Bulda

Bulda gai politiko edo erlijiosoei buruzko agiri zigilatu bat da, eta berunezko bolatxo bat du atxikia. Aita Santuaren zigiluaz autentifikatzen denean Aita Santuaren bulda da. Izena agiriari ezartzen zitzaion berunezko bolatxotik datorkio, agiria legeztatzeko erabilia zena eta latinez bulla izena zuena.

 Historia 
Hasieran, denetariko gaiez aritzeko erabiliak baziren ere, XV. mendetik aurrera nagusientzat bakarrik erabilia izan da. VI. mendetik erabiliak, izena XIII. mendean hartu zuten eta XV. mendetik aurrera registrum bullarum edo bulden erregistroa izeneko bulegoak bilduak izan ziren.

XVI. mende hasieran, oso ezagun eta eztabaidagarria bihurtu zen Julio II.a aita santuaren bulda, nafar eta frantses errege-erreginak eskumikatzen zituena, eta Nafarroaren inbasioa zelaitu zuena (1512). Egun, buldak Aita Santuak Episcopus, Servus Servorum Dei (euskaraz: "Apezpikua, Jainkoaren Morroiaren Morroi") titulua erabiltzen duen agiri bakarrak dira.

 Edukia 
Buldaren ezaugarria formatua denez, edozer edukia onargarria da bulda batean: dekretuak, gotzainen izendapenak, barkamenak, eskumikuak, konstituzio apostolikoak, kanonizazioak edo deitzeak.

Edukia kontuan hartua ez da inoiz izan bulda eta entziklikaren arteko ezberdintasunak.

