Volksgeist. Herri gogoa

Volksgeist. Herri gogoa (Ilustraziotik nazismora) Joxe Azurmendi zegamarrak idatzitako eta 2007an argitaratutako saiakera liburu bat da;Pilar IPARRAGIRRE: «Volksgeist edo Herri gogoa, Ilustraziotik Nazismora», Argia, 2108. zenbakia, 2007-10-28. Humboldt. Hizkuntza eta pentsamendua eta Espainiaren arimaz liburuekin batera osatutako trilogiaren bigarren atala. Nazionalismoaren ikerketarako beste hurbilketa bat egiten du gai konkretu batetik abiatuta,  aurrerago argitaratuko zen Historia, arraza, nazioa (2014) liburuan beste erpin batetik egingo zuen bezala.

 Edukia 
Saiakera honetan Azurmendik Volksgeist edo Herri Gogoa kontzeptua aztertu du, horren historiari jarraituz, hasi XVIII. mendeko Ilustraziotik eta XX. mendeko nazismoraino. Azurmendik ezbaian ipiniko du kontzeptuaren erabilera okerra, salatuz gaizki ulertu dela berau alemaniar erromantizismoari lotuta aurkeztu nahi izan denean. Tesi hori babesteko ideiaren aurrekariei erreparatuko die: Voltaire eta Montesquieu frantsesak, Vico italiarra, Hume ingelesa. Ikerketak bide ematen du garai, herrialde eta korronte ezberdinetako autoreak konparatzeko. Azurmendik erakutsiko du modernitatean zehar auzi ezberdinak han eta hemen errepikatzen direna, propio garai edo herrialde baten espezifikoak izan gabe. Horrekin gogoeta egin nahi du behin ezarritako topikoek nola irauten duten ikerketek ezeztatu badituzte ere. Ekibokoen kasu paradigmatiko gisa Herder aurkezten da, bere testuinguru historiko eta intelektuala sakon aztertuz. Azurmendik nabarmentzen duen Herder, topiko guztien aurka, erromantikoa baino ilustrazioaren kritiko erradikalki ilustratua, politikaz baino kultura ezberdinetan interesatua eta inolaz ere arrazista ez den bat dugu.Azurmendi, Joxe (2007): 83-129 or. Topikoen erabilera okerra, Euskal Herriaren testuinguruan, euskal nazionalismoari egotzi ohi zaion esentzialismoa oinarritzeko saiakeran datzala argituko du liburuan. Era berean, herri gogoaren kontzeptuak gizarte-zientziak modernoetan izan duen eragina ere aztertuko du Azurmendik.

Lehen bi kapituluetan kontzeptu edo ideiaren jatorri eta testuinguru orokorra azalduko dira, batez ere Ilustrazio frantsesean zentratuz. Hirugarren kapitulutik aurrera kontzeptuak Alemanian izan duen bilakaera erakutsiko da, hasi XVIII. mendeko Herder bezalako ilustratuekin eta XX. mendeko Bizitzaren Filosofietaraino (Lebensphilosophie).

Laugarren kapituluan Azurmendik, bere obra eta jarduera filosofiko osoan egin bezala, Modernitatea bi paradigmetan zatitua azaltzen du.Azirmendi, Joxe (2007):129-37 or. Ik. baita ere Azurmendi, Joxe (2004): "Filosofia Modernoa" in Filosofiako Gida, Bilbo, UEU. 75-88 or. Horrek Ilustrazioa, erromantizismoa eta, horien baitan, Volksgeist nola kokatzen den azaltzeko balioko dio.

Liburuan aurrera Azurmendik erakutsiko du bi mendeko tartean Volksgeist hitzak eta lotzen zaion ideiak aldaketa asko izan dituela, zenbait aspektutan, kontrakoak bihurtzeraino. Horrekin ohartaraziko du ez duela ezer argitzeko balio XIX. mendearen bukaeran edo XX. mende hasieran izan dituen bilakera batzuetatik epaitzeak. Hasieran hizkuntza eta kulturarekin lotuta erabiltzen zen, Herderrek adibidez. Gero Hegelek historiari eta Estatuari lotuta erabiliko du, Herder eta Hegelen artean Napoleonen kanpainak izan baitziren. Hurrengo aldiak garrantzi handiagoa izango du Gizarte-zientziak eta positibismoak izan zuten bilakaerarengatik, baita Darwinen garai horretako ekarpenengatik. Filosofiaren esparru espezifikotik zientziara igarotze horretan Volksgeist bezalako kontzeptuek balioa galdu zuten eta mantendu ziren aldaerak nolabait naturalizatuta eta arrazarekin lotuta erabili izan ziren. Azurmendik defendatzen duen tesia da Volksgeist kontzeptu alemanaren sasoi eta esparru espezifikoa Herder eta Hegelenak direla, hau da, XVIII. mende bukaeratik XIX. mende erdialdera luzatu zen jarduera filosofiko edo historizismoarena.Alemaniara mugatuz, sasoi eta korronte ezberdinen laburpen baterako ik. Azurmendi, Joxe (2007): 271. or. et. hur. Liburuaren amaiera aldera, seigarren kapituluan, historizismoaren aurka XX. mendearen hasieran altxatu ziren bizitzaren filosofia ezberdinak aztertzen dira. Garai horreta, jada, terminologikoki ere ezberdintasunak erakusten dituzte autore batzuek, "izpiritu" edo "gogoa" (Geist) ordez, edo horren kontra, "arima" (Seele) erabiltzen dutelarik. Azurmendik ohartarazten du horiek bere zentzu eta erabilera alemanean ulertu behar direla. Europa hegoaldeko kultura katolikoan erraza da horiek nahastu eta berdinak balira bezala erabiltzea. Ik. Azurmendi, Joxe (2007): 267-94 or.

Zazpigarren kapituluan, konklusio moduan edo:

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Argien Garaia
 Erromantizismo
 Nazionalismo
 Montesquieu
 Johann Gottfried Herder
 Wilhelm von Humboldt
 Georg Wilhelm Friedrich Hegel
 Wilhelm Wundt

 Kanpo estekak 
 Liburuaren kritikak, Literaturaren Zubitegia

Kategoria:2007ko liburuak
Kategoria:Euskarazko saiakerak
Kategoria:Joxe Azurmendiren saiakerak
Kategoria:Joxe Azurmendi