Marrubi

Marrubiak Fragaria generoa osatzen duten landare herrestariak dira, sukaldaritzan estimatuak beraien fruitu gorri mamitsuengatik. Latinezko izena lurrin hitzarekin erlazionatuta dago (fraga latinez). Deskribatutako 400 taxon inguru biltzen ditu, eta horietatik 20 baino ez daude onartuta<ref name = TPL>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=fragaria Fragaeia en The Plant List, vers.1.1, 2013]</ref>. Bi dira espezie ezagunenak:
 basamarrubiaFragaria vesca Elhuyar hiztegian (noiz kontsultatua: 2021-4-25) (Fragaria vesca), ohikoa Euskal Herriko basoetan
 baratze-marrubia (Fragaria x ananassa), hibrido komerzializatuena.

 Hitza 

Euskara batuan marrubi hitza Fragaria vesca espezieari dagokio, baina Elhuyar Hiztegian Fragaria generoa izendatzeko erabiltzen dute.

 Ezaugarriak 
Landare belarkarak dira, hostoiraunkorrak, estoloi eta errizoma epigeoak dituztenak, eta korapiloetan sustraitzen direnak. Zurtoinak, oro har, sinpleak dira, tenteak eta urtekoak. Hostoak erroseta aizunetan multzokatzen dira, segmentu obalo-erronbikoekin, eta horzdunak dira.

Infloreszentziak brakteadun zimatan antolatzen dira. Loreak, hermafroditak edo funtzionalki unisexualak dura, eta gune axiala zertxobait konikoa duen errezeptakulu bat dute fruktifikazioan. 5 sepaloak lantzeolatuak dira, eta, oro har, osoak, akreszenteak eta tenteak. Petaloak, oro har 5, sepaloak baino handiagoak izan ohi dira; zuriak, zuri-berdexkak edo krema kolorekoak. 10-20 lorezil dituzte eta karpelo libre ugari.

 Fruitua 

Ohiko hizkeran fruitu deritzona eterio mamitsu bat da, non akenioak ezartzen diren. Gorria, gozoa eta lurrintsua da. Eterio bakoitzean, 150 eta 200 hazi daude hartuta.

 Taxonomia 

20 espezie baino gehiago ezagutzen dira:

Ezpezie ohikoenak:
 marrubia edo basamarrubia: txikiak dira, 20mm-ko diametrorekin.
 baratze-marrubia: Bi mota bereizten dira.
 Camarosa: Handiak dira, trinkoak eta gorri-gorriak. Kalitate onekoak dira eta erresistentzia haundikoak dira.
 Douglas: Handiak dira, globo formakoak eta krestaren ondorioz deformatuta. Kolore bizi eta gorrikoak dira eta disdiratsuak, askotan, punta arrosarekin.

Ezpezie diploideak:
 Fragaria daltoniana Fragaria iinumae Fragaria nilgerrensis Fragaria nubicola Fragaria vesca Fragaria viridis Fragaria yezoensisEzpezie tetraploideak:
 Fragaria moupinensis Fragaria orientalisEzpezie hexpoloideak:
 Fragaria moschata (alemaniakoa)

Ezpezie oktopoloideak:
 Fragaria x ananassa
 Fragaria chiloensis (Txilekoa)
 Fragaria iturupensis
 Fragaria virginiana

Ezpezie dekoploideak:
 Fragaria x potentilla
 Fragaria x vescana

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 


Kategoria:Baiak