Bragantza (Portugal)

BragantzaEuskaltzaindiaren 157. araua - Europako hiriak Portugalgo ipar-ekialdean dagoen hiria da, Iparraldeko eskualdearen, Alto Tras-os-Montes azpieskualdearen eta izen bereko barrutiaren hiriburua.

35.341 biztanle zituen 2011ean.

 Geografia 
Iparraldean eta ekialdean Ourenseko probintzia eta Zamorako probintziak, hegoaldean Macedo de Cavaleiros eta mendebaldean Vinhais mugakide ditu. Montesinho Natura Parkearen ertzean dago.

 Fregesiak 
 Alfaião
 Aveleda 
 Babe
 Baçal
 Calvelhe
 Carragosa
 Carrazedo
 Castrelos
 Castro de Avelãs
 Coelhoso
 Deilão
 Donai
 Espinhosela
 Faílde
 França 
 Gimonde
 Gondesende Gostei
 Grijó de Parada
 Izeda
 Macedo do Mato
 Meixedo 
 Milhão 
 Mós 
 Nogueira 
 Outeiro 
 Parada 
 Paradinha Nova
 Parâmio
 Pinela
 Pombares
 Quintanilha
 Quintela de Lampaças Rabal
 Rebordainhos
 Rebordãos
 Rio de Onor
 Rio Frio 
 Salsas
 Samil
 Santa Comba de Rossas
 Santa Maria 
 São Julião de Palácios
 São Pedro de Sarracenos
 Sé 
 Sendas
 Serapicos 
 Sortes
 Zoio

 Demografia 
 Bragançako udalerriaren populazioa (1801 – 2009)"Instituto Nacional de Estatística" 1801 1849 1900 1930 1960 1981 1991 2001 2009 27 961 16 929 30 513 29 750 37 553 35 380 33 055 34 750 34 375

 Historia 
 Aurre historia 
Paleolito garaiko aztarnak aurkitu dira baina lehenengo asentamentuak Neolito garaian ezarri ziren. Hasierako komunitate horien aztarna ugari dago, keramika, nekazal tresnak, gezi puntak, bitxiak... denak harriz egindakoak.

 Aintzinaroa 
Penintsularen iparraldean egonik, erromatarren kolonizazioa nahiko berantiarra izan zen. Kastro luso-erromatarrak oraindik mantentzen dira, Sacóias eta Avelãskoa kasu. Avelãsko kastroa Astorgarako errepidean kokaturik zegoen.

 Erdi Aroa 
Bragantzaren antzeko izena aipatzen den lehen aldia k.o. 569ko agiri batean ageri da, Lugoko itunean, eta Vergancia izena aipatzen da. Garai hartarako Erromatar Inperioa eroria zen eta sueboak ziren eskualdean nagusi. Ondoren bisigodoek eskuratu zuten lurraldea. Leinu germaniko hauen aztarna handirik ez dago ordea.

Mairuak ere izan ziren bertan baina denbora tarte txikien. XI eta XII mendeetan Avelãsko kastroko familiak agindu zuen Bragantzan eta orduan kokatzen da hiriaren sorrera. Portugalgo konderria sortu zenean koroaren esku gelditu zen eta hauek gotortu egin zuten, Espainiarekiko mugatik gertu baitzegoen. XVI mendean bi herrialdeen arteko gerrak izan ziren eta gaztelarrek 1381ean Bragantza hartu zuten. Portugalek Ingalaterrarekin aliantzak eratu eta galdutako hiriak berreskuartu zituzten. Gerra hauek ordea lurraldea suntsitu egin zuten.

 Bragantzako dukerria 
1442an Alfontso V.ak dukerria ezarri zuen bertan eta Bragantzako dukeen dinastia sortu zen. Fernando dukeak (Bragantzako bigarren dukeak) erregearen Afrika iparraldeko espedizioak finantziatu zituen eta erregearen agintari goren bihurtu zen. Hainbestekoa izan zen dukeek hartu zuten indarra, monarkia kontrolatzeko lanetan hasi zirela eta azkenean zigor gisa Joanes II.ak Bragantzako Etxea desegin eta bere lurraldeak eskuratu zituen. 1496an Manuel I.ak lurraldeak itzuli zizkien baina Bragantza aberats bihurtu zuten juduak hiritik kanporatzera behartu zituen. Mende hauetan Bragantzaren garapena handia izan zen. Eliza, komentu eta jauregiak berriztu ziren eta kaleek industrializazio eta merkatal-jarduera garrantzitsuak izan zituzten. Horrela sortu ziren Rua dos Prateiros (zilar merkatariak), Rua dos Sineiros (kanpaigileak), Rua dos Oleiros (olio egileak), Rua da Alfândega (aduanak), Ponte das Tenarias (larrugileak) eta Ponte das Ferrarias (olariak) besteak beste.

 Aro modernoa 
1640an Portugalek Espainiatik banatzea lortu zuenean Bragantako 8. dukea Portugalgo errege bihurtu zen, Joanes IV.a.

XVIII mendetik aurrera ordea Bragantzak aldi hobeak eta okerragoak izan zituen, batez ere industrializazioaren saiakera desberdinen emaitza aldakorren ondorioz. XIX mendean nekazaritzaren krisia ere iritsi zen eta Bragantza populazioa galtzen hasi zen. Honetaz gain Bragantza da Lisboatik urrunen dagoen barruti-hiriburua.

 Ondasun nabarmenak 
 Domus Municipalis: Portugalgo udaletxerik zaharrena da. Eraikin zibil erromanikoaren kasu bakarra da Iberiar penintsula osoan.
 Gaztelua: XIII. mendean eginda estilo gotikoan, Portugal osoan hoberen kontserbatutakoen artean dago.
 Abade de Baçal museoa.
 Mozorro eta jantzien museo iberikoa.
 Ciência Viva zentroa.

 Iruditegia 

 Hiri senidetuak 



 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

  Bragançako webgune ofiziala

Kategoria:Iparraldeko eskualdeko udalerriak (Portugal)
Kategoria:Bragantzako barrutiko udalerriak