Hiragana

silabario bat da, katakana eta kanjiekin batera berezko japoniar idazkera-sistema osatzen duena. Batzuetan rōmaji edo latindar alfabetorako transkribapena ere erabiltzen da. Hiragana eta katakana kana-sistemak dira eta ez dute kontzepturik (kanji bezala) irudikatzen, soinuak baizik. Kana bakoitzak bokal bat (あ,a), kontsonante bat + bokal bat (か, ka) edo sudurkaria (ん, -n) irudikatzen du.

Japoniar testu arruntetan hiru sistemak batera daude. Hiragana kanjirik ez duten japoniar hitzak idazteko erabiltzen da (partikulak barne) eta baita aditz-hondarkietan ere; halaber, kanjiaren ahoskera adierazten duen furigana sisteman ere erabiltzen da. Hiragana japoniar umeek ikasten duten lehen idazkera da.

 Oinarrizko hiragana karaktereak 

あ aい iう uえ eお oか kaき kiく kuけ keこ koさ saし shiす suせ seそ soた taち chiつ tsuて teと toな naに niぬ nuね neの noは haひ hiふ fuへ heほ hoま maみ miむ muめ meも moや yaゆ yuよ yoら raり riる ruれ reろ roわ waゐ wiゑ weを woん n
Gorriz, karaktere zaharkituak.

Ahoskerari buruzko oharra: Letra guztiak euskaraz bezalatsu ahoskatzen dira, hauexek izan ezik:
 h: hasperenduna da, lapurteraz edo ingelesez bezala.
 r: beti leuna, ere hitzean bezala, inoiz ez erre hitzean bezala, ezta hitzaren hasieran ere.
 w: ingelesezko w bezala.
 j: ingelesezko j bezala.
 y: euskara batuko jada bezala.
 fu: fu eta hu artean ahoskatzen da.
 ch: tx ahoskatzen da
 sh: euskarazko x bezala, ixo hitzean bezala
 ha, he, wo: partikulak direnean, hurrenez hurren wa, e eta o ahoskatzen dira.

 Nigoriaren bidez eratutako soinuak 

Japonieraz nigori izeneko zeinu diakritikoa dago eta kontsonante ozenak edo ezpuruak (g, z, d eta b) eta p erdi ezpurua eratzeko erabiltzen da.

Kontsonante ozenak eratzeko, (゛) dakuten-a (濁点) erabiltzen da eta p soinua eratzeko (゜) handakuten-a (半濁点) erabiltzen da, biak karakterearen goi-eskuineko aldean jarrita.

が gaぎ giぐ guげ geご goざ zaじ jiず zuぜ zeぞ zoだ daぢ jiづ zuで deど doば baび biぶ buべ beぼ boぱ paぴ piぷ puぺ peぽ po

 Diptongoak 

Beste alde batetik, silaba bat ya, yu edo yo-rekin elkartzen denean, diptongoak era daitezke. Kasu horretan, bigarren kana (ya, yu edo yo) txikiago idazten dira.

きゃ kyaきゅ kyuきょ kyoしゃ shaしゅ shuしょ shoちゃ chaちゅ chuちょ choにゃ nyaにゅ nyuにょ nyoひゃ hyaひゅ hyuひょ hyoみゃ myaみゅ myuみょ myoりゃ ryaりゅ ryuりょ ryoぎゃ gyaぎゅ gyuぎょ gyoじゃ jaじゅ juじょ joびゃ byaびゅ byuびょ byoぴゃ pyaぴゅ pyuぴょ pyo

 Kontsonante bikoitzak 

Kontsonante bikoitzak kontsonantearen aurrean tsu txikia (っ) idatziz eratzen dira. k, s, t eta p kontsonanteak baino ez dira bikoizten. Adibidez, よっか (yokka, hilaren 4. eguna), ざっし (zasshi, aldizkaria), だった (datta, "izan" aditzaren lehenaldia), にっぽん (nippon, Japonia). Ahoskera hauxe da: yok-ka, zas-shi, dat-ta, nip-pon, hots, kontsonantea bitan ahoskatzen da. Sudurkariekin (m eta n), ん aurrean jarriz bikoizten dira: おんな (on'na, emakumea), うんめい (unmei, patua).

 Bokal luzeak 

Honelaxe eratzen dira:
 a + a: おかあさん (okaasan = ama)
 i + i: おにいさん (oniisan = anaia edo neba nagusi)
 u + u: じゅう (juu = hamar)
 e + e: おねえさん (oneesan = ahizpa edo arreba nagusi)
 e + i: せんせい (sensei = irakasle, maisu)
 o + o: おおきい (ookii = handi)
 o + u: おうじ (ouji = printze)

 Jatorria 

Hiragana man'yōganatik (japonierazko fonemak irudikatzen zituzten txinatar karaktereak) V. mendean sortu zen eta hasieran batez ere emakumeek erabiltzen zuten. Hiragana karaktereak txinatar idazkeraren kaligrafia etzanetik sortu ziren. Beheko taulak manyōgana-tik kaligrafia etzanaren bidezko eratorpena adierazten du: goiko aldeak karakterea kaligrafia arruntean erakusten du; gorriz dagoen erdiko aldeak, kaligrafia etzanean; eta beheko aldeak, hiraganazko baliokidea.

450px

 Ikus, halaber 

 Man'yōgana 

 Kanpo estekak 
 Hiragana eta katakana idazteko ariketa-liburua (PDF)
 Real Hiragana eta Katakana ikasteko on-line ariketak (HTML eta JavaScript).

Kategoria:Japonieraren idazketa sistemak
Kategoria:Kana
Kategoria:Idazketa sistema silabikoak

sv:Kana (skriftsystem)#Hiragana