Hexosa

Hexosa sei karbono atomodun monosakarido bat da, C6H12O6 formula duena. Hexosak beren talde funtzionalaren arabera sailkatzen dira: aldohexosek karbonodun katearen 1. posizioan aldehido talde bat dute eta zetohexosek aldiz 2. posizioan zetona talde bat.

 Aldohexosak 
Aldohexosek lau zentru kiral dituztenez, 16 estereoisomero posible dituzte (24). D edo L konfigurazioa 5. posizioko hidroxilo taldearen orientazioaren araberakoa da, eta ez bere aktibitate optikoaren norantzaren araberakoa. Honakoak dira zortzi D-aldohexosak:

   CH=O           CH=O          CH=O            CH=O
    |              |             |               |
   HC-OH        HO-CH           HC-OH         HO-CH
    |              |             |               |
   HC-OH          HC-OH       HO-CH           HO-CH
    |              |             |               |
   HC-OH          HC-OH         HC-OH           HC-OH
    |              |             |               |
   HC-OH          HC-OH         HC-OH           HC-OH
    |              |             |               |
    CH2OH          CH2OH         CH2OH           CH2OH 
  D-Alosa       D-Altrosa     D-Glukosa       D-Manosa

    CH=O         CH=O            CH=O            CH=O
    |            |               |               |
   HC-OH      HO-CH             HC-OH         HO-CH
    |            |               |               |
   HC-OH        HC-OH         HO-CH           HO-CH
    |            |               |               |
 HO-CH        HO-CH           HO-CH           HO-CH
    |            |               |               |
   HC-OH        HC-OH           HC-OH           HC-OH
    |            |               |               |
    CH2OH        CH2OH           CH2OH           CH2OH 
  D-Gulosa     D-Idosa         D-Galaktosa     D-Talosa

D isomero guzti hauetatik denak agertzen dira naturan, altrosa ezik. L-altrosa berriz Butyrivibrio fibrisolvens bakterioan aurkitu ahal izan da.

1926tik jakina da sei karbonodun aldosek hemiazetal ziklikoak osatzen dituztela.

 Zetohexosak 
240px|thumb|Fruktosaren egituraZetohexosek hiru zentru kiral dituztenez, zortzi estereoisomero posible dituzte (23). Hauetatik oraingoz lau D isomeroak bakarrik aurkitu dira naturan:

 CH2OH        CH2OH         CH2OH        CH2OH 
   |            |             |            |
   C=O          C=O           C=O          C=O
   |            |             |            |
  HC-OH      HO-CH           HC-OH      HO-CH
   |            |             |            |
  HC-OH        HC-OH       HO-CH        HO-CH
   |            |             |            |
  HC-OH        HC-OH         HC-OH        HC-OH
   |            |             |            |
   CH2OH        CH2OH         CH2OH        CH2OH 
 D-psikosa    D-fruktosa    D-sorbosa    D-tagatosa

Legamiek, naturalki sortutako hexosak bakarrik probestu ditzakete hartziduraz.

 Ikus, gainera 
 Monosakaridoak

 Kanpo estekak 

Kategoria:Hexosak