Gene Kelly

Eugene Curran “Gene” Kelly (Pittsburgh, 1912ko abuztuaren 23 – Beverly Hills, 1996ko otsailaren 2a) Estatu Batuetako dantzari, aktore, abeslari, zuzendari, ekoizle eta koreografoa zen. Ezaguna zen bere dantza estiloagatik, bizia eta atletikoa, itxura onagatik, eta pantailan antzeztu zituen rol maitagarriengatik.

Gaur egun ezaguna da batez ere parte hartu zuelako film ezagun hauetan: An American in Paris (1951), Anchors Aweigh (1945) eta Singin’ in the Rain (1952), baina film musikal askotan eskuhartu zuen, modatik joan ziren arte, 1950 hamarraldiaren bukaeran.

Lan egin zuen aktore, koreografo edo zuzendari moduan 1940 eta 1950 hamarraldietako musikal ospetsuenetako batzuetan, For Me and My Gal (1942) filmarekin hasita, non debutatu zuen Judy Garland-ekin, eta beste hauekin segituta: Du Barry Was a Lady (1943), Thousands Cheer (1943), The Pirate (1948), On the Town (1949), eta It's Always Fair Weather (1955), besteak beste.

Urte batzuk geroago, parte hartu zuen bi filmetan, genero musikaletik kanpo: Inherit the Wind (1960) eta What a Way to Go! (1964). Zuzendari moduan ere nabarmendu zen, bereziki 1969an, Hello Dolly! filmarekin, zeina Oscar sarietarako izendatu baitzuten.

Berak eragindako berrikuntzek eraldatu egin zituzten Hollywood-eko musikalak. Zerikusi handia izan zuen, bestalde, zine zaleek balleta onartzearekin.

1952an Kellyk Akademiaren Ohorezko saria jaso zuen, bere lorpenengatik, justu An American in Paris filmak sei sari irabazi zituenean Oscar sarietan, film onenari emandakoa barne. Hil bitartean, sari eta aitorpen ugari jaso zituen.

 Biografia 
Gene Kelly jaio zen Pittsburgh hiriko auzorik apalenetako batean, Pensilvanian, langile-familia batean. Beraren aitak fonografoak saltzen zituen, eta amak, Harriet, eragin handia izan zuen Gene eta haren anaien dantzarako zaletasunean. Amak berak bultzatu zuen The Five Kellys taldea, bost anaiek osatua. Taldea desegin ondoren, Gene eta Fred anaiek segitu zuten koreografia biziak prestatzen The Kelly Brothers izenarekin.

1929ko beheraldi ekonomikoan, eta unibertsitate ikasketak amaitu bitartean (1933an Ekonomian graduatu zen), Kelly hasi zen zenbait lan egiten, familia aurrera ateratze aldera. Halako batean, familia-negozio moduan, dantza-akademia bat ireki zuten Pittsburghen, eta gero beste bat Johnstown-en, eta bietan Kelly zuzendarikide eta dantza-irakasle izan zen. Akademiak funtzionatzen hasi zirenean, erabaki zuen garaia zela New York-era joateko, bertan lan bat bilatzeko koreografo moduan.

