Zizazuri

Zizazuria (Calocybe gambosa) Lyophyllaceae familiako perretxiko espezie da. Hasieran, Agaricus gambosus deitu zion 1821an lehen aldiz espezie hau deskribatu zuen Elias Magnus Friesek. Gambosa hitza latinetik dator, eta hanka puztua duela adierazten du.

Sinonimoak: Amanita georgii, Amanita pezeta, Tricholoma gambosum, Tricholoma georgii, Gyrophila georgii, Agaricus allescheri, Tricholoma allescheri, Tricholoma georgii var. gambosa, Tricholoma georgii var. pomonae, Lyophyllum gambosum, Lyophyllum georgii, Calocybe georgii var. gambosa, Calocybe georgii.

 Morfologia 
Txapelaren tamaina 5 eta 12 cm artekoa da. Haragitsua eta sendoa da, eta batzuetan ertz uhindua dauka. Kolore zuri-kremakoa izan ohi da, eta ale gazteetan ertza barrurantz kiribildua dago. Azpian orri asko dauzka, argalak eta estuak, oso trinkoak, muxarratuak, zuriak edo kremak horiek ere.

Hanka zurixka dauka, zilindrikoa edo oinarrian lodiagoa, mardula, laburra eta haritsua, batez ere ale zaharretan.

Haragi zuria, sendoa eta konpaktua dauka. Espora zuriduna da.

 Ekologia 
Udaberrian agertzen da gehienetan, baina eguraldi aproposa egiten badu udazkenean ere irten daiteke. Toki irekiak ditu gustuko: larreak, heskaiak, elordiak eta txilardiak.

 Gastronomia 

Oso estimatua da, batez ere Araba aldean. San Prudentzio jaiaren egunean ohitura da Gasteizen perretxiko hau eta barraskiloak jatea. Gordinik ere jaten da. Europako mendebaldeak kantitate handiak inportatzen ditu Errumaniatik.

Udazkenean hartzen bada, arretaz jokatu behar da Entoloma sinuatum espeziearekin ez nahasteko. Azken hau udazkeneko espeziea bada ere, inoiz edo behin udaberrian ere ager daiteke.

 Beste izen arruntak 
Calocybe gambosa tokiko euskarazko testuetan:Orotariko Euskal Hiztegia, Euskaltzaindia. buxeu (muxeru); maiatzeko ziza; muxuloin (moxolon); udaberri-ziza; udaberriko-ziza; ziza (sisa, susa, xixa, zuza, zusa); zizazuri.

 Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Kazakhstan, Thailandia.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo loturak 
 Calocybe gambosa, Errotari mikologia elkartearen webgunean.
  Calocybe gambosa, Mycobank webgunean.

Kategoria:Calocybe
Kategoria:Elias Magnus Friesek deskribatutako taxonak
Kategoria:Onddo jangarriak
Kategoria:Kanadako onddoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Kaukasoko onddoak
Kategoria:Turkiako onddoak
Kategoria:Kazakhstango onddoak
Kategoria:Thailandiako onddoak