Daniel Day-Lewis

Daniel Michael Blake Day-Lewis (Londres, 1957ko apirilaren 29a - ) britainiar aktorea da, irlandar hiritartasuna ere duena. Hirutan irabazi du Gizonezko aktore onenaren Oscar saria. Cecil Day-Lewis ingeles-irlandar olerkariaren semea da.

 Bizitza 
Ama, Jill Balcon, antzezlea zuen eta amaren aldetiko aitona, sir Michael Balcon, Ingalaterrako Ealing Studios zinema etxeko zuzendaria izan zen denbora luzez. Aita, berriz, Cecil Day-Lewis, poeta entzutetsua, Ingalaterrako Errege Etxeko kide izan zen 1968tik 1972ra bitartean. Danielek Greenwichen eta Kenteko Sevenoaks Schoolen egin zituen ikasketak eta, gero, Bristolgo Old Vic antzerki eskolan ikasi zuen arte dramatikoa.

Artean oso gaztea zela egin zuen debuta zineman, John Schlesingerrek zuzendutako Sunday, Bloody Sunday (1971, «Igandea, zorigaitzeko igandea») filmean. 1982an, Another Country («Beste herrialde bat») antzerki laneko protagonista izan zen Londresen. 1985ean bi paper oso desberdin interpretatu zituen, maisutasun handiaz: alde batetik, punky homosexual baten papera egin zuen Stephen Frearsek zuzendutako My Beautiful Laundrette (1985, «Ene garbitegi ederra») filmean eta, bestetik, James Ivoryren zuzendaritzapean, dandy baten interpretazioa egin zuen A Room with a View (1986, «Ikusmiradun gela») pelikulan. 1988an, Milan Kunderaren eleberri batean oinarritutako The Unbearable Lightness of Being (1988, «Izatearen arintasun jasangaitza») filmeko protagonista izan zen, Philip Kaufman zuzendari zuela.

Hurrengo urtean, My Left Foot (1989, «Ene ezkerreko oina») filmean egindako interpretazioagatik (Christy Brown, irlandar artista elbarriaren papera egin zuen) Gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen. Film hori egiten ari zirela, paperean hobeto sartzeagatik, gurpil-aulki batean eserita pasatzen zituen egunaren ordu gehienak, kameraren aurrean ez zegoenean ere. Hollywoodeko hainbat filmetan ere lan egin du: The Last of the Mohicans (1992, «Azken Mohikanoa», Michael Mannek zuzendua), The Age of Innocence («Errugabatesunaren adina», 1993, Martin Scorsesek zuzendua), In the Name of the Father («Aitaren izenean», 1994, Jim Sheridanek zuzendua), The Crucible («Arragoa», 1995, Nicholas Hytnerena).

2000tik aurrera film gutxitan aritu zen, baina bitan jaso zuen aktore onenaren Oscar saria: 2007an, Daniel Plainviewek zuzendutako There Will Be Blood-engatik, eta 2012an, Steven Spielbergek zuzendutako Lincoln-engatikDaniel Day-Lewis, imdb.com. 2017ko ekainean, aktore lan gehiagorik ez zuela eginen adierazi zuenDaniel Day-Lewisek aktore lanari utziko dio , eitb.eus.

 Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
UrteaFilmaZuzendariaEkoizleaIzenburuak (es,fr)1971Sunday, Bloody SundayJohn Schlesinger --1982GandhiRichard AttenboroughGoldcrest Films1984The BountyRoger DonaldsonMetro-Goldwyn-Mayer1985My Beautiful LaundretteStephen FrearsWorking Title Films1986A Room with a ViewJames IvoryMerchant Ivory Productions 1987NanouConny Templeman --1988The Unbearable Lightness of BeingPhilip KaufmanSaul Zaentz 1988Stars and BarsPat O'ConnorColumbia Pictures1989Eversmile, New JerseyCarlos Sorín --1989My Left FootJim Sheridan --1992The Last of the MohicansMichael MannMorgan Creek Entertainment1993The Age of InnocenceMartin ScorseseColumbia Pictures 1993In the Name of the FatherJim SheridanHell's Kitchen Productions 1996The CrucibleNicholas Hytner20th Century Studios1997The BoxerJim SheridanUniversal Pictures2002Gangs of New YorkMartin ScorseseIntermedia2003Abby SingerRoni Size --2005The Ballad of Jack and RoseRebecca Miller --2007There Will Be BloodPaul Thomas AndersonParamount Vantage2007Here's Looking at You, BoyAndré Schäfer --2009NineRob MarshallThe Weinstein Company2012LincolnSteven Spielberg20th Century Studios2017Phantom ThreadPaul Thomas AndersonAnnapurna Pictures

 Pertsonaiak 
 Urtea  Filma  Pertsonaia  Zuzendaria 1971  Sunday Bloody Sunday || Umea || John Schlesinger
|-
| 1982 || Gandhi || Colin || Richard Attenborough
|-
| 1984 || The Bounty || John Fryer || Roger Donaldson
|-
|rowspan="2" | 1985 || My Beautiful Laundrette || Johnny || Stephen Frears 
|-
| A Room with a View || Cecil Vyse || James Ivory
|-
| 1986 || Nanou || Max || Conny Templeman
|-
|rowspan="2" | 1988 || The Unbearable Lightness of Being || Tomas || Philip Kaufman
|-
| Stars and Bars || Henderson Dores || Pat O'Connor
|-
|rowspan="2" | 1989 || Eversmile, New Jersey || Dr. Fergus O'Connell || Carlos Sorin 
|-
| My Left Foot || Christy Brown || Jim Sheridan 
|-
| 1992 || The Last of the Mohicans || Hawkeye (Nathaniel Poe) || Michael Mann 
|-
|rowspan="2" | 1993 || The Age of Innocence || Newland Archer || Martin Scorsese
|-
| In the Name of the Father || Gerry Conlon || Jim Sheridan
|-
| 1996 || The Crucible || John Proctor || Nicholas Hytner
|-
| 1997 || The Boxer || Danny Flynn || Jim Sheridan
|-
| 2002 || Gangs of New York || Bill 'The Butcher' Cutting || Martin Scorsese
|-
| 2005 || The Ballad of Jack and Rose || Jack Slavin || Rebecca Miller 
|-
| 2007 || There Will Be Blood || Daniel Plainview || Paul Thomas Anderson 
|-
|  2009 || Nine || Guido Contini || Rob Marshall 
|-
|  2012 || Lincoln || Abraham Lincoln || Steven Spielberg 
|-
|  2017 || Phantom Thread''  Charles James  Paul Thomas Anderson 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Londrestarrak
Kategoria:Ingalaterrako aktoreak
Kategoria:Irlandako aktoreak
Kategoria:Gizonezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Irlandako juduak
Kategoria:Drama gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo saridunak (zinea)
Kategoria:Judu agnostikoak
Kategoria:Knights Bachelor