 Filmografia 
Filmen zuzendaria eta itzuli bada beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) beste izenburu batekin taula honetan ikus daiteke:
UrteaFilmaZuzendariaBeste izenburu batzuk 1942For Me and My GalBusby Berkeley gaztelaniaz: Por mi chica y por mí frantsesez: Pour moi et ma mie katalanez: Per mi i la meva noia 1943DuBarry Was a LadyRoy Del Ruth gaztelaniaz: La Dubarry era una dama frantsesez: La Du Barry était une dame katalanez: Du Barry Was a Lady 1943The Cross of LorraineTay Garnett gaztelaniaz: La cruz de Lorena frantsesez: La Croix de Lorraine 1943Thousands CheerGeorge Sidney frantsesez: La Parade aux étoiles 1943Pilot #5George Sidney gaztelaniaz: Una vida por un amor frantsesez: Pilot N° 5 1944Cover GirlCharles Vidor gaztelaniaz: Las modelos frantsesez: La Reine de Broadway katalanez: Les models 1944Christmas HolidayRobert Siodmak gaztelaniaz: Luz en el alma frantsesez: Vacances de Noël 1945Anchors AweighGeorge Sidney gaztelaniaz: Levando anclas frantsesez: Escale à Hollywood katalanez: Lleveu àncores! galizieraz: Levando áncoras 1945Ziegfeld FolliesRoy Del Ruth 1947Living in a Big WayGregory La Cava gaztelaniaz: Vivir a lo grande 1948The Three MusketeersGeorge Sidney gaztelaniaz: Los tres mosqueteros frantsesez: Les Trois Mousquetaires 1948The PirateVincente Minnelli frantsesez: Le Pirate katalanez: El pirata 1948Words and MusicNorman Taurog gaztelaniaz: Letra y música frantsesez: Ma vie est une chanson 1949On the TownGene Kelly gaztelaniaz: Un día en Nueva York frantsesez: Un jour à New York katalanez: Un dia a Nova York 1950Black HandRichard Thorpe gaztelaniaz: La Mano Negra frantsesez: La Main noire 1950Some of the Best: Twenty-Five Years of Motion Picture Leadership1950Take Me Out to the Ball GameBusby Berkeley frantsesez: Match d'amour 1950Summer StockCharles Walters gaztelaniaz: Repertorio de verano frantsesez: La Jolie Fermière 1951It's a Big CountryClarence Brown gaztelaniaz: Un gran país 1951An American in ParisVincente Minnelli gaztelaniaz: An american in Paris frantsesez: Un Américain à Paris katalanez: Un americà a París galizieraz: Un americano en París 1952Love Is Better Than EverStanley Donen frantsesez: Ruse d'amour 1952The Devil Makes ThreeAndrew Marton gaztelaniaz: ...Y con el diablo somos tres frantsesez: Le diable fait le troisième 1952Singin' in the RainGene Kelly gaztelaniaz: Cantando bajo la lluvia frantsesez: Chantons sous la pluie katalanez: Cantant sota la pluja 1954Seagulls Over SorrentoJohn Boulting gaztelaniaz: La cresta de la ola frantsesez: L'Île du danger 1954Deep in My HeartStanley Donen gaztelaniaz: Profundamente en mi corazón frantsesez: Au fond de mon cœur 1954BrigadoonVincente Minnelli 1955It's Always Fair WeatherGene Kelly gaztelaniaz: Siempre hace buen tiempo frantsesez: Beau fixe sur New York katalanez: Sempre fa bon temps 1956Invitation to the DanceGene Kelly gaztelaniaz: Invitación a la danza frantsesez: Invitation à la danse 1957Les GirlsGeorge Cukor gaztelaniaz: Las girls 1957The Happy RoadGene Kelly gaztelaniaz: El camino feliz frantsesez: La Route joyeuse 1958Marjorie MorningstarIrving Rapper gaztelaniaz: Nací para ti frantsesez: La Fureur d'aimer 1960Let's Make LoveGeorge Cukor frantsesez: Le Milliardaire 1960Inherit the WindStanley Kramer frantsesez: Procès de singe katalanez: L'herència del vent 1964What a Way to Go!J. Lee Thompson frantsesez: Madame Croque-maris 1967The Young Girls of RochefortJacques Demy gaztelaniaz: Las señoritas de Rochefort frantsesez: Les Demoiselles de Rochefort euskaraz: « Les Demoiselles de Rochefort » katalanez: Les senyoretes de Rocaport 197340 CaratsMilton Katselas gaztelaniaz: Cuarenta quilates frantsesez: Quarante carats 1974That's Entertainment!Jack Haley Jr. gaztelaniaz: Érase una vez en Hollywood frantsesez: Il était une fois à Hollywood katalanez: Això és l'espectacle 1976That's Entertainment, Part IIGene Kelly gaztelaniaz: Hollywood, Hollywood frantsesez: Hollywood, Hollywood katalanez: Això és l'espectacle 1977Viva Knievel!Gordon Douglas gaztelaniaz: ¡Viva Knievel! frantsesez: Le Casse-cou 1980XanaduRobert Greenwald 1981ReporterRaymond Depardon gaztelaniaz: Reporters frantsesez: Reporters 1985That's Dancing!Jack Haley Jr. gaztelaniaz: ¡Esto sí es bailar! 1993The Young Girls Turn 25Agnès Varda gaztelaniaz: Les demoiselles ont eu 25 ans frantsesez: Les demoiselles ont eu 25 ans euskaraz: « Les demoiselles ont eu 25 ans » 1994That's Entertainment! IIIBud Friedgen Zuzendaria
 On the Town (1949)
 An American in Paris (1951)
 Singin' in the Rain (1952)
 It's Always Fair Weather (1955)
 Invitation to the Dance (1956)
 The Happy Road (1957)
 The Tunnel of Love (1958)
 Gigot (1962)
 A Guide for the Married Man (1967)
 Hello, Dolly! (1969)
 The Cheyenne Social Club (1970)
 That's Entertainment, Part II (1976)
 Antzerkia 

 Leave It to Me! (1938)
 One for the Money (1939)
 The Time of Your Life (1939)
 The Time of Your Life (1940)
 al Joey (1940)
 Best Foot Forward (1941)
 Flower Drum Song (1958)
 Coquelico (1979)

