Arratzua

[[File:Harhazua 1025 Donemiliagako Goldea 02.png|thumb| (Hurrengo folioan, folio 189-v- zk.) ... Sarricohuri, Otazu, Gamiz, Borinivar, Huribarri, Haberasturi eta Huriarte, Argendonia, Betr<i>qu<i>z, Hascarzaha eta Sancti Romani...  (gorriz) MALIZHAEZA... ]]ArratzuaEuskaltzaindia: 150. araua: Arabako herri izendegia. Arabako udalerri ohi bat da, Ubarrundiarekin batera 1920ko hamarkadan Arratzua-Ubarrundia osatu zuena.

 Izena 
Arratzua izenaren amaierako –a artikulua da, eta deklinatzean honela egin behar da: Arratzua, Arratzuarekin, Arratzuan...; baina Arratzuko, Arratzutik, Arratzura... Era berean, izen honek bere azken –a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Arratzu maitea, Arratzu osoan, gure Arratzu hau...

 Osaera 
Bost herrik osatzen zuten, bi kuadrillatan banatuta: Goikoa (Arroiabe, Mendibil, Dura) eta Behekoa (Arzubiaga eta Zurbao), baita Eskalmendiko errota ere. Gasteizko udalerrian dauden Lubinao eta Uribarri Arratzua herriek ere historikoki zerikusia izan dute Arratzurekin.

Arratzuak 15,5 km² zituen. Ubarrundiarekin bateratzean, 550 bizilagun zituen.

 Historia 
Herriaren izena lehenengoz 934ko dokumentu batean ageri da, Harhazua formarekin. Donemiliagako goldean, (1025), berriro ere Harhazua''' grafia ikusten da birritan. Erdi Aroan, aipatu bost herriek izen bereko ermandadea sortu zuten, berritze administratiboekin udalerri bihurtu zena. Mendozako kuadrillako nahiz Infantadoko dukearen menpean egon zen. Ermandadearen Batzarrak eta artxibategia Arzubiagan ziren. Komuneroen gerran zein Gerra Karlistetan borrokaldien leku izan zen.

 Irudiak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Arabako lehengo udalerriak
Kategoria:Arratzua-Ubarrundia
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak