Encyclopædia Britannica

Encyclopædia Britannica ingelesezko entziklopedia orokorra da, mundu osoan ezagunenetarikoa eta baliotsuenetarikoa, dedikazio osodun 19 editorek eta 4.000 parte hartzaile adituk osatutako taldeak idatzitakoa, tartean, Nobel Saria irabazi duten 110 pertsona eta Estatu Batuetako bost presidente ibili dira. Artikulu horiek, oro har, zehatzak, fidagarriak eta ondo idatziak izan ohi dira.

Jatorrian, Edinburghen (Eskozian) argitaratzen zuten. Lehen edizioa 1768 eta 1771 artean datatua dago. 1901 arte Edinburghen argitaratu zen. Urte hartatik gaur egun arte Ameriketako Estatu Batuetan egiten dute.

1933an, "Etengabeko berrikuspenen" politika ezarri zuen lehen entziklopedia bihurtu zen, non entziklopedia etengabe berrinprimatzen den eta artikulu bakoitza programa batekin eguneratzen den.

2012ko martxoaren 13an, Entziklopedia Britainiarreko editoreek paperean inprimatzeari utzi eta web edizioan zentratuko zirela iragarri zuten, 1994. urtean hasi ziren online bertsioa eskaintzen.

Egungo edizioak, hamabosgarren edizioak, hiru zati bakarreko egitura du: 12 liburukiko Mikropædia bat (normalean 750 hitz baino gutxiago izaten dituztenak), 17 liburukiko Macropædia artikulu luzeekin (2 eta 310 orrialde artean dituztenak) eta giza ezagutzaren eskema hierarkikoa ematen duen bolumen bakarreko Propædia bat. Mikropædia gertaerak azkar bilatzeko pentsatuta dago, eta Macropædiarako gida bat da; irakurleei Propædiaren eskema aztertzea gomendatzen zaie, materia baten testuingurua ulertzeko eta beste artikulu zehatzagoak aurkitzeko.

Britannicaren tamaina, orokorrean, konstante mantendu da azken hirurogeita hamar urteotan; berrogei milioi hitz inguru eta bostehun mila artikulu. Ameriketako Estatu Batuetan 1901etik egiten den arren, entziklopediak bere ohiko ortografia britainiarra mantendu du idazterakoan, adibidez, labour hobetsiz ("lana" adierazteko) labor hitz estatubatuarraren ordez.

Bere historian zehar, Britannicak etekin ekonomikoak lortzeko zailtasunak izan ditu, entziklopedia pribatu askok bezala.

 Edizioen historia 

 Edizioa/gehigarria Urtea Tamaina Erredaktore nagusia(k) Oharrak 1.a  1768-1771   3 bolumen2.670 orri160 irudi   William Smellie  Nagusiki editore bakar batek idatzia, Smellie-k. 30 artikulu dira 3 orri baino luzeagoak. 2.a  1777-1784  10 bolumen8.595 orri340 irudi   James Tytler  150 artikulu luze. Akats asko orrikapenean. Mapa guztiak "Geografia" atalaren barruan. 3.a  1788-1797   18 bolumen14.579 orri542 irudi   Colin Macfarquhar y George Gleig  10.000 mila ale saldu ziren eta 42.000 libra esterlina irabazi. Sinbolo kimikoen lehen agerpena. 3.aren gehiagarria  1801   2 bolumen1.624 orri50 irudi   George Gleig  Thomas Bonar-ek lortzen ditu eskubideak. 4.a  1801-1809   20 bolumen16.033 orri581 irudi   James Millar  Egileek mantentzen dute, lehen aldiz, ekarpenen copyright-a. 5.a  1817   20 bolumen16.017 orri582 irudi   James Millar  Galerak izan zituztek Millar-ek eta Andrew Bell-ek; eskubideak saldu zituzten Archibald Constable-ri.5.aren gehigarria  1816-1824   6 bolumen4.933 orri125 irudi   Macvey Napier  Laguntzaile berriak biltzen dira proiektura: Sir Humphry Davy, Sir Walter Scott eta Malthus. 6.a  1820-1823   20 bolumen   Charles Maclaren  Constable-ren porrota  1826an; Adam Black-ek berreskuratuko ditu eskubideak. 7.a  1830-1842   21 bolumen, 17.101 orri, 506 irudi, 187 orriko aurkibidea   Macvey Napier,  James Browne, LLD  Laguntzaile famatuen sarea zabaltzen da: Sir David Brewster, Thomas de Quincey, Antonio Panizzi 8.a  1853-1860   21 bolumen, 17.957 orri, 402 irudi; 239 orriko aurkibidea, aparte, 1861an arg.   Thomas Stewart Traill  344 laguntzaile William Thomson barne 9a  1875-1889   24 bolumen, aurkibidea bolumen oso bat baino luzeago   Thomas Spencer Baynes (1875-1880); geroago W. Robertson Smith  Gehiena la berria; oso akademikoa; oso pirateatua Estatu Batuetan 10.a,9.aren gehigarria  1902-1903   11 bolumen, gehi 9.aren 24 bolumenak4   Sir Donald Mackenzie Wallace eta Hugh Chisholm Londres-en; Arthur T. Hadley eta Franklin Henry Hooper New York-en  AEBetako enpresa batek eskubideak erosi zituen 1901ean; salmenta-metodo erasokorrak erabiltzen ditu 11.a  1910-1911    28 bolumen, eta beste bat aurkibiderako  Hugh Chisholm Londresen, Franklin Henry Hooper New Yorken  Maila akademiko altua; artikulu gehiago baina laburragoak; jabeak Horace Everett Hooper eta eskubideak Sears Roebuck-i saldu zizkion 1920an. 12.a,11.aren gehigarria  1921-1922   3 bolumen, 11.aren 28ak  Hugh Chisholm Londresen, Franklin Henry Hooper Nueva Yorken  Mundukoegoeraren laburpena, Lehen Mundu Gerra aurretik eta ondoren 13.a,11.aren gehigarria  1926   3 bolumen, 11.aren 28ak  James Louis Garvin Londresen, Franklin Henry Hooper New Yorken 12. edizioaren gehigarriaren ordezkapena, 1910-1926 arteko gertaeren azalpen egokiagoarekin 14.a  1929-1933   24 bolumen   James Louis Garvin Londresen, Franklin Henry Hooper New Yorken Depresio Handiaren aurretik argitaratua, porrot ekonomikoa 14.a berrikusia  1933-1973   24 bolumen   Franklin Henry Hooper 1938 arte; geroago Walter Yust, Harry Ashmore, Warren E. Preece, William Haley  1936an hasi zen etengabeko berrikuspena: artikulu bakoitza berrikusten da bi aldiz, gutxienez, hamarkada bakoitzean 15.a  1974-1984   30 bolumen    Warren E. Preece, geroago Philip W. Goetz  Aparteko aurkibidea kentzen da  1985-2010    32 bolumen    Philip W. Goetz, geroago Robert McHenry, egun Dale Hoiberg  bertsio berriak epe laburragoetan
Oharra:

CD-ROMeko lehen edizioa 1994an argitaratu zen, baita online bidezko sarbidea bazkideentzat ere.

 Kanpo estekak 
  Entziklopedia Britainiarra on-line

Kategoria:Entziklopediak
Kategoria:Erresuma Batuko kultura
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako kultura
Kategoria:Eskoziar Ilustrazioa