Aitor

Aitor gizonezkoen euskal izena da, Euskal Herrian oso erabilia. Izena Agosti Xaho idazleak asmatu zuen.

Aitor antzinako euskal herritarren aitalehen mitikotzat aurkezten du Xahok. Bere jatorria "aitonen seme" esaeran dago, hau da, "aita onen seme": Ipar Euskal Herriko euskaran "noble" esan nahi du espresio honek.

 Jatorria 

Izen honek Agosti Xaho (1811-1858) idazle zuberotarrak idatzitako kontakizun batean du jatorria. Lehen aldiz, "Aitorren Elezaharra" izeneko bere frantsesezko lanean agertzen da, 1845ean Ariel bere aldizkarian atalka lehen aldiz argitaratua. Xahok aitonseme terminoa, (Ipar Euskal Herrian noble esan nahi duen hitza, aitoren seme Zuberoan) oso modu berezian berrinterpretatzen du: Bere ustez, hitz honen jatorria ez da "aita onen seme", baizik eta "Aitor-en seme". Xahok bere kontakizunean adierazi nahi duenez, kaparetasun unibertsala antzina-antzinatik datorkie euskaldunei, denak arbaso bakarretik datozelako. Aitor da euskaldunen lehen guraso hori.

Xahoren kontakizun nobelatuan, Lara bardo barduliarrrak erromatarrekiko gerlen amaiera ospatzeko jaialdi batean, ilargi zaharraren jaian Gherekizen bildutakoei Aitorren elezaharra errezitatzen die.

Elezaharraren arabera, Aitorrek zazpi seme izan zituen, Euskal Herriko zazpi probintziak sortu zituztenak eta, aldi berean, hauek ere ondorengoak izan zituzten bertan. Aitor euskaldunen patriarka mitikoa litzateke beraz.

Joxe Azurmendiren esanetan Aitorren elezahar hori propioki legenda bat baino Xahoren teorien tratatu entziklopediko txiki bat litzateke, hari gisa legendazko elementu batzuekin jantzitako euskaldunen istorio bat duena.Azurmendi, J. 2020: Pentsamenduaren historia Euskal Herrian, Andoain, Jakin. 341-42. or.

Hala ere, segur aski Aitor izena gehien ezagutarazi zuena Francisco Navarro Villoslada idazlea izan zen, 1879ko "Amaya o los vascos en el siglo VIII" liburuari esker. Navarrok Xahoren pertsonaia berriro jendarteratu zuen eta ezaugarri eta edergarri berriekin apaindu.

Arturo Campionek ere Aitorren mitoa erabili zuen literaturako zenbait lanetan, eta bera izan zen Xahoren lana gaztelaniara itzuli zuena.

Aitor pertsonaiaren bilakaera eredugarria da adierazteko nola literaturan sortutako pertsonaia batek azkenerako benetako izaera mitikoa har dezakeen.


 Aitor izena duten pertsona ezagunak 

Aitor izena Euskal Herrian eta Espainia osoan zabaldu da, oso ezaguna delarik. Saindurik ez duen izena da.

 Izen-abizenak Jarduera Jaiolekua jaiotza data heriotza data Aitor Agirre futbolari Sondika 1949-11-11  Aitor Agirre Egaña txirrindulari Zumaia 2003-04-05  Aitor Albizua telebista aurkezle Arrigorriaga 1992-01-08  Aitor Aldalur futbolari Tolosa 1991-12-26  Aitor Aldasoro Iturbe politikarisoinu-teknikari Beasain 1967-10-13  Aitor Aldeondo futbolari Iruñea 1975-01-25  Aitor Alzola politikari Gasteiz 1965  Aitor Amezaga musikarikonpositore Bilbo 1958-06-02  Aitor Arana idazlehizkuntzalariitzultzaileesperantista Legazpi 1963-12-211963  Aitor Aranguren pilotari Usurbil 2000-04-11  Aitor Arozena Muxika txistularimusika-irakaslemusika-zuzendari Oiartzun 1970-02-02  Aitor Arregi zinemagileagidoilariunibertsitateko irakasle Oñati 1977-05-20  Aitor Arregi Arrieta futbolari Bergara 1990-05-19  Aitor Arregi Artano futbolari Getaria 1971-01-11  Aitor Basabe sukaldari Bilbo 1968 2015-12-24 Aitor Begiristain futbolari Olaberria 1964-08-12  Aitor Beltrán aktore Donostia 1975-06-22  Aitor Blanco futbolari Gasteiz 1977-02-21  Aitor Bugallo txirrindulari Gasteiz 1973-12-07 2016-01-14 Aitor Buñuel futbolari Tafalla 1998-02-10  Aitor Castro futbolari Zizurkil 1993-04-17  Aitor Cevidanes ikertzailealbaitarizientzia-dibulgatzaile Donostia 1989  Aitor Córdoba futbolari Bilbo 1995-05-21  Aitor Elizegi sukaldarienpresaburu Bilbo 1966-06-27  Aitor Elkoro pilotari Elgeta 1967-08-07  Aitor Elordi pilotari Mallabia 1996-03-23  Q5661421 politikariunibertsitateko irakaslelegelariabokatu Bilbo 1962-06-21  Aitor Etxaburu eskubaloi-jokalarieskubaloi entrenatzaile Eibar 1966-06-17  Aitor Etxarri Pellejero politikari Leitza   Aitor Etxarte Berezibar pedagogo Arrasate 1956-02-07 2020-12-18 Aitor Etxebarriazarraga futbolaribertsolari Gernika-Lumo 1993-03-26  Aitor Etxeguren saskibaloiko jokalari Bilbo 2002-11-26  Aitor Fernández futbolari Arrasate 1991-05-03  Aitor Fraga futbolari Hernani 2003-03-12  Aitor Francos medikuidazleolerkari Bilbo 1986  Aitor Frantzesena surflari Zarautz 1970  Aitor Fresán futbolari Iruñea 1976-03-18  Aitor Furundarena musikari Ordizia 1970  Aitor Gabilondo sortzailegidoilaritelebista-ekoizletelebistako gidoilarizinema gidoilaritelebista-aktoretelebista zuzendari Donostia 1974  Aitor Gabilondo Marín aktoreabeslariidazle Donostia 1974  Aitor Galarza futbolari Amezketa 2002-10-13  Aitor Galdos txirrindulariziklo-kros txirrindulari Ermua 1979-11-09  Aitor Garmendia txirrindulari Itsasondo 1968-03-03  Aitor González txirrindulari Zumarraga 1975-02-27  Aitor González Prieto txirrindulari Ermua 1990-11-05  Aitor Gorosabel gitarra-jotzaile Eibar 1970-02-02  Aitor Gorostegi Fernandez-Ortega futbol arbitro Errenteria 1983-03-27  Aitor Hernández txirrindulari Ermua 1982-01-24  Aitor Huegun futbolari Donostia 1972-08-09  Aitor Irigoien idazle Getaria 1983-03-06  Aitor Iru futbolarifutbol entrenatzaile Bilbo 1968-07-29  Aitor Irusta pilotari Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz 1992-05-08  Aitor Iturrioz telebista-aktorezinema aktore Mexiko Hiria 1970-04-09  Aitor Karanka futbolarifutbol entrenatzaile Gasteiz 1973-09-18  Aitor Kintana txirrindulari Gasteiz 1975-07-15  Aitor Kortabitarte futbolari Bilbo 1992-07-03  Aitor Larrazabal futbolarifutbol entrenatzaile Bilbo 1971-06-21  Aitor Lopez Rekarte futbolarifutbol entrenatzaile Arrasate 1975-08-18  Aitor Lorea futbolari Olatzagutia 1998-03-14  Aitor Luna aktore Bergara 1981-09-18  Aitor Mantxola argazki-zuzendari Legazpi 1962  Aitor Mazo zinema aktorefilm-zuzendariaktoregidoilari Bilbo 1961-07-28 2015-05-07 Aitor Mendiluze bertsolari Andoain 1975-11-25  Aitor Mendizabal Badiola pilotarifutbolari Antzuola 1989-01-03  Aitor Mendizabal Ituarte eskultore Caracas 1949  Aitor Merino aktorefilm-zuzendarigidoilari Donostia 1972-12-17  Aitor Morcillo futbolari Donostia 1994-09-10  Aitor Ocio futbolari Gasteiz 1976-11-28  Aitor Olano txirrindulari Altzo 1986-07-06  Aitor Olea musikari Durango 1969-05-16  Aitor Oroza txirrindulari Bilbo 1976-07-17  Aitor Ortega futbolari Ermua 1993-08-13  Aitor Ortiz de Pinedo literatura-kritikari Bilbo 1961-04-06  Aitor Osa txirrindulari Zestoa 1973-09-09  Aitor Osuna abeslari Donostia 1986-10-25  Aitor Pescador filologohistorialaridokumentalista Bilbo 1970  Aitor Puertas  Oiartzun 1987-08-25  Aitor Pérez Arrieta txirrindulari Zegama 1977-07-24  Aitor Ramos futbolari Bermeo 1985-06-11  Aitor Rey txirrindulari Laudio 1993-07-24  Aitor Ruibal futbolari Sallent 1996-03-22  Aitor Ruiz de Egino artista Hernani 1971-03-07  Aitor Sanz futbolari San Agustín del Guadalix 1984-09-13  Aitor Sarasua bertsolari Aretxabaleta 1967-06-21 2018-11-14 Aitor Sarriegi bertsolariinformatikari Beasain 1976-12-26  Aitor Seguin futbolari Eibar 1995-02-27  Aitor Silloniz txirrindulari Zornotza 1977-02-17  Aitor Soroa Etxabe informatikariunibertsitateko irakasleikertzaile Usurbil   Aitor Tatiegi bertsolari Oñati 2001  Aitor Tornavaca futbolari Gasteiz 1976-03-24  Aitor Urresti politikari Bilbo 1975-01-15  Aitor Urrutia Oianguren politikari Eskoriatza 1973  Aitor Uzkudun futbolari Donostia 2000-12-13  Aitor Zabala i Lozano enpresaburusukaldari Bartzelona 1979-03-13  Aitor Zabaleta  Donostia 1970 1998-12-09 Aitor Zarate saskibaloiko jokalari Gasteiz 1966-01-09  Aitor Zuberogoitia idazle EtxebarriaEtxebarri 1972  Aitor Zubieta pilotari Etxarri Aranatz 1984-03-29  Aitor Zubizarreta saskibaloiko jokalari Azpeitia 1995-03-06  Aitor Zulaika futbol entrenatzaile Azpeitia 1978-03-26  César Azkarate arkitekto Bilbo 1966 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  AITOR ( Auñamendi Entziklopedia)
 Aïtor. Légende cantabre / Aitor. - Leyenda cántabra / Aitor. - Kantabriar kondaira
  Contra Lekobide. Mitxelena, Koldo.

Kategoria:Euskal pertsona-izenak
Kategoria:Euskal mitologiako kondairak
Kategoria:Euskal mitologiako izakiak