Jesus Krist Gure Jaunaren Testamentu Berria

Jesus Krist Gure Jaunaren Testamentu BerriaEIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak. Joanes Leizarraga lapurtar apaiz protestanteak Arroxelan 1571n argitaratutako liburua da, Itun Berriak euskaraz izan duen lehen bertsioa.

Joana III.a Albretekoa Nafarroako erreginaren aginduei segituz, Bearnoko protestanteen sinodoak Itun Berria eta beste hainbat testu erlijioso protestante euskaratzeko eskatu zion Leizarragari. Egitasmo horren barruan hiru liburu argitaratu ziren guztira, hirurak Arroxelan (Frantzia), 1571n: Jesus Krist gure Jaunaren Testamentu Berria, Kalendrera eta ABC edo Kristinoen instrukzionea.

 Euskara batu klasikoa 
Leizarraga Vulgataren frantsesezko itzulpenean oinarritu omen zen bererako, baina baliteke bertsio bat baino gehiago baliatu izana, latinezkoa barne. Bestalde, badirudi lau laguntzaile izan zituela, bera taldearen zuzendari izanik: Sanz Tartas, Piarres Landetxeberri eta Tardetz zuberotarrak, eta Joanes Etxeberri lohizundarra.

Esan izan da orduko Ipar Euskal Herrian egiten ziren hizkerak bildu nahi izan zituztela euskara batu antzeko batean, baina alderdi hori ikertzeke dago. Nolanahi ere, egia da sistematikotasuna nabari dela oro har itzulpenean, baina aldaerak ere ageri dira, beharbada laguntzaileen hizkera ezberdinen ondorioz.

Idazlan horretan, lau ebanjelioen egileen izenak Matheu, Mark, Ioan eta Luk dira. Apostoluak, berriz, Paul, Pierris, Iakes eta Iuda.

 Aleak 
Julien Vinsonen esanetan, 1907an liburuaren 26 ale zeuden arren, egun hamabi besterik ez dira geratzen: Euskaltzaindiak 2008an bat erosi zuen; zortzi liburutegi publikoetan daude, eta beste hiru, bilduma pribatuetan.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Iruñeko Bibliak
 Euskarazko liburu ezagunen zerrenda
 Euskararen historia

 Kanpo estekak 

  Leizarragaren Testamentu Berria testuz (grafia egokitua, Armiarma proiektuan)
 Nafarroako Liburutegiak gordailuan jaso alearen facsimilea, Nafarroako Liburutegi Digitala (BiNaDi).
 (Edizio facsimile bera, Archive.org webgunean ikusgai).

Kategoria:1571ko liburuak
Kategoria:Bibliaren bertsio eta itzulpenak
Kategoria:Pizkundeko euskal literatura
Kategoria:Euskaratutako liburuak
Kategoria:Kalbinismoa Euskal Herrian
Kategoria:Joanes Leizarraga
Kategoria:Nafarroako Erresumako historia