Uhin-luzera

Uhin-luzera uhin edo funtzio periodiko baten periodikotasun espaziala da edo, beste era batera: uhin batean bibrazio-egoera edo fase berean dauden ondoz ondoko bi punturen arteko distantzia da. Uhin-luzera mota guztietako uhinen ezaugarria da, hala nola uhin bidaiarienak, uhin geldikorrenak eta uhin elektromagnetikoenak. Normalean, lambda (λ) hizki grekoarekin izendatzen da.

Uhin-luzera uhinak zeharkatzen duen ingurunearen araberakoa da; adibidez, hutsa, airea edo ura zeharkatzeak uhin-luzera baldintzatzen du. Uhinen adibideak dira argia, itsasoko olatuak, edota soinua. Uhin-fenomenoetako uhin-luzeren eskalari espektro deritzo. Nazioarteko Unitate Sisteman, uhin-luzeraren unitatea metroa da.

 Adierazpen matematikoa 
Uhin-luzerak uhin sinusoidal bidaiari baten posizio espezifiko bakoitzean dagoen mugimendua deskribatzen du. Mugimendu horrek hurrengo adierazpena jarraitzen du:

non 

 y uhinaren balioa den, edozein x (espazioko posizioa) eta t (denbora) balioetarako; 

 A uhinaren anplitude edo elongazioa (sinusoidearen altuera maximo eta minimoa) den; eta 

 f uhinaren maiztasuna den (uhinak segundoko egindako itzuli kopurua).

Uhin-luzerak hurrengo erlazioak betetzen ditu:

eta

Erlazio hauetan, 

 k uhin-zenbakia da (maiztasun espaziala, edota uhinak bidaiatutako metro bakoitzeko egindako itzuli kopurua), eta 

 v uhinaren abiadura da.

 Uhin geldikorrak 
Uhin geldikorra leku batean geratzen den mugimendu oszilakorra da. Uhin sinusoidal geldikor batek mugimendurik gabeko puntuak ditu, nodo deritzenak. Bada, uhin-luzera nodoen arteko distantziaren bikoitza da.

Muga baldintzen ondorioz, uhin geldikorren nodoak existitzen diren espazioaren mugen artean egon behar dira. Horrek baimendutako uhin-luzerak mugatzen ditu  adierazpenak ematen dituen balioetara, non L espazioaren luzera eta n edozein zenbaki oso (1,2,3...) diren.  

Uhin geldikorra bi uhin sinusoidal bidaiariren batuketa gisa ikus daiteke, kontrako norabideko abiadurekin bidaiatzen ari direnen artekoa. Ondorioz, uhin-luzera, periodoa (maiztasunaren alderantzizkoa) eta uhin-abiadura elkarrekin erlazionatuta daude, bidaiatzen duen uhin baten kasuan bezala.

 Uhin-luzera kuantikoa 
Louis de Brogliek postulatu zuen momentu linealdun partikula orok bere uhin-funtzio kuantikoarekin lotuta dagoen uhin-luzera duela, de Broglieren uhin-luzera deitua:

non h Plancken konstantea den eta p partikularen momentu lineala (objektu baten masaren eta abiaduraren arteko biderkadura) den.

Hipotesi honekin, argiaren uhin-partikula bitasunarekin bezala, materiaren uhin-partikula bitasuna aurresan zuen, eta mekanika kuantikoaren oinarriak ezarri. De Broglieren ekuazioa edozein materiari aplikatu ahal zaio. Gorputz makroskopikoek ere uhin bat dute lotuta, baina haien masa handia izanik uhin-luzera oso txikia da; izan ere arbuiagarria izanda. Horregatik, bakarrik masa txikiko partikulek dute uhin-luzera kuantiko esanguratsua.

 Espektro elektromagnetikoa 
Uhin elektromagnetiko guztien multzoari espektro elektromagnetikoa deritzo. Argia uhin-luzeraren araberako bandetan sailkatzen da, handienetik txikienera: irrati uhinak, mikrouhinak, uhin infragorriak, argi ikusgaia, uhin ultramoreak, X izpiak eta Gamma izpiak, hurrenez hurren. Banda bakoitzeko uhinek ezaugarri desberdinak dituzte; hala nola, ekoizteko modua, materiarekin elkarri eragiteko modua eta uhinen aplikazio praktikoak.

Uhin elektromagnetikoen energia uhin-luzerarekiko alderantziz proportzionala da,  ekuazioaren arabera. Horregatik, uhin-luzera handieneko uhinek, 103 m-ko ordenakoek, energia txikia dute, eta uhin-luzera txikieneko uhinek, 10-12 m-ko ordenakoek, berriz, energia oso handia dute. Formalki, espektro elektromagnetikoa jarrai eta infinitutzat jotzen da.
erdian|frame|Argiaren espektro elektromagnetikoa, uhin-luzera handienetik txikienera.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Luzera
Kategoria:Uhinak