5. linea (Bilboko metroa)

Bilboko metroaren 5. linea (estilitzatua) sarea eraikitzen ari den bi lineetako bat da. Lineak 6 geltoki eta 4,0 kilometro, 8,9 kilometrotara luzatuko dira bigarren fasean, izango ditu eta Kukullagako geltokia, Etxebarri udalerrian dagoena, Usansolo–Ospitalea geltokiarekin lotuko du, Galdakao udalerrian.

Gaur egun, linea Bilboko metroaren 3. linearen hedapen gisa ikusten da, Euskotrenek Galdakao udalerrira egiten duena, udalerriko erdigunetik lurpeko ibilbide berri bat eraikiz. Era berean, Bilbo-Zornotza tarteko lineek ere ibilbide berri hori hartuko lukete, eta, horrela, udalerrirako zerbitzua hobetuko lukete: Zuhatzu eta Usansolo geltokiak, hiriguneetatik urrun. Zati berria Ariz–Basauriko geltokitik pixka bat lehenago abiatuko litzateke, Bilbotik, Nerbioi ibaia lurpeko pasabide batetik zeharkatu eta beste aldera igarotzeko. Beti tunel moduan, Aperribaiko geltoki berriari zerbitzua emango lioke eta Galdakaoko erdigunera iritsiko litzateke, non beste geltoki bat egongo litzatekeen. Bigarren fasea izango litzateke hau, lehenengoa etorkizuneko geltoki horretatik abiatuko litzatekeelako Galdakao-Usansolo ospitalearekin lotzeko. Hemengo geltokia ospitaleko aparkalekuaren azpian egongo litzateke, baina irteeretako batek Ibaizabal ibaia zeharkatuko luke Usansolo auzoari zerbitzua emateko. Metroak hemen amaituko direla uste da, nahiz eta Euskotrengo eskualdeko trenek kilometro erdi inguruko tartea izango luketen Zornotzako linearekin berriro lotzeko.

2021eko urtarrilaren 4an, Eusko Jaurlaritzak Next Generation EU Europako funtsetarako Euskal Autonomia Erkidegoaren proposamena aurkeztu zuen, eta bertan dago azpiegitura hori. Iñigo Urkullu lehendakariak finantzaketa europarraren menpe jarri du linea eraikitzeko prozesua.

 Historia 

 Lehen proposamena 
2008ko urtarrilaren 24a, Eusko Jaurlaritzak Bilboko metroari "bosgarren linea" emateko atariko trazadura argitaratu zen: tren-azpiegitura berri bat, erabat lurpekoa, Etxebarriko geltokitik etorkizuneko Usansoloko geltoki bateraino abiatuko zena, Euskotren Trenak orduko zerbitzatzen duen tren-geltokiaren desberdina. Proiektuak linea independente gisa izendatzen badu ere, orduan aurreikusten zen metroaren linean sartzea, eta linean Ariz eta Basauri geltokiak uztea, enbor komuna igaro ondoren. Azpiegitura horrela proiektatuta, zerbitzuaren operadorea Metro Bilbao ere izango zela aurreikusi zen, Eusko Trenbideek linearako aurreikusitakoa ez bezala, haren lanak laster hasiko baitziren.

2010eko uztailean amaitu zen linearen informazio-azterlanak uko egin zion Galdakaoko erdigunetik Usansolora arteko zatiari, Galdakaoko ospitaletik igaroz, eta lehen aldiz onartu zuen Basauriko Sarratun geltoki intermodal bat eraikitzea. Jatorrizko intermodal horren helburua zen puntu horretan korrespondentzia ezartzea Etxebarritik luzatutako linearen eta Euskotrenen aldiriko trazadura tradizionalaren (eta lineak) artean, Sarratuko geltokia Etxebarri eta Ariz–Basauri geltokien artean kokatuz Euskotren Trenaren lineetan. Ondoren, geltoki intermodala baztertu egin zen. Beranduago, 2010eko irailaren 24an, Usansolo eta Galdakao–Ospitalea geltokiak aurkeztu ziren. Handik gutxira, 2010eko urriaren 17an, Euskal Trenbide Sareak lizitaziora atera zuen Bilboko metroaren 5. linearen eraikuntza-proiektua. Trazadura horretan, Sarratuko geltokia berriz sartzen zen, Aperribai, Bengoetxe, Galdakao–Erdia eta Galdakao–Ospitalea batera.

