Lazkao Txiki

Lazkao Txiki, jaiotzako izen-deiturez Joxe Migel Iztueta Kortaxarena (Lazkao, Gipuzkoa, 1926ko irailaren 15a - Donostia, Gipuzkoa, 1993ko apirilaren 3a) bertsolaria izan zen, Gipuzkoan eta Euskal Herri osoan ospetsua.

 Bizitza 
1926ko irailaren 15ean jaio zen Lazkao udalerriko Lazkaomendi auzoko Abaliñe baserrian. Eskolan zortzi urterekin hasi zen. Oso azkar ikasi omen zuen irakurtzen eta idazten. Bertsolariak lehen aldiz bederatzi urterekin ikusi zituen, Zepai eta Uztapide hain zuzen. Izugarri gustatu zitzaion eta orduantxe hasi omen zitzaion bertsotarako zaletasuna pizten.

Umetan, Espainiako Gerra Zibila pairatu zuen. Soldaduska egitera Afrikara joan behar izan zuen bi urterako: arabieraz hamar arte kontatzen behintzat ikasi omen zuen. Lazkao Txiki ezkongabea zen, eta bakardade hori zuen minetako bat. 1978an, Ahetzen, Mattin bertsolariari egindako omenaldian honela abestu zuen:
+Ahetze, 1978-IV-30.
Gaia: Mattinen antzera, gizon alaia eta irri-egilearen fama duzu. Hori bakarrik al da Lazkao Txiki?Auspoa liburuko bertsio egokituaAhetzen bat-batean botatakoaren transkripzioaEz eduki, ez, ni beti pozikegoten naizen usterik,ez baidadukat andregairikan,ez baidaukat emazterik.Hamaika aldiz egon izan naizbarrua penaz beterik,baiñan nik poza kantatutzen dettristura neutzat gorderik.Ez eduki, ez, ni betik pozikegoten naizen usterik,ez baidadukat andregairikan,ez baidaukat emazterik.Hamaika aldiz egon izan naizbarrua penaz beterik;bainan nik pozak kantatutzen dettristura bertan gorderik.

Euskaldunen arteko zatiketak ere min handia ematen zion. Oso naturazalea zen, bereziki txakurren lagun handia. Noizbait txorien abestiak grabatzen ere ikusi zuten mendian. Umeak ere gustuko zituen, oso umezalea zen. Ofizio askotan aritu zen bere bizitzan: baserritar, igeltsero, galdaketako langile, pentsu saltzaile...

Eliza Katolikoaren baitan hezia izan zen, bere garaiko euskal jende gehienaren antzera. Fede handiko gizona izan zen bizitza guztian, eta, ondorioz, bere bertsoetan oso agerikoak izan ziren kristau zentzua eta Jainkoari nahiz Eliza Katolikoari zien maitasuna.

Askotan bertso lanarekin aspertuta edo nazkatuta egoten omen zen. 1976an omenaldi beroa eskaini zitzaion Donostian. Bere jendaurreko azken bertsoa 1993ko urtarrilean kantatu zuen, Santi Onaindiari eta Alfonso Irigoieni egin zitzaien omenaldian. 1993ko apirilaren 3an hil zen, Donostiako erietxean, bihotzeko gaixotasun baten ondorioz. Hil aurreko ebakuntzan, honela esan omen zion anestesia jarri behar zion medikuari: «Zuk lokartu egingo nauzu, bai, baina gero nork jarriko dit iratzargailua?».

Bertsolari horri buruz, Juanba Berasategiren zuzendaritzapean sortutako marrazki bizidunetako Lazkao Txiki telesaila zabaldu zuten ETB 1en, 1998. eta 1999. urteetan.

 Bertsolaria 
1943an, hamazazpi urterekin, kantatu zuen lehen aldiz plazan, Basarri eta Saiburu bertso lagun zituela. Ordutik aurrera ezin konta ahala saiotan parte hartu zuen, bai plazan eta baita txapelketetan ere. Gipuzkoako Bertsolari Txapelketan txapeldun (1964, 1965) eta txapeldunordea izan zen (1950, 1962). Euskal Herriko Txapelketan bigarren izan zen 1965ean, Uztapideren atzetik. Basarri, Zepai, Mitxelena, Uztapide, Xalbador, Mattin eta beste hainbatekin kantatu zuen.

Mattin txikiarekin bikotea osatuz, bertso saioei gatza eta piperra jartzen zien. Bertsolaritza zaharreko eskolakoa, umore handikoa eta bizia zen; gai sakonetan ere entzulearengana heltzen abila. Ikasketa handirik gabea bazen ere, gizon azkarra. Txiste kontalari lanetan ere trebea zen. Bertsolari eta pertsona gisan maitatua, bere bizitzan oinarritutako marrazki bizidunak ere egin dizkiote telebistan.


 Txapelketak 
 Bertsolari Txapelketa Nagusia:
 Txapeldunordea (1): 1965.
 Laugarrena (2): 1962 eta 1967.
 Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
 Txapelduna (1): 1964.
 Txapeldunordea (1): 1962.

 Bertso ezagun batzuk 
 1962an txapelketa batean Eibarren jarri zioten puntuari emandako erantzuna:

 Txapelketa batean egunsentiari kantatuak:

 Zestoako kiroldegian, "Amaren bularrari bi bertso" gaiarekin:

 Telesaila 
Lazkao Txiki telesaila gipuzkoar bertsolariaren istorioetan oinarritutako marrazki bizidunetako euskarazko lan bat da, EITBn igorria urte askoan: ETB 1en, 1998. eta 1999. urteetan; gero, hainbat alditan, ETB 3n. Gutxi gora behera 8 minutuko atalez osatua dago. Osorik ikusgai dago EITBren Makusi streaming zerbitzuan

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Lazkao Txiki telesaila ETB3, marrazki bizidunak (2017-04-30)
 Lazkao Txiki, Bertsozale elkarteko BDB datu-basean.
  «El gran bertsolari vasco Lazkao Txiki»

Kategoria:Lazkao Txiki
Kategoria:Donostian hildakoak