Rikardo Arregi Aranburu

Rikardo Arregi Aranburu (Andoain, Gipuzkoa, 1942ko irailaren 22a - Eibar, Gipuzkoa, 1969ko uztailaren 10a) euskal kazetaria, saiakeragilea eta euskaltzalea izan zen. Filosofia ikasketak bukatu ondoren Zeruko Argia eta Jakin aldizkarietan lagundu zuen. Euskaltzaindiari euskaldunen alfabetatzea proposatu zion. 1969an, Euskaltzaindiaren bilera batera zihoala Sasiolan auto istripu batean hil zen, Mendaro eta Mutriku artean; Ramon Saizarbitoria harekin zegoen momentu hartan. Anai-arrebak zituen Begoña Arregi irakasle eta idazlea eta Joseba Arregi politikaria.

 Bizitza 
Andoaingo Zabala-enea etxean jaio zen. Manuel Pedro Arregi eta Benita Aranburu zituen gurasoak. Umetako eskolak Sasierrota eskolan eta La Salle ikastetxean egin zituen, eta azken tarte horretan familia Bazkardo auzoko Eguzki-alde etxera aldatu zen. Hamaika urterekin apaiztegira zuzendu zen ikasketekin segitzeko, eta Saturrarango eta Donostiako seminarioetan ibili zen. Artean apaiztegian zela publikatu zuen, 1961ean, lehen lanetako bat Jakin aldizkarian: Balmes eta Kant, jakinduriaren hasieran.

Apaiztegiak 1962an utzi, eta unibertsitate ikasketetara jo zuen Bilbora, Ekonomia Zientziak ikasi zuen Sarrikon (Bilboko Unibertsitate Autonomoko fakultatea zen garai hartan, gero UPV-EHUren parte bilakatu zen).

AEKren sorreraren aurrekariak sustatzen ere ibili zen 1965 inguruan. Besteak beste, Joan Mari Torrealdai gaztearekin herriz herri alfabetatze hitzaldiak eta ikastaroak eman zituen, gero AEK izango zenaren ernamuina.

Bere garaiko Europako mugimendu politiko eta filosofiko nagusiak sakon ezagutzen zituen. Zeruko Argiaren berpiztearen muinean jardun zen, eta hori adinez eta pentsamoldez osorik ados ez zetozen beste batzuekin; Martin Ugaldek berak Caracasen irakurtzen zizkion Nazio arteko unea sailean idazten zituen lan borrokalariak. 1965an Europa izeneko antologia batean azaldu zen Arregiren Politika estrukturak europar alkartasunean, eta urte horretan bertan irabazi zuen lehenengo aldiz eman zen Lauaxeta saria. Martin Ugalderentzat gogoangarria izan zen Zeruko Argian, hil zen urte hartan bertan, Arregik plazaratu zuen Borrokalari ahaztuak artikulua. Hor aipatu zituen hil izan ziren bi gizon: Martin Luther King, iparamerikarra eta Eduardo Mondlane mozambiketarra. Bi sail berri sortu zituen aldizkarian: lehen aipatu den Nazio arteko unea eta Erriak eta Gizonak. Arregi kulturaz eta politikaz ari zen beti, nazioartekoari arreta berezia emanik.

Euskal errealitateari tinko eutsi zion, zentsura garai latz hartan eskain zitezkeen azterketa sozio-ideologiko argienetakoak eskainiz. 1964an euskaltzain urgazle izendatua, 1966ko urtarrilean Euskaltzaindiari alfabetatze saila antola zezan proposatu zion, euskaldun helduak bere hizkuntzan ezinbesteko duen prestakuntzaz hornitzeko asmoz. Euskaltzaindiak onartu eta hauxe izan zen aurrerantzean gorpuztu zen helduen alfabetatze eta euskalduntzeko mugimenduaren hasiera. Proposatu ez ezik, zuzenean hartu zuen parte Arregik antolatze lanetan. Euskara batuaren bultzatzailea, Lur argitaletxearen sortzailea ere izan zen. 

Zoritxarreko auto istripu batek eten zuen haren bizitza, 27 urteak bete aitzin, Euskaltzaindiak Bilbon egin behar zuen bilera batera zihoala, Ramon Saizarbitoriarekin. Zeramaten autoa Gabriel Arestiri emateko zen.

 Idazlanak 
Arregiren zenbait idazlan dira hauek:

 Politikaren atarian (1969).
 Rikardo Arregi: Jakin sorta 3 [hilondoko antologia] (1971).
 Herriaren lekuko (1972).

 Aitortzak eta aintzatespenak 

 1988tik: Rikardo Arregi Kazetaritza Saria. Andoaingo udalak haren omenez  antolatzen du 1988tik, euskarazko kazetaritza sustatu nahian.
 1997: Rikardo Arregiren oroimenezko kultur topaketak
 1997: M. Larramendi Kultur Bazkunarekin "Rikardo Arregi, gizona eta garaia" liburua argitaratu zuten Begoña Arregi, Joseba Arregi, Joxe Azurmendi, Paulo Iztueta, Emilio López Adan, eta Joan Mari Torrealdaik.

erdian|thumb|580x580px|Rikardo Arregi sariko irabazle batzuk

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Aizpuru, Alaitz (2011): Euskaltzaleen Jainkoa hil behar dugu (Rikardo Arregi) hAUSnART, 0: 108-115
 Arregi, B. et.al. 1996: Rikardo Arregi, gizona eta garaia, Andoain: M. Larramendi Kultur Bazkuna.
 Sudupe, Pako (2025): "Orixe, Gandiaga, R. Arregi eta Txillardegi" in XX. mendeko euskal pentsamendua Joxe Azurmendiren talaiatik, Leioa, EHU. 

 Ikus, gainera 
 Begoña Arregi Aranburu
 Joseba Arregi Aranburu

 Kanpo estekak 
 Biografia laburra Argia aldizkarian
 Rikardo Arregiren biografia Bidegileak bilduman
 Rikardo Arregi sariak

Kategoria:Euskal kazetariak
Kategoria:Euskarazko saiakeragileak
Kategoria:Andoaingo idazleak
Kategoria:AEK
Kategoria:Euskararen sustatzaileak
Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko ikasleak