Argonautak

Argonautak ( Argonautai) izenarekin ezagutzen direnak, Jasonekin, urrezko ahari-larruaren bila joan ziren heroiak dira. Euren gertaerak, Apolonio Rodaskoak idatzitako Argonautikak olerki epikoan kontatuak izan ziren.

Argonauta izena latinezko argonautatik dator eta hau, berriz, grezieratik: αργοναύτης, Ἀργώ / Argó (ontziaren izena) eta ναύτης / naútēs (marinel). Argo zen bidaiatzen zuten ontziaren izena, bere eraikitzailearen, Argos, ohoretan, nahiz eta izen hori etimologikoki ere erlazionatuta zegoen ἀργός, "azkar" esan nahi zuenarekinDiodoro Sículo IV,41..

Argonauten istorioa Greziako kondaira zaharrenetakoa da, eta elementu komun asko biltzen ditu herri-ipuinetan: hura paretik kentzeko bidaia arriskutsura bidalitako heroia, ezinezko zeregina ezarriz, baina ustekabeko aliatuen laguntzari esker garaile ateratzen dena.
 Antzinako iturriak 
miniatura|thumb|Frixoa, hegodun ahari gainean muntatua.
Argonauten bidaia mitikoko gertakariak antzinateko literatura-lan ugaritan kontatu ziren. Homerok Argo itsasontzia aipatzen du Noraezeko Arrokak zeharkatu zuen lehena bezala, Kolkidetik nabigatutaHomero, Odisea XII,70., baina ez du Urrezko ahari-larruari buruzko aipamenik egiten. Hesiodoren bidaiari buruzko aipamen laburra ere egiten duHesíodo, Teogonía 992.. Espedizioaren osoko kontakizunik zaharrena Pythica IV da, Pindarorena, K.a. V. mendekoa. Baziren bidaia kontatu behar zuten beste poema zaharrago batzuk, horietako bat Eumelo Korintokoari egotzia, K.a. VIII. mendean datatu ohi dena. eta Naupactias izeneko beste bat, K.a. V. mendekoa baino lehenagokoa izan behar zuena, baina, haietatik, zati batzuk baino ez dira gordetzenBernabé Pajares, Alberto (1979): Fragmentos de épica griega arcaica, Gredos, Madrid, pp. 246-274.. K.a. V. mendekoa ere Euripidesen Medearena da, zeinak, bidaiaren ondorengo gertaerak kontatzen baditu ere, bere garapenean hari buruzko xehetasun batzuk eskaintzen dituen.

K.a III. mendekoa da espedizioko kontaketa osatuena kontsideratzen den Apolonio Rodaskoaren Argonáutikoak. K.a. I. eta K.o. II. mendeen artean, Diodoro Sikuloren Liburutegi Historikoa, Valerio Flakoren Argonáutikoak —lan hau amaitu gabe zegoen arren—, Apolodororen? Biblioteka Mitologikoa eta Higinoren Alegiek ere mitoaren berri zehatzak eskaintzen dituzte. Geroago, Argonautiko Orfikoak dira, agian, IV. mendekoak.

Lan horietako batzuek, iturri gisa, iraun ez duten mitografoen lanak erabili zituzten, hala nola Kleon Kuriokoa, Herodoro, Ferecides, Teolito Metimnakoa, Demarato edo Dioniso SzitobrakionMáximo Brioso Sánchez y Antonio Villarrubia Medina, Estudios sobre el viaje en la literatura de la Grecia antigua, p.24, Sevilla: Universidad de Sevilla (2002), ..

Irudikapen artistikoetan, Delfosko Sizion Altxorreko monopteroen metopak antzinatasunagatik eta kalitate artistikoagatik nabarmentzen dira, K.a. 570. urte inguruan datatuak izan direnak, eta Frixoren eta Argo itsasontziaren irudikapenak dituzte, non Orfeo barne hartzen duen. Argonautak antzeztuta zeuden Peliasen omenezko hileta jokoetan parte hartzen ere, Zipselo kutxa ospetsuan, Pausaniasen informazioaren arabera, baina lan artistiko hori ez da gorde. Zeramikaren barruan, mitoaren alderdi zehatzen irudikapenak ezagutzen dira, K.a. VII.-VI. mendez geroztikEstela Martínez Cabezón,El mito de Medea en las letras hispanas (siglos -), p.44, tesis doctoral (2012), Universidad de la Rioja..

 Istorioa 
Argonauten istorioa, elezahar greziar antzinakoenetakoa da, istorio herrikoietan amankomunak diren elementu asko dituelarik. Heroi baten bidaia arriskutsua, berataz libratzeko bidaltzen dena, burutzeko ezinezkoa den lan bat jarriz, baina, ezusteko aliatuen laguntzarekin, garaile irteten dena.

