Ihuda

IhudaEuskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak. Arabako ibai bat da, Zadorraren ezkerraldeko adarretako bat. Gasteiz mendien hegoaldeko isurialdean jaiotzen da, Okina herritik gertu. Urarte eta Saseta herriak zeharkatu eta gero, Trebiñun sartzen da. Konderria ekialdetik mendebaldera zeharkatzen du, Bernedoko mendialdean sortu, eta Berantevillaraino.

Ikustekoa da Rodavieja izeneko ur-jauzia, Okina eta Saseta artean, 8-10 metroko garaiera duena. Tarte bertsuan, beste hainbat ur-jauzi daude.

Ozana herria zeharkatu ondoren, Ihuda ibaiak Zadorrara isurtzen ditu urak, Lacorzana herritik gertu.

 Izena 
1025. urtean dataturiko Donemiliagako goldean Rivo de Ivita aipatzen da. Becerro Galicanoaren edizio digitala egin zutenek, Donemiliagako goldeko toponimoak mapa batean etiketatu eta kokatzerakoan Rivo de Ivita hau Ihuda ibaia zela adierazi zuten.

Donemiliagako goldeko Rivo de Ivita hura gaur egungo Trebiñu inguruko zenbait herri batzen zituen barrutia izan zen, dokumentu hori egin zuen edo egin zutenen arabera. Ihuda ibaiaren inguruko herriak 1025 herrien izenak zerrendatzen ziren gero: Prango et Prango, Armendihi, Atazaval; Betruz, Argote, Sancti Meiano, Torre, Sancti Martini, Galbari, Cimentu, Barolha, Loza, Alma, Paldu, Mesanza, Savastian,  Bergilgona, Langu, Guzkiano, Guzkiano de Suso, Bustia, Gogate, Agellu, Pudio, Barizahaza, Sagassaheta, Orzalzan, Uarte, Marquina de Iuso, Carrelucea, Marqu<i>na de Suso, Bassahuri, Hobecori, Hassarte.

Ibaiaren izena birritan aipatzen zen Gregorio Balpardaren Historia Crítica de Vizcaya y de sus Fueros lanaren bigarren alean: Ibida. 1199. datazioarekin eta Ibda. 1229. urteko datazioarekin. (Ikus Gerardo López de Gereñuren Mortuorios o despoblados...)

XIX. menderaino, dokumentuetan Ibda, Iuda, Yuda eta era horretako aldaeretan baino ez zen aurkitzen; gero, ordea, euskara galtzearen eta gaztelania nagusitzearen ondorioz, Ayuda izena sortu zen, herri etimologiatik.

 Landaredia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Arabako ibaiak
Kategoria:Trebiñuko barrendegiko geografia
Kategoria:Natura 2000 Euskal Herrian
Kategoria:Euskal Herriko natura eremuak
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak