Zeelanda Berriko errugbi selekzioa

Zeelanda Berriko errugbi selekzioa edo All BlacksAll Blacks gizonezkoen selekzioaren izendapena da; emakumezkoen taldeari  Black Ferns ("Iratze beltzak") deritzo. () Zeelanda Berriaren ordezkaria da gizonezkoen errugbi partida ofizialetan, hala nola, Munduko Errugbi Kopan, The Rugby Championshipen eta test-partidetan. 1882an eratutako New Zealand Rugby federazioaren mende dago.

Munduko errugbi talde onenetakoa da, onena historian izandako emaitzak kontuan harturik. Izan ere, 1903tik jokatu dituen partiden % 75 irabazi ditu. Hiru aldiz nagusitu da Munduko Errugbi Kopan: 1987an, 2011n eta 2015ean. Jokalariek haka izeneko dantza maoria egiten dute partidak hasi baino lehen.

 Historia 
 Errugbiaren hastapenak 
Charles John Monrok eraman zuen errugbia Zeelanda Berrira. Hark Londresko Christ Collegen ikasten ari zela ezagutu zuen eta, sorterrira itzulitakoan, partida bat antolatu zuen. Nelson Football Clubek eta Nelson Collegek jokatu zuten lehenbiziko neurketa hori, 1870eko maiatzaren 14an, Nelson hirian.  Harrezkero, kirola azkar hedatu zen, eta arrakasta handia lortu zuen, maorien artean bereziki. 

1879an, Canterbury probintziako federazioa eratu zen. Hiru urte geroago, Hegoaldeko Gales Berriko selekzioaren bisita jaso zuten, Auckland, Wellington, Canterbury, Otago eta West Coasteko kluben aurka jokatu zuena.

1888an, Britainia Handiko talde batek bira egin zuen Australia eta Zeelanda Berrian barrena. Jokatu zituen 35 partidetatik, bi besterik ez zuen galdu, biak Zeelanda Berrian. Urte hartan bertan, Joe Warbrick maori etniako errugbilariak New Zealand Native izeneko taldea osatu zuen.New Zealand Native taldeko 26 jokalarietatik, 21 maoriak ziren eta bost europar jatorrikoak (pakehak). 1888-1889 bitartean, Natives-ek 107 partida jokatu zituzten Europan, Australian eta Zeelanda Berrian, alegia hiru egunez behin, eta horietako 78 irabazi.

 Selekzioaren sorrera 
Zeelanda Berriko Errugbi Federazioa (New Zealand Rugby) 1892an sortu bazen ere, selekzioak 1903ko abuztuaren 15ean jokatu zuen lehenbiziko partida ofiziala, Sydneyn, Australiaren aurka. Kiwiek 22 eta 3 irabazi zuten, eta haien jokoak ikusleak xarmatu zituen. 

1905ean, lehenbiziko bira egin zuen Europan zehar, "The Originals" izenarekin. 35 partida jokatu zituen eta, besteak beste, Irlanda (0-15), Eskozia (7-12) eta Ingalaterra (0-15) azpiratu. Neurketa bakarra galdu zuen, abenduaren 16an, Arms Parksen, Galesen aurka (3-0). Bi aste geroago, 1906ko urtarrilaren batean, Frantziako selekzioa hartu zuen mendean, 8 eta 38, Parc des Princesen. Bira mitiko hartan ezarri ziren selekzioaren ezaugarri nagusiak, hala nola, janzkera beltza, iratze zilarkararen ikurra, haka eta baita All Blacks izendapena ere.

Lehen Mundu Gerrak (1914-1918) errugbiaren bilakaera baldintzatu zuen. Izan ere, milaka zeelandaberritar gazte borrokatu ziren Europan, eta 18.000 inguruk galdu zuten bizia. Selekzioko 13 jokalari ohi ere hil ziren, Dave Gallaher lehenbiziko kapitaina barne. 1921ean, Hegoafrikako selekzioak Zeelanda Berria bisitatu zuen, All Blacks-en aurka hiru partida jokatzeko; bakoitzak bat irabazi zuen, eta hirugarrenean berdinketa egin zuten. Era horretan sortu zen errugbiaren munduko lehiarik biziena.

 All Blacks-en kondaira 
1924an itzuli zen selekzioa Europara, "The Invincibles" izendaturik. 30 partida jokatu zituen Frantzian, Britainia Handian eta Irlandan, eta denak irabazi. Aipagarria da Galesen aurkako garaipen bikaina, 0 eta 19, Swansean. Bira hartan George Nepia nabarmendu zen, 19 urte besterik ez zuen atzelaria. 

