Kakao arbola

Kakao arbola edo kakao-arbola (Theobroma cacao) zuhaitz txiki bat da (4–8 m), Sterculiaceae (edo Malvaceae) familiakoa, Ameriketako eskualde tropikalekoa. Landare honen haziak kakao-hautsa eta txokolatea egiteko erabiltzen dira.

Theoboma cacao izen zientifikoa grezieratik datorkio eta jainkoen elikagaia esan nahi du. Baina kakao izena maiatik dator, Ka´kaw.

Materia genetikoaren ikerketak esaten dutenez, Hego Amerikako jatorria dute, Orinoko eta Amazonas ibaiaren arroetatik. Gaur egun Mexikotik Brasilera hedatzen da, eta baita ere Afrikaren mendebaldean.

 Landarea 

Landareari kakao arbola deritzo. Kakao-arbola, bero (20°C-30°C) eta hezetasun asko behar duen landarea da. Hosto iraunkorrekoa da, eta 6 eta 10 metrora hazi. Beste landareen ilunpean hazten dira, haizetik babestuta eta lur emankorrarekin. Lurra nitrogeno eta potasio ugarikoa izan behar da.
ezkerrera|thumb|200px|Kakao arbolaren loreak

Bere loreak txikiak eta arrosak dira. Fruitua, baia bat da, kalabazin formakoa, gorria edota horixka bihurtzen dena eta 450g pisatzen du gutxi gorabehera heltzen direnean. Arbola fruituak ematen hasten du 4 edo 5 urte dituenean. Zuhaitza heltzen denean, 6000 lore izan ahal ditu baina bakarrik 20 kakao hazi izaten ditu.

 Fruitua 

Mami arrosaz badago betea dago, likatsua, gozoa eta jangarria, 30-50 garau luze (zuriak eta haragitsuak) gordetzen dituela. Garauak indaba forma dute eta zapore oso mingotsa.

 Ekoizpena 

Kakaoa Afrikako mendebaldean, Erdialdeko Amerikan, Hego Amerikan eta Asian landatzen da gehienbat. Urteko ekoizpena esaten duenez, UNCTAD bilduta, 2005-2006ko munduko 8 ekoizle nagusiak Boli Kosta (%38), Ghana (%19), Indonesia (%13), Nigeria (%5), Brasil (%5), Kamerun (%5), Ekuador (%4) eta Malaysia (%1) dira. Herrialde hauek, munduko %90eko ekoizpena dute.

FAO erakundearen araberahttp://www.fao.org/es/ess/top/commodity.html?lang=en&item=661&year=2005, 2005eko ekoizpena honelakoa izan zen:

 Sailkapena, Estatua Balioa Ekoizpena  (Int $1000*) MT 1    1,024,339	 1,330,000 2               566,852	 736,000 3           469,810	 610,000 4             281,886	 366,000 5              164,644	 213,774 6           138,632	 180,000 7            105,652	 137,178 8             42,589	 55,298 9               37,281	 48,405 10    32,733	 42,500 11            25,742	 33,423 12    24,646	 32,000 13                21,950	 28,500 14    13,093	 17,000 15         8,472	 11,000 16                 6,547	 8,500 17               6,161	 8,000 18       4,352	 5,650 19          4,336	 5,630 20    3,851	 5,000

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Txokolate

Kategoria:Malvaceae
Kategoria:Lineok deskribatutako taxonak
Kategoria:Kafeina
Kategoria:1753. urtean deskribatutako landareak