Barbara Stanwyck

Ruby Catherine Stevens, ezagunagoa Barbara Stanwyck ezizenaz (Brooklyn, New York, 1907ko uztailaren 16a - Santa Monica, 1990eko urtarrilaren 20a) aktore estatubatuarra izan zen. Hollywoodeko Óscar sarietarako lau aldiz izendatu zuten eta 1982an ohorezko sari bat irabazi zuen. «Zazpigarren Artearen mitoetako bat» da, eta zinearen historiako zorigaiztoko emakume enblematikoenetako bat.

 Biografia 
Brooklyn-en jaio zen. Langile familia bateko bost seme-alabetatik txikiena zen. Bere ama, Catherine Ann McPhee (1870-1911), umea zela hil zen eta bere aita, Byron E. Stevens (1872-1954), handik gutxira utzi zuen, eta hainbat harrera-familiatan egon zen.

Familia txiro bateko alaba izanda, aktore bezala famatu izan arte hainbat lan izan zituen, telefonista, eta modelo adibide. Baita hainbat vodevil-ikuskizunetan korista gisa ere. Ondoren, Broadwayn lan egitea lortu zuen. Han ezagutu zuen lehen senarra, Frank Fay aktore polemikoa, eta harekin joan zen Los Angelesera zineman karrera bat egiten hasteko. William A. Wellmanen Ha nacido una estrella filmeren gidoia bere ezkontza gatazkatsuan eta senarrak izar bihurtzeko zuen obsesioan oinarrituta zegoela esaten zen. Bere lehenengo filma Broadway Nights (1927) izan zen. 

1928tik 1935era bitartean egon zen ezkonduta  Frank Fayrekin eta semea adoptatu zuen, Dion, gizona zein semearengandik tratu txarrak jaso zituela esan ohi zen garaian. Ondoren, 1939an Robert Taylor aktorearekin ezkondu zen eta 1952an banatu ere, uztez Taylorrek Ava Gadner eta beste emakumen batzuekin engainatzen zuelako. Robert Wagner, Marlene Dietrich edo Joan Crawford bezalako aktoreekin ere harremandu dute, eta oso kritikatua izan zen genero berdineko edo gazteagoak ziren bikote sexualak izateagatik.

1944ean emakumezko aktore ordainduena bihurtu zen, garaiko 360.000 euro jasota.

Oscar Sarietarako lau izendapen izan zituen, Stella Dallas (1937), Suzko bola (1941), Galbidea (1944) eta Hilhotsak (1948) filmengatik, baina ez zituen lortu, eta 1982an Oscar honorifikoa eman zioten.

Nagusitu ahala zineman aukerak murriztu eta telebista saioetan hasi zen, eta berezko programa bat izan zuen Emmy bat eman ziona 50. hamarkadan.

 Ibilbidea 
Lehen filma Broadway Nights izan zen, 1927an. Film askotan parte hartu zuen Frank Caprarekin, besteak beste, Mujeres ligeras (Ladies of Leisure, 1930), La mujer milagrosa (The Miracle Woman, 1931) eta Amor debeku (Forbidden, 1932) filmetan, non aldakortasunagatik ematen baitu arreta.
Beste film batzuen ondoren (John Ford, besteak beste), King Vidorren Stella Dallas filmarekin iritsi zen lehen lan handia 1937an. Film horrekin, Oscar sarietarako lehen izendapena lortu zuen, baina Luise Rainerrek jaso zuen La buena tierra filmagatik.

Barbara emakume gogor eta sendoen roletan espezializatzen hasi zen. Haren edertasuna ez zen Hollywoodeko izar handienena bezain ortodoxoa, baina horrek ez zion eragotzi zinemaren historiako emakume hilgarri garrantzitsuenetako batzuk interpretatzea.

