Penélope Cruz

Penélope Cruz Sánchez —laburtuta, Pe ezizenaz ere ezagunaRebecca MURRAY: «Penelope Cruz Biography», About.com GuideMábel GALAZ: «Pe y Bardem sellan su historia de amor en Bahamas», El País, 2010-07-14.«Penelope Cruz: la "Pe" comme passion», Marie-Claire.— (Alcobendas, Madril, Espainia, 1974ko apirilaren 28a) aktorea da. 2008ko emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen, eta hiru Goya, BAFTA bat eta David di Donatello saria ere eskuratu ditu.

 Biografia 
Penélope Cruz Sanchez 1974ko apirilaren 28an jaio zen Alcobendasen (Madril). Aita Eduardo Cruz extremadurar auto saltzailea zen, eta ama, berriz, Encarna Sánchez, andaluziar ile-apaintzailea. Pe izan zen senideetan zaharrena, ondoren, Mónica eta Eduardo etorri zirelarik. Serraten abesti batetik datorkio izena Peneloperi.

Neskatxak Juan XXIII.a ikastetxean ikasi zuen, baina berehala piztu zitzaion arte eta interpretaziorako zaletasuna, batez ere, 13 urte zituenean, Pedro Almodóvarren ¡Átame! filma ikusteko aukera izan zuenean. Victoria Abril ikusita, Pedro Almodóvarrekin lan egitea izan zen handik aurrera bere amets nagusia eta horretarako prestatzeari ekin zion gogor. 9 urtez aritu zen Madrilgo Kontserbatorio Nazionalean ballet klasikoa ikasten, beste 4 urtez dantza hobetzen eta hainbat ikastaro New Yorken, Cristina Rotaren eskolan, eta 3 gehiago Ángela Garridoren balletean. Raúl Caballerorekin ere egin zituen jazz dantza ikastaroak eta, aldi berean, interpretazioa ikasi eta proba eta castingetara aurkezten joan zen, aktore lanean hasteko gogoz.

Mecanoren La fuerza del destino bideoklipean ikusi genuen lehen aldiz. 200 neskatxen artean aukeratu zuten eta, 1,66 besterik neurtzen ez duen arren, leku izugarria hartu zuen Nacho Canoren bihotzean.

Ondoren etorri zitzaion Telecincon, Jesús Vázquezekin batera, nerabeei zuzendutako La quinta marcha aurkezteko aukera eta baita Jaime Chavarrik zuzendu zuen Serie Rosaren kapitulu batean ere parte hartu zuen.

 Lana eta ospea 
1990ean egin zuen Penélopek lehen filma eta Rafael Alcázarren El laberinto griego izan zen.

1992an, Jamón, jamón egin zuen Bigas Lunarekin. Monegrosen grabatu zuten (Zaragoza, Aragón) eta erotismoz beteriko lana izan zen hura. Javier Bardem eta Jordi Mollá gazteek ere egin zuten lan honetan eta Penélopek Goya Sarien VII. edizioan izendapena jaso zuen.

1992an, Lola Del Moreno izan zen Timothy Dalton protagonista zen Framed serieko kapitulu batean lan egin zuen eta, 1993an, Oscar Saria irabaziko zuen Fernando Truebaren Belle Époque egin zuen Portugalen -1983an José Luis Garciren Volver a empezar filmak lortu zuenetik, bigarrena izan zen Espainian-. Ariadna Gil, Jorge Sanz, Agustín González, Chus Lampreave edo Fernando Fernán Gómez izan zituen kide, beste batzuen artean, eta Penélopek Jamón, jamón filmean emandako irudi erotikoa uxatu zuen, Bigarren Errepublika garaiako neskatxa umil eta xaloa interpretatuz.

Lan gehiago etorri ziren 90. hamarkadan: Por amor, sólo por amor, La rebelde, Todo es mentira, Entre rojas, Allegro ma non troppo, Hablando con los ángeles edo El efecto mariposa entre otras.

1996an, Gerardo Veraren La Celestina egin zuen Terele Pávez, Juan Diego Botto edo Maribel Verdúrekin batera.

Manuel Gómez Pereiraren El amor perjudica seriamente la salud ere egin zuen eta arrakasta handia lortu zuen harekin.

Urte askotan egin zion bilutsik grabatzeari uko eta paper ugari galdu zuen horregatik, Días contados edo Un paseo por las nubes y Tierra. Jamón, jamón egin zuenetik Abre los ojos etorri zen arte ez zen berriro bilutsik agertuko.

