Luddismo

Luddismoa industrializazioaren aurkako langile mugimendu bat izan zen, Ingalaterran bereziki 1811-1812 urte bitartean garatu zena. Ehungintzako langileak ziren batez ere, euren lanpostuak kolokan jartzen zituztelakoan makina berrien erabileraren aurkakoak. Izan ere, makina horiek (ehungailu industrialek eta iruteko ardatz automatikoek) lanpostuak desagerraraztea zekarren orokorrean, baina baita ordu arte teknikoak edo espezializatuak ziren lanbideak kualifikazio gutxiko (eta beraz, soldata apaleko) lanpostuez ordezkatzea ere.

Ludditak makina horiek apurtzeagatik nabarmendu ziren burutu zituzten protestetan. Luddismo hitza mugimenduaren buruzagia izan zen Ned Ludd pertsonaiarengandik dator; mugimenduaren jarraitzaileei luddita deritze.

Batez ere ehungintzaren arloan gertatu bazen ere (hori baitzen industria iraultzak gehien eragin zuen sektorea), antzeko mugimenduak gertatu ziren nekazaritzan, adibidez. Bestalde, industrializazioak aurrera egin ahala, Britainia Handian sortutako mugimendua Europako beste herrialdeetara hedatu zen.

Ludismo hitza teknologia berrien kontrako jarrerarekin lotzen da gaur egun, baina historialari batzuek langile borrokari dagokion mugimendutzat hartu dute, eta ekintza ludistak lan baldintzak negoziatzeko taktika gisa definitu dituzte.

 Errepresioa Ingalaterran 
Kapitalismoaren finkatzean momentu garrantzitsua zen, eta mugimenduaren aurka gogor egin zuten agintariek, fabriketan espioiak erabilita edo makineria hausteagatik heriotza zigorra ezarrita. Foku nagusiak Ingalaterrako Lancashire, Nottinghamshire eta York hirietan piztu ziren. 1813ko urtarrilaren 2an, Ludditen aurkako epaiketa garrantzitsua abiatu zuten. Yorken 66 langile epaitu zituzten urtarrilean makineria puskatzea egotzita. Emaitza: zenbait deportatu eta hamalau exekutatu zituzten.

 Luddismoa Europan 
Europako gobernu guztiek zigor gogorrak ezarri zituzten makinak apurtzen zituztenen kontra, baita heriotza zigorra ere. Ingalaterran ez ezik (1790-1917), Frantzian (1817-1923), Belgikan (1821-1830) eta Alemanian ere (1830-1842) zabaldu ziren. Lyoneko (1831) eta Saxoniako (1844) ehungileen matxinada handietan ere aurrekoetako ezaugarri asko ageri ziren.

Espainian lehenengo ekintza luddita Alcoin gertatu zen, 1821ean, 1.200 langilek makina jarri berriak desegin zituztenean.

 Makinen aurka: Ludditen bi ekintza 

Britania Handiko kasu bat:

Espainiako kasu bat:

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Neoluddismo
 Ned Ludd

 Kanpo estekak 

Kategoria:Industria Iraultza
Kategoria:Ideologia politiko eponimoak
Kategoria:Nekazal-politikak
Kategoria:Pertsonen aurkako irain politikoak
Kategoria:Herritarron historia
Kategoria:Nekazaritzaren historia