Beste hiru film zoragarri egin zituen: Howard Hawksen Bola de fuego (Ball of fire) (Oscarrerako bigarren izendapena ere ez zuen lortu); Frank Capraren Juan Nadie (Meet John Doe), 1941ean; Preston Sturgesen The Lady Eve (Las tres noches de Eva, 1941), denak 1941ean eginak, non  zinema beltzaz gain komediak eta melodramak egiteko gai zela frogatu zuen.

 Double Indemnity 
ezkerrera|thumb|260px|px|Barbara Stanwyck Double Indemnity  filmean, 1944
Bere ibilbideko arrakastarik handiena 1944an iritsi zen, Double Indemnity filmarekin. Espainian Perdición du izenburua, Billy Wilderrek zuzendua, eta Fred MacMurray eta Edward G. Robinson ditu protagonista. Raymond Chandlerren gidoiarekin, James M. Cainen eleberri batean oinarritua, filma zinema beltzaren maisulan handienetako bat da, eta berak emakume manipulatzaile, bihozgabe eta gaiztoa interpretatu zuen. Haren "Phyllis Dietrichson" rola, segur aski, emakume hilgarriaren estereotipo zinematografiko modernoa definitzeko erabili duten eredua da. Haren interpretazio bikainak hirugarren izendapena eman zion Oscarretan, baina ez zuen lortu, urte hartan Ingrid Bergmanek irabazi baitzuen Gaslightengatik.

Pertsonaia horren ondoren, beste film gogoangarri batzuk ere egin zituen, hala nola Lewis Milestoneren El extramor de Martha Ivers (1946) edo Anatole Litvaken Voces de muerte (Sorry, wrong number), 1948an. Horrek laugarren izendapena ekarri zion Óscaretan, eta Jane Wymani eman zioten. 

Film bikainak egiten jarraitu zuen ezohiko paperetan, hala nola Fritz Lang-en Clash by Night filmean, Marilyn Monroerekin batera, 1952an, edo Edward Dmytryk filmeko Walk on the Wild Side filmean (La gata negra) 1962an, zinemaren historiako lehen lesbianaren rola interpretatu zuen. Film komertzialagoetan ere lan egin zuen, hala nola Roustabout Elvis Presleyrekin.
ezkerrera|thumb|160px|Barbara Stanwyckek izarra du Hollywoodeko ospearen pasealekuan
 Azken lanak 

1950ean eta 1960an telebista dezente egin zuen, bere programa propioa izan zuen, eta Emmy saria eman zion. Horrez gain, hainbat telesailetan ere parte hartu zuen, hala nola Valle de pasiones filmean.

Zinemari egindako ekarpenengatik, izar bat jarri zioten Hollywoodeko Ospearen Pasealekuan, Vine Streeteko 1751n, eta, karrera osoari esker, 1982. urtean ohorezko Oscar bat lortu zuen.

Falcon Crest telesail estatubatuarrean Angela Channing-ek zuen papera baztertu ondoren, Bárbarak laurogeiko hamarkadako hiru serie enblematikotan hartu zuen parte: El pájaro espino (Richard Chamberlainekin batera), Dinastia eta Los Colby, bietan Constance Colbyren paperean.

 Bizitza pertsonala 

Lehen ezkontza 1928ko abuztuaren 26an izan zuen, Frank Fay aktorearekin. Anthony Dion Fay izeneko haur bat izan zuen, eta 1936an modu dramatikoan dibortziatu zen, Dionen zaintzagatik borroka legal luze bat eginez. Legezko borroka irabazi ondoren, Stanwyckek Dion semea barnetegietan utzi zuen.

Barbara Stanwyck Robert Taylor aktorearekin ezkondu zen 1939an. Senar-emazteek hamabi urte iraun zuten, eta 1951n dibortziatu zen, Taylorrek Ava Gardnerekin eta Lana Turnerrekin desleialtasunak tarteko. Gainera, bere buruaz beste egiten saiatu zen.

