Arginina

Arginina (Arg) konposatu organikoa da, C6H14N4O2 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta guanidinaren deribatutzat jo daiteke. Argininak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: L-arginina eta D-arginina. L-Arginina aminoazido proteinogeno esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain, funtzio asko ditu gorputzean: amoniakoa iraizten laguntzen du, oxido nitrikoa, kreatina, L-glutamatoa, L-prolina eta antzeko konposatuak egiteko erabiltzen da, eta behar izanez gero glukosa eta glukogeno bihur daiteke. D-Arginina gizakiaren, saguaren eta beste bizidun batzuen metabolitoa da. Arginina solido kristalinoa da. Disolbagarria da uretan, baina disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da.

Nahiz eta L-arginina aminoazido esentzial bezala sailkatuta egon izaera hori pertsona bakoitzaren osasunaren edo egoeraren araberakoa da. Haur jaioberriek ezin dute arginina gorputzean sortu eta beharrezkoa dute arginina duten elikagaiak jatea, haurtzaroan guztiz esentziala baita. Pertsona osasuntsu heldu gehienek, ordea, L-arginina urearen zikloaren bidez lor dezakete, dietaren bidez jasotzen dutenaren gain.

L-Arginina CGU, CGC, CGA, CGG, AGA, eta AGG kodoien bidez adierazten da.
+235x235px|L-Arginin - L-Arginine224x224px|D-ArginineL-ArgininaD-Arginina 

 Historia 
Arginina Ernst Schulze eta Ernst Steiger laguntzaileak Lupinus luteus landaretik 1886an isolatu zuten lehenengo aldiz.Apel F (July 2015). "Biographie von Ernst Schulze" (PDF). Retrieved 2017-11-06.Schulze E, Steiger E (1887). "Ueber das Arginin" [On arginine]. Zeitschrift für Physiologische Chemie. 11 (1–2): 43–65. Grezieraz "zilarra" árgyros (ἄργυρος) deitu zioten, arginina nitratozko kirtalak zilar kolore-zuria zutelako."BIOETYMOLOGY: ORIGIN IN BIO-MEDICAL TERMS: arginine (Arg R)". Retrieved 25 July 2019. Ondoren 1897. urtean, Schulze eta Ernst Wintersteinek (1865-1949) argininaren egitura zehaztu zuten.Schulze E, Winterstein E (September 1897). "Ueber ein Spaltungs-product des Arginins" [On a cleavage product of arginine]. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft (in German). 30 (3): 2879–2882. doi:10.1002/cber.18970300389. The structure for arginine is presented on p. 2882. Schulzek eta Winterseinek ornitina eta zianamidatik sintetizatu zuten arginina 1899an,Schulze E, Winterstein E (October 1899). "Ueber die Constitution des Arginins" [On the constitution of arginine]. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft (in German). 32(3): 3191–3194. doi:10.1002/cber.18990320385. baina argininari buruzko zenbait zalantzekCohen JB (1919). Organic Chemistry for Advanced Students, Part 3 (2nd ed.). New York, New York, USA: Longmans, Green & Co. p. 140. 1910 arte iraun zuten, Sørensenek egindako sintesiraino.Sölrensen SP (January 1910). "Über die Synthese des dl-Arginins (α-Amino-δ-guanido-n-valeriansäure) und der isomeren α-Guanido-δ-amino-n-valeriansäure" [On the synthesis of racemic arginine (α-amino-δ-guanido-n-valeric acid) and of the isomeric α-guanido-δ-amino-n-valeric acid]. Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft (in German). 43(1): 643–651. doi:10.1002/cber.191004301109.

 Sintesia 
L-arginina tradizionalki hainbat proteina-iturriren hidrolisiaren bidez lortzen da, gelatinarena adibidez. Komertzialki glukosaren hartzidura bidez lortzen da.

 Erabilera 
L-Arginina hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri, kosmetiko eta aromatizatzaile moduan. Botika gisa ere usatzen da.

 Iturriak 
Dietako L-argininaren iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak, arrautzak, egoskariak, fruitu lehorrak eta zerealak dira.

 Erreferentziak 

Kategoria:Aminoazidoak