.eus

.EUS domeinua edo PUNTUEUS, Euskara eta Euskal Kulturaren Komunitatearen Interneteko goi mailako domeinu orokorra da. Bere helburua euskara eta euskal kultura sustatu eta Euskara eta Euskal Kulturaren Komunitatea kohesionatzea da. .eus, hortaz, tresna bat da, euskara beste hizkuntzen mailan kokatzen duena, euskararen normalizazioan lagunduko duena eta euskararen herriari nazioarteko aitortza eskaintzen diona.

PuntuEus Fundazioa patronatu batek gidatzen du, eta fundazioaren azpian lantalde bat ere badago, eta zuzendari bat, Josu Waliño. Fundazioari dagokionez beste erakunde batzuk ere badaude partaideen artean: EITB, Euskal Kultur Erakundea, ESLE Software Libreko Enpresen Euskal elkartea, Elkar Fundazioa, Euskaltel Fundazioa, Euskaltzaindia, Euskalgintzaren Kontseilua eta Euskal Herriko Unibertsitateak. Patronatuko lehendakariak hauek izan dira:  Joan Mari Torrealdai euskaltzain eta Jakin aldizkariko zuzendaria izandakoa (2012-2016), Iñaki Goirizelaia EHUko errektore izandakoa (2016-2024), eta Olatz Arbelaitz informatikaria 2024tik. Fundazioa eratzeko lehenago aritu zen taldean koordinatzaile izan ziren Iratxe Esnaola eta Andoni Sagarna.Puntueus Fundazioa eratu zelarik, 2012ko maiatzean egin zuen eskaera euskal talde honek .eus lortzeko eskabide ofiziala ICANNen (domeinuak kudeatzen dituen nazioarteko erakundean) eta 2013ko maiatzean lortu zuten baietza. Urtebeteko prestakuntza lanak ondoren eta, gero, iraupena ziurtatzeko beharrezkoa zen hazkundea, 2024ko 15.000 domeinuetara iritsi arte, tarte baterako etorkizuna ziurtatzen diona.

 Eskuratzeko Prozedura 
Edonork eska dezake .eus domeinu-izen bat, .com edo .org bezala. Izan partikularra edo erakunde/enpresa/elkartea, izan hemengoa edo hangoa. .eus domeinu-izen bat eskuratzeko ez da eskatzailea nor den begiratuko, webgunea baizik.

Domeinua eskatzeko pausuak hiru dira: www.domeinuak.eus webgunean sartu eta domeinua eskuragarri dagoen begiratu beharko litzateke lehenik eta behin. Eskuragarri badago, agertuko den erregistradore zerrendatik bat aukeratu; eta, haren webgunean, erosketa prozesua gauzatu.

.eus domeinu-izenen azken prezioa erregistradoreek jarriko dute, eskaintzen dituzten zerbitzuen arabera. Hau da, erregistradore ezberdinek prezio ezberdinean eskain dezakete. Prezioak beste zerbitzu batzuk ere barnebil ditzake (.eus posta elektronikoa, DNSen kudeaketa, web espazioa eta abar). Edozein kasutan, .eus domeinuen azken prezioa erregistradoreek finkatzen dute.

 .eus izateko gutxieneko baldintzak 
.eus domeinu-izen bat erregistratzeko gutxienez hauetako baldintza bat bete behar dute webguneek:
Eskatzen duten webguneek euskarazko eduki esanguratsu bat izan behar dute
edo
webgunearen edukiak euskal kulturaz aritu behar du, 'kultura' bere adierarik zabalenean ulertuta.

 Aitzindariak 
2014. urteko Abenduaren 3ra arte .eus domeinuaren Aitzindariak ziren aktibatuta zeuden .eus domeinu-izen bakarrak. Aitzindari horiek hautatzeko garaian hilabeteko epea eman zen proposamenak bidaltzeko eta beste hilabete eman zen .eus domeinu-izen horiek erregistratu, aktibatu eta ikusgarri izateko urrats guztiak ematen. Guztira, 113 domeinu-izen ezberdin proposatu ziren, 92 entitateren eskutik. Hasiera batean 90 Aitzindari hautatuko zirela esan zen arren, 93 aukeratuko zirela erabaki zen, muga teknikoak direla eta. Horregatik, erabaki bat hartu zen: .eus Domeinuaren Aitzindari izan nahi zuten 92 entitateei aukera ematea .eus domeinua eskuratzeko. Hortaz, entitate bakoitzak soilik domeinu-izen bakarra eska zezakeen.