Maitasun-istorioak izan zituen Frank Caprarekin eta Henry Fondarekin. Baina Joan Crawford, César Romero, Richard Chamberlain eta Clifton Webbekin zuen adiskidetasunagatik, prentsa horiak kloseteko lesbiana gisa (armairuan edo ezkutuan) estigmatizatu zuen. Kontua da, Crawford eta Marlene Dietrichekin batera, The Sewing Circle (Jostunen zirkulua) kide zela, emakume homoxesual eta bisexualen talde pribatua.

Sueños de oro filmazioan William Holden ezagutu zuen, eta han adiskidetasun luze bat hasi zen hura hil arte. 1982an Oscar saria irabazi zuenean, Holdeni eskaini zion, hil berria baitzen.

 Heriotza 
1990ean Barbara Stanwyck 82 urte zituela hil zen Santa Monicako etxean, bihotzeko gaixotasun baten ondorioz. Horrez gain, bizitza osoan endekapenezko artrosia izan zuen eta bere bizkarrezurrean eskoliosi mingarri bat izan zuen. Haren gorpua erraustu egin zuten eta errautsak Lone Pinen barreiatu ziren.

 Filmografia 
Filma ugaritan parte hartu zuen:
 Urtea # Filma Ekoizle Pertsonaia Kidea Zinema zuzendaria 19271 Broadway Nights FNFan dancer -Joseph C. Boyle19292 The Locked DoorUAAnn CarterRod La RocqueGeorge Fitzmaurice3 Mexicali RoseColMexicali RoseSam HardyErle C. Kenton19304Ladies of LeisureColKay ArnoldLowell ShermanFrank CapraRalph Graves19315IllicitWBAnne Vincent IvesJames RennieArchie MayoRicardo Cortez 6 Ten Cents a DanceColBarbara O'NeillRicardo CortezLionel Barrymore7Night NurseWBLora HartBen LyonWilliam A. WellmanClark Gable8 The Miracle WomanColFlorence "Faith" FallonDavid MannersFrank Capra19329ForbiddenColLulu SmithAdolphe MenjouFrank CapraRalph Bellamy 10 ShopwornColKitty LaneRegis ToomeyNicholas Grinde 11 So Big!WBSelina Peake De JongGeorge BrentWilliam A. Wellman12The Purchase PriceWBJoan Gordon, aka Francine La RueGeorge BrentWilliam A. WellmanLyle Talbot1933 13 The Bitter Tea of General YenColMegan DavisNils AstherFrank Capra14Ladies They Talk AboutWBNan Taylor, aka Nan Ellis, aka Mrs. AndrewsPreston FosterHoward BrethertonLyle TalbotWilliam Keighley 15 Baby FaceWBLily PowersGeorge BrentAlfred E. Green16Ever in My HeartWBMary Archer WilbrandtOtto KrugerArchie MayoRalph Bellamy193417Gambling LadyWBLady LeeJoel McCreaArchie MayoPat O'Brien18A Lost LadyWBMarian Ormsby ForresterFrank MorganAlfred E. GreenRicardo Cortez 19 The Secret BrideWBRuth VincentWarren WilliamWilliam Dieterle1935 20 The Woman in RedShelby Barret WyattGene RaymondRobert Florey 21 Red SaluteUADrue Van AllenRobert YoungSidney Lansfield22Annie OakleyRKOAnnie OakleyPreston FosterGeorge StevensMelvyn Douglas193623A Message to Garcia20thRaphaelita MaderosWallace BeeryGeorge MarshallJohn Boles24The Bride Walks OutRKOCarolyn MartinGene RaymondLeigh JasonRobert Young 25 His Brother's WifeMGMRita Wilson ClaybourneRobert TaylorW.S. Van Dyke 26 Banjo on My Knee20thPearl Elliott HolleyJoel McCreaJohn Cromwell 27 The Plough and the Stars| align=center|RKO
| align=center|Nora Clitheroe
| align=center|Preston Foster
| align=center|John Ford
|-
| rowspan="4"|1937
| 28
| Internes Can't Take Money| align=center|Par
| align=center|Janet Haley
| align=center|Joel McCrea
| align=center|Alfred Santell
