Petri II.a Lopez Aiarakoa

Petri II.a Lopez AiarakoaEIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak. (Gasteiz, Araba, 1332 – Calahorra, Errioxa, 1407ko apirilaren 16a) poeta, politikari, historialari, idazle eta handiki arabarra izan zen. Gaztelako Erresumako kantzelaria ere izan zen. Aiara leinuko pertsonaiarik garrantzitsuena.

 Biografia 
Fernan Perez Aiarakoaren semea, ikasketak Avignonen egin zituen.

Aiara kantzelariak hasieran (1353. urtetik) Gaztelako Piarres I.a Ankerra erregearen alde egin bazuen ere, hark ihes egin zuenean, Gaztelako Henrike II.a Trastamarakoaren alderdira pasa zen Gaztelako Gerra Zibilean.

Errege berriari esker Gasteiz eta Toledoko alkatetza eta Artziniega, Orozko eta Laudioko jaurerriak lortu zituen. Gero Gaztelako Joanes I.a eta Gaztelako Henrike III.a erregeen zuzendaritzapean izan zen gerratan, Gaztelako Erresumako kantziler karguan eta atzerrian erregearen itunak negoziatzen.

Naiarako guduan (1367) preso hartu zuten eta, aska zezaten, familiak ordaindu behar izan zuen. Gasteizko (1373) eta Toledoko (1375) alkate nagusia izan zen. Gaztelako enbaxadore Aragoin, bere erregearen eta Aragoiko Petri IV.a Zeremoniazalearen arteko auzien konponbidea ekarri zuen. Joan I.a errege berriak enbaxadore izendatu zuen Karlos IV.a frantsesaren aurrean. Haren aholkulari izan zen ingelesen aurka, frantsesek irabazi zuten Rosebekeko guduan.

1385ean portugaldarrek preso hartu zuten Aljubarrotan. Urtebete eman zuen Oviedeseko gazteluan familiak, Gaztelako eta Frantziako erregeekin batean, bahia ordaindu aurretik. Joan I.a hiltzean (1890), Henrike III.a adin txikikoa zelarik, Gorteek Erregeordetza Kontseilukoa izateko deitu zioten.

1398an Erresumako Kantzelari Nagusi izendatu zuten.

1407an hil zen eta Kexaako Adatseko Andre Mariaren kapera-dorrean dago ehortzia (Kexaako monumentu multzoaren parte) Leonor Guzman emaztearekin hilobi bikoitz batean.

 Aiararen idazki nagusiak 

Crónicas de Palacio eta Rimado de Palacio dira Aiararen idazki nagusiak. Bera zerbitzari izandako lau erregeen kronikak oso ezagunak dira; mintzaira zalua darabil, pertsonaien psikologia ematen du eta gertaerak bizitasun handiz kontatzen ditu, elkarrizketak tartekaturik. Rimado de Palacio-ren zati handiena Oviedeseko gartzelaldian idatzi zuen. Hiru parte ditu: lehena aitorpen batez abiatzen da eta gizartearen satira batez amaitzen; bigarrenean erlijioko eta lirikako motiboak ageri dira; hirugarrena San Gregorioren Moralia in Job liburuaren iruzkin luzea da. Rimado-ren satira eta irakaspen edukia interesgarriagoa da bertan erabiltzen duen olerki forma baino. Oviedesen preso zela Libro de Cetrería o de la caza de las aves idatzi zuen. Halaber, latinezko idazleen itzultzailea izan zen, eta zenbait olerki ere idatzi zituen.

 Idazlanen zerrenda 

 Libro Rimado de Palacio edo Los Rimos (1385-1403).
 Libro de la caza de las aves.
 Historia de los reyes de Castilla.
 Linaje de Ayala, ikerketa genealogikoa.

Itzulpenak latinetik gaztelaniara:
 Tito Livioren Ab urbe condita (lehendabiziko hamarkadak)
 Severino Boezioren De consolatione Philosophia
 Sevillako San Isidororen De summo bono
 Gregorio I.a Handiaren Regula pastoralis
 Guido delle Colonneren Historia destructionis Troiae
 Giovanni Boccaccioren De Casibus Virorum Illustribus.

 Ikus, gainera 
 Aiarako Jaurerria

 Erreferentziak 

 Kanpo loturak 
  Libro de la caza de las aves liburuaren testu osoa

Kategoria:Aiarako Jaurerria
Kategoria:Euskal Herriko historialariak
Kategoria:Euskal Herriko alkateak
Kategoria:Arabako alkateak
Kategoria:Gasteizko idazleak
Kategoria:Gasteizko alkateak
Kategoria:Gaztelako Erresumako noblezia
Kategoria:Gipuzkoako merio nagusiak
Kategoria:Erdi Aroko elizgizonen poesia
Kategoria:XIV. mendeko historialariak
Kategoria:XV. mendeko historialariak
Kategoria:Euskal Herriko preso eta atxilotuak