92 horietatik 9 enpresak dira, 23 erakunde publiko, 14 hedabide, eta azkenik, 46 entitate euskal kulturgintza barruan kokatzen direnak (mota eta sektore ezberdinetako entitateak barnebiltzen dirtu). Horietatik guztietatik 22, puntuEUS fundazioko kide dira.

 Fundazioa 
PuntuEus Fundazioa irabazi asmorik gabeko erakunde pribatua da. PuntuEus Fundazioak aurkeztu zuen, 2012ko maiatzean, .eus domeinuaren eskaria ICANN erakundearen aurrean eta bera izan zen, 2013ko abenduan, ICANN erakundearekin kontratua sinatu zuena.

Hori horrela, PuntuEus Fundazioa da .eus domeinua kudeatu, kontrolatu eta administratzeko ardura duen erakundea.

PuntuEus Fundazioaren sortzailea PuntuEus Elkartea da eta honakoak dira elkartearen kide guztiak; horietako batzuk, une honetan, Fundazioaren patronatuan ordezkatuak daude.
 Patronatuaren kideak 

 Euskaltzaindia
 Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua
 Euskal Herriko Unibertsitatea
 Euskal Irrati Telebista
 Euskal Kultur Erakundea
 ESLE
 Euskaltel Fundazioa
 Puntueus Elkartea

 Fundazioaren kideak 
Fundazioaren kideak hauek ziren 2024an:

 UPV/EHU (lehendakaritza)
 Puntueus Elkartea (idazkaritza)
 Euskaltzaindia (diruzaintza)
 Euskadiko Software Libreko Enpresen Elkartea
 Euskal Irrati Telebista (EITB)
 Euskal Kultur Erakundea (EKE)
 Euskaltel Fundazioa
 Euskalgintzaren Kontseilua

Beste erakunde hauek ere izan ziren kide noizbait:
 Euskaltzaindia
 11 Telebista
 Argia
 ARROSA, Euskal Herriko Irrati Sarea
 Center for Basque Studies, University of Nevada, Reno
 Centros Vascos de Venezuela
 CMN, Noticias Taldea
 Deustuko Unibertsitatea
 EKE, Euskal Kultur Erakundea
 El Centro Vasco de Mexico D.F.
 Elhuyar Fundazioa
 Elkar Fundazioa
 EMUN, Lana Euskalduntzeko Kooperatiba
 Eskubideak, Euskal Herriko Abokatuen Elkartea
 ESLE, Euskadiko Software Libre Enpresen Elkartea
 Euskadiko Gazteriaren Kontseilua
 Euskadiko Informatikako Ingeniarien Elkargo Ofiziala
 Euskal Aktoreen Batasuna
 Euskal Herriko Gazteriaren Kontseilua
 Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokia
 Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioa
 Euskal Herriko Telekomunikazio Ingeniarien Elkargoa
 Euskal Herriko Txistulari Elkartea
 Euskal Herriko Unibertsitatea
 Euskal Idazleen Elkartea
 Euskal Irrati Telebista
 Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea
 Euskal Kantuzaleen Elkartea
 Euskal Komunikabideen Hedapenerako Elkartea
 Euskal Konfederazioa
 Euskal PEN
 Euskaltel Fundazioa
 Euskara Kultur Elkargoa
 Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua
 Euskarazko Komunikazio Taldea
 Eusko-ikaskuntza
 Euskokultur Fundazioa
 Euzko Etxea de Santiago de Chile
 FEVA, Federación de Entidades Vasco-Argentinas
 FIVU, Federación de Instituciones Vascas de Uruguay
 Gaindegia
 Gerediaga Elkartea
 GOIENA Komunikazio Zerbitzuak
 Ikastolen Elkartea – Partaide IEP
 Internet&Euskadi
 MAIATZ, iparraldeko argitaletxea
 Mondragon Unibertsitatea
 NABO, North American Basque Organizations
 Sortzen ikasbatuaz
 Soziolinguistika Klusterra
 SUA Edizioak
 Susa-Literatura
 Topagunea
 UEU
 Bai Euskarari Ziurtagiriaren Elkartea
 ZTK elkartea, iparraldeko argitaletxea

