Luis Bandres

Luis Mari Bandres Unanue (Pasaia, Gipuzkoa, 1944ko otsailaren 18a - 2009ko abenduaren 2a) unibertsitateko irakaslea eta politikaria izan zen, EAJko militante historikoa eta euskararen bultzatzailea.

 Bizitza 
1965ean ingeniaritza tekniko industriala amaitu zuen; 1970ean, goi-mailako ingeniaritza. 1976an doktore-titulua eskuratu zuen.

 Elhuyar 
1965etik aurrera zientzia eta teknika gaiak irakatsi zituen, hala euskaraz nola erdaraz, hainbat ikastegitan. 1972an, Elhuyar Kultur Elkartea sortu zuen taldeko kidea izan zen, besteak beste Mikel Zalbide eta Andoni Sagarnarekin, eta Elhuyar elkarte horren lehen lehendakaria izan zen.

Elhuyar taldearen abiapuntuko kideak Luis Mari Bandres, Juanjo Gabiña, Jesus Mari Goñi, Andoni Sagarna eta Mikel Zalbide izan ziren. Zientziarako erabilgarri izango zen euskara-eredua eta terminologia lantzen zuten, hots, prosa eta lexiko zientifikoa.

Garai horretan euskarazko irakaskuntza orokorreko irakas materialaren falta handia zegoen. Langintza horretan abiatzeko bidea Elhuyar taldea lankidetzan aritu izan zen Hiazinto Fernandorena eta Jose Ramon Etxebarriarekin. Talde-lanean idatzi zuten Haizeak, euria eta klima izeneko liburua, irakaskuntza orokorreko prestaturiko lehenengo irakasmaterialetako bat. Egileen artean zeuden, besteak beste, hauek: Luis Mari Bandres, Iñaki Azkune, Andoni Sagarna, Pedro Miguel Etxenike, eta Mikel Zalbide.
Kideek larunbateko mintegietarako prestatzen zituzten lanak zabaltzeko, zein beraien artean adostutakoaren probaleku gisa, Elhuyar aldizkaria sortu zuten.

Aldizkariaren lehen zenbakia 1974ko irailean kaleratu zen, RSBAPen legezko babesari esker, eta RSBAPen babesa izan zuen harik eta Elhuyar taldeak 1981. urtean kultur elkartearen estatutuak onartu zuten arte.

Elhuyar taldearen abiapuntuko kide horiek Luis Mari Bandres, Juanjo Gabiña, Jesus Mari Goñi, Andoni Sagarna eta Mikel Zalbide izan ziren. Zientziarako erabilgarri izango zen euskara-eredua eta terminologia lantzen zuten, hots, prosa eta lexiko zientifikoa. Kideek larunbateko mintegietarako prestatzen zituzten lanak zabaltzeko, zein beraien artean adostutakoaren probaleku gisa, Elhuyar aldizkaria sortu zuten. Aldizkariaren lehen zenbakia 1974ko irailean kaleratu zen, RSBAPen legezko babesari esker, eta RSBAPen babesa izan zuen harik eta Elhuyar taldeak 1981. urtean kultur elkartearen estatutuak onartu zuten arte.thumb|Etxenike eta Bandres (UEU, Iruñea, 1983) |ezkerrera
UEUren zientzia-alorreko sailen sorrera bultzatu zuen, finantzazioa bilduz, liburuak idatziz eta talde eragileko kide izanez. 

 Irakasle 
Don Bosco lanbide-eskolako irakasle izan zen 1970ko hamarkadan. 1975etik aurrera Donostiako EHUren Kimika Fakultate jaio berriaren lehen idazkaria izan zen. Fakultatean, besteak beste, euskarazko lerroak sortzea bultzatu zuen. Horrela 1977ko lehen hiruhilekoan berak irakasten zuen bigarren ikasturteko Mekanika ikasgaiaren ariketak euskaraz lantzen hasi zen hamar ikasleko talde bat Antton Santamaria irakaslea izan zelarik.

