Tel Aviv

Tel Aviv, ofizialki Tel Aviv-Yafo, (; ) Mendebaldeko Asiako hiria da, Ekialde Hurbilean kokatua, Mediterraneo itsasoaren ertzean. Israelgo bigarren hiririk populatuena da Jerusalem ondoren.

 Klima 

 Historia 

Sionistek sortutako hiria da, XX. mendearen hasieran. Izenak berak, hebreeraz, Udaberriko Mendia esan nahi du, eta Theodor Herlzen Altneuland edo Lurralde Zahar Berria eleberritik hartua da.

Yafon kokatutako judu sionistek 1906an hiri berri bat sortzea erabaki zuten, aurreko bizitza kalitate txarrari ihes egiteko. 1909an lurrak erosten hasi ziren, lorategi hiria diseinuko hiri bat eraikitzeko: leku handia, berdegune ugari, azken batean Yafok zuen gehiegizko masifikazioaren aurkako hiri eredua.

Tel Aviv Israelgo modernitatearen ikur bihurtu da urteetan zehar. Israelgo gune komertzial, finantzario, kulturala da.

Gaur egun Yaforekin batuta dago eta 358.000 biztanle ditu, gehienak jatorri judukoak (arabiarrak populazio osoaren %3,9 dira bakarrik).

 Demografia 

 Kultura 
Tel Aviveko unibertsitatea Israelgo garrantzitsuena da, eta nazioartean ere ospe handia du fisika, informatika, kimika eta hizkuntzalaritza gaietan bereziki. Opera entzutegi garrantzitsua dauka, non Placido Domingo tenoreak hiru urte egin zituen (1962-65). Antzerki ikuskizunak egiteko hainbat eszenatoki ere baditu.

Museo eskaintza zabala du, besteak beste arkeologia, arte garaikidea, judaismoaren historia, historia militarra... aztertzen dituztenak.

 Kirola 
Tel Aviv ezaguna da bertako saskibaloi taldeagatik, Maccabi Tel Aviv, besteak beste Europako txapelketan 5 aldiz izan baita garaile. Horrez gain, Maccabi Tel Aviv eta Bnei Yehuda Tel Aviv futbol taldeak ere badaude.

 Tel Avivtar ospetsuak 
 Uri Geller (1949-), ilusionista.
 Benjamin Netanyahu (1949-), lehen ministroa.
 Noa (1969-), abeslaria.
 Dana International (1972-), abeslaria.
 Ghil'ad Zuckermann (1971-), hizkuntzalaria.

 Herri eta hiri senidetuak 
  San Salvador, El Salvador
  Mexiko Hiria, Mexiko
  Friburgo, Alemania
  Toulouse, Frantzia, 1962
  Filadelfia, Estatu Batuak, 1967
  Köln, Alemania, 1979
  Frankfurt, Alemania, 1980
  Bonn, Alemania, 1983
  Buenos Aires, Argentina, 1988
  Budapest, Hungaria, 1989
  Belgrad, Serbia, 1990
  Varsovia, Polonia, 1992Tel-aviv.gov
  Essen, Alemania, 1992  Sofia, Bulgaria, 1992
  Cannes, Frantzia, 1993
  Łódź, Polonia, 1994
  Milan, Italia, 1994
  Tesalonika, Grezia, 1994
  Pekin, Txina, 1995
  New York, Estatu Batuak, 1996
  Bartzelona, Espainia, 1998  Almaty, Kazakhstan, 1999
  Chisinau, Moldavia, 2000
  Incheon, Hego Korea, 2000
  Limasol, Zipre, 2000
  Mosku, Errusia, 2000
  São Paulo, Brasil, 2004International Relations – Sمo Paulo City Hall – Official Sister Cities
  Viena, Austria, 2005
  Paris, Frantzia 2010
  Ottawa, Kanada 2011

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Tel Aviveko webgune ofiziala
 Tel Aviven sorrerari buruzko artikulu laburra ARGIA astekarian