 Historia 
2014ko abenduaren 3an, 1.200 erabiltzaile baino gehiago batu zitzazkien hasierako 92 aitzindariei Euskararen Nazioarteko Eguna medio. Gainera, egun horretatik aurrera edonork erabil zezakeenJon Olano - Ander Perez, «Milatik gora dira '.eus' domeinua duten webguneak», Berria, 2014-12-03.

Abenduaren 6an, posta elektronikoan '.eus' domeinua jartzeko eskaintza berezia jarri zen martxan«Posta elektronikoan '.eus' domeinua jartzeko eskaintza berezia, hiru egunez», Berria, 2014-12-05.

2015eko Martxoaren 19tik 31ra eskaintza berezia jarri zen martxan Korrikaren 19. edizioarekin bat eginez, domeinua 29,95 €ko prezioan jarriz«.eus domeinua Korrikarekin batera dator», PuntuEUS Fundazioa, 2015-03-16.

2019ko uztailaren amaieratik 19 eurotik hasita, merkeago, erosi eta berriztatu ahal izan zen .eus domeinua, ia 10.000 domeinu izateak ahalbidetuta. Iñaki Goirizelaia Fundazioko presidenteak azaldu zuenez, “10.000 domeinu lortzear gauden honetan, proiektua bideragarria dela erakutsi dugu, baita egonkorra ere. Ezagunak gara eta konfiantza transmititzen dugu. Lortutako domeinu-kopuruak ahalbidetu du .eus ere Interneteko gainerako domeinuentzat ohikoa den prezioan finkatzea. Aurrerantzean, 19 eurotik hasita erosi ahalko da, eta prezio horretan berritu ahalko da hurrengo urteetan ere”. https://www.eitb.eus/eu/albisteak/teknologia/osoa/6503971/eus-domeinuak-bost-urte-beteko-ditu-2019ko-ekainaren-28an/

2025. urtean 15.500 baino gehiago dira Interneten .eus domeinua erabiltzen duten webguneak.

 Errekonozimenduak 

 2012: Ibilaldian omendua teknologia berrietan euskara sartzeko egindako lanengatik beste hauekin batera: Lapurdiko Harluxetar lehengusu ingeniariak: Klaudio Harluxet eta René Harluxet; Aurki, Sustatu, CodeSyntax: Luistxo Fernandez). UEUko Informatika saila: Olatz Arbelaitz; EHUko Donostiako Informatika Fakultatea: Iñaki Alegria eta Kepa Sarasola; EHUko Aholab Taldea: Inma Hernaez; puntueus: Iratxe Esnaola; kaixo.com: Aitor Lopez de Aberasturi; Erentzun ikastola: Fultxo Crespo; Hachtibista, sare sozialak: Gorka Julio; Euskal Jakintza: Maite Goñi.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
Beste herrialde batzuetan ere, xede berdina duten hainbat ekimen daude:

 DotCYM (Galesko bertako hizkuntza eta kulturarena)
 DotSCO (Eskoziako bertako hizkuntzena eta kulturarena)
 Point BZH (Bretainiako bertako hizkuntza eta kulturarena)
 PuntoGAL (Galiziako bertako hizkuntza eta kulturarena)
 PuntuLLI (Leongo bertako hizkuntza eta kulturarena)
 Euskara eta ingurune digitala

 Kanpo estekak 
 PuntuEus Fundazioaren orrialdea
 .eus domeinuaren aitzindariak

Kategoria:Euskara elkarteak
eus
Kategoria:Euskara eta ingurune digitalak