1928an, Hegoafrika aurreneko aldiz bisitatu zuten, Maurice Brownlie kapitaina zela; All Blacks-ek bi partida irabazi zituzten, eta Springbokek beste bi. Garai hartan, Zeelanda Berriko selekzioak 2-3-2 egitura erabiltzen zuen uztartzeetan, aurrelari bat aske utziz; Hegoafrikak, berriz, gaur egungo 3-4-1 egitura. 1932an, International Rugby Boardek Zeelanda Berriaren antolakuntza-era debekatu zuen.

1930ean, British and Irish Lionsen lehenbiziko bisita ofiziala jaso zuen Zeelanda Berriak. Britainiarrek lehenbiziko partida irabazi zuten, Dunedinen, baina beste hiruretan etxekoak nagusitu ziren. 1932an, Australiaren eta Zeelanda Berriaren arteko Bledisloe Kopa jokatzen hasi zen. 1935-1936 bitartean Europan eta Kanadan zehar egindako biran, 36 partida jokatu zituen, eta 32 irabazi. Hala ere, bi test-partida galdu zituen, Galesen (13-12) eta Ingalaterraren (13–0) aurka; azken horretan, Alexander Obolensky errusiar printzeak bi entsegu gauzatu zituen.  

1937an, Springbokek hiru neurketa jokatu zituzten Zeelanda Berrian, eta bi irabazi; All Blacks-ek etxean partida-serie bat galtzen zuten aurreneko aldia izan zen. 1939an, Europa berriz bisitatzeko prestatzen ari zen talde nazionala, Adolf Hitlerrek Polonia inbaditu zuelarik. Bigarren Mundu Gerraren hasierak bira egitea galarazi zuen, eta zazpi urtez ez zen nazioarteko partidarik izan.  

1949an bi tour egin zituen aldi berean, bata Australian eta bestea Hegoafrikan. Australiara jokalari maoriz osaturiko taldea joan zen, apartheida zela-eta Hegoafrikan aritzeko debekua hartu baitzuten. Protesta gisa, bertan jokatu zuten All Blacks-ek, Fred Allen buru zela, uko egin zioten haka egiteari.Jokalari ez-zurien bereizkeria horrek 1970eko bira arte iraun zuen. Orduan, maori edo samoar jatorriko lau jokalarik Hegoafrikan jokatzeko baimena izan zuten. Taldea bitan banatzeak Zeelanda Berriko selekzioa nabarmen ahuldu zuen eta neurketa guztiak, lau Hegoafrikan eta bi Australian, galdu zituen.

1960ko hamarkadan, Zeelanda Berriak munduko errugbiaren gailurra iritsi zuen. 1963an eta 1967an bira gogoangarriak egin zituen Britainia Handian eta Frantzian, eta arrakasta handiz hartu zituen etxean Springbokak 1965ean, British and Irish Lionsak 1966an, Frantzia 1968an eta Gales 1969an. 1965etik 1970era, 17 garaipen kateatu zituen bata bestearen atzetik. Besteak beste, Colin Meads, Don Clarke, Brian Lochore eta Wilson Whinerayk gidatu zuten kondairazko talde hura.

 1971tik 1995era 
1971n Zeelanda Berria bisitatu zuen Lionsen taldea historiako onenetako bat zen. All Blacksen aurka jokatutako lau partidetatik bi irabazi zituen, bat berdindu eta beste bat galdu. Britainiar taldeak zeelandaberritarren aurkako serie bat bereganatzen zuen aurreneko aldia izan zen. 1972-1973an Europara egindako bisitan, Ingalaterra, Eskozia eta Gales azpiratu zituzten, Irlandaren kontra berdindu (10-10) eta Frantziarekin galdu (13-6).

Polemikak inguratu zuen 1976an Hegoafrikan egindako bira. Afrikako zenbait herrialdek Zeelanda Berria Montrealgo Olinpiar Jokoetatik kanporatzeko eskatu zuten, apartheideko Hegoafrikaren aurkako boikota ez errespetatzeagatik. Nazioarteko Olinpiar Batzordeak eskaera hori onartu ez zuenez, 33 herrialde Olinpiar Jokoetatik erretiratu ziren.

1981ean, Springbokek Zeelanda Berria bisitatu zuten, bertako federazioak (NZRU) gonbidaturik. All Blacks-ek irabazi zuten seriea (bi garaipen, porrot bat), baina apartheiden aurkako protestek markatu zuten bira hura. Azken partidan, irailaren 12an, hegazkin txiki bat Eden Parken gainetik ibili zen hegan, segregazio politikaren kontrako panfletoak eta irin-bonbak jaurtitzen. Bonbetako batek Gary Knight bete-betean jo zuen. Justiziak bertan behera utzi zuen 1985eko Hegoafrikako bira. Hurrengo urtean, ordea, bira ez ofiziala egin zuen New Zealand Cavaliers izeneko taldeak;Bira ez ofizialean parte hartu zuten gehienak All Blacks-ak ziren. Izan ere, 1987ko Munduko Errugbi Kopako finala irabazi zuen taldearen erdia baino gehiago Cavaliers izana zen urtebete lehenago. Itzuli zirelarik, NZRUk bi partidako zigorra jarri zien Cavalierseko jokalariei.