|-
| 29
| This Is My Affair| align=center|20th
| align=center|Lil Duryea
| align=center|Robert Taylor
| align=center|William A. Seiter
|-
| 30
| Stella Dallas| align=center|UA
| align=center|Stella Martin "Stell" Dallas
| align=center|John Boles
| align=center|King Vidor
|-
| 31
| Breakfast for Two| align=center|RKO
| align=center|Valentine "Val" Ransome
| align=center|Herbert Marshall
| align=center|Alfred Santell
|-
| rowspan="2"|1938
| 32
| Always Goodbye| align=center|20th
| align=center|Margot Weston
| align=center|Herbert Marshall
| align=center|Sidney Lansfield
|-
| 33
| The Mad Miss Manton| align=center|RKO
| align=center|Melsa Manton
| align=center|Henry Fonda
| align=center|Leigh Jason
|-
| rowspan=4|1939
| rowspan=2|34
| rowspan=2|Union Pacific| align=center rowspan=2|Par
| rowspan=2 align=center|Mollie Monahan
| align=center|Joel McCrea
| rowspan=2 align=center|Cecil B. DeMille
|-
| align=center|Robert Preston
|-
| rowspan=2|35
| rowspan=2|Golden Boy| rowspan=2 align=center|Col
| rowspan=2 align=center|Lorna Moon
| align=center|William Holden
| rowspan=2 align=center|Rouben Mamoulian
|-
| align=center|Adolphe Menjou
|-
| 1940
| 36
| Remember the Night| align=center|Par
| align=center|Lee Leander
| align=center|Fred MacMurray
| align=center|Mitchell Leisen
|-
| rowspan=4|1941
| 37
| The Lady Eve| align=center|Par
| align=center|Jean Harrington
| align=center|Henry Fonda
| align=center|Preston Sturges
|-
| 38
| Meet John Doe| align=center|WB
| align=center|Ann Mitchell
| align=center|Gary Cooper
| align=center|Frank Capra
|-
| 39
| You Belong to Me| align=center|RKO
| align=center|Dr. Helen Hunt
| align=center|Henry Fonda
| align=center|Wesley Ruggles
|-
| 40
| Ball of Fire| align=center|RKO
| align=center|Katherine "Sugarpuss" O'Shea
| align=center|Gary Cooper
| align=center|Howard Hawks
|-
| rowspan="2"|1942
| 41
| The Great Man's Lady| align=center|Par
| align=center|Hannah Sempler
| align=center|Joel McCrea
| align=center|William A. Wellman
|-
| 42
| The Gay Sisters| align=center|WB
| align=center|Fiona Gaylord
| align=center|George Brent
| align=center|Irving Rapper
|-
| rowspan="2"|1943
| 43
| Lady of Burlesque| align=center|UA
| align=center|Deborah Hoople, aka Dixie Daisy
| align=center|Michael O'Shea
| align=center|William A. Wellman
|-
| 44
| Flesh and Fantasy| align=center|Uni
| align=center|Joan Stanley
| align=center|Charles Boyer
| align=center|Julien Duvivier
|-
| rowspan=3|1944
| rowspan=2|45
| rowspan=2|Double Indemnity| rowspan=2 align=center|Par
| rowspan=2 align=center|Phyllis Dietrichson
| align=center|Fred MacMurray
| rowspan=2 align=center|Billy Wilder
|-
| align=center|Edward G. Robinson
|-
| 46
| Hollywood Canteen| align=center|WB
| align=center|Bera
| align=center| -
| align=center|Delmer Daves
|-
| 1945
| 47
| Christmas in Connecticut| align=center|WB
| align=center|Elizabeth Lane
| align=center|Dennis Morgan
| align=center|Peter Godfrey
|-
| rowspan=5|1946
| 48
| My Reputation| align=center|WB
| align=center|Jessica Drummond
| align=center|George Brent
| align=center|Curtis Bernhardt
|-
| 49
| The Bride Wore Boots| align=center|Par