2014an Fulcrum ingeniaritzak zabaldu zuen Bilboko metroaren 5. linearen proiektua idatzita eta Euskal Trenbide Sareari ematea eginda zegoela.

2016ko urriaren 20an, Eusko Jaurlaritzak Galdakaoko erdialdearen eta udalerri berean dagoen ospitalearen arteko lineari buruzko informazio-azterlana onartu zuen, baina oraingoz ez zen Usansolora iritsiko. Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratutako xedapenaren arabera, ikerketak irekita utzi zuen ibilbidea aipatutako auzo galdakoztarreraino zabaltzeko aukera. 2017ko otsailaren 12an Eusko Jaurlaritzak adierazi zuen linea berriaren proiektuak ez zuela lehentasunik, eta beraz, legealdi horretan lanak ez zirela hasiko. Gutxienez 2026 urtera arte ez litzateke linea berria martxan jarriko.

2018ko apirilaren 18an Bizkaiko Batzar Nagusiek aho batez onartu zuten Bizkaiko Foru Aldundiari eta Bizkaiko Garraio Partzuergoari presatzea metroaren linea eraikitzeko pausuak eman zetzaten. Ekimen hori ikusita, Galdakaoko Auzokide Elkarteen Plataformak mobilizatzera deitu zituen auzokide galdakoztarrak, linea lehenesteko helburuaz. Hala, urte bereko maiatzaren 11n Aperribai eta Plazakoetxe auzoak lotu zituen manifestazioa egin zen, «Galdakaorako Linea 5 lehentasuna orain!!» lelopean. Hurrengo astean, maiatzaren 17an, plataformak beste mobilizazio bat antolatu zuen, Galdakao-Usansolo ospitaleko sarreran bi orduko elkarretaratzea deituta, non ospitaleko zuzendaritzarekin bildu ziren, horiek ere aldarrikatutakoak babestuz.

|-
| colspan=2 align=center bgcolor=#ffae00 |
|-
| colspan=2 align=center valign=center |
|}

+GeltokiaKokapenaModalitateaNasakTrenbideakSarbideakEtxebarrigainazalean22Merkatal kalea, 6
 Fuenlabrada kaleaSarratugainazalean44definitu gabeAperribailurpean22 Ibaizabal kaleaBengoetxelurpean22 Sixta Barrenetxea kaleaGaldakao–Erdialurpean22Juan Bautista Uriarte kalea
 Lehendakari Agirre plaza
 Lehendakari Agirre plazaGaldakao–Ospitalealurpean22Laminarieta kalea
 Usansoloko ospitalea

 Bigarren proposamena 
2018ko maiatzaren 30ean Unai Rementeria Bizkaiko Foru Aldundiko ahaldun nagusia linearen proiektua baztertu eta horren ordez Euskotrenen linea orokorra, gaur egun Zuhatzu eta Usansoloko geltokietatik ibiltzen dena, erabiltzearen alde agertu zen Bizkaiko Batzar Nagusietan. Hala, bere proposamena saihesbide baten bitartez trenbidea Galdakao erdialdera hurbiltzea eta tren maiztasunak handitzea da. Proiektu honen arabera, Aperribai eta Bengoetxe auzoetan ez litzakete geltokirik eraikiko. Hurrengo egunean Euzko Alderdi Jeltzaleak eta PSE-EEk Eusko Legebiltzarrean aurkeztu zuten Euskotrenen trazadura Galdakao erdialdera eta Galdakao-Usansolo ospitalera desbideratzea aztertzeko proposamena. Era berean, Sarratuko geltokia ere eraikitzeko proposamena egin zuten. Euskal Herria Bilduk aldeko bozka eman zuen. Elkarrekin Podemosek linearen proiektua lehenestea eta eraikitzeko epea finkatzea eskatu zuen. Galdakaoko Udaleko Euskal Herria Bildu taldeak, proiektuaren bira berria ezagutu ondoren, Bilboko metroaren linea Galdakaora zabaltzea proposatu zuen, Euskotrenen trazatua erabiliz eta udalerriaren erdigunean lurpeko zati bat bakarrik eraikiz, Durangon egindakoaren antzekoa. Horrek Aperribai eta Bengoetxe auzoak metro zerbitzurik gabe utziko lituzke.

