Errota zaharra (abestia)

Errota zaharra  Lourdes Iriondok eta Xabier Letek interpretatzen zuten abestia da. Doinua Xabier Letek berak konposatu zuen eta hitzak Juan Mari Lekuonarenak dira. Lurdes Iriondo izeneko albumean argitaratu zuen 1974an Artezi argitaletxeak. Berriro azaldu zen kantua 2006ko Lurdes Iriondo. Antologia albumean.

Xabier Lete eta Lurdes Iriondo bikoteak kantatuz zabaldu zuten kantu hau gure herrietan. Kantaren doinuak antza du Urzo xuri edder bat izenekoarekin (Etxahun Irurik 1970ean sortutakoa).

Hogeigarren mendearen 60ko hamarkadako gazte euskaldunen gogo-bihotzetan iltzatuta geratu ziren Lourdes Iriondo Mujikaren kantuak eta kantukera. Joxan Artze Ez Dok Amairu taldekidearen hitzetan: Oso sakonetik kantatzen zuen, barnemuinetik erabat. Hustu egiten zen kantu bakoitzean, bihotz eta arima. Erabateko sentimenduarekin kantatzen zuen.

 Hitzak 
Abestiaren protagonista errota zahar bat da. Erreka-txokoan dago, uraren ertzean, basati beltzean. Lanean dagoen bitartean uraren indarra baliatzen du alea zehetzeko. Eta bitartean mugimendu etengabe horretan negar egiten du, zotin sikua egiten du errotarriak.

Bertso hauek Juan Mari Lekuona oiartzunarrarrenak dira. Juan Mari Lekuonak bere osabaren Manuel Lekuona jarraitzailea izan zen eta osabaren bidea jorratuz, ahozko tradizioaren eta herri-lirikaren ikertzaile aparta izan zen.
Errota zahar maitea
 uraren ertzean,
 uraren ertzean da
 basati beltzean:
 negar egiten dezu
 alea txetzean.

 Ni ere triste nabil
 zutaz oroitzean.
Zotin sekua dagi
 errotarriak.
 Itzalitako izar-dirdirak
 dira neretzat zure begiak.

Izar eder bat dago
 hor goiko lepuan,
 errota zaharra, berriz,
 erreka zokuan.
 Berebiziko pena
 badaukat barruan:
 ezin gindezke bizi
 elkarren onduan.

Bizitzaren legea
 nahi det onartu.
 Halabeharra
 koraiez hartu,
 berez doana
 zertan behartu?
 Hainbat errota zahar 
2022an Gipuzkoako erroten inguruko diagnostiko bat egin zuen Alex Roteta Nazabal oiartzuarrak eta horretarako aurreko mendearen amaieran Antxon Agirre Sorondo etnografoak egindako lana hartu zuen oinarri. Gipuzkoan 700 errota katalogatu zituen eta horietatik 47 baino ez zeuden martxan 80ko hamarkadan. 2022an, herrialdeko ibai eta arro guztiak kontuan hartuta azterketa berritu zuen Rotetak eta bere kalkuluen arabera 30 ziren orduan martxan dauden errotak. Osorik zeuden errotak ziren haiek. Agirre Sorondok 1980eko hamarraldian katalogatu zituen 700 errota horien artean, baziren 2022an erabat desagertuta zeudenak, beste batzuk lau pareta baino ez ziren, beste batzuk baserri bihurtu eta makineriarik ez zuten eta tartean baziren  kanala edo antepara mantentzen zutenak ere.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Xabier Lete eta Lourdes Iriondo "Errota zaharra" abestia abesten entzungai. Hitzak karaoke moduan irakurgai daude.
 Urnietan Lourdes Iriondoren omenezko ekitaldian abestutako "Errota zaharra" abestia entzungai.

Kategoria:Euskal abesti herrikoiak
Kategoria:Xabier Leteren abestiak
Kategoria:Lurdes Iriondoren abestiak