 Amenábar eta Almodóvar 
Aurreko lanen arrakastaren ondoren, bere ametsa betetzeko aukera izan zuen eta, 1997an, papertxo bat lortu zuen Pedro Almodóvarrekin. Javier Bardem, Liberto Rabal, José Sancho eta Ángela Molina protagonista zituen Carne trémula filma zen hura.

1997an, Sofía izan zen Alejandro Amenábarren Abre los ojos filmean, beste batzuen artean, Eduardo Noriega eta Fele Martínezen ondoan lan egin zuelarik. Arrakasta itzela izan zuen.

1998an, La niña de tus ojos ("Zure neskato begikoa") egin zuen Fernando Truebarekin eta berarekin izan ziren Antonio Resines, Jorge Sanz, Loles León, Rosa María Sardá edo Santiago Segura. Goya Sarien XIII. edizioan eta beste sari batzuetan ere balio handia eman zioten Peneloperen lanari. Europar zinearen sarietan ere izendatu zuten.

 Hollywood 
Azkenean, Almodóvarren lanetan sartu zen eta Todo sobre mi madre filmean HIESak jotako transexual batekin harremanetan hasiko den moja baten papera egingo du. Oscarrerako lana izango zen hura ere.

2000n, AEBetan zegoen, jada, eta All the pretty horses egin zuen Matt Damonen ondoan, La mandolina del capitán Corelli Nicolas Cagen ondoan edo Vanilla Sky Tom Cruisekin edo Blow Johnny Deppekin. Tom Cruisen bikotekidea izateak ate asko ireki zion han, baina europar zineak ekarriko zizkion kritika hoberenak

2004an, No te muevas egin zuen. Gainera, David di Donatello saria irabazi zuen, eta Goyarako izendapena ere bai.

2006an, Volver egin zuen Pedro Almodóvarrekin eta Canneseko Zinemaldian garaile izan zen beste artistekin batera: Carmen Maura, Chus Lampreave, Lola Dueñas, Blanca Portillo eta Yohana Cobo. Film horrekin, 2007ko urtarrilaren 23an, Oscar Sarietako izendapena lortu zuen Judi Dench, Meryl Streep, Kate Winslet eta Helen Mirrenekin lehian. Azken honek irabaziko zion The Queenen egindako lanagatik.

2007ko urtarrilaren 28an, Penélope Cruzek bigarren Goya irabaziko zuen Volverren Raimunda izateagatik. Lan berak jaso zuen 2006ko urrian Hollywood Awards saria.

Elegy egin zuen gero, Isabel Coixeten zuzendaritzapean eta Ben Kingsleyren ondoan.

 Woody Allen 
Woody Allenen Vicky Cristina Barcelona egin zuen Javier Bardem, Scarlett Johansson edo Rebecca Hallekin batera. 2007ko udan egin zuten Avilés (Asturias) eta Bartzelonan eta oso ondo saldu zen, kritika onak lortuz, bai Espainian eta baita kanpoan ere. Berriro etorri ziren izendapenak, baina Kate Winsletek hartu zion aurrea Urrezko Globoetan eta bakoitzak berea lortu zuen Oscar Sarietan. 2009 izan zen Peneloperen ibilbidearen kontsolidazioa. 3. Oscar Saria lortuta zuen, jada.

 Nine 
Oscar Sarietarako 3. izendapena izango zuen hau. 2009an egingo zuten lan hau Rob Marshallen izendapenean. Ondo lagunduta dago film honetan: Daniel Day Lewis, Marion Cotillard, Sophia Loren, Judi Dench edo Nicole Kidman ziren bertan eta, nola ez, Kate Hudson ere bai. Oraingoan ere, beste sari batzuz gain, Urrezko Globoetarako ere izendatuko zuten.

2009an estreinatu zuten 2006an Adrien Brodyrekin batera egindako Manolete, arazo ekonomikoek atzeratu baitzuten momentu hura.

2010ean, azken 2 hamarkadetako Oscar sarietan agertu direnen artean hoberen jantzi dena kontsideratu zuten eta 2007ko edizioan soinean eraman zuen Versacea ezin da erraz ahaztu.

2010ean, Sex and the City 2 ere egin zuen, Carmen interpretatuz.

 Telebista 
 Jaime Chávarriren Ella y él.
 Ricardo Palaciosen Crónicas Urbanas.

 Antzerkia 

 Marta Montblancen Don Juan.

 Bizitza pertsonala 
Barazkijalea omen da eta ez omen du alkoholik kontsumitzen.

Lau hizkuntza hitz egiten ditu: ingelesa, frantsesa, italianoa eta gaztelera.

Lagun onak egin ditu munduan, Scarlett Johansson, Ashton Kutcher eta Shakira tartean.

Harreman asko ezagutu zaizkio Peri Nacho Canorekin hasi zenetik. Jamón, jamón egin zuenean hasi omen zen Javier Bardemekin, baina hantxe geratu zen hura ere.

Tom Cruisekin lotu zenean, nazioarteko prentsara egin zuen salto eta, harreman hura bukatu zenean, Matthew McConaughey ezagutu zuen Sahararen filmazioan.

Lagun gehiago ere esleitu dio prentsak, baina 2010eko uztailaren 14an, Javier Bardemekin dago ezkonduta eta familia izan dute, jada.

 Filmografia 
 Zinema 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
UrteaFilmaZuzendariaEkoizleaIzenburuak (es,fr)1989La fuerza del destino -- --1992Belle ÉpoqueFernando Trueba --1992Jamón JamónBigas Luna -- 1993The RebelAurelio Grimaldi -- 1993The Greek LabyrinthRafael AlcázarImpala Studios1993For Love, Only for LoveGiovanni VeronesiFilmauro 1994Alegre ma non troppoFernando Colomo --1994Todo es mentiraÁlvaro Fernández Armero --1995Entre rojasAzucena Rodriguez Pomeda --1995El efecto mariposaFernando Colomo --1996La CelestinaGerardo Vera --1996Not Love, Just FrenzyAlfonso Albacete -- 1996BrujasÁlvaro Fernández Armero --1997Live FleshPedro AlmodóvarEl Deseo 1997Open Your EyesAlejandro AmenábarLionsgate UK 1997A Corner of ParadisePeter Ringgaard --1997Love Can Seriously Damage Your HealthManuel Gómez Pereira -- 1998The Girl of Your DreamsFernando TruebaLolafilms 1998The Man with Rain in His ShoesMaria Ripoll -- 1998Don JuanJacques Weber --1998Talk of AngelsNick Hamm --1998The Hi-Lo CountryStephen FrearsWorking Title Films1999VolavéruntBigas LunaTelevisión Española1999All About My MotherPedro AlmodóvarEl Deseo 2000All the Pretty HorsesBilly Bob ThorntonMiramax2000Woman on TopFina TorresSearchlight Pictures2001Vanilla SkyCameron CroweCruise/Wagner Productions2001Captain Corelli's MandolinJohn MaddenStudioCanal 2001BlowTed DemmeNew Line Cinema2001Don't Tempt MeAgustín Díaz Yanes -- 2002Waking Up in RenoJordan BradyMiramax2003Fanfan la TulipeGérard Krawczyk --2003GothikaMathieu KassovitzColumbia Pictures2003Masked and AnonymousLarry CharlesBBC Film2004Don't MoveSergio CastellittoMedusa Film 2004NoelChazz Palminteri --2004Head in the CloudsJohn Duigan --2005SaharaBreck EisnerBristol Bay Productions2005ChromophobiaMartha Fiennes --2006BandidasJoachim Rønning20th Century Studios2006VolverPedro AlmodóvarEl Deseo2007ManoleteMenno Meyjes --2007The Good NightJake Paltrow --2008Vicky Cristina BarcelonaWoody AllenMediapro2008ElegyIsabel CoixetLakeshore Village Entertainment2009G-ForceHoyt YeatmanWalt Disney Pictures2009Broken EmbracesPedro AlmodóvarEl Deseo 2009The Cannibalistic CouncillorPedro Almodóvar -- 2009NineRob MarshallThe Weinstein Company2010Sex and the City 2Michael Patrick KingNew Line Cinema2011Pirates of the Caribbean: On Stranger TidesRob MarshallWalt Disney Pictures2012To Rome with LoveWoody AllenMFE - MediaForEurope2012Woody Allen: A DocumentaryRobert B. Weide --2012Venuto al mondoSergio CastellittoMedusa Film 2013The CounselorRidley Scott20th Century Studios2013I'm So ExcitedPedro AlmodóvarEl Deseo 2015Ma MaJulio MédemMorena Films 2016The Queen of SpainFernando Trueba -- 2016Zoolander 2Ben StillerPolyGram Filmed Entertainment2016GrimsbyLouis LeterrierVillage Roadshow Pictures2016Bigas x Bigas -- --2017Murder on the Orient ExpressKenneth Branagh20th Century Studios 2017Loving PabloFernando León de Aranoa --2018Everybody KnowsAsghar Farhadi --2019Wasp NetworkOlivier Assayas -- 2019Pain and GloryPedro AlmodóvarEl Deseo 2021Official CompetitionGastón DupratThe Mediapro Studio 2021Parallel MothersPedro AlmodóvarEl Deseo 2022The 355Simon KinbergFreckle Films 2022L’immensitàEmanuele CrialeseWarner Bros. 2022On the FringeJuan Diego BottoMorena Films 2023FerrariMichael Mann --2025The Bride!Maggie GyllenhaalWarner Bros. 

 Pertsonaiak eta sariak 
 Urtea  Izenburua  Papera  Oharrak 1992  Jamón, jamón   Silvia  Goya Sarietarako hautagaia. Belle Époque  Luz 1997  El amor perjudica seriamente la salud  Diana gaztea / Dianaren alaba  Abre los ojos  Sofía  Carne trémula  Isabel Plaza Caballero 1998  La niña de tus ojos  Macarena  Goya Sariaren irabazlea Don Juan  Mathurine  1999  Todo sobre mi madre  Arreba María Rosa Sanz 2000  All the Pretty Horses  Luisa  Woman on Top  Isabella Oliveira 2001  Blow  Mirtha Jung  Bendito infierno  Carmen Ramos  Captain Corelli's Mandolin  Pelagia  Vanilla Sky  Sofia Serrano 2003  Fanfan la tulipe  Adeline La Franchise  Gothika  Chloe Sava 2004  Head in the Clouds  Mia  Non ti muovere  Italia  David di Donatello Sariaren irabazlea. Goya Sarietarako hautagaia. Noel  Nina Vasquez  2005  Sahara  Eva Rojas 2006  Chromophobia  Gloria  Bandidas  María Álvarez  Volver  Raimunda  Oscar Sarietarako hautagaia. Goya Sariaren irabazlea.2007  The Good Night  Anna  Manolete  Antoñita "Lupe" Sino  2008  Elegy  Consuela Castillo  Vicky Cristina Barcelona  María Elena  Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria. Goya Sariaren irabazlea. 2009  G-Force  Juarez (ahotsa)  Nine  Carla  Oscar Sarietarako hautagaia. Los abrazos rotos  Magdalena  Goya Sarietarako hautagaia.2010  Sex and the City 2  Carmen García Carrión 2011  Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides  Angelica  2012  To Rome with Love  Anna  Venuto al mondo  Gemma  Goya Sarietarako hautagaia. 2013  Los amantes pasajeros  Jessica  The Counselor  Laura  2014  The Boxtrolls  Winnie Portley-Rind (ahotsa)  Gaztelaniazko bikoizketa2015  Ma ma  Magda  Goya Sarietarako hautagaia. 2016  Zoolander 2  Valentina Valencia  Grimsby  Rhonda George   La reina de España  Macarena Granada  Goya Sarietarako hautagaia. 2017  Loving Pablo  Virginia Vallejo  Goya Sarietarako hautagaia. Murder on the Orient Express  Pilar Estravados  2018  Todos lo saben  Laura  Goya Sarietarako hautagaia. 2019  Dolor y gloria  Ama gaztea  Goya Sarietarako hautagaia. Wasp Network  Olga Gonzalez  2021Madres paralelasJanisOscar Sarietarako hautagaia
Goya Sarietarako hautagaia

 Telebista 
 Urtea  Izenburua  Papera  Oharrak1991  Série rose  Javotte  Atala: "Elle et lui"1992  Framed  Lola Del Moreno  3 atal2018  The Assassination of Gianni Versace: American Crime Story  Donatella Versace  5 atal. Primetime Emmy Sarietarako hautagaia.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

  Penélope Cruz (IMDb)

Kategoria:Madrilgo Erkidegoko jendea
Kategoria:Espainiako emakume aktoreak
Kategoria:Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Emakumezko aktore onenaren Goya Sariaren irabazleak
Kategoria:Emakumezko bigarren aktore onenaren Goya Sariaren irabazleak
Kategoria:Cannesko Zinemaldiko emakumezko interpretazio onenaren saridunak
Kategoria:Donostia Sariaren irabazleak (Zinemaldia)