Arantxa Gurmendi

Arantxa Gurmendi Olabiaga (Donostia,  - Donostia, 2023ko abenduaren 23a) gipuzkoar aktorea izan zen. Antzerkian, telebistan zein zineman ibilbide oparoa gauzaturikoa, Goenkale telesailaren aktore zuzendaria izan zen, baita zenbait dokumentalen zuzendaria ere. 

2024ko martxoaren 3an, Lilatoiaren 34. edizioan omendu egin zuten hil berria zen Arantxa Gurmendi, Donostiako Lilatoiaren sortzaileetariko bat.

 Bizitza 
Donostiako Parte Zaharrekoa zen, Kanpandegi auzoan jaioa. Gurasoak ere donostiarrak zituen. Aitak aparatu elektronikoak konpontzen zituen, eta zinema aretoetako filmen banaketaz ere arduratzen zen. Amak antzerkia egin zuen gaztetan. Arantxa-eta bost senide ziren. Elbira Zipitria izan zuen andereño, isilpeko ikastolan. Gerora mojetan ikasi zuen, eta Arantxa Urretabizkaia izan zuen ikaskide, besteak beste.

Jarrai antzerki taldean ibili zen gaztetan, Ez Dok Amairu taldeko dinamizatzaileetako bat izan zen, baita Biurriak Pop-rock taldeko partaide ere. Arantxa, Ixiar eta Juan Mari Gurmendi anai-arrebek eta beste bi mutilek, Iñaki Araiz eta Juanin Iturraldek, osatzen zuten taldea, eta  rock-pop musika euskaraz kantatzen zuten. Arantxa Gurmendik, Zeruko Argian ‘Gazte naiz’ sailean idazten zuen, eta Londresen barrena ibilia zenez garai hartako musikaren defendatzailea zen. Batez ere turismo-gidari gisa egin zuen lana. Frantzian egon zen errefuxiatuta urte batzuetan. Bueltan, antzerkia ikasi zuen Eusko Jaurlaritzak sortutako Antzerti eskolan. Antzerkian, telebistan eta zineman jardun du aktore lanetan. Bere paperik ezagunena Goenkaleko Hortentsirena izan da. Goenkale telesailean aktore-zuzendari ere izan zen. Gainera, hainbat dokumental zuzendu ditu. Antton Elosegirekin ezkonduta egon zen eta seme bat zuen. Lilatoia emakume lasterketa sortzeko bultzatzaileetako bat izan zen.
2008an gidoiak gogoratzeko zailtasunak izaten hasi zen, eta 2010ean Alzheimer gaixotasuna diagnostikatu zioten. Alzheimerra dutenen Senitartekoen, Lagunen eta Pertsonen beren Gipuzkoako Elkarteko (AFAGI) kidea zen, eta zenbait kanpainatan parte hartu izan zuen. Antton Elosegi senarrarekin ere, bion artean landu dute sozialki gaixotasun horri nola aurre egin behar zaion.

2023ko abenduaren 23an hil zen Donostian, 79 urte zituela.

 Filmagintza 

 Euskolegas (2009)
 Mi querido Klikowsky (2008)
 Desaparecida (2007)
 Mihiluze (2006) (epaimahaiko kidea)
 Cuéntame (2005-2007)
 Etxera (film laburra, 2004)
 Goenkale (1994)
 Bi eta bat (1991)

 Biurriak taldea eta Beatles-en bertsioak (1966) 
1960ko hamarkadan, munduan The Beatles-en fama zabaltzearekin batera, euskal inguru gazte eta musika-zaleetan ere igarri izan zen eragin hori. Espainian bezalatsu, ye-ye mugimendua esan zitzaion horri Hego Euskal Herrian, The Beatlesen lehen kantuetan errepikatzen zen lelo baten oihartzun gisa.

Biurriak taldea osatu zuten Arantxa, Ixiar eta Juan Mari gurmendi neba-arrebek eta beste bi mutilek Juanin Iturralde eta Iñaki Araizek, 1960ko hamarkadaren erdialdean, eta pop-rock abestien bertsioak egin zituzten euskaraz. Arantxa Gurmendik Zeruko Argian ere idatzi zuen taldeaz 1966ean:

Mugimendu pop hori saiatu zen Ez Dok Amairuren taldera hurbiltzen, baina Gurmendik kontatu izuen ez zutela han toki egokirik aurkitu. Lehenengo saioa Hernanin burutu zen 1966ko urtarrilaren 9an Lehen Euskal Abesti Berrien Jaialdia  eta bigarrena Donostiako Victoria Eugenian, 23an eta han izan  zen Arantxa bakarlari bezala, Ixiar Inglaterrara joana bait zen, Arantxa Gurmendik bere era berria erakutsi zuen dotore eta txairo orkestinaz bere doinuak.