1987an, Australiak eta Zeelanda Berriak lehenbiziko Munduko Errugbi Kopa antolatu zuten. All Blacks-ek eskuratu zuten Webb Ellis kopa, finalean Frantzia 29 eta 9 mendean harturik. Craig Green eta John Kirwan izan ziren txapelketako entsegugile onenak, eta Grant Foxek lortu zuen tanto gehien. Hurrengo urteak ere oso onak izan ziren. 1989an jokatu zituen 19 test-partidak irabazi zituen, eta 1990ean bi aldiz garaitu zituen les Bleus Frantzian; azken bira horretan, baina, Euskal Kostaldea-Landak taldearen aurkako partida galdu zuen Baionan (18-12).

1991ko Munduko Errugbi Kopan Zeelanda Berriaren nagusitasuna amaitu zen, nahiz eta joko ona erakutsi. Lansdowne Roaden jokatutako finalerdian Australia 16 eta 6 gailendu zitzaion, eta hirugarren postua eskuratu zuen. Lau urte geroago, Hegoafrikan, faboritoa zen. Ingalaterraren aurkako finalderdian, 45 eta 29 irabazi zuen, Jonah Lomu gaztearen lau entsegurekin. Finalean, ordea, Hegoafrikako taldea nagusitu zitzaion, 15 eta 12, Joel Stranskyren drop bati esker. Beti ere, finalaren aurreko astean Zeelanda Berriko jokalari gehienak gastroenteritisak jota egon ziren, eta pozoitu zituzten susmoa dago.

 Aro profesionala 
1995ean, profesionalismoa iritsi zen errugbira. Hegoafrika, Australia eta Zeelanda Berriko federazioek SANZAR partzuergoa eratu zuten, 1996an aurreneko aldiz Tri-Nations antolatu zuena. Txapelketa hori hamasei aldiz jokatu zen, 1996tik 2011ra, eta Zeelanda Berriak 10 irabazi zituen. 1999ko Munduko Errugbi Kopan, Frantziak kanporatu zuen finalerdietan (43-31), txapelketaren historiara igaro zen partida bikain batean.

2003ko Munduko Errugbi Kopan ere ez zituen aurreikuspenak bete, finalaurreko partidan Australiak, etxeko taldeak, 22 eta 10 irabazi baitzion. Lau urte geroago, Galesko Munduko Errugbi Kopan faborito argia zen berriz ere;  alabaina, ezin izan zituen final laurdenak gainditu, Frantziaren aurka 20 eta 18 galduta.

Zeelanda Berriak antolatu zuen 2011ko Munduko Errugbi Kopa. All Blacks-ak izanak ziren aurreko lau urteetako selekziorik onena, eta taldeak, iragarpenak betez, bere historiako bigarren Munduko Kopa irabazi zuen. Hala ere, finalean estu eta larri ibili zen Frantzia garaitzeko (8-7). 2012an, Tri-Nations txapelketa  The Rugby Championship bilakatu zen, Argentina ere sarturik. Hurrengo 12 edizioetatik 10 bereganatu zituen Zeelanda Berriak.

2015ean, Zeelanda Berriko selekzioaren kondaira are gehiago handitu zen, 34-17 irabazi baitzion Australiari Londresko Twickenhamen, Munduko Kopako final epikoan; Dan Carterrek 19 tanto lortu zituen, elastiko beltza jantzi zuen azken partidan. 2019ko Munduko Kopan, Japonian, Ingalaterraren aurkako finalaurrekoan 7 eta 19 galdu ostean, brontzezko domina eskuratu zuen, final txikian Gales 40 eta 17 irabazirik. Partida hartan, Kieran Readek eta Ben Smithek agur esan zioten selekzioari, eta baita Steve Hansen entrenatzaileak ere; Ian Fosterrek hartu zuen honen lekua.

2023ko Munduko Kopan, All Blacks-ek 11 eta 12 galdu zuten finalean Hegoafrikaren kontra.

 Uniformea 

 Haka 

All Blacksek haka izeneko dantza maoria egiten dute nazioarteko partidak hasi aurretik. New Zealand Native selekzioak hasi zuen ohitura hori, 1888-1889 urteetan Europan zehar egindako biran. Gehienetan Ka Mate haka dantzatzen dute, baina batzuetan Kapa O Pango izenekoa egiten dute.

 Palmaresa 
 Munduko Errugbi Kopa 
Munduko Errugbi KopaUrteaPostua  1987 Irabazlea660029852     1991Hirugarrena650114374 1995 Finalista6501327119 1999 Laugarrena6402255111 2003Hirugarrena7601361101 2007Final laurdenak540132755 2011 Irabazlea770030172 2015 Irabazlea770029097 2019 Hirugarrena650125072 2023 Finalista750233689Denera6354092888842  Irabazlea   Finalista   Hirugarrena   Laugarrena

 Tri Nations eta The Rugby Championship 
Honako hauek dira Tri Nations eta The Rugby Championshipeko emaitzak:
 Txapelduna (20): 1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023   
 Bigarrena (5): 2000, 2001, 2009, 2011, 2015
 Bledisloe Kopa (64): 1932, 1936, 1938, 1946, 1947, 1951, 1955, 1957, 1958, 1962, 1962, 1964, 1967, 1968, 1972, 1974, 1978, 1982, 1983, 1984, 1985, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1993, 1995, 1996, 1997, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024
 Zeelanda Berria 52 - Australia 12
 Freedom Kopa (19): 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2021, 2022, 2023
 Zeelanda Berria 16 - Hegoafrika 3

 Ozeano Bareko Nazioen Errugbi Kopa 
Zeelanda Berriko taldeek Ozeano Bareko Nazioen Errugbi Koparen lehenengo lau edizioetan hartu zuten parte, eta denak irabazi zituzten. Hiru urtez Junior All Blacks izan zen txapelduna, gazteen selekzioa, eta beste txapelketa Māori All Blacks taldeak irabazi zuen; jokalari guztiek Maori jatorria zeukaten.
 Txapelduna (4):
 Junior All Blacks (3): 2006, 2007, 2009
 Maori All Blacks (1): 2008

 Olinpiar Jokoak 
Zazpiko errugbia 2016an sartu zen Olinpiar Jokoetako egitarauan.
 Bigarrena (1): 2021

 Jokalarien errekorrak 
 Partida gehien 
#JokalariaPostuaUrteakPartidak  1  Sam Whitelock  Bigarren lerroko  2010–2023 153  2  Richie McCaw  Hirugarren lerroko hegal  2001–2015  148 3  Beauden Barrett  Zabaltzaile  2012–  134 4  Keven Mealamu  Orpokatzaile  2002–2015  132 5  Kieran Read  Hirugarren lerroko erdiko  2008–2019 127 6  Aaron Smith  Uztartze-erdilari  2012–2023  125 7  Tony Woodcock   Harroin  2002–2015  118 8  Dan Carter  Zabaltzaile  2003–2015  112 9  Brodie Retallick  Bigarren lerroko  2012–2023  109 10  Owen Franks  Harroin  2009–2019  108 11  Sam Cane  Hirugarren lerroko hegal  2012–2024  104 12  Ma'a Nonu  Erdiko  2003–2015  103

2024ko azaroaren 23ean eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

 Entsegu gehien 
#IzenaPostuaUrteak 1  Doug Howlett  Hegaleko  2000–2007  62  49  2  Julian Savea Hegaleko  2012–2017  54  46 Christian Cullen  Atzelari  1996–2002  58  Joe Rokocoko  Hegaleko  2003–2010  68  5  Beauden Barrett  Zabaltzaile  2012–  134  45  6  Jeff Wilson  Hegaleko  1993–2001  60  44 7  Ben Smith  Atzelari  2009–2019  84  39  8  Will Jordan  Atzelari  2020-  41  38  9  Jonah Lomu  Hegaleko  1994–2002  63  37 Rieko Ioane  Hegaleko  2016–  77 

2024ko azaroaren 23ean eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

 Tanto gehien 
#IzenaUrteak 1  Dan Carter  2003–2015  112  1.598  29  293  281  8 2  Andrew Mehrtens  1995–2004  70  967  7  169  188  10 3  Beauden Barrett  2012–  134  772  45  179  60  3 4  Grant Fox  1985–1993  46  645  1  118  128  7 5  Richie Mo'unga  2017–  56  464  11  143  41  0 6  Aaron Cruden  2010–2017  50  322  5  63  56  1 7  Damian McKenzie  2016–  61  311  21  61  28  0 8  Jordie Barrett  2017–  68  297  25  47  26  0 8  Carlos Spencer  1997–2004  35  291  14  49  41  0 10  Doug Howlett  2000–2007  62  245  49  0  0  0

2024ko azaroaren 23ean eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

 Erreferentziak 

 Oharrak 

 Kanpo estekak 
  Webgune ofiziala, allblacks.com

Kategoria:Ozeaniako errugbi selekzioak
Kategoria:Zeelanda Berriko errugbi taldeak
Kategoria:Kiroletako Asturiasko Printzesa saridunak