verdekoa garrantzi handikoak dira euren lurraldeetan.

 Espainiar kreolerak: chavacanoa Filipinetan (batik bat Zamboangan) aipagarriena da, papiamentoarekin batera.

 Ingeles kreolerak.

 Ikus, gainera 
 Kreole.
 Pidgin.

 Kanpo estekak 

 "Society for Pidgin and Creole Linguistics"

Kategoria:Hizkuntza kreoloak