 Zerrenda 

DataBuldaAita Santua1059In Nomine DominiNikolas II.a1079Libertas ecclesiae1079Antiqua sanctorum patrumGregorio VII.a1120 inguruSicut JudaeisKalisto II.a1136 (Uztailaren 7)Ex commisso nobis Inozentzio II.a1139 (Martxoaren 29)Omne Datum OptimumInozentzio II.a1144Milites TempliZelestino II.a1145Militia DeiEugenio III.a1145 (Abenduaren 1)Quantum praedecessoresEugenio III.a1155LaudabiliterAdrian IV.a1184Ad AbolendamLuzio II.a1185Post MiserabileInozentzio III.a1187 (Urriaren 29)Audita tremendiGregorio VIII.a1192Cum universiZelestino III.a1199 (Otsailaren 19)Izenik gabeInozentzio III.a1205Etsi non displaceatInozentzio III.a1213Quia maiorInozentzio III.a1216 (Abendua)Religiosam vitamHonorio III.a1218In generali concilioHonorio III.a1219Super speculamHonorio III.a1223 (Azaroaren 29)Solet annuereHonorio III.a1231 (Apirilaren 13)Parens scientarumGregorio IX.a1232 (Otsailaren 8)Ille humani generisGregorio IX.a1233Etsi JudaeorumGregorio IX.a1233Licet ad capiendosGregorio IX.a1235Cum hora undecimaGregorio IX.a1239Si vera suntGregorio IX.a1245 (Martxoaren 5)Dei patris immensaInozentzio IV.a1245 (Martxoaren 13)Cum non solum Inozentzio IV.a1245 (Martxoaren bukaeran) Cum simus superInozentzio IV.a1247Lachrymabilem JudaeorumInozentzio IV.a 1248 (Azaroaren 22) Viam agnoscere veritatisInozentzio IV.a1252 (Maiatzaren 15)Ad exstirpandaInozentzio IV.a1254 (Urriaren 6)Querentes in agroInozentzio IV.a1263/1264 Exultavit cor nostrum Urbano IV.a1264 Izenik gabe Urbano IV.a1267Turbato cordeKlemente IV.a1274Ubi PericulumGregorio X.a1296 (Urtarrilaren 20)Redemptor mundiBonifazio VIII.a1296 (Otsailaren 25)Clericis LaicosBonifazio VIII.a1297 Super rege et reginaBonifazio VIII.a1299 (Ekainaren 27)Scimus, FiliBonifazio VIII.a1299De SepulturisBonifazio VIII.a1300 (Otsailaren 22)Antiquorum fida relatioBonifazio VIII.a1302 (Azaroaren 18)Unam SanctamBonifazio VIII.a1307 (Azaroaren 22)Pastoralis praeminentiæKlemente V.a1307 (Uztailaren 23)Rex regnumKlemente V.a1308Fasciens misericordiamKlemente V.a1308 (Abuztuaren 12)Regnans in coelisKlemente V.a1310 (Apirilaren 4)Alma materKlemente V.a1312 (Martxoaren 22)Vox in excelsoKlemente V.a1312 (Maiatzaren 2)Ad providamKlemente V.a1312 (Maiatzaren 6)Considerantes dudumKlemente V.a1312 (Maiatzaren 16)Nuper in concilioKlemente V.a1312 (Abenduaren 18)Licet dudumKlemente V.a1312 (Abenduaren 31)Dudum in generali concilioKlemente V.a1313 (Urtarrilaren 13)Licet pridemKlemente V.a1317Sane ConsideranteJoan XXII.a1318 (Apirilaren 1)Redemptor noster Joan XXII.a1323Cum inter nonnullosJoan XXII.a1425Izenik gabeMartin V.a1435Sicut DudumEugenio IV.a1439 (Uztailaren 6)Laetantur CoeliEugenio IV.a1451 (Urtarrilaren 7)Izenik gabeNikolas V.a1452 (Ekainaren 18)Dum diversasNikolas V.a1455 (Urtarrilaren 8)Romanus PontifexNikolas V.a1456 (Ekainaren 20)Cum hiis superioribus annisKalisto III.a1470 (Apirilaren 19)Ineffabilis providentiaPaulo II.a1478 (Azaroaren 1)Exigit sinceræ devotionisSixto IV.a1481 (Ekainaren 21)Aeterni regisSixto IV.a1484 (Abenduaren 5)Summis desiderantes affectibusInozentzio VIII.a1493 (Maiatzaren 4)Inter caeteraAlexandro VI.a1493 (Ekainaren 25)Piis FideliumAlexandro VI.a1512Pastor Ille CaelestisJulio II.a1512Exigit ContumaciumJulio II.a1513 (Abenduaren 19)Apostolici RegiminisLeon X.a1514SupernæLeon X.a1520 (Ekainaren 15)Exsurge DomineLeon X.a1521 (Urtarrilaren 3)Decet Romanum PontificemLeon X.a1537 (Maiatzaren 29)Sublimus DeiPaulo III.a1540 (Irailaren 27)Regimini militantis ecclesiaePaulo III.a1543 (Martxoaren 14)Injunctum nobisPaulo III.a1550 (Uztailaren 21)Exposcit debitumJulio III.a1553 (Apirilaren 28)Divina disponente clementiaJulio III.a1555 (Uztailaren 14)Cum nimis absurdumPaulo IV.a1559 (Otsailaren 15)Cum ex apostolatus officioPaulo IV.a1564 (Urtarrilaren 26)Benedictus DeusPio IV.a1565 (Urtarrilaren 17)Æquum reputamusPio V.a1570 (Otsailaren 25)Regnans in ExcelsisPio V.a1582 (Otsailaren 24)Inter gravissimasGregorio XIII.a1586 (Urtarrila)Coeli et terraeSixtus V1588 (Otsailaren 11)Immensa Aeterni DeiSixto V.a1653 (Maiatzaren 31)Cum occasioneInozentzio X.a1665Ad SacramAlexandro VII.a1692Romanum decet PontificemInozentzio XII.a1713UnigenitusKlemente XI.a1738In eminenti apostolatus speculaKlemente XII.a1773Dominus ac Redemptor NosterKlemente XIV.a1814Sollicitudo omnium ecclesiarumPio VII.a1824Quod divina sapientiaLeon XII.a1850 (Irailaren 29)Universalis EcclesiaePio IX.a1868 (Ekainaren 29)Aeterni PatrisPio IX.a1869 (Urriaren 12)Apostolicæ Sedis ModerationiPio IX.a1871Pastor aeternusPio IX.a 1880 (Uztailaren 13)Dolemus inter aliaLeon XIII.a1896 Apostolicae CuraeLeon XIII.a1910Quam singulariPio X.a1950 (Azaroaren 1)Munificentissimus DeusPio XII.a1961 (Abenduaren 25)Humanae salutisJoan XXIII.a1965 (Azaroaren 18)Dei VerbumPaulo VI.a1998 (Azaroaren 29)Incarnationis mysteriumJoan Paulo II.a

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

  www.britannica.com
  Catholic Encyclopedia
  Theology Library

*
Kategoria:Aita santuen parafernalia