Kurilak

Kurilak edo Kuril uharteak —,  ahoskatua edo ; japonieraz: edo — uhartedi bat da. Uharte gehienak sumenditsuak dira. Ipar-mendebalderantz, Japoniako Hokkaido uhartetik Errusiako Kamtxatka penintsularantz doaz, eta Okhotskeko itsasoa Ozeano Barearen iparraldetik banatzen dute, Sakhalingo errusiar oblastaren zati dira.

Izena, ainu aborigenen hizkuntzatik dator. Hizkuntza honetan, kur hitzak "gizon" esan nahi du.

 Historia 
Ainu aborigenak uharte haietan oso antzinatik bizi dira, errusiarrek XVIII. mendean bertatik bota zituzten arte. Japonia uharte haietaz jabetu zen 1875ean (San Petersburgoko Ituna), Sakhalin Errusiari uztearen truke. Errusiak hartu egin zituen Bigarren Mundu Gerraren ondoren (San Frantziskoko Ituna), baina Japoniak, oraindik, hegoaldeko hereneko uharteak aldarrikatzen ditu (Kuril uharteetako gatazka), hau da, Etorofu, Kunashiri, Shikotan eta Jabomai: Japonian, Iparraldeko Lurraldeak izenaz ezagutzen dira.

 Geografia 
Uharteak euren lainoagatik ospetsuak dira. Alga eta arrainetan aberatsak dira. Atlasov, Iparraldeko hereneko uhartea (Oyakoba japoniarrentzat), sumendi kono ia perfektu bat da.

Geologikoki, Kuril uhartedia uharte arku bat da, uhartedi mota bat, plaka tektoniko ozeaniko batek beste baten aurka subdukzioa egiten duen heinean eratua, haren fusioa eta horren ondoren datorren magma igoerarengatik.

 Uharteak 
200px|eskuinera|thumb|Kuril uharteen kokapena Ozeano Barearen mendebaldean
Taula honetan, Kuril uharteak ipar-ekialdetik hego-mendebalderantz zerrendatzen dira. Uharteotaz gain, dozena bat uharte eta harkaitz txikiago ere daude.

Izen errusiarraIzen japoniarraAzalerakm²tanGehienezko garaiera  metrotanLatitudea ILongitudea EIparraldeko taldea Xumxu  Shumushu  388  189  50º45' 156º20' Atlasov  Oyakoba  150  2339  50º50' 155º30' Paramuxir  Horomushiru  2053  1816 50º30' 155º40' Antsiferov  Shirinki  7  747  50º12' 154º58' Makanruxi  Makanrushi  49  1171 49º45' 154º25' Onekotan  Onekotan  425  1324 49º25' 154º45' Kharimkotan  Harimukotan  68  1157 49º05' 154º30' Ekarma  Ekaruma  30  1170 48º55' 153º55' Txirinkotan  Chirinkotan  6  742 48º58' 153º30' Xiaxkotan  Shasukotan  122  934 48º50' 154º05'Erdialdeko taldea Raikoke  Raikoke  4,6  551 48º17' 153º15' Matua  Matsuwa  52  1446 48º05' 153º10' Rasshua  Rasushua  67  948 47º45' 153º00' Ushishir  Ushishiru  5  401 47º30' 152º50' Ketoy  Ketoi  73  1172 47º20' 152º30' Simushir  Shimushiru  353  1539 47º00' 151º55'Hegoaldeko taldea Broutona  Buroton  7  800 46º43' 150º45' Txirpoi  Txerupoi  21  691 46º30' 150º55' Brat Txirpojev  Buratto Cherupoefu  16  749 46º28' 150º50' Urup  Uruppu  1450  1426 45º50' 149º55' Iturup  Etorofu  3200  1634 44º50'147º50' Kunaxir  Kunashiri  1490  1822 44º05' 146º00' Xikotan  Shikotan  250  413 43º50' 146º45' Jabomai uharteak  Habomai  97  45 43º30' 146º05'

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Kurilak
Kategoria:Disputatutako lurraldeak
Kategoria:Japoniaren kolonia ohiak
Kategoria:Japoniako uhartediak
Kategoria:Ipar-ekialdeko Asiako geografia