Selenio

Selenioa (grezieraz: σελήνη selene, "Ilargia" esan nahi du) elementu kimiko bat da, Se ikurra eta 34 zenbaki atomikokoa, taula periodikoko 16. taldean eta 4. periodoak kokaturik dagoena. 1817. urtean aurkitu zuen Jöns Jacob Berzeliusek.

 Ezaugarriak 

 Propietate fisiko eta kimikoak 
Propietate fisikoei erreparatuz gero, ez-metala da, kimikoki sufrearen eta telurioaren antzekoa, eta naturan oso arraroa da egoera elementalean aurkitzea. Egoera solidoan aurkitzen da. Hainbat forma alotropiko ditu, hau da, konposizio berdina baina estruktura eta propietate aldetik desberdina izatea. Hori dela eta, forma guztiek ez dute dentsitate, urtze puntu edota irakite puntu berdinak izango. Forma desberdinak temperatura aldatuz lortuko dugu.
 Selenio grisa: Solido kristalinoa da, egitura hexagonalekoa. Selenioaren forma alotropikorik ohikoena. 4.81 g/L-ko dentsitatea, 220.5 °C-ko urtze puntua. Erdieroalea
 Selenio gorria: Solido kristalinoa da egitura monoklinikokoa. 221 °C-ko urtze puntua eta 4.39 g/L-ko dentsitatea du.

 Selenio beltza
Disolbagarritasuna kontutan hartuz, disolbaezina izango da disolbatzaile polarretan, uretan edota alkoholean. bestalde disolbatuko da disolbatzaile apolarretan karbono disulfuroa edota eterra.

Efektu fotoelektrikoa egin dezake, hau da, argia elektrizitate bihurtzea. Bere eroankortasun elektrikoa handitu egiten da argiaren esposizioaren menpean. Bere fusio puntuaren azpitik, p motako erdieroalea da.

 Toxizidadea 
Toxikoa da kantitate handietan, nahiz eta aztarna-kantitateak beharrezkoak diren funtzio zelularrerako animalia gehienetan (denetan ez bada), zenbait entzimaren gune aktikoan parte hartzen baitu. Hain zuzen, selenioa glutation peroxidasa entzimaren funtseko osagaia da. Landareetan selenio-premia aldakorra da espezieen arabera.

 Aplikazioak 
Erabilera anitz ditu Selenioak. Beira egiteko erabilia da, Selenio sulfuroa aldiz, txanpuetan edota kremetan erabiltzen da, dermatitis seborreikoaren tratamenduetan.

 Lorpena eta eratorriak 
Selenioa pirita bezalako sulfuro meetatik erauzten da merkataritza-erabilerarako. Seleniuroak eta seleniatoak diren mineralak ere ezagutzen dira, baina arraroak dira.


 Kanpo estekak 

Kategoria:Elementu kimikoak