| align=center|Sally Warren
| align=center|Robert Cummings
| align=center|Irving Pichel
|-
| rowspan=2|50
| rowspan=2|The Strange Love of Martha Ivers| align=center rowspan=2|Par
| rowspan=2 align=center|Martha Ivers
| align=center|Van Heflin
| rowspan=2 align=center|Lewis Milestone
|-
| align=center|Kirk Douglas
|-
| 51
| California| align=center|Par
| align=center|Lily Bishop
| align=center|Ray Milland
| align=center|John Farrow
|-
| rowspan="4"|1947
| 52
| The Two Mrs. Carrolls| align=center|WB
| align=center|Sally Morton Carroll
| align=center|Humphrey Bogart
| align=center|Peter Godfrey
|-
| 53
| The Other Love| align=center|UA
| align=center|Karen Duncan
| align=center|David Niven
| align=center|Andre de Toth
|-
| 54
| Cry Wolf| align=center|WB
| align=center|Sandra Marshall
| align=center|Errol Flynn
| align=center|Peter Godfrey
|-
| 55
| Variety Girl| align=center|Par
| align=center|Bera
| align=center| - 
| align=center|George Marshall
|-
| rowspan="2"|1948
| 56
| B.F.'s Daughter| align=center|MGM
| align=center|Pauline "Polly" Fulton Brett
| align=center|Van Heflin
| align=center|Robert Z. Leonard
|-
| 57
| Sorry, Wrong Number| align=center|Par
| align=center|Leona Stevenson
| align=center|Burt Lancaster
| align=center|Anatole Litvak
|-
| rowspan="2"|1949
| 58
| The Lady Gambles| align=center|Uni
| align=center|Joan Phillips Boothe
| align=center|Robert Preston
| align=center|Michael Gordon
|-
| 59
| East Side, West Side| align=center|MGM
| align=center|Jessie Bourne
| align=center|James Mason
| align=center|Mervyn LeRoy
|-
| rowspan="4"|1950
| 60
| The File on Thelma Jordon| align=center|Par
| align=center|Thelma Jordon
| align=center|Wendell Corey
| align=center|Robert Siodmak
|-
| 61
| No Man of Her Own| align=center|Par
| align=center|Helen Ferguson/Patrice Harkness
| align=center|John Lund
| align=center|Mitchell Leisen
|-
| 62
| The Furies| align=center|Par
| align=center|Vance Jeffords
| align=center|Wendell Corey
| align=center|Anthony Mann
|-
| 63
| To Please a Lady| align=center|MGM
| align=center|Regina Forbes
| align=center|Clark Gable
| align=center|Clarence Brown
|-
| 1951
| 64
| The Man with a Cloak| align=center|MGM
| align=center|Lorna Bounty
| align=center|Joseph Cotten
| align=center|Fletcher Markle
|-
| rowspan=2| 1952
| rowspan=2|65
| rowspan=2|Clash by Night| align=center rowspan=2|RKO
| rowspan=2 align=center|Mae Doyle D'Amato
| align=center|Paul Douglas
| rowspan=2 align=center|Fritz Lang
|-
| align=center|Robert Ryan
|-
| rowspan=7|1953
| rowspan=2|66
| rowspan=2|Jeopardy| align=center rowspan=2|MGM
| rowspan=2 align=center|Helen Stilwin
| align=center|Ralph Meeker
| rowspan=2 align=center|John Sturges
|-
| align=center|Barry Sullivan
|-
| rowspan=2|67
| rowspan=2|Titanic| align=center rowspan=2|20th
| rowspan=2 align=center|Julia Sturges
| align=center|Clifton Webb
| rowspan=2 align=center|Jean Negulesco
|-
| align=center|Robert Wagner
|-
| 68
| All I Desire| align=center|Uni
| align=center|Naomi Murdock
| align=center|Richard Carlson
| align=center|Douglas Sirk
|-
| 69
| The Moonlighter| align=center|WB
