Funtzio-talde

Kimika organikoan funtzio-taldeak egitura azpimolekularrak dira, hauek dituen molekulari erreaktibotasuna ematen dien konposaketa elemental eta konektibotasun zehatz batez bereizten direnak. Egitura hauek hidrokarburo kate aseek galdutako hidrogeno atomoak ordezkatzen dituzte. Hidrokarburo alifatiko edo kate irekiko taldeak generikoki R bezala irudikatzen dira (alkil erradikalak), aromatikoak edo bentzenoaren eratorriak Ar (aril erradikalak) bezala irudikatzen diren bitartean.

 Funtzio-talde arruntenak 
Jarraian zerrendaturiko funtzio-taldeak arruntenak dira. Tauletan, R, R' edo antzeko ikurrek hidrokarburo kate bati, hidrogeno atomo bati edo edozein atomo multzori erreferentzia egin diezaiokete.

 Funtzio-talde oxigenatuak 
C-O loturen presentzia

 Funtzio-taldea Konposatu mota Formula Egitura Aurrizkia Atzizkia Adibidea Hidroxilo taldea (OH Taldea) Alkohola R-OH 75px|Hidroxilo hidroxi- -ol 75px|Etanola (Alkohol etilikoa) Alkoxi taldea (edo ariloxi) (O Taldea) Eterra R-O-R' 75px|Alcoxi -oxi- R-il R'-il éter 75px|Etoxietano edo Dietileterra (Eter etilikoa) Karbonilo taldea Aldehidoa R-C(=O)H 70px|Karbonilo karbaldehido- -al 50px|Etanal (Azetaldehidoa) Zetona R-C(=O)-R' 75px|Karbonilo oxa- -ona 75px|Propanona (Azetona) Karboxilo taldea Azido karboxilikoa R-COOH 85px|Karboxiloa karboxi- Azido -oiko 75px|Azido etanoikoa (Azido azetikoa) Azilo taldea Esterra R-COO-R' 85px|Aziloa -iloxikarbonil- R-ato de R'-ilo 75px|Etilo etanoatoa (Etilo azetatoa)

 Funtzio-talde nitrogenatuak 
Amidak, aminak, nitrokonposatuak, nitriloak. C-N loturen presentzia

 Funtzio-taldea Konposatu mota Formula Egitura Aurrizkia Atzizkia Adibidea Amino taldea Amina R-NR2 75px|Amino amino- -amina 75px|Isobutilamina Imina R-NCR2 75px|Imina imino- -imina 75px|1,5-Diazabiciclo[4.3.0]non-5-eno (BDN) Talde aminoaeta karbonilo Amida R-C(=O)N(-R')-R" 100px|Imida karbamoil- -amida 100px|Tetrametiletildiimida Nitro taldea R-NO2  70px|Nitro nitro- _ 70px|Nitropropano Nitrilo tadlea Nitriloa edo zianuroa R-CN 75px|Nitriloa edo Zianuroa ziano- -nitrilo 65px|Tetrazianoetilenoa (TCNE) Isozianuroa R-NC 75px|Isozianuro _ isozianuro 75px|Tert-butil isozianuroa Isozianato R-NCO 100px|Isozianato _ isozianato 100px|Metil isozianato azo taldea Azoderibatua R-N=N-R' 75px|Azo _ _ 100px|Dietil azodikarboxilato (DEAD) Diazoderibatua R=N=N 75px|Diazoderibatua diazo- _ 70px|Diazometanoa Diazonio gatza -N≡N _ _ -azida 125px|2-Dimetilaminoetilazida (DMAZ) Hidrazina R2N-NR2 _ _ _ _

 Funtzio-talde halogenatuak 
Karbonoz, hidrogenoz eta halogenoez osatutako konposatuak

 Funtzio-taldea Konposatu mota Konposatuarenformula Aurrizkia Atzizkia Haluro taldea Haluro R-X halo- _ Azilo taldea Azido-haluroa R-COX Haloformil- -oilo haluroa

 Sufrea duten taldeak 
 Funtzio-taldea Konposatu mota Konposatuarenformula Aurrizkia Atzizkia Sulfuro taldea  Tioeterra edo sulfuroa  R-S-R' alkil tio-  -  R-SH   Tiol  tiol merkapto-  -tiol R-SO-R'   Sulfixido  _ _  _ R-SO2-R'   Sulfona  _ _  _ _  Azido sulfoniko   RSO3H sulfo-  azido -sulfoniko

 Organofosforatuak 
 Funtzio-taldea Konposatu mota Formula Egitura Aurrizkia Atzizkia Adibidea Fosfina PR3 75px|Fosfina _ _ 100px|Klorodifenilfosfina _ P(=O)R3 75px|fosfina oxidoa _ _ 75px|Hexametilfosforamida (HMPA) Fosfinito P(OR)R2 75px|Fosfinitoa _ _ 75px| Fosfinato P(=O)(OR)R2 75px|Fosfinatoa _ _ 75px|Kloroetilfosfinatoa Fosfonito P(OR)2R 75px|Fosfonitoa _ _ 75px|HEDP Fosfonato P(=O)(OR)2R 75px|Fosfonatoa _ _ 95px|N-fosfonometil glizina (Glifosatoa) Fosfito P(OR)3 75px|Fosfitoa _ fosfito 125px|Trimetil fosfitoa Fosfato taldea Fosfato P(=O)(OH)2R 100px|Fosfatoa _ _ 100px|Trietilo fosfatoa Fosforano PR5 75px|Fosforanoa _ _ 75px|Diklorotrifenilfosfina

funtzio-taldeen izenak alkanoen izenekin konbinatuz konposatu organikoak izendatzea lortzen da. Izendapen hau arautzeaz konposatu organikoen nomenklatura arduratzen da.

Funtzio-taldeetan hidrogenorik ez duten atomoak beti lotura kobalenteekin lotzen dira, gainontzeko molekulak bezala. Atomo taldea gainontzeko molekularekin lehenik indar ionikoen bidez lotzen denean, taldea, modu egokiagoan, ioi poliatomiko edo ioi konplexu bezala izendatzen da. Aurreko guztiak erradikal deitzen dira, erradikal hitza erradikal askearen aurretik doan esanahiarekin erabiliz.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Talde funtzionalak