 Telebista 

 Dancing: A Man's Game, emès en Omnibus el 21 de desembre de 1958
 Going My Way (1962-1963)
 Gene Kelly: New York, New York (1965)
 Jack and the Beanstalk (1967)
 The Funny Side (1971)
 Frank Sinatra: Ol' Blue Eyes is Back (1973)
 Gene Kelly: An American in Pasadena (1978)
 North and South (1985)
 Sins (1986)

 Sariak eta ohoreak 

 1942 – Berrikuspeneko Batzorde Nazionalaren Aktore Onenaren Saria, For Me and My Gal filmean egindako lanagatik
 1946: Gizonezko aktore Onenaren Oscar Sarirako izendapena Anchors Aweigh filmagatik (1945)
 1951 – Urrezko Globoa sari baterako izendatu zuten An American in Paris film musikal edo komedia bateko gizonezko aktore onenarentzat.
 1952 – Honorary Academy saria "aktore, abeslari, zuzendari eta dantzari gisa duen aldakortasuna aitortzeko, eta, bereziki, zinemako koreografiaren artean egindako lorpen bikainengatik". Oscar hori sute batean galdu zen 1983an, eta 1984ko Akademiako Sarietan ordezkatu zuten.
 1953 – Amerikako Zuzendaritza Kontseiluaren izendapena, Zuzendari onena Singin' in the Rain filmagatik, 1952 (Stanley Donenekin partekatua).
 1956: Urrezko Hartza Berlingo Nazioarteko 6. Zinemaldian, Invitation to the Dance filmagatik.
 1958: Les Girlsen filmagatik Golden Laurel sarirako izendapena, gizonezkoen musika-jarduera onenagatik.
 1958: Dance Magazine aldizkariaren urteko telebista-saria dantzarako: Omnibus telesaileko A Man's Game-gatik. Kantu onenerako Emmy baterako ere izendatu zuten.
 1960 – Frantzian, Kelly Ohorezko Legioaren Chevalier bihurtu zen.
 1960 - Hollywoodeko Fame pasealekuko izarra.
 1962: Gene Kelly Dantza Zinemaldia, Arte Modernoaren Museoak antolatuta
 1964: Aktore Onenaren Saria, What a Way to Go! (1964) Locarnoko Nazioarteko Zinemaldian
 1967 – Haurrentzako Programetarako Emmy saio berezia, Jack and Beanstalk filmagatik
 1970: Golden Globerako izendapena zuzendari onenerakoa, Hello, Dolly! filmagatik1969
 1970: Amerikako Zuzendarien Elkartearen zuzendari onenaren izendapena, Hello, Dolly! filmagatik1969
 1981: Cecil B. DeMille saria Golden Globesen barruan
 1981: Kelly izan zen 2 asteko zinemaldiko gaia Frantzian
 1982 – Biziarteko Lorpenen Saria Kennedy Center Honors Zentroaren urteko bosgarren akitaldian
 1985: American Film Institute-ren biziarteko lorpenen saria
 1989: Pantailako aktoreen gremioaren bizitza mailako lorpenen saria
 1991: Pittsburgh Civic Light Operak Gene Kelly Sariak inauguratu zituen, Pennsylvaniako Allegheny konderriko goi-mailako musikalei urtero ematen zaizkienak.
 1992: indukzioa American Theater Hall of Famen
 1994: Arteen Domina Nazionala, Bill Clinton Estatu Batuetako presidenteak emana
 1994 – Hiru Tenoreek "Singin' in the Rain" kantatu zuten, Los Angeleseko Dodger estadioan emandako kontzertu batean.
 1996 – Cesar Ohorezko Saria, Frantziako zinema-sari nazional nagusia da.
 1996 – Akademiako Sarien zeremonian, Quincy Jones zuzendariak omenaldia egin zion hil berria zen Kellyri, eta Savion Glover-ek "Singin' in the Rain" dantzatu zuen.
 1997 – 26. sailkatua Empire (UK) aldizkariaren "The Top 100 Movie Stars of All Time" zerrendan
 1999 – 15. sailkatua American Film Institute-ren Hollywoodeko zerrenda klasikoan: "Gizonezkoen elezaharrik onenak"
 2013 – "Singin' in the Rain" izan zen lehena "The Nation's Favorite Dance Moment" leihaketan..

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

Wise, James. Stars in Blue: Movie Actors in America's Sea Services. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1997. ISBN 1557509379 OCLC 36824724

 Kanpo estekak 

Kategoria:Pittsburgheko jendea
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako aktoreak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendariak
Kategoria:Kanadar estatubatuarrak
Kategoria:Irlandar estatubatuarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako dantzariak
Kategoria:Ohorezko Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Kennedy Sarien irabazleak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako Artearen dominadunak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadako ofizialak
Kategoria:Erromatar Eliza Katolikoko kide ohiak