PEN

PEN ("Poets, Essayists and Novelists") edo International PEN literatura arloko nazioarteko erakundea da, idazleen arteko elkartasuna eta laguntasuna sustatzeko helburuarekin 1921ean Londonen (Ingalaterra) sortua. Arlo horretako erakunderik zaharrena da munduan, bai eta giza eskubideen aldeko betaranoena ere.

Izenak dioen bezala jatorriz poeten, saiakeragileen eta eleberrigileen elkartea bazen ere (garaian editore eta antzerkigileak ere barne hartuz), gaur egun bestelako idazleak ere kontuan hartzen dituzte, kazetariak, itzultzaileak eta historialariak nagusiki, eta beste helburu batzuen artean adierazpen-askatasuna bultzatzea eta jazarritako, kartzelaratutako, torturatutako edo eraildako idazleen aldeko lana egitea dituzte.

 International PEN 
Erakundea 1921ean sortu zuen C.A. Dawson idazleak. Londresen du erakundeak egoitza nagusia sorreratik, baina gaur egun 145 klub dituzte munduan zehar 104 herrialdetan zehar. Kide guztiek PEN manifestua sinatu behar dute, honako puntuetan laburbil daitekeena:

 Literaturgintzaren garapena eta babesa, nazioarteko mugen eta istiluen gainetik.
 Literatur lanak gizateriaren ondaretzat hartzea eta babestea.
 Gizatalde ezberdinen arteko elkar-ulertzea bultzatzea.
 Pentsamentuaren transmisio askea eta adierazpen-askatasunaren babesa.

Idazle Presoak, Itzulpena eta Hizkuntza Eskubideak, Emakume Idazleak, Bakea eta Idazleak eta Idazleak Erbestean izeneko egitasmoak martxan ditu.

Kide ospetsuen artean Joseph Conrad, George Bernard Shaw, Arthur Miller, Mario Vargas Llosa eta Harold Pinter dugu, beste hainbaten artean. Eta nazioarteko klubei eta jazarpen politikoari dagokionez, Kurdistangoa da nabarmentzekoa, Kolonian (Alemania) egoitza baitauka Turkian bertan jarduerak oso mugatuta dituztenez.

Bestela, literatura sariak urtero banatzen dituzte, euren artean Faulkner, Malamud eta Henry Prize sariak.

 PEN Internationalen presidenteak 
PEN Internationalen presidenteak John Galsworthy 1921–1932 H.G. Wells 1932–1935 Jules Romains 1936–1939 Denis Saurat, François Mauriac, Thornton Wilder, Hu Shih  1941–1946 Maurice Maeterlinck 1947–1949 Benedetto Croce 1949–1953Charles Langbridge Morgan 1954–1956 Andre Chamson 1957–1959 Alberto Moravia 1960–1962 Victor E. van Vriesland 1963–1965 Arthur Miller 1966–1969 Pierre Emmanuel 1970–1971Heinrich Böll 1972–1973 V.S. Pritchett 1974–1976 Mario Vargas Llosa 1977–1979Per Wästberg 1979–1986 Francis King 1986–1989 René Tavernier 1989ko maiatzetik azaroraPer Wästberg (bitartekoa edo behin-behinekoa) 1989ko azarotik 1990eko maiatzera György Konrád 1990–1993 Ronald Harwood 1993–1997 Homero Aridjis 1997–2003 Jiri Grusa 2003–2009 John Ralston Saul 2009 –2015 Jennifer Clement 2015 –

 PEN Internationalen partaide ezagunak 
 Homero Aridjis
 Carmen Aristegui
 Margaret Atwood
 Heinrich Böll
 Susan Sontag
 Jorge Luis Borges
 Gioconda Belli
 J.M. Coetzee
 Joseph Conrad
 Elizabeth Craig
 Nadine Gordimer
 Gloria Guardia
 Robie Macauley
 Thomas Mann
 Predrag Matvejević
 Arthur Miller
 Charles Langbridge Morgan
 Toni Morrison
 Octavio Paz
 Harold Pinter
 J. K. Rowling
 Michael Scammell
 George Bernard Shaw
 William Styron
 Luisa Valenzuela
 H. G. Wells
 John Ralston Saul

 Euskal PEN 
Frankismoaren garaian sortu zuten Euskal Herriko kluba, 1950ean, "Idazkortz" euskal bilkura izenarekin. Ekimenak erbestean zegoen Eusko Jaurlaritzaren sostengua jaso zuen eta Andima Ibiñagabeitia, Jokin Zaitegi, Jon Mirande, Federico Krutwig eta Txomin Peillen izan ziren kideetako batzuk. Hala ere, urtebete eskaseko ibilaldia besterik ez zuten egin.

1987an ekimena berriro martxan ipintzeko saiakera laburraren ostean, 2004an azkenean gaur arte luzatzen den ibilbideari ekin zioten, nazioarteko onarpenarekin. Azken urteotako kideen artean Laura Mintegi, Joxemari Iturralde, Eider Rodriguez, Lutxo Egia, Fito Rodriguez, Paddy Rekalde, Asier Serrano eta Urtzi Urrutikoetxea ditugu. Gaur egun, Bilboko Euskararen Etxean du egoitza Euskal PEN Klubak.

2005etik "Euskal PEN Idazluma" saria banatzen dute. 2008tik, bestalde, Basque Writing aldizkaria kaleratzen dute, euskaraz zein ingelesez.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Miñan (2021eko English PEN sariduna)

 Kanpo estekak 
 International PEN
 Euskal PEN Kluba

Kategoria:Nazioarteko erakundeak
Kategoria:Literatura elkarteak
Kategoria:Giza eskubideak
Kategoria:Akronimoak
Kategoria:PEN International
Kategoria:1921