Hirusta

Hirustak landare lekadun belarkarak dira, Trifolium generokoak. Hiru folioloz osaturiko hosto konposatuak izatea dute ezaugarri nagusia. Nitrogeno atmosferikoa finkatzeko gauza dira, sustraietan dituzten bakterio sinbiotikoei esker. 300 espezie inguru dira, batez ere Ipar hemisferioko eskualde epeletan hazten direnak. Hala ere, Hego Amerikan eta Afrikan zenbait espezie aurkitu izan dira, eta baita tropikoetako goi-mendietan ere.

 Izena 
Besteak beste, hirusta, hirusta-belarra, hiruorria, hiruorri-belarra eta trefla izenak ematen zaizkio euskaraz.

 Ezaugarriak 
Belarki landareak dira, orokorrean zurtoin txikikoa da, zenbait errubidera aldikoak, urtekoak edo bi urtekoak izan litezke. Hiru osto dituzte, bakoitzak hiru foliolo bana dituztela, ia beti hortzdunak, eta batzuetan beren erdigunea marraztua dute. Bere buruan lore ugari izan ohi dituzte, eta banaka, sailka edota burusketan hazten dira. Fruituak baina txikiak izan ohi dira eta bere kalizearen barnean izaten ditu. Zenbait espezie bazkagai edo ganadujateko erabili ohi dira. Landare meliferak dira.

Hirustak larre eta zelai heze edo umeletan hazten dira, urez ongi hornituak, udaberritik negu aldera.

 Mitologia 

Hirusta Irlandako ikur nazional ohikoa da ("Shamrock"). San Patriziok irlandar jentil edo paganoei Trinitate Santua irudikatzeko erabili omen zuen, hau hirustarekin erlazionatuta dago baina baita Oxalis landare espeziarekin ere, azken hauek hirufoliodunak dira hirustak bezala.

Batzuetan hirustak ohikoak diren hiru folioloak baino lau foliolo izan ohi ditu. Lau hostoko hirusta, beste kondairetako arrarotasunak bezala, zorte onaren seinaletzat hartzen da. Nahiz eta arraroa izan, bost eta sei foliolodun hirustak badaude.

 Espezieak 
 Trifolium africanum
 Trifolium albopurpureum
 Trifolium alexandrinum
 Trifolium alpinum
 Trifolium amabile
 Trifolium ambiguum
 Trifolium amoenum
 Trifolium andersonii
 Trifolium andinum
 Trifolium angustifolium
 Trifolium arvense
 Trifolium attenuatum
 Trifolium aureum
 Trifolium barbigerum
 Trifolium beckwithii
 Trifolium bejariense
 Trifolium bifidum
 Trifolium bolanderi
 Trifolium brandegeei
 Trifolium breweri
 Trifolium buckwestiorum
 Trifolium calcaricum
 Trifolium campestre
 Trifolium carolinianum
 Trifolium cernuum
 Trifolium ciliolatum
 Trifolium cyathiferum
 Trifolium dalmaticum
 Trifolium dasyphyllum
 Trifolium dedeckerae
 Trifolium depauperatum
 Trifolium dichotomum
 Trifolium douglasii
 Trifolium dubium
 Trifolium echinatum Trifolium eriocephalum
 Trifolium fragiferum
 Trifolium friscanum
 Trifolium fucatum
 Trifolium glomeratum
 Trifolium gracilentum
 Trifolium gymnocarpon
 Trifolium haydenii
 Trifolium hirtum
 Trifolium howellii
 Trifolium hybridum
 Trifolium incarnatum
 Trifolium jokerstii
 Trifolium kingii
 Trifolium lappaceum
 Trifolium latifolium
 Trifolium leibergii
 Trifolium lemmonii
 Trifolium longipes
 Trifolium lupinaster
 Trifolium macraei
 Trifolium macrocephalum
 Trifolium medium
 Trifolium michelianum
 Trifolium microcephalum
 Trifolium microdon
 Trifolium minutissimum
 Trifolium monanthum
 Trifolium mucronatum
 Trifolium nanum
 Trifolium neurophyllum
 Trifolium nigrescens
 Trifolium obtusiflorum
 Trifolium oliganthum Trifolium olivaceum
 Trifolium ornithopodioides
 Trifolium owyheense
 Trifolium parryi
 Trifolium patens
 Trifolium pinetorum
 Trifolium plumosum
 Trifolium polymorphum
 Trifolium pratense
 Trifolium productum
 Trifolium purpureum
 Trifolium pygmaeum
 Trifolium reflexum
 Trifolium repens
 Trifolium resupinatum
 Trifolium rollinsii
 Trifolium rueppellianum
 Trifolium scabrum
 Trifolium semipilosum
 Trifolium siskiyouense
 Trifolium spumosum
 Trifolium squamosum
 Trifolium stoloniferum
 Trifolium striatum
 Trifolium subterraneum
 Trifolium suffocatum
 Trifolium thompsonii
 Trifolium tomentosum
 Trifolium trichocalyx
 Trifolium uniflorum
 Trifolium variegatum
 Trifolium vesiculosum
 Trifolium virginicum
 Trifolium willdenovii
 Trifolium wormskioldii

 Ikus gainera 
 Pagotxa
 Hirusta gorri
 Hirusta zuri
 Lau hostoko hirusta

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 


Kategoria:Belarrak
Kategoria:Irlandako ikurrak
Kategoria:Lineok deskribatutako taxonak