Sidney Poitier

Sir Sidney Poitier (Miami, 1927ko otsailaren 20 – Los Angeles, 2022ko urtarrilaren 6a), bahamar-estatubatuar aktore, zinema zuzendari, idazle eta diplomazialaria izan zen. Bi aldiz jaso zuen Oscar saria, gizonezko aktore onenarena 1963an (Lillies of the Field filmagatik) eta ohorezko Oscar saria 2002an.

Aitzindaria izan zen Hollywooden. Beltzak rol bazterreko eta estereotipoetara mugatuta zeudenean, berak aukera izan zuen nortasun handiko protagonisten paperak egiteko. Artean, Afro-amerikarren eskubide zibilen aldeko mugimendua sortzen ari zenean, Oscarra erdietsi zuen lehen beltza izan zen.

 Bizitza 
ezkerrera|thumb|200x200px|Tony Curtis eta Sidney Poitier (The Defiant Ones, 1958)
American Negro Theater antzerki taldean aritu zen. 1947an egin zuen debuta kameren aurrean, Sepia Cinderella filmean, figurante gisa. Hiru urte geroago, ordea, Joseph Leo Mankiewicz zinemagilearentzat egin zuen lan No Way Out draman, eta handik aurrera garatu zuen pertsonaiaren trazak erakutsi zituen. Izan ere, anaia arrazista bi artatu behar dituen mediku beltz bat izan zen film horretan.

Hollywoodeko izar eta garai hartako antzezle beltzen eredu bihurtu zen berehala. 1950eko hamarkadan bere lekua egin zuen zineman eta telebistan, eta baita arrakasta handia lortu ere zenbait filmekin: adibidez, Blackboard Jungle (1955), eskola bateko borrokak islatzen zituena, urteen joan-etorrian haren film ezagunenetako bat bilakatu zena. The Defiant Ones filmarekin (1958), Oscar saria irabazteko hautagaia izan zen  lehenengoz. Bide horretan kritikak ere jaso zituen, gehienetan beltz zintzo eta atseginaren paperean aritzen zelako, esaterako Guess Who's Coming to Dinner filmean (1967).
ezkerrera|thumb|200x200px|Barack Obama presidentearen Domina (PMF) jaso zuen 2009ko abuztuaren 12an.
1970etik aurrera, beltzen eskubideen aldeko mugimendua indartzean, filmak zuzentzen hasi zen, Buck and the Preacher westernarekin estreinatu zen 1972an, eta 1990era arte beste zortzi film zuzendu zituen. Horien artean zeuden  Stir Crazy eta Hanky Panky filmak. Nolanahi ere, ez zuen arrakasta handirik lortu zuzendari gisa, eta antzeztuz lortu zuena handiagoa izan zen.

Politikari moduan, Bahametako enbaxadorea izan zen UNESCOn eta Japonian.

Hainbat sari jaso zituen, esate baterako, AEBetako presidentea Barack Obamak Presidentearen Domina (PMF) eman zion 2009an.

 Filmografia 

 Aktorea 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
UrteaFilmaZuzendariaEkoizleaIzenburuak (es,fr)1950No Way OutJoseph L. Mankiewicz20th Century Studios 1951Cry, the Beloved CountryZoltan KordaLondon Films 1952Red Ball ExpressBudd Boetticher -- 1955Blackboard JungleRichard BrooksMetro-Goldwyn-Mayer 1956Good-bye, My LadyWilliam Augustus WellmanBatjac Productions 1957Edge of the CityMartin Ritt -- 1957Something of ValueRichard BrooksMetro-Goldwyn-Mayer1957Band of AngelsRaoul WalshWarner Bros. 1957The Mark of the HawkMichael Audley --1958The Defiant OnesStanley KramerStanley Kramer Productions 1959Our Virgin IslandPat Jackson -- 1959Porgy and BessOtto PremingerSamuel Goldwyn Productions1960All the Young MenHall Bartlett -- 1961A Raisin in the SunDaniel PetrieColumbia Pictures 1961Paris BluesMartin RittUnited Artists Corporation1962Pressure PointHubert Cornfield --1963Lilies of the FieldRalph NelsonUnited Artists Corporation 1964The Long ShipsJack CardiffWarwick Films 1965A Patch of BlueGuy GreenMetro-Goldwyn-Mayer1965The Bedford IncidentJames B. HarrisColumbia Pictures1965The Slender ThreadSydney PollackStephen Alexander 1965The Greatest Story Ever ToldGeorge Stevens -- 1966Duel at DiabloRalph Nelson -- 1966To Sir, with LoveJames ClavellColumbia Pictures 1967Guess Who's Coming to DinnerStanley KramerColumbia Pictures1967In the Heat of the NightNorman JewisonThe Mirisch Company1968For Love of IvyDaniel MannAmerican Broadcasting Company 1969The Lost ManRobert Alan Aurthur --1970King: A Filmed Record... Montgomery to MemphisSidney Lumet --1970They Call Me MISTER Tibbs!Gordon DouglasThe Mirisch Company 1971The OrganizationDon Medford --1971Brother JohnJames Goldstone --1972Buck and the PreacherSidney Poitier -- 1973A Warm DecemberSidney Poitier -- 1974Uptown Saturday NightSidney PoitierWarner Bros.1975The Wilby ConspiracyRalph Nelson -- 1975Let's Do It AgainSidney Poitier --1977A Piece of the ActionSidney PoitierWarner Bros.1979Paul Robeson: Tribute to an ArtistSaul J. Turell --1988Little NikitaRichard BenjaminColumbia Pictures1988Shoot to KillRoger SpottiswoodeTouchstone Pictures 1992SneakersPhil Alden RobinsonUniversal Pictures 1994A Century of CinemaCaroline Thomas --1996To Sir, with Love IIPeter Bogdanovich --1997Mandela and de KlerkJoseph Sargent --1997The JackalMichael Caton-JonesMutual Film1998David and LisaLloyd Kramer -- 1999The Simple Life of Noah DearbornGregg Champion -- 2013B.B. King: The Life of RileyJon Brewer --2016I Am Not Your NegroRaoul Peck --

 Pertsonaiak 
 Urtea Filma Pertsonaia1947Sepia CinderellaEstra1949From Whence Cometh My HelpBere1950No Way OutDr. Luther Brooks1951Cry, The Beloved CountryReverend Msimangu1952Red Ball ExpressCpl. Andrew Robertson1954Go, Man, Go!Inman Jackson1955Blackboard JungleGregory W. Miller1956Good-bye, My LadyGates1957Edge of the CityTommy TylerSomething of ValueKimani Wa KaranjaBand of AngelsRau-RuThe Mark of the HawkObam1958Virgin IslandMarcusThe Defiant OnesNoah Cullen1959Porgy and BessPorgy1960All the Young MenSgt. Eddie Towler1961A Raisin in the SunWalter Lee YoungerParis BluesEddie Cook1962Pressure PointDoctor (Chief Psychiatrist) 1963The Long ShipsAly MansuhLilies of the FieldHomer Smith1965The Bedford IncidentBen MuncefordThe Greatest Story Ever ToldZireneko SimonA Patch of BlueGordon RalfeThe Slender ThreadAlan Newell1966Duel at DiabloToller1967To Sir, with LoveMark ThackerayIn the Heat of the NightVirgil TibbsGuess Who's Coming to DinnerDr. John Wade Prentice1968For Love of IvyJack Parks1969The Lost ManJason Higgs1970King: A Filmed Record... Montgomery to MemphisNarratzaileaThey Call Me MISTER Tibbs!Virgil Tibbs1971Brother JohnJohn KaneNot Me Boss!!The OrganizationVirgil Tibbs1972Buck and the PreacherBuck1973A Warm DecemberMatt Younger1974Uptown Saturday NightSteve Jackson1975The Wilby ConspiracyShack TwalaLet's Do It AgainClyde Williams1977A Piece of the ActionManny Durrell1979Paul Robeson: Tribute to an ArtistNarratzailea1988Shoot to KillWarren StantinLittle NikitaRoy Parmenter1992SneakersDonald Crease1994A Century of CinemaBera1996Wild Bill: Hollywood MaverickBera1997The JackalCarter Preston2001Ralph Bunche: An American OdysseyNarratzailea2004Tell Them Who You AreBera2008Mr. Warmth: The Don Rickles ProjectBera

 Zuzendaria 
Taula honetan ikus daitezke zuzendutako filma bakoitzaren bi aktore, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
UrteaFilmaAktoreakEkoizleaIzenburuak (es,fr)1972Buck and the PreacherSidney Poitier, Harry Belafonte -- 1973A Warm DecemberEsther Anderson, Sidney Poitier -- 1974Uptown Saturday NightSidney Poitier, Bill CosbyWarner Bros.1975Let's Do It AgainSidney Poitier, Bill Cosby --1977A Piece of the ActionBill Cosby, James Earl JonesWarner Bros.1980Stir CrazyGene Wilder, Richard PryorColumbia Pictures 1982Hanky PankyGene Wilder, Gilda RadnerColumbia Pictures1985Fast ForwardDon Franklin, Sam McMurray --1990Ghost DadBill Cosby, Denise Nicholas -- 

 Telebista 
 Urtea Titulua Pertsonaia1991Separate but EqualThurgood Marshall1995Children of the DustGypsy Smith1996To Sir, with Love IIMark Thackeray1997Mandela and De KlerkNelson Mandela1998David and LisaDr. Jack Miller1999The Simple Life of Noah DearbornNoah DearbornFree of EdenWill Cleamons2001The Last Bricklayer in AmericaHenry Cobb

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Bahamarrak
Kategoria:Miamiarrak
Kategoria:Afro-amerikar aktoreak
Kategoria:Gizonezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Gizonezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra
Kategoria:Ohorezko Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Afro-amerikarrak
Kategoria:Kennedy Sarien irabazleak
Kategoria:Drama gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo saridunak (zinea)
Kategoria:Erromatar Eliza Katolikoko kide ohiak