Macbeth

thumb

Macbeth William Shakespearen antzezlan ospetsuenetakoa da. Bost ekitaldietan banatutako tragedia bat da, hitz lauz eta bertsoz idatzita dago, 1606 urte aldera idatzia eta handik gutxira estreinatua izan zen. Globe antzokian 1610ko apirilaren 20an antzeztua izan zenaren albisteak badaude, halere lehendik antzeztua izanen zen, ez baita aipatzen lehendabiziko aldiz antzeztua izan zenik. 1623an aurreneko aldiz argitaratua izan zen, argitarapen hau First Folio izendapenarekin ezagutzen delarik.

 Argumentua 

Macbeth traizioa eta neurrigabeko handinahikeriari buruzko tragedia bat da, bertan erregezidioa eta ondorengo gertaerak agertzen direlarik. Shakespeare XI. mendeko Macbeth Eskoziako erregean oinarritu zen askatasunez. Kontakizuna Eskozian gertatzen da eta ankerkeria gordinen artean moraltasunaz, botereaz edo bizitzaren zentzuaz gogoetatzen da. Autore batzuen arabera tragedia unibertsal hau, aldi berean, nazionalismo ingelesaren obra ere bada. 1603an Ingalaterra eta Eskozia koroa bakarrean bateratu zituen Jakue I.a Ingalaterrakoaren gorazarrea sumatzen da detaile askotanAzurmendi, Joxe (2023): "Shakespeare" in Europa bezain zaharra, Andoain, Jakin. 111-68.or..Tragedia hau Shakespearen lana denik ezin liteke erabat ziurtatu, batzuen ustez pasarte batzuk Thomas Middleton dramagilearen ondorengo gehikuntzak izan bailitezke, bere Sorgina (The witch) idazlanak Macbeth antzezlanarekin hainbat parekotasun baititu.

 Euskarazko bertsioak 
Lehenengo aldiz, Toribio Altzaga antzerkigileak, ikerketa sakon baten ondoren, Shaskespeareren Macbeth lan klasikoa euskarara ekarri eta egokitu zuen antzerkirako Yrritza izenburupean, egokitzapen pertsonal bat eginik. 1926an argitaratu zen  Shakespeare, William; Toribio Alzaga.- Irritza: Shakespearen Macbeth'en Gayean, Iru Egintza Ta Egintza-aurrean. Donostia: Iñaki Deunaren Irarkola, 1926. Horren bertsio digitala Koldo Mitxelena liburutegiko katalogoan . Urtebete lehenago taularatua izan zen Euskal Herriko hainbat antzokietan,  Euskal Hizkuntza eta Deklamazioaren Akademia, Euskal Iztundea  erakundearen ikasle eta aktoreen eskutik. Londresen itzulpenak nolabaiteko jakin-mina piztu zuen orduan eta Toribio Altzagari eskatu zioten horren ale bat Britaniar Liburutegi Nazionalerako. Eskakizun hori eta itzulpen eta moldaketaren inguruko gorabeherak jaso zituen Toribio Altzagak Antzerti eskolako urtekarian.Dokumentua kontsultatu daiteke Kolko Mitxelena liburutegiko katalogoan Macbeth euskaratu zenekoa.
Ordutik, hiru hamarkada beranduago, Bedita Larrakoetxeak William Shakespeareren obra guztiaren itzultzeari ekin zion, ingelesetik zuzenean, bizkaiera aski garbizalean.Shakespeare William; Bedita Jon Larrakoetxea.- Macbeth. Bayonne: Imp. Darracq, 1957..

 Zinema 
 1948 - Macbeth (Orson Welles)
 1971 - Macbeth (Roman Polanski)
 2015 - Macbeth (Justin Kurzel)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 "Macbeth" antzezlanaren testu osoa euskaraz. 1957eko itzulpena. 
 "Macbeth" antzezlanaren testu osoa, jatorrizko ingelesez 
 Macbeth, James Erregea eta Sorginak 

Kategoria:William Shakespeareren antzezlanak
Kategoria:Zinemaratutako liburuak
Kategoria:Euskaratutako liburuak
Kategoria:1603ko liburuak
Kategoria:Erregizidak
Kategoria:Tragediak