Maialen Lujanbio

Maialen Lujanbio Zugasti (Hernani, Gipuzkoa, 1976ko azaroaren 26a) bertsolaria da; baita idazle eta olerkari gisa ere jardun izan du. Bertsolari Txapelketa Nagusia irabazi duen lehen emakumea da (eta, oraingoz, bakarra): 2009an irabazi zuen lehenengoz, 2017an berriro eta 2022an hirugarrengoz. Prentsako ohiko kolaboratzailea da, besteak beste, Berria egunkarian.

Iturri batzuen arabera, bertsolaritzari hainbat berritasun ekarri dizkio (besteak beste, doinu berriak sortu eta baliatu izanari lotuta), eta bertsotan istorioak eta deskribapenak eraikitzeko gaitasuna nabarmendu izan da.

 Ibilbidea 
Ikastolan zebilenean hasi zen bertsotan lagunen artean, eta 11-12 urterekin parte hartu zuen lehendabiziko aldiz txapelketa batean: Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketan. 15 urte zituela, Andoni Egaña, Anjel Mari Peñagarikano eta Kristina Mardarasekin batera, Hondarribian abestera gonbidatu zuten eta geroztik etenik gabeko ibilbidea egin du.

2009tik 2013 arte bertsolarien txapeldun nagusia izan zen, eta 2017an berriro ere irabazi zuen Txapelketa Nagusia.

Gai aniztasuna lantzen duen bertsolaritzat hartzen da, askotan ezkutuan egon diren gaiak oholtzara ekarriz. Emakume bertsolari gisa lortutako presentziak eta ikusgarritasunak eragin handia izan du bertso-plazaren iruditerian ere, eta final handietan sortutako harrera eta oihartzuna azpimarratu izan dute hedabideek.

 Ikasketak 
Arte Ederretan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean. Euskal Kulturgintzaren Transmisioa graduondokoa ikasi zuen :contentReference[oaicite:2]{index=2}n, eta bertan ikasitakotik abiatuta 2010ean Hau koaderno bat zen liburua idatzi zuen.

 Bertsolaritza 
15 urte zituela, Andoni Egaña, Anjel Mari Peñagarikano eta Kristina Mardarasekin batera, Hondarribian abestera gonbidatu zuten eta geroztik, etenik gabeko ibilbidea egin zuen.

2009tik 2013 arte bertsolarien txapeldun nagusia izan zen,Maialen Lujanbio txapeldun eta berriro ere irabazi zuen 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusia.Maialen Lujanbio da 2017ko txapeldunaezkerrera|thumb|180px|Maialen Lujanbio (2022). Maitane Azurmendiren irudiaGai aniztasuna lantzen duen bertsolaritzat hartzen da, askotan ezkutuan egon diren gaiak oholtzara ekarriz, eta emozionatzeko gaitasuna duela ere aipatu izan dute hainbatek.

2018tik 2024ra Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko lehendakaritza taldeko kidea izan da.

2019ko Korrikan, Lujanbiok idatzi eta irakurri zuen mezua (Klika! sistema eragilean).

 Doinu klasikoen moldaketak (BTN 2022) 
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian, doinu klasikoak egokitu eta neurri-aldaketak eginez erabili zituen hainbat ofiziotan:

 Loreak udan ihintza bezela I doinu klasikoa buruz buruko ganbarako lanean erabili zuen; jatorrizko zortziko handia hamalauko handira luzatu zuen (aurreko txapelketetan beste doinu batzuekin egindako antzeko egokitzapenen ildotik).
 Mando baten gainean I doinua (zortziko eta hamarreko txikian erabili ohi den klasikoa) hamalauko txiki bihurtu zuen txapeldunaren agurra kantatzeko.

 Eragina eta harrera 
Iturri entziklopedikoen arabera, Maialen Lujanbiok berritasunak ekarri dizkio bertsolaritzari: doinu berriak sortu izanaz gain, bertsotan istorioak eraikitzeko eta deskribapen “zinematografikoak” egiteko gaitasunagatik nabarmendu izan da.

2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finaleko kronikek, berriz, Lujanbioren kartzelako bertsoaldia goizeko saioko une hunkigarrienen artean kokatu zuten entzule askorentzat, eta BECeko giroan izan zuen eragina azpimarratu zuten. Finalaren emaitzari buruzko kroniketan ere jaso zen bigarren txapela lortu zuela eta sailkapeneko datuak zehaztu ziren.

Kronika eta analisi batzuek, halaber, bertso-plazaren eraldaketan eta ikusgarritasunetan izandako oihartzuna nabarmendu izan dute, bereziki 2017ko finalaren testuinguruan.

2022ko txapelketaren atarian egindako elkarrizketa batean, gainera, txapelketaz eta bertso-sorkuntzaz duen ikuspegia jaso zen (besteak beste, “garaiari eta lekuari erantzuten dion bertsogintza” aipatzen), bere jardunaren dimentsio artistikoari eta diskurtsiboari lotuta.

 Txapelketetako palmaresa 

 Sari nagusiak 
Bertsolari Txapelketa Nagusia:
 Txapelduna (3): 2009, 2017, 2022
 Txapeldunordea (2): 2001, 2013
 Finalista (7): 1997, 2001, 2005, 2009, 2013, 2017, 2022.

Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
 Txapelduna (1): 2003
 Finalaurrekoak (1): 1995

 Gaztetxotan 
Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa

 Handien mailan:
 Txapelduna (1): 1994
 Finalista (1): 1993
 Txikien mailan:
 Txapelduna (2): 1990, 1991
 Finalista (2): 1988, 1992

Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa

 Handien mailan (0): bigarren 1994an
 Txikien mailan (3): 1990, 1991, 1992

 Bestelako sari eta errekonozimenduak 
 1991ko Xenpelar saria: bertso onenari.
 1992ko Lizardi saria: bertso onenari.
 1992ko Osinalde saria: 1. postua eta bertso onenaren saria
 2017ko Zapi Janztea.
 2018ko Zapi Janztea.
 2018ko Zarauzko Kopla Txapelketa.
 2019ko Zarauzko Kopla Txapelketa.

 Bestelako proiektuak 
2006tik 2011ra Ornitorrinkus proiektua ondu zuen Judith Montero eta Xabier Erkiziarekin. Musika esperimentala, hotsak eta hitzak bat eginez, Ornitorrinkus disko-liburua eman zuten argitara.

2011n Txori Mugariak irrati performancea sortu zuen Xabier Erkiziarekin; eta 2013ko udan, kolaboratzaile berarekin, Hegi, Egia, Egiak proiektua aurkeztu zuten.

2018an rr emanaldiaren lau emanaldi egin zituen. Gerora, 2022an, oinarria berreskuratu eta Erre(AH)ala proiektua abiatu zuen.

 Argitalpenak 

 Hau Koaderno bat zen. 2010
 Ilunpetik argitara - Emakume langileak iruditan - Hernani 1936-1975.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Maialen Lujanbio, Bertsozale Elkartearen webgunean.
 Maialen Lujanbiori egindako elkarrizketa, Info7n.
 Maialen Lujanbiori egindako elkarrizketa, Euskonews Gaztean.
 Elkarrizketa: Garaiari eta lekuari erantzuten dion bertsogintza bat da txapelketa  Berria, 2022.12.17

Kategoria:Hernaniarrak
Kategoria:Gipuzkoako bertsolariak
Kategoria:Euskal Herriko Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Mondragon Unibertsitateko ikasleak
Kategoria:Emakume bertsolariak
Kategoria:XX. mendeko emakumeak
Kategoria:XXI. mendeko emakumeak
Kategoria:Bertsolariak diskogintzan