Egiptoko XXIII. dinastia

Egiptoko XXIII. dinastiak K.a. 818tik K.a. 715 arte irauten du. XXII, XXIV eta XXV. dinastien garaikidea da

 Historia 
XXIII. dinastiako bereizgarria, tronura, mashauashtarrak iristea izan zen. K.a. 818an, Leontopolis, deltan, edo Taremu ("arrainen lurra"), Taniseko subirau libiarrekiko erresuma independente bihurtu zen, baina eztabaidagarria da dinastia osoa leontopoliarra izatearen hipotesia.

K.a. 747an, hiru erresuma berri sortu ziren. Batak, hiriburu bezala, Herakleopolis Magna zuen, bigarrenak, Hermopolis Magna, eta, hirugarrenak eta azkenak, Asiut edo Likopolis.

Dinastia honetako lehen faraoia izan zen Padibastetek, oinordekotza gatazka eta gerra zibila probestu zituen, Sheshonq III.aren erregealdiaren zortzigarren urtean, bere burua faraoi bezala izendatzeko, Leontopolisen koroatu eta Herakleopolis, Menfis eta Tebasen onartua izatea lortuz. Lehenik Takelot II.aren eta ondoren Osorkon IV.aren arerio nagusia izan zen, Tebaseko XXII. dinastiako Goi Egiptoko errege libiarrak. Bere tronuratzeak, etsaien aldeen aurkako gerra zibil luze bat eragin zuen, hogeitamar urte iraun zuen gerra zibila. Alde bakoitzak, Amonen Apaiz Goren leinu bat izan zuen.

Bere oinordeko izan zen Iuput I.a, bere aitarekin elkar gobernatzen egon zen, baina bere erregealdia laburra izan zen. Sheshonq IV.ari buruz ez dakigu askorik, are, aditu askok, dinastia honetakoa ez zela uste dute, Osorkon III.a bezala, batzuk, Takelot II.aren semetzat jotzen dutena: Padibastet eta Sheshonq IV.aren armada etsaiak garaitzea lortu zuen, Takelot II.aren autoritateari gogor eutsi ziotenak, Osorkonek, bere erregealdiko azken bost urteak, bere seme Takelot III.arekin batera gobernatu zituen.

Takelot III.aren semeak, Dyedpathiefankh eta Osorkon apaiz gorenak izan ziren, eta tronurako oinordekoa, Rudamon, bere semerik gazteena. Tebasen Amonen Apaiz Goren bezala aritu zen, eta, ondoren, bere erregealdiko lehen bost urteak, bere aita Takellot III.arekin elkar gobernatuz aritu zen. Bere erregealdian zehar, erresuma osoa batuta mantentzen ahalegindu behar izan zen, azkenik, bere oinordeko Iuput II.aren erregealdian hiru erresumatan banatuko zena, honek, Leontopolisen gobernatzen jarraitu zuen arren, non, kushitarren aurrera egitea geldiarazteko asmoa zuen koalizio boteretsu batean parte hartu zuen.

XXI, XXII, XXIII, XXIV eta XXV. dinastiek, tradizionalki, Egiptoko hirugarren tarteko aroa eratzen dute.

 XXIII. dinastia antzinako testuetan 
Manetonek, Julio Sexto Afrikanoren arabera Sinzelo fraidearen bertsioan, XXIII. dinastia, Taniseko lau erregek osatu zutela dio.

 Petubates, 40 urtez gobernatu zuena, bere erregealdian, lehen aldiz ospatu zen olinpiada bat.
 Osojo, 8 urtez gobernatu zuena, egiptoarrek Herakles deitu zuten.
 Psammus, 10 urtez gobernatu zuena
 Zet, 42 urtez gobenatu zuena. Orotara: 100 urte.

Eusebio Zesareakoak XXIII. dinastia, Taniseko hiru erregek osatu zutela dio.

 Petubastis, 25 urtez gobernatu zuena
 Osorton, 9 urtez gobernatu zuena eta Herakles deitu zutena
 Psammus, 10 urtez gobernatu zuena. Orotara, 44 urte.

 Egiptoko XXIII. dinastiako Faraoiak 
 Leontopoliseko erregeak 
 Ohiko izena Nesut-Bity izena Sa-Ra izena Iruzkinak Erregealdia Padibastet  Usermaatra  Padibastet    K.a. 818-K.a. 793.Iuput I.a  Usermaatra  Iuput  Corregente con su padre  K.a. 804- K.a. 803.Sheshonq IV.a  Usermaatra  Sheshonq    K.a. 793-K.a. 787.Osorkon III.a  Usermaatra  Osorkon    K.a. 787-K.a. 759.Takelot III.a  Usermaatra  Takelot    K.a. 759-K.a. 757.Rudamon  Usermaatra  Rudamon    K.a. 757-K.a. 754.Iuput II.a  Usermaatra  Iuput    K.a. 754-K.a. 715.

 Herakleopolis Magnako erregeak 
 Ohiko izena Nesut-Bity izena Sa-Ra izena Iruzkinak Erregealdia  Dyedpetahiefankh   Dyedpetahiefankh   (K.a. 845-K.a. ?) Hemptah I.a   Hemptah   (K.a. ?-?) Peftyauembastet  Neferkara  Peftyauembastet   (K.a. 747-K.a. 720.)

 Hermopolis Magnako erregeak 
 Ohiko izena Nesut-Bity izena Sa-Ra izena Iruzkinak Erregealdia  Nimlot III.a   Nimlot   (K.a. 747-K.a. 725.) Dyehutiemhat  Neferjeperra  Dyehutiemhat   (K.a. 725-K.a. 715.)  

 Asiuteko erregeak 
 Ohiko izena Nesut-Bity izena Sa-Ra izena Iruzkinak Erregealdia  Padimenti   Padimenti   (K.a. 747-K.a. 715.) 

 XXIII. dinastiaren kronologia 
Honako egiptologo hauek estimatutako kronologia:

 Lehen faraoia: Padibastet
 830-805/800 (von Beckerath)
 830-799 (Dodson)
 827/822-802/797 (Aston)
 825-773 (Grimal)
 818-793 (Shaw)
 817-763 (Drioton)
 813-773 (Redford)
 Azken faraoia: Iuput II.a
 754-715 (Grimal)
 752-718 (Gomaà)
 747/742-742/737 (Aston)

 Kanpo estekak 

Kategoria:Antzinako Egiptoko dinastiak
Kategoria:K.a. VIII. mendean desagertutako herrialdeak