2018ko ekainaren 1an El Correo aldizkariak baieztatu zuen linearen proiektua dagoeneko baztertuta dagoela, eta horren ordez gaur egungo Euskotrenen trazaduran zehar lurpeko saihesbide bat eraikiko dela, Zuhatzuko geltokitik Galdakao erdialdera eta hortik Usansoloko geltokira ibiliko dena. metroaren linearen eredua jarraituko litzateke, beraz.

Azaroaren 7an, Arantxa Tapiak Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura sailburua metroaren eta lineen beharra zehaztuko zuten bi azterlan berri iragarri zituen, eta horrela, azken hamarkadan egindako diseinuak eta proiektuak bertan behera geratu ziren. Hilabetea amaitzean, 4 000 lagunek manifestazioa egin zuten metro-linea hori eraikitzeko.

2019ko urtarrilaren 16a Bizkaiko Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak publikoki adierazi zuten metroa Euskotrenek ustiatzen duen metroaren linea erabiliz helduko dela Galdakao erdialdera eta Galdakao-Usansolo ospitalera, linearen proiektua baztertuz. Tapiaren arabera, lanak 2021ean hasiko lirateke.

2020ko otsailaren 7an, Arantxa Tapiak herriko erdigunera iristeko lanen ordena aldatu zela jakinarazi zuen, baina 2021ean lanak hasi zirela mantendu zuen.

Bizkaiko Batzar Nagusietako 2020ko urriaren 19ko osoko bilkuran jakin zen proiektu berriaren informazio-azterlana 2020ko abuztuaren 12an hasi zela, aurreikusitako epearen barruan. Iñaki Arriola Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio sailburuak esan zuen 2020ko abenduaren 23an amaituko zela, emaitzak jakitera emango zirenean.

2021eko urtarrilaren 13an, Eusko Jaurlaritzak iragarri zuen, COVID-19 pandemiaren ondorioz diru gutxiago zegoenez, linearen eraikuntza proiekturako finantziazio europarra Next Generation EU funtsek bidez lortzearen edo ez lortzearen mende geratuko zela.

2021eko otsailaren 12an, Galdakaoko alkate Iñigo Hernando Arriandiagak premiazko bilera bat eskatu zuen Unai Rementeria ahaldun nagusiarekin, metroaren linearen azterketan izandako atzerapen berriari buruzko azalpenak eskatzeko, bi hilabete lehenago amaitu behar baitzen. Galdakaotarrak hedabideei adierazi zienez, linea eraikitzeko Europaren finantziazioaren menpe egotea "etsigarria" bazen, atzerapen hori "zentzugabea" zen. Era berean, kexatu zen proiektuaren inguruko informaziorik eza zela araua eta helarazten zaien bakarra etengabeko atzerapenak direla. Lanak gutxienez 2023ra arte atzeratu ziren, baina Next Generation EUko funtsak lortzeko baldintzetako bat diru horrekin finantzatutako lan guztiak 2026ko abenduaren 31 baino lehen amaituta egotea da.

|-
| colspan=2 align=center bgcolor=#ffae00 |
|-
| colspan=2 align=center valign=center |
|}

+GeltokiaKokapenaModalitateaNasakTrenbideakSarbideakEtxebarrigainazalean24Ametzola parkea
Euskal Herria kalea, 29
Elizara sarbidea, 4Doneztebegainazalean22J. María Llona Urquijo Parrokoa plaza
 Santa Ana kalea, 8Sarratugainazalean44informazio-azterlanaren zainAperribailurpean22 Ibaizabal kaleaGaldakao–Erdialurpean22Juan Bautista Uriarte kalea
 Lehendakari Agirre plaza
 Lehendakari Agirre plazaUsansolo–Ospitalealurpean22Laminarieta kalea
 Usansoloko ospitalea

 Ibilbidea 

 Bidea 
Informazio-azterlanaren zain.

 Geltokiak 
      KukullagaEtxebarri DoneztebeEtxebarri   SarratuBasauri   AperribaiGaldakao  GaldakaoGaldakao  Usansolo–OspitaleaGaldakao

 Aparkalekuak 
Zehazteke daude.

 Ustiapena 
Eusko Trenbideak enpresak usiatuko du linea.

 Maiztasunak 
Zehazteke daude.

 Batez besteko denborak 
Zehazteke daude.

 Flota 
Zehazteke daude.

 Tarifak 
Zehazteke daude.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Bilboko metroa
 Bizkaiko Garraio Partzuergoa

 Kanpo estekak 
 Bilboko metroaren webgune ofiziala
 Euskotrenen webgune ofiziala

4. linea