| align=center|Real
| align=center|Fred MacMurray
| align=center|Roy Rowland
|-
| 70
| Blowing Wild| align=center|WB
| align=center|Marina Conway
| align=center|Gary Cooper
| align=center|Hugo Fregonese 
|-
| rowspan=6|1954
| rowspan=2|71
| rowspan=2|Witness to Murder| align=center rowspan=2|UA
| rowspan=2 align=center|Cheryl Draper
| align=center|George Sanders
| rowspan=2 align=center|Roy Rowland
|-
| align=center|Gary Merrill
|-
| rowspan=3|72
| rowspan=3|Executive Suite| align=center rowspan=3|MGM
| rowspan=3 align=center|Julia O. Tredway
| align=center|William Holden
| rowspan=3 align=center|Robert Wise
|-
| align=center|Fredric March
|-
| align=center|Walter Pidgeon
|-
| 73
| Cattle Queen of Montana| align=center|RKO
| align=center|Sierra Nevada Jones
| align=center|Ronald Reagan
| align=center|Allan Dwan
|-
| rowspan=4|1955
| rowspan=3|74
| rowspan=3|The Violent Men| align=center rowspan=3|Col
| rowspan=3 align=center|Martha Wilkison
| align=center|Glenn Ford
| rowspan=3 align=center|Rudolph Maté
|-
| align=center|Edward G. Robinson
|-
| align=center|Brian Keith
|-
| 75
| Escape to Burma| align=center|RKO
| align=center|Gwen Moore
| align=center|Robert Ryan
| align=center|Alan Dwan
|-
| rowspan=3|1956
| 76
| There's Always Tomorrow| align=center|Uni
| align=center|Norma Miller Vale
| align=center|Fred MacMurray
| align=center|Douglas Sirk
|-
| 77
| The Maverick Queen| align=center|Rep
| align=center|Kit Banion
| align=center|Barry Sullivan
| align=center|Joseph Kane
|-
| 78
| These Wilder Years| align=center|MGM
| align=center|Ann Dempster
| align=center|James Cagney
| align=center|Roy Rowland
|-
| rowspan=2|1957
| rowspan=2|79
| rowspan=2|Crime of Passion| rowspan=2 align=center|UA
| rowspan=2 align=center|Kathy Ferguson Doyle
| align=center|Sterling Hayden
| rowspan=2 align=center|Gerd Oswald
|-
| align=center|Raymond Burr
|-
| rowspan=2|1957
| 80
| Trooper Hook| align=center|UA
| align=center|Cora Sutliff
| align=center|Joel McCrea
| align=center|Charles Marquis Warren
|-
| 81
| Forty Guns| align=center|20th
| align=center|Jessica Drummond
| align=center|Barry Sullivan
| align=center|Samuel Fuller
|-
| 1962
| 82
| Walk on the Wild Side| align=center|Col
| align=center|Jo Courtney
| align=center|Laurence Harvey
| align=center|Edward Dmytryk
|-
| rowspan="2"|1964
| 83
| Roustabout| align=center|Par
| align=center|Maggie Morgan
| align=center|Elvis Presley
| align=center|John Rich
|-
| 84
| The Night Walker'''UniIrene TrentRobert TaylorWilliam Castle

 Sariak eta Aitortzak 

 50. hamarkadan Emmy Saria.
 1982an Ohorezko Oscar Saria.

 Oskar sarietan 
UrteaKategoriaFilmaEmaitza1938Aktore onenaStella DallasNominatua1942Aktore onenaBola de fuegoNominatua1945Aktore onenaDouble IndemnityNominatua1949Aktore onenaVoces de muerteNominatua1981Ohorezko Oscar sariaIrabazlea

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Barbara Stanwyck Oscar Saria jasotzen 1982an

Kategoria:Newyorkarrak
Kategoria:Ohorezko Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako kontserbadurismoa
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako emakume aktoreak