Euskal Herriko Unibertsitateko udako ikastaroetako, Bergarako UNEDeko eta Industria Ingeniaritza Teknikoaren Unibertsitate Eskolako zuzendari izan zen. Azken urteetan unibertsitate-irakasle aritu zen EHUn, eta 1991z geroztik Ingeniaritza Elektronikoko katedraduna zen. 

 Kutur eragile 
Hedabideetan —Berria egunkarian, kasu— artikuluak idatzi zituen. Txistulari eta albokaria ere izan zen, Ez Dok Amairu talde mitikoaren hasierako partaideetakoa izanik. Gaixotasun luze baten ondorioz zendu zen. Berria: «Luis Mari Bandres euskaltzalea eta EAJko militante historikoa hil da», Berria, (2009-12-03)
CAF-Elhuyar Merezimendu Saria jaso zuen 2010 urtean euskarazko zientzia eta teknologia euskaraz dibulgatzean eginiko lanagatik.CAF-Elhuyar sariak

 Jarduera politikoa 
EAJ alderdiko kidea zen, eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Turismoko sailburu eta Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Ekintzako ahaldun izan zen. 1980tik 1985 arte, Eusko Ikaskuntzako Zientzia Saileko lehendakaria.

Ustelkeria leporatu zitzaion Irungo Ogasunaren aferan, Maite Moneo bere emaztea zuzenean nahasturik suertatu zenean, Ogasun Publikoarekin zituen milioika euroko zor fiskalak ezabaturik geratu baitziren.«Primeras acusaciones», Gipuzkoatik webgunea.

 Lanak 
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 89 lan bildu dira Horien artean sartzen dira 20 liburu, 3 hitzaldi, 7 ikastaro eta 51 artikulu.Luis Mari Bandresen produkzioa Inguma datu-basearen arabera (87 produktu) Hainbat artikulu idatzi zituen Elhuyar aldizkarian, batez ere zientziaren historiari buruzkoak.

 Liburuak 
Zientzia eta teknologiaren inguruan liburu hauek idatzi zituen, kasu gehienetan lankidetzan Elhuyar, UZEI edo UEU beste kide batzuekin:
 Zirkuituen teoria (Elhuyar, 2011)
 Zientziaren historiografia III (Zientzia XIX. mendean) (Gaiak, 1998)
 Zientziaren historiografia (II) (Errenazimendutik XIX. mendera arte) (Gaiak, 1998)
 Zientziaren historiografia (I) (Aurrehistoriatik Erdi Arorarte) (Gaiak, 1992)
 Termodinamika klasikoaren oinarriak (UEU, 1983)
 Teknologia elektrikoa (UEU, 1981)
 Ekonomiaren hastapenak (UEU, 1980)
 Elektromagnetika (II) (UEU, 1980)
 Fisika hiztegia (UEU, 1980)
 Kimika hiztegia (UZEI, 1980)
 Elektromagnetika (UEU, 1980)
 Akustika (UEU, 1978)
 Algebra bektoriala (UEU, 1978)
 Energia (UEU, 1978)
 Fisika (UEU, 1977)
Zientzia liburuez gain, bestelako lan hauek ere kaleratu zituen:
 La causa del Pueblo Vasco. Adaptación de la obra de Fco. X. De Landaburu (1988),
 Euskal Abertzaletasunaren historia: 1936ra arte (Sabino Arana Kultur Elkargoa, 1991),
 Nuestro desafío vasco (1998).

 Errekonozimenduak 

 2022: CAF-Elhuyar Merezimenduzko saria Elhuyar Taldea sortu zuten kideei: Iñaki  Azkune, Felix Azpiroz, Juanjo Gabiña, Jesus Mari Goñi, Andoni Sagarna, Mikel Zalbide, eta Luis Mari Bandres.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Anjeles Iztueta Azkue

 Komunikazioa euskaraz ingeniaritzan

 Kanpo estekak 

Kategoria:Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailburuak
Kategoria:Jelkideak
Kategoria:Elhuyar Fundazioa
Kategoria:Pasaitarrak
Kategoria:Euskal Herriko ingeniariak
Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak
Kategoria:Udako Euskal Unibertsitatea
Kategoria:Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak III. legegintzaldian
Kategoria:Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak IV. legegintzaldian
Kategoria:Elhuyar Merezimendu Saridunak