Petra

Petra (, Al-Batrāʾ; ) Jordaniako enklabe arkeologiko garrantzitsu bat da, baita antzinako erresuma nabateoaren hiriburua ere. Petra izenak, grezieraz, harria esan nahi du.

Petra Aravah haranaren ekialdean dago, Itsaso Hiletik Akabako golkoraino hedatzen den haran estu batean. Petra, inongo zalantzarik gabe, haraneko arrokan bertan zizelkaturiko eraikinengatik da ezaguna, bereziki Khazneh (Altxorra) eta Deir (Monasterioa) izenez ezagutzen diren eraikinengatik.

Antzinatean, K.a. VII. mende amaieran sortu zuten edomitek, eta K.a. VI. mendean nabateoak nagusitu ziren hiri honetaz, bai eta aberastasunera eraman ere, intsentsua, espeziak eta luxuzko beste gai batzuk Egipto, Siria eta Arabiatik Mediterraneo hegoaldera eramaten zituzten karabanen ibilbidean kokatuta zegoelako.

VIII. mende inguruan, bertako biztanleek hiria utzi behar izan zuten, merkataritza ibilbideak aldatu zirelako eta hiriak jasandako zenbait lurrikararen eraginez. Aro modernoan ahaztuta geratu zen, eta, mendebaldeko munduarentzat, Johann Ludwig Burckhardt esploratzaile suitzarrak berraurkitu zuen 1812an.

Petran euren fatxadak zuzenean arrokan zizelkatuak dituzten eraikinen multzo monumentala UNESCOren Gizateriaren Ondare zerrendan dago 1985azgero. Hiri ingurua, bestalde, Parke nazional arkeologiko bat da 1993tik.

2007ko uztailaren 7tik, Munduko Zazpi Mirari Berrietako bat da.

 Geografia 
Petra Akabako golkoaren eta Itsaso Hilaren arteko erdibidean dago, 800 eta 1396 metro arteko garaieran, Edom eskualde menditsuko haran batean, Araba haranaren ekialdean. Gaur egun, Petra, Jordaniako hiriburu den Ammanetik 200 kilometro hegoaldera dago, gutxi gora-behera, autoan, 3 ordutara.

Petraren kokapenak, harkaitz malkartsu eta maldatsuen artean ezkutatua, ur hornikuntza ziur bat du, hiri oparo bat garatzeko toki egokia bihurtzen duena. Petrara, ipar-mendebaldeko mendi bidezidor baten bidez edo ekialdean dagoen 1,5 kilometro inguruko luzera eta 200 metro garai den arroila baten bidez, Sîk delakoaren bidez bakarrik hel daiteke, azken hau, sarrera nagusia, tokirik estuenean, bi metroko zabalera baino ez duena.

Ura egoteak eta bere kokapenak ematen zion segurtasunaren ondorioz, Petra, Egipto, Siria eta Arabia Mediterraneo itsasoaren hegoaldearekin lotzen zituzten zenbait karabana ibilbideren elkarguneko geltoki bihurtu zen, batez ere luxuzko produktuz betetako karabanak (espeziak eta zeta Indiatik, bolia Afrikatik, perlak Itsaso Gorritik, eta intsentsua Arabia hegoaldetik). Boswellia edo "intsentsuaren zuhaitza"ren erretxina, antzinateko mundu osoan gutiziatua zen, bereziki baliotsua zen ofrenda erlijioso bezala, baita botika bezala ere.

Karabanek eragindako merkataritza aktibitateak eta jasotako tasek, nabatearrentzako mozkin garrantzitsuak sortzen zituzten. Emaitza bezala, hiriak, K.a. V. mendetik III. menderarte azoka garrantzitsu bat izan zuen.

 Hiriaren plano xehea 
600px|erdian|thumb|Petraren plano xehea, Jordania.         Harresia              Sartzeko bidea

Karratu bikoitza : Toki garaiakKarratua zirkuluarekin  : Gurutzatuen gotorlekuakBarradun karratua :Indusketa

<div style=" margin: 1em 1em 1em 1em" class="NavFrame"><div style="background:#FFFFF0; border:1px solid Snow;" class="NavHead"> <big>Legenda xehetua</big></div>
 Hotela, gune turistikoa
 « Djinn » hilobia
 Obeliskoen hilobia (Fitxategi)
 Ur gidatze hodia.
 Al-Madraseko sektorea
 Sîqa (Fitxategi)
 Altxorra (Fitxategi)
 Terrazak hilobi fatxadekin
 Antzoki erromatarra (Fitxategi)
 Uneishuren hilobia (Fitxategi)
 Kutxaren hilobia
 Korintiar hilobia
 Solairuen hilobia
 Iparraldeko harresia
 Sextius Florentinusen hilobia (Fitxategi)
 Conway dorrea
 « Turkmaniyeh »rena deituriko hilobia
 Ninfeoa<ol start=19>
<li>
<li> Bidea zutabeekin (Fitxategi)
<li> Hegodun lehoien tenplua
<li> Trajanoren arkua (Triple arcco)
<li> Qasr al-Bint (Fitxategi)
<li> Museoa
<li> Harrobia (Fitxategi)
<li> Umm al-Biyarahko nekropolia
<li> Ad Deirra (Fitxategi)
<li> Qattar ad-Deir
5
<li> Madhbahko toki garaia
<li> Hegoaldeko harresia 
<li> Akueduktua (Fitxategi)
<li> Dorotheosen etxea
<li> Mughr an-Nasarahko nekropolia
<li> Al-M'aysrahko santutegia
<li> Kutxaren bikliniuma
<li> Lehoien trikliniuma
<li> Isisen santutegia<ol start=37>
<li>
<li> Umm al-Biyarahko santutegia
<li> Sugearen monumentua
<li> Jabal Al-Nmayrreko toki garaia
<li> Wâdi Al-Nmayrreko hilobiak
<li> Wadi Farasah (Lorazainaren hilobiaren irudia)
<li> Hilobiak
<li> Arranoaren horma hobia
<li> Gurutzatuen Al-Wu'ayrah gotorlekua
<li> Tenplu Handia
<li> Al-Habiseko toki garaia eta gotorlekua
<li> Dikea (Fitxategi)
<li> Eliza (Fitxategi)
<li> Djebel Khubthako toki garaia (Ikuspegia tontorrertik)
<li> Wadi Siyagh (Fitxategi)
 2 eta 3tik 50era. Khazne al-Firaun</div>

 Geologia 
Petra, amildegi harritsuen artean dagoen hiri troglodita bat da. Harkaitzak eta harriak alde guztietatik ikusten dira. Tokia, hareharriz osatua dago, harea aleen diagenesi edo zementazio eta eranstetik abiatuta eratutako harkaitz detritikoa. Beraz, harkaitz koherente eta gogor bat da.

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Jordaniako aztarnategi arkeologikoak
Kategoria:Gizateriaren Ondarea Jordanian
Kategoria:Antzinako Erromako hiriak
Kategoria:Nabatea
Kategoria:Petra