Lepahori

Lepahoria (Martes martes) mustelidae familiako haragijalea da, isatsa luzea eta iletsua duena, ia Europa osoan bizi dena.

 Deskribapena 
Gorputz luze iluna du, neguan kolorez pixka bat argitzen dena. Bularrean orban horia dauka, hortik bere izena. 25 zentimetroko altuera eta burutik buztanera 50 zentimetroko luzera ditu, buztanak 30 zentimetro izanik. hankak, ordea, laburrak dira, mustelidoen itxura tipikoa baitu. Helduek 1,5 kilogramoko pisua dute. Ikusmena, usaimena eta entzumena oso garatuak ditu.

 Jokaera 
220px|thumb|Lepahoria hegazti bat ehizatu berritan.
Mustelidoen artean hatzapar erdi-uzkurkorrak dituen espezie bakarra da: horri esker, zuhaitzetara erraz igotzen da eta zoruan ere lasterkari ona da. Animalia gautarra da eta entzumen bikainari esker. ugaztun txikiak, txoriak, intsektuak eta igelak ehizatzen ditu. Dieta osatzeko, sarraskia, fruituak, txorien arrautzak eta eztia ere jaten ditu.

Animalia lurraldekoia da eta bere eremua gorotzarekin markatzen du. Gorotza azeriaren antzekoa du baina lore usain handiagoduna.

Bizitza luzeko animalia da, hamaika urte ere hartzen baititu. Etxekoturiko lepahori bat 18 urte bizitzera iritsi zen.

 Ugalketa 
Bikoteak uUztailaren eta abuztuaren artean elkartzen dira. Kopularen ondoren —inoiz ordubete iraun izan dute — emeak zazpi hileko haurdunaldia izaten du. Martxoa edo apirilean erditzen da. Kume bat eta bost artean izaten ditu eta jaiotzean, 30 gramoko pisua izaten du bakoitzak. 12-16 aste egiten dute habian.

 Harrapariak 
Lepahoriaren harrapariak arrano beltza, azeria, otsoa eta basakatua dira.

 Gizakiarekin harremana 
Lepahoriaren larrua ere preziatua da eta horregatik ehizatua izan da. Gizakiek pozoitu ere egin izan dute, ehiztarientzako preziatuak diren hegaztiak jan ez ditzan. Gaur egun legez babestuta dago. Basoen soilketak, ordea, lepahorien populazioan eragin nabarmena du.

 Taxonomia 
Zortzi azpiespezie ezagutzen dira:
 Martes martes martes
 Martes martes borealis
 Martes martes latinorum
 Martes martes lorenzi
 Martes martes minoricensis
 Martes martes notialis
 Martes martes ruthena
 Martes martes uralensis

 Euskal Herriko habitata eta egoera 
Lepahoriaren habitata hosto erorkorreko zuhaitzen baso handiak kontserbatzen diren eremuak dira. EAEn ur isurialdeak banatzen dituzten mendikate handietan eta Karrantzako eta Kantabriako mendilerroetan bakarrik aurkitzen da. Andatzan konifero landaketak nagusi izan arren lepahoriak ikusi izan dira. Nafarroan Erronkari, Zaraitzu eta Aezkoa ibarretan, Aretako mendilerroan eta Aurizko mendietan aurkitzen da. Izkoko mendietan ere badira, behar bada gainerako populazioetatik isolaturik. Hegoaldeko muga Leireko mendilerroan dago.

Euskal Autonomia Erkidegoan populazioa ezezaguna bada ere, datu faltak dentsitatea baxua dela erakusten du. Gehiegizko harrapaketak eta baso-ustiakuntzak espeziea mugatu dute. Europako hainbat eremutan haren populazioaren joera baso-ustiakuntzari lotua dagoela ikusi da. Zepo eta harrapaketen debekua ere garrantzitsua da. Euskal Autonomia Erkidegoko mehatxatutako espezieen katalogoan dago, bakana babes kategorian.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Lepahoria. (martes, martes). Euskal herriko fauna. 

Kategoria:Mustelinae
Kategoria:Euskal Herriko kontinentar ugaztunak
Kategoria:Europako ugaztunak
Kategoria:Lineok deskribatutako taxonak