Erie

Erie (, ) Amerikako Aintzira Handietako bat da, aintzira multzo horretako hegoaldekoena. Iparraldean Kanadako Ontario, hegoaldean Estatu Batuetako Ohio, Pensilvania eta New York eta mendebaldean Estatu Batuetako Michigan estatuak ditu.

 Izena 
Izena erie amerindiar tribuaren izenetik datorkio. «Lake Erie – Facts and Figures» Great Lakes Information Network. Great-lakes.net Hegoaldeko kostaldean bizi ziren, gaur egungo Estatu Batuetako Ohio, Pensilvania eta New York estatuetan.

 Geografia 
Erie aintzirak 25.700 km²-ko eremua, 388 km-ko luzera, 92 km-ko zabalera eta, batez beste, 19 m-ko sakonera dituGreat Lakes Factsheet No. 1: Physical Features and Population Epa.gov.

Huron eta Saint Clair aintziretatik datorren Detroit ibaia da Erieren betebide nagusia. Aintzira betetzen duten gainerako ibaiak Grand, Raisin, Huron, Maumee, Sandusky eta Cuyahoga dira. Hustubidea, berriz, Niagara ibaia da, Niagarako ur-jauziak eratuz Ontario aintzirara doana.

Ertzetako portuen artean aipatzekoak dira Buffalo, Cleveland, Toledo, Erie eta Sandusky. Erieko ubideak (590 km) Buffalo, Albany eta Hudson ibaiaren ertzean dagoen Troy hiria lotzen ditu; Hudson ibaiak elkartzen du Troy hiria New Yorkeko portuarekinErie Lur hiztegi entziklopedikoa. Euskara.euskadi.net.

 Uharteak 
Erieko uharteak hauek dira:
 Big Chicken
 Chick
 East Sister
 Gibraltar
 Green
 Gull
 Hen
 Johnson
 Kelleys
 Little Chicken
 Lost Ballast
 Middle Island
 Middle Bass
 Middle Sister
 Mouse
 North Bass
 North Harbour
 Pelee
 Rattlesnake
 South Bass
 Starve
 Sugar
 Turtle
 West Sister

 Hiri nagusiak 
 New York (estatua):
 Buffalo
 Pensilvania:
 Erie
 Ohio:
 Toledo
 Cleveland
 Michigan
 Monroe

 Historia 
Antzina eskualdean bizi ziren tribuak, Erie eta Neutralak edo Attawandaron, 1655an Irokesen Konfederazioak mendean hartuak izan ziren. Irokesak frantsesen etsaiak zirenez, Frantziako esploratzaileek aurkitu zuten Amerikako Aintzira Handietako azkena izan zen, Ontario eta Huron aintziren ondoren. Dudakoa da nor izan zen Eriera iritsitako lehen europarra: Étienne Brûlé 1615an, edo Louis Jolliet 1669an.

 Ekosistemak 
Giza jarduerek, itsas garraioak adibidez, kutsadura maila altuak eragin dituzte aintziran. Ozeano Bareko izokina sartu zen eta onuragarria izan da, baina espezie inbaditzaileak ere iritsi dira, hala nola zebra-muskuilua, gobioa eta belar karpa.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Erieko faroak

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako aintzirak
Kategoria:New York estatuko aintzirak
Kategoria:Kanadako aintzirak