 Aurkezlea Ez dok Amairuren "hitzaurrean" (1966) 
1966ko abenduaren  9an, igandea, eguerdiko 12:15ean, ekitaldi kultural ezohikoa ospatu zen Hernanilko Aitor antzokian: Jaialdi berezia. Egitarauaren arabera, ekitaldiko azken parte hartzailea Biurriak taldea izan zen. Arantxa  eta Ixiar Gurmendi ahizpak, Naya musika taldeak lagunduta  eta orduan ye-ye deitzen zioten musika euskaraz kantatzen zuten.

Jaialdian lehenago parte hartu zuten beste hauek: Joxan Villa (Juan Mari Lekuonak eginiko lanak kantatu zituen), Mikel Laboa, Julian Lekuona eta euskal musika tradizionala kantatzen zuen sanjuandar Kemen Hirukoa.

 Goenkaleko lankideak (1994-2005) 

Arantxa Gurmendiren Hortentsi pertsonaiak 1994tik 2005raino iraun zuen. 2001ko salbuespenarekin. Geroago 2007ko denboraldian pertsonaia gonbidatu gisa ibili zen atal batzuetan. Guztira, 22 denboralditan 400 aktoretik gora pasa Goenkaletik. Denboraldiz denboraldi aritu direnak ikusteko, hemen zerrenda:Taula honetan agertzen dira 2004ra bitarte aritu ziren antzezle ospetsuak:

 Aktorea Pertsonaia Denb. Denboraldia 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22Mikel GarmendiaJoxe Mari Lasa Agirre10†Kontxu OdriozolaMaria Luisa Galardi Ibarretxe14†Paul ZubillagaXabier Lasa Galardi7†Niko LizeagaGaizka Lasa Galardi11†Jose Kruz GurrutxagaKarlos Lasa Perez de Rozas9Anuska LasaAne Lasa Perez de Rozas9Maite BastosMargarita "Margari"14Arantxa GurmendiHortensia Madariaga "Hortentsi"11Pedro OtaegiEusebio Galarraga12Abelin LinazisoroSaturnino "Xatur"8David ErrastiDon Luis Labairu12Iñigo LarrinagaKoldo Agirre18†Iñaki BeraetxeMikel Mendiaraz "Pelos"10Jose Maria BerasategiKepa Amutxastegi "Txapas"11Anabel ArraizaSara Garmendia9Felix ArkarazoAndoni Murua Aldai16Iñaki PerurenaImanol Mendizabal Artetxe20Iñaki BergaraKaxkurrio10Ainhoa AierbeLeonor Cardenas18Kiko JauregiJoseba Zubeldia13Mañu ElizondoAgustin Iturtzaeta Lertxundi7Itziar ItuñoNekane Beitia15Pepi AranburuIgone18Joxe Mari GarmendiaAnttonio7Sara CozarMiriam "Mimi"11Joseba UsabiagaLuis Garcia "Tximista"10Naroa AgirreNaroa Etxeberria Garmendia10Ana AraujoEstitxu7

  = Pertsonaia nagusia.
  = Pertsonaia gonbidatua (denboraldiko atal gutxitan agertzen da, gonbidatuta).
  = Ez da agertu denboraldian.
 †  = Fikzioan hildako pertsonaia.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Euskal Aktoreen Batasuna - Fitxa
 Arantxa Gurmendi Olabiaga Ahotsak.eus elkarrizketa Idoia Etxeberria
00:01:06  Donostiar peto-petoa  
00:03:06 : Aitaren lanbidea; zinema aretoa etxean
00:08:00: Elbira Zipitriarekin, isilpeko ikastolan 
00:10:17: Zipitriaren ikastolako heziketa sistema
00:13:30: Hamar urterekin, ikastolatik mojetara
00:18:06: Mojetan, dena erdaraz; beldurra eta ausardia
00:21:46: Etxeko giro alaia: kantua, dantza, antzerkia...
00:24:15: Izarti dantza taldean; turismo bulegoan lanean
00:27:20: 'Jarrai' antzerki-taldean nola hasi zen
00:30:29: Antzezlanak itzultzeko, apaizen laguntza; 35 talde Gipuzkoan
00:34:00: Ipuinak saltzen frontoietako jaialdietan
00:36:10: `Jarrai´ antzerki taldekoen bilerak eta ibilerak
00:39:17: Jantziak eta atrezzoa
00:42:27: Udalaren "Club de Teatro" ekimena; euskarazko beste antzerki taldea
00:45:20: Donostia, erreferentzia antzerkigintzan
00:46:39: Lehenengo antzezlana prestatu zuenekoa
00:49:20: Meliton Manzanasen aurrean
00:54:08: Sei urtean Frantzian errefuxiatuta
00:58:24: Gerra osteko lehen euskarazko irratsaioa, Paristik
01:01:48: Euskal kantagintza berriaren lehen pausoak
01:05:20: 'Zeruko Argia'ko artikuluak; "La chica ye-ye"
01:09:02: Bihurriak rock taldearen ibilbidea
01:13:03: Euskaraz denetik egin zitekeela erakutsi nahi zuten

Kategoria:Donostiarrak
Kategoria:Donostiako aktoreak
Kategoria:Euskal Herriko emakume aktoreak
Kategoria:Elbira Zipitriaren ikasleak
Kategoria:Donostian hildakoak