Kenya (mendia)

Kenya (ingelesez Mount Kenya; gĩkũyũz Kĩrĩ Nyaga; embuz Kirenia; maaz Ol Donyo Keri; meruz Kirimara) Kenyako mendirik altuena eta Afrikako bigarrena da (Kilimanjaroren ondoren). Kenya mendiguneko gailurrik altuenak Batian (5.199 m), Nelion (5.188 m) eta Lenana (4.985 m) dira. Kenya mendia Kenyaren erdialdean dago, justu ekuatorearen hegoaldean, Nairobitik 150 km ipar-ekialderantz.

Eskualdean 620 km² azalera duen Mount Kenya National Park dago, UNESCOren Gizateriaren ondarea. Mendia itzalitako sumendia da, geruza-sumendia, azkeneko erupzioa duela 2,6 eta 3,1 milioi urte artean izan zuena.

 Historia 
Johann Ludwig Krapf misiolariak mendia ikusteko lehendabiziko europarra zen, 1849 urtean. Lehenengo igoera Halford John Mackinderrek, Cesar Ollierrek eta Josef Brocherelek 1899ko irailaren 13an egin zuten. Nelion gailurra Eric Shiptonek egin zuen 1929an. Kenya mendia igotzeko hilabeterik onenak urtarrila eta otsaila hegoaldeko aldean eta abuztua eta iraila iparraldekoan dira.

 Demografia 
Kenya mendiaren eskualdean bizi diren herriak Gĩkũyũ, Meru, Embu eta Masai dira. Guztion kultura mendia oso inportantea da.

 Gailurrak 

 Batian (5.199 m)
 Nelion (5.188 m)
 Pt Lenana (4.985 m)
 Coryndon gailurra (4.960 m)
 Pt Pigott (4.957 m)
 Pt Thompson (4.955 m)
 Pt Dutton (4.885 m)
 Pt John (4.883 m)
 Pt Melhuish (4.880 m)
 Pt John Minor (4.875 m)
 Krapf Rognon (4.800 m)
 Pt Peter (4.757 m)
 Pt Slade (4.750 m)
 Terere (4.714 m)
 Sendeyo (4.704 m)
 Midget gailurra (4.700 m)
 The Hat (4.639 m)
 Delamere gailurra
 Macmillan gailurra

 Glaziareak 

Kenya mendiaren glaziareen azalera poliki-poliki atzeraka doa, 1980ko hamarkadan 0.7 km² azalera 1890ko hamarkadan eginiko behaketena baino gutxiago da.

Hauexek dira mendiko glaziareak:
 Northey
 Krapf
 Gregory
 Lewis
 Diamond
 Darwin
 Forel
 Heim
 Tyndall
 Cesar
 Josef

 Ibaiak 
Kenya mendia Kenyako bi ibai luzeneen arroa da: Tana eta Ipar Ewaso Ng'iro ibaiak.

Mendiko korronte nagusiak hauek dira:
 Sirimon
 Liki
 Nanyuki
 Mutonga
 Kithino
 Nazita
 Thingithu
 Nitmi
 Tnuchi
 Kathita
 Nyamindi
 Sagana
 Nairobi ibaia
 Naro Moru
 Burguret

 Igoera bideak 

 Gailurra   Altitudea   Ibilbidearen izena  Gradoa  Igotzeko urtaroa* Lehenengo igoeraBatian5.199 mNorth Face Standard RouteIV+UdaA.H. Firmin eta P. Hicks, 1944ko uztailaren 31Alpine Journal, 1945South-West Ridge RouteIVNeguaA.H. Firmin eta J.W. Howard, 1946ko urtarrilaren 8Mountain Club of Kenya Bulletin 3, 1947Nelion5.188  mNormal RouteIV-Uda / NeguaEric Shipton eta Percy Wyn-Harris, 1929ko urtarrilaren 6Alpine Journal Vol. 42Batian/NelionIce Window RouteV-UdaP. Snyder, Y. Laulan eta B. LeDain, 1974ko abuztuaren 20Mountain Club of Kenya Bulletin 72, 1974Batian/NelionDiamond CouloirVIUdaP. Snyder eta T. Mathenge, 1973ko urriaren 4-5Pt Pigott4.957  mSouth RidgeIII+Uda / NeguaW.M. eta R.J.H. Chambers, 1959ko otsailaThomson's FlakeThomson's FlakeVIL. Hernacarek, W. Welsch eta B. Cliff, 1962ko irailaPt Dutton4.885  mNorth-East Face and RidgeIVS. Barusso eta R.D. Metcalf, 1966ko abuztuaren 4Pt John4.883  mSouth-East GullyIIIUdaE.E. Shipton eta R.E.G. Russel, 1929ko abenduaren 18Pt Melhuish 4.880  mSouth-East FaceIV+R.M.Kamke eta W.M. Boyes 1960ko abenduaPt Peter 4.757  mNorth-East Gully and RidgeIIIE.E. Shipton eta Bill Tilman, 1960ko uztailaWindow RidgeVI, A1F.A. Wedgewood eta H.G. Nicol, 1963ko abuztuaren 8Midget Peak 4.700  mSouth GullyIVE.E. Shipton eta H.W. Tilman August, 1930
* Igotzeko urtaroa Ipar Hemisferioaren udak eta neguak dira.

 Ikus, gainera 
 Afrikako geografia

 Erreferentziak 

 Kanpo Loturak 
 Kenya mendiaren webgune ofiziala

 Kanpo estekak 

Kategoria:Kenyako sumendiak
Kategoria:Afrikako bostmilakoak
Kategoria:Rift sumendiak