N-121-A

—Iruña - Irun errepidea edo Iruña - Behobia errepidea— Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea Iruña eta Irun lotzen du, Ostitz, Oronoz-Mugairi, Doneztebe eta Bera zehartzen.

Bideberria Nafarroako iparraldean dauden Ultzamaldea, Baztanaldea, Malerreka eta Bortziriak eskualdeetako komunikazio-ardatz nagusia da.

Nafarroako Gobernua errepidea '2+1 bidea' bihurtzen ari da, bi erreien eta saihesbideen arteko erdibitzailearekin herrietan.

 Historia 
 errepideak Taraxoa eta Dantxarinea lotzen zituen Tutera, Erriberri, Tafalla, Iruña, Oronoz-Mugairi eta Elizondotik.  errepideak Oronoz-Mugairi eta Behobia edo Pausu lotzen zituen, Doneztebe, Sunbilla eta Beratik.

2004ko irailean, Nafarroako errepideen izenak eguneratu zirenean, bi terminoak aldatu ziren.  errepidea, Taraxoa eta Dantxarinea artean,  (Taraxoa-Tutera),  (Tutera-Iruña),  (Iruña-Oronoz-Irun)  (Iruña-Oronoz-Dantxarinea) izango zen.

Gainera, 2000ko hamarkadan, haren ibilbidea eguneratu zen, zenbait sektoretan aurreratzeko erreiak gehituz, eta tunelak eta bidezubiak sortu ziren, oztopo handiak gainditzeko eta ibilbidea optimizatzeko. Lan horien artean, Belateko tunela eta Almandozko tunela nabarmentzen dira, baita Bidasoako sekzioa ere (Sunbilla - Bera).

 Irtenbide partzialak 
2019. urtearen amaieran, Nafarroa Garaiko Errepideen Sarearen inbertsioetan gainbehera bat izan ondoren, ibilgailu astunentzako bidesariak ezartzea erabaki zen, diru falta arintzeko. 45 milioi euroko diru-sarrera kalkulatu zen,  edo  autobietarako bidesariak aplikatuta, baina baita  errepiderako ere, zehazki Belateko eta Almandozko tuneletarako. Horrela, gainera, errepidea trafikora egokitu ahal izango litzateke, ez baitago horretara egokituta. Bide horretatik doazen kamioien kopuruak gora egin du etengabe. Doakotasunagatik gertatzen da hori, baina baita aurreratzeko permisibitateagatik ere. Horregatik, hainbat neurri hartu ziren. Lehenik eta behin, lerro bikoitz jarraitua margotu zen errepide osoan, kontrako noranzkoan aurreratzea debekatzeko moduan. Horrela, segurtasunean irabazten da (errepideko beste puntu ahul bat) eta abiadura murrizten da. Hori 2020ko abuztuaren hasieran izan zen.

 Arazoak Gipuzkoako tartean 
2020ko irailaren 21ean, Gipuzkoako Foru Aldundiak  errepidea itxita egongo zela iragarri zuen Intxaurreta eta Gurutze lotuneen artean, harik eta bi lotuneen arteko bi zubietan hautemandako arazoak konpondu arte. Gertakariak Alundako eta Gurutzeko zubietan antzeman zituzten. Hasiera batean, aldundiak ez zuen bi zubiak konpontzeko denbora aintzat hartu.

Aintzane Oiarbide Bide Azpiegituretako diputatuak jakinarazi duenez, Gipuzkoako errepideen sareko egitura guztietan egiten diren zaintza-lanen barruan,  errepideko bi bidezubietan akatsak antzeman ziren, eta, beraz, errepidea itxi zuten erabiltzaileen segurtasuna bermatzeko. Gainera, Oiarbide diputatuak zehaztu duenez, Aldundiko Azpiegitura Saileko teknikariak arazoari irtenbidea emateko modurik eraginkorrena aztertzen eta bilatzen ari ziren. Horren ordez,  zerbitzubidea eskaini zen,  errepide zaharra.

 '2+1' forma berria 
Hala ere, Olabe edo Arraizko Bentak bezalako lekuetan ez zegoen aldaerarik, eta kamioien zirkulazioa etengabe igotzen ari zen. Hala, udalek trafiko astuna desbideratzea eskatu zuten, ezbehar gutxiago gerta zitezen, bidean mozketak eta erakundeen ekimenak eginez.

Nafarroako Gobernuaren jarrera '2+1' bidearen alde egitea izan zen. Izan ere, errepidearen zati handi bat formatu horretan dago, baina hobekuntza batzuk egingo lirateke. Horma formako erdibitzaile batek ez luke onartuko kontrako noranzkoan aurreratzea. Gainera, sarbideak eta sarbideak errei espezifikoen bidez egingo lirateke, eta biribilguneak sortuko lirateke trafikoa moteltzeko.

 Tarteak 

 Prestazio goien bidea 
2018ko amaierara arte, hau zen errepidearen egoera:
0Iruña  Ezkabako tunelak1,60 km0Ezkabako tunelak1,10 kmSanz lehendakaria Ezkabako tunelen trafikoaren irekierara bertaratu da. 2005ko urtarrilaren 5a, Nafarroa Gobernua 1Ezkabako tunelak  Sorauren1,79 km2aSorauren  Enderitz5,20 kmTarte ez bikoitzua2bEnderitz  Ostitz2,47 km2cOstitz  Etxaide4,30 kmTarte ez bikoitzua3Etxaide  Aritzu4,82 km4Aritzu  Arraitz-Orkin4,52 kmTarte ez bikoitzua5Arraitz-Orkin  Igantzi29,96 km6Igantzi  Bera9,24 kmTarte ez bikoitzua7Bera  Zalain2,82 km8Zalain  Endarlatsa2,45 kmTarte ez bikoitzua9Endarlatsa  Behobia6,80 km

 '2+1' bidea 
1Ezkabako tunelak  Hego Olabe4,35 kmLizitatutako lanak1½Hego Olabe  Ipar Olabe2,60 kmInformazio-azterlana2Ipar Olabe  Lantz10,00 kmOnartutako proiektua; lanen lizitazioaren zain

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean

Kategoria:N-121-A