Würzburg

Würzburg (alemanez  ahoskatua; Maingo frankonieraz: Wörtzburch) Alemaniako hegoaldeko hiria eta ibai portua da. Bavaria estatuaren ipar-mendebaldean dago, Main ibaiaren ertzean. Erdi Aroan, apezpikua zen hiriko buru.

 Etimologia 

VIII. mendeko Ravenako kosmografia mapan eta bertan Uburzis izena ageri da. Jatorri zelta duen izena da baina jendeak alemanezko Würze (belar edo espezia) hitzarekin nahastu zuen eta erdi aroan izena latinizatzeko joerarekin Herbipolis izena ere jaso zuen. Katedralean, San Kilian santuaren oinean esate baterako 1237an idatzitako "Sigillum Civitas Herbipolis" leloa ageri da.

 Historia 

Historia luzeko hiria da, K. a. 1000. urterako zeltek Marienberg gotorlekua eraikia baitzuten.

 Erdi Aroa 
IV. mendean alamaniarrak izan ziren bertan eta VI. mendean frankoek konkistatu zuten ingurua. 650 urtearen inguruan merovingiarren egoitzetako bat bihurtu zen. Berehala kristautasuna onartu zuen 686an iritsitako monje irlandar batzuen eskutik eta 704 urtean lehenengo aldiz aipatzen da hiria Castellum Viterburth izenarekin. 741. urtean Bonifazio santuak sortutako elizbarrutiko apezpikuaren egoitza bihurtu zen eta urteak pasa ahala dukerri bilakatuz joan zen. Henrike Lehoiaren eraginez Inperioko Dieta bertan izan zen 1180an.

 Aro modernoa 

1524 eta 1526 arteko Alemaniar nekazarien gerraren erdiguneetako bat Würzburg izan zen. Aipatzekoak dira 1626 eta 1631eko sorgin ehizak ere. Azkenik Hogeita Hamar Urteko Gerraren barnean, 1631ean suediarrek hiria konkistatu eta gaztelua suntsitu zuten. Hala ere, XVII. eta XVIII. mendeetan hiri oparoa izan zen, Schönborn etxeko printze-apezpikuen agintaldian, hain zuzen. 1815 urtean Bavariako estatuaren barnean geratu zen, jadanik sekularizatua.

 XX. mendea 

1945eko martxoaren 16an 225 bonbaketari britainiarren 17 minututan hiriaren %90a erabat suntsitu zuten. Ondorengo 20 urtetan hiriko eraikin esanguratsuenak zehatz mehatz berreraiki ziren. hasierako urteetako berreraikuntza lanak emakumeek egin zituzten, izan ere gizonak preso hartuak edo hilak baitzeuden.

Würzburg amerikarren okupazio eremuan gelditu zen eta estatubatuarren armadako dibisio bat bertan egon da 2008 urtera arte.

 Banaketa administratiboa 
Würzburg 13 udalerritan (Stadtbezirke) eta, era berean, hauek 25 barrutitan banaturik dago:
01 Altstadt
 Dom (01)
 Neumünster (02)
 Peter (03)
 Innere Pleich (04)
 Haug (05)
 Äussere Pleich (06)
 Rennweg (09)
 Mainviertel (17)02 Zellerau
 Zellerau (18)
03 Dürrbachtal 
 Dürrbachau (07)
 Unterdürrbach (22)
 Oberdürrbach (23)
04 Grombühl
 Grombühl (08)
05 Lindleinsmühle
 Lindleinsmühle (19)06 Frauenland
 Mönchberg (10)
 Frauenland (11)
 Keesburg (12)
07 Sanderau
 Sanderau (13)
08 Heidingsfeld 
 Heidingsfeld (14)
09 Heuchelhof
 Heuchelhof (20)10 Steinbachtal
 Steinbachtal (15)
 Nikolausberg (16)
11 Versbach
 Versbach (24)
12 Lengfeld 
 Lengfeld (25)
13 Rottenbauer
 Rottenbauer (21)

 Ekonomia 
Nekazaritza eremuