Kutun (sineskeria)

Kutuna edo zinginarria ustez botere babesleak eta izpiritualak dituen objektu bat da, talisman bat, kutunaren jabearentzat. Oparotasun handiagoaren, zorte onaren edo jabearentzako maitasunaren ideiez ere lagundurik doa. Gizakien sineskeriazko praktiken zati da.

 Etimologia euskaraz 
Talismana izendatzeko euskarazko hitz hauek, berez, objektu zehatzak izendatzen dituzte.

 Kutun, arabierazko 'kutub'-etik 
Kutuna joskintzako tresna da, jostorratzak gordetzeko kuxin txiki bat, eta hitza arabierazko 'kutub'-etik (كتب) dator (arabieraz, 'idazkiak'). Musulmanek lepoan zintzilik Koranetik ateratako pasarteak (idazkiak) zeramatzaten zorrotxo edo eskapulario batean. Idazkiok zoritxarretik babeserako ziren, eta oso maiteak ("kuttunak").

Gutun hitza ere jatorri berekoa da.

 Zinginarriak 
Zinginarriak, berez, zorte onerako kutunak dira, baina ez edozein kutun, umeari esnerik falta ez dakion amak lepotik zintzilika jartzen dituenak bakarrik. Zinginak edo zingirinak izenekin, ugatz edo bularretako zenbait gaitz izendatzen dira, mastitis delakoa eta antzeko gaitzak, eta gaitz horiei aurre egiteko adurra duten kutunak dira zinginarriak.

 Erabilpena 
Kutunak, gizateriaren objekturik zaharrenetakoak dira, gizakiak, kutunetan, bere atzetik zihoazen zorigaiztoekiko ihesbidea ikus baitzuen, zorigaizto horiek fisikoak, moralak edo izpiritualak izan. Lehenengo kutunak objektu naturalak ziren: harriak, tailaturiko zura edo kristal naturalak, bere kolore, forma edo bitxitasunagatik preziatuak zirenak.

Beranduago, ohiko erabilerako objektuak izatea erabaki zen, norbaiten jabetzakoak izateagatik edo gertaeraren baten zati izan zirelako. Gorde egiten ziren, nolabaiteko boterea zutela uste baitzen.

Gaur egun, kutun mordoa dago, komertzialak nahiz pertsonalak, pertsona bakoitzak, modu subjektiboan balioztatzen baitu objektua, eta garrantzi ezberdina lortzen dute. Kutuna daraman pertsonak, bere sinesmen edo fedeagatik beste pertsona batzuei hau kontatzea edo ez kontatzea erabaki dezake, eta bere atxekitasuna banatu.

 Kutunen adibideak 
 Untxi hanka
 Ferra

 Euskal tradiziokoak 

 Eguzki-lorea
 Kutuna (joskintzako tresna)
 Zinginarria (ikus gorago)

 Erliojozkoak 

 Eskapularioa
 Talisman

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Kultura
Kategoria:Kutunak