Kolkidako erregearen eskuetan zegoen Aete, urrezko Toisoia edo ardi-larrua eskuratzera joan ziren. Egunez eta gauez herensuge ikaragarri batek eta bi zezenek zaintzen zuten urrezko Toisoia edo ardi-larrua. Zezen haiek ezin zitezkeen burdinaz zauritu eta garrak isurtzen zituzten sudurretatik. Aeteren alaba Medea sorginari esker, bere asmoa lortu zuten. Medeak laguntza eman zien Jasonek emaztetzat hartuko zuela agindu ondoren. Izena Argo ontzitik datorkie, bertan joan baitziren; ontzi horretarako planoak Minervak berak eginak ziren. Jasonen mendeko gerrarien artean hauek dira garrantzitsuenak: Herkules, Hylas, Orfeo, Teleo, Teseo, Meleagro, Kastor eta Polux, Linzeo, Eskulapio, Augias, Piritoo eta Tifis.

 Argonauten zerrenda 
Argonauten izenak aldatu egiten dira baina, bertsio ezberdinek, 40 eta 55 arteko heroi kopurua kontatzen dute. Bertsio tradizionalek 50ean ezartzen dute pertsonaia kopurua.

 Argonautika orfikoa  Valerio Flaco, Argonautika  Higinio, Fabulak  Rodaseko Apolonio, Argonautikak  Atenaseko Apolodoro, Liburutegi mitologikoa Akasto  Akasto  Akasto  Akasto  Akasto   Aktor   Aktor Admeto  Admeto   Admeto  Admeto Etalides  Etalides  Etalides  Etalides      Anfiarao Anfidamante  Anfidamante  Anfidamante  Anfidamente  Anfion  Anfion  Anfion  Anfion  Anzeo, Likurgoren semea   Anzeo  Anzeo  Anzeo   Anzeo Poseidonen semea  Anzeo  Anzeo    Argos, Polibo edo Danaoren semea       Argos, Frixoren semea Argos, Arestorren semea  Argos   Argos  Ario    Ario      Askalafo   Asklepio   Asterion  Asterion  Asterion  Asterion  Asterio  Asterio  Asterio  Asterio  Asterio     Atalanta Augias   Augias  Augias  Augias     Autoliko Butes  Butes  Butes  Butes  Butes   Zeneo   Zeneo Kalais  Kalais  Kalais  Kalais  Kalais Kanto  Kanto   Kanto  Kastor  Kastor  Kastor  Kastor  Kastor Zefeo  Zefeo  Zefeo  Zefeo  Zefeo  Klimeno      Klitio  Klitio  Korono   Korono  Korono   Deukalion 4      Deukalion 2   Ekion  Ekion  Ekion  Ekion  Ergino  Ergino  Ergino  Ergino  Ergino  Eribotes  Eribotes  Eribotes  Eufemo  Eufemo  Eufemo  Eufemo  Eufemo     Eurialo Euridamante   Euridamante  Euridamante    Eurimedonte   Eurition  Eurition  Eurition  Eurition  Eurito  Eurito  Eurito  Eurito  Eurito Herakles  Herakles  Herakles  Herakles  Herakles   Hipalzimo   Hilas  Hilas  Hilas  Hilas  Hilas     Ialmeno Idas  Idas  Idas  Idas  Idmon  Idmon  Idmon  Idmon  Ifiklo 1  Ifiklo 1  Ifiklo 1  Ifiklo 1  Ifiklo 2  Ifiklo 2  Ifiklo 2  Ifiklo 2   Ifis      Ifito 1  Ifito 1  Ifito 2  Ifito 2  Ifito 2  Ifito 2  Ifito 2 Jason  Jason  Jason  Jason  Jason   Lakoonte  Lakoonte      Laertes     Leito Leodoko  Leodoko  Leodoko  Leodoko  Linzeo  Linzeo  Linzeo  Linzeo Meleagro  Meleagro  Meleagro  Meleagro  Meleagro Menezio  Menezio  Menezio  Menezio  Menezio Mopso  Mopso  Mopso  Mopso  Nauplio  Nauplio  Nauplio  Nauplio     Neleo    Nestor    Oileo  Oileo  Oileo  Oileo  Orfeo  Orfeo  Orfeo  Orfeo  Orfeo Palemon   Palemon  Palemon  Palemon Peleo  Peleo  Peleo  Peleo  Peleo     Peneleo Periklimeno  Periklimeno  Periklimeno  Periklimeno  Periklimeno Falero  Falero  Falero  Falero      Fano  Filoktetes  Filoktetes   Fliante  Fliante  Fliante  Fliante    Foko     Piritoo       Peante Polideuko  Polideuko  Polideuko  Polideuko  Polideuko Polifemo  Polifemo  Polifemo  Polifemo  Polifemo   Priaso   Talao  Talao   Talao  Telamon  Telamon  Telamon  Telamon  Telamon   Teseo   Tifis  Tifis  Tifis  Tifis  Tifis   Tideo    Zetes  Zetes  Zetes  Zetes  Zetes

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Greziar mitologiako pertsonaiak
Kategoria:Argonautak