Sarako Eskola

Sarako Eskola euskal literaturako mugimendu bat izan zen, XVII. mendekoa. Eskolako kideak Sara, Donibane Lohizune eta Ziburu lapurtar herriek eratutako triangeluan sortuak ziren gehienbat.

 Jatorria 

Sarako Eskola berez ez zen eskola bat, baizik eta ezaugarri komunak zituzten idazle batzuen taldea edo literatur mugimendua. Hain izan zen garrantzizkoa, non ekialdeko idazleetan ere izan baitzuen oihartzun eta eragina, hala nola Arnaud Oihenart eta Juan Tartasengan.

 Kideak 
Hiru multzo egin daitezke:
 1643 arteko idazleak: Esteve Materra, Joanes Etxeberri, Joanes Haranburu, Pierre Argaiñaratz eta Axular. Garai berekoa izan arren, Voltoire oso bestelakoa da, asmoz eta hizkuntzaz.
 1643 arteko liburuetan eliz oniritziak edo laudoriozko poesiak egiten agertzen direnak: Stephanus Hirigoiti, Klaberia, Gillentena eta Hegi.
 1643 ondokoak edo epigonoak: Silvain Pouvreau, Bernard Gazteluzar, Mixel Xurio, Joanes Etxeberri Sarakoa, Joanes Haraneder.

 Ezaugarriak 
Sarako eskolako idazleak batzen dituzten ezaugarriak hauek dira:

 Gehienak liburu erlijiosoak idazten zituzten elizgizonak ziren.
 Guztiek heziketa humanistiko sakona zuten.
 Herri euskaratik hurbilago zegoen hizkuntza erabili zuten, Joanes Leizarragak erabilitako maila jasotik aldenduta, baina haren lorpen batzuk bereganatuta, gutxienez grafian eta lexikoan.
 Talde bat osatzen zuten eta elkarri eliz oniritziak eta poemak idatzi zizkioten.
 Bereziki olerkigintza jorratu zuten.

 Kritika 
Hainbat adituk —besteak beste, Patxi Salaberri MuñoakMikel ASURMENDI: «Jean Haritxelhar, Patxi Ezkiaga, Patxi Salaberri. Mahai-ingurua: literatura idatzia 1900 arte», Argia, 1899. zenbakia, 2003-05-18.— zalantzan jartzen dute benetan «eskola» batez hitz egin daitekeen, ez baitago argi idazle horien artean benetako adiskidetasun edo lankidego harremanik ote zegoen. Sarako Eskola deritzon taldearen barnean sartu izan dira geografikoki, kronologikoki nahiz hierarkia sozialaren aldetik oso urrun ziren idazleak. Kontzeptu hori garai jakin bateko idazleak biltzeko etiketa baino ez da.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Euskararen historia
 Nafar-lapurtera

 Kanpo estekak 
 Xabier GARCÍA ARGUELLO: «Idazle klasikoen arrastoan», El País, 2005-08-29.

Kategoria:XVII. mendea
Kategoria:XVII. mendeko euskal literatura
Kategoria:Nafar-lapurtera
Kategoria:Lapurdiko historia
Kategoria:Sarako historia
Kategoria:Sarako kultura
Kategoria:Axular
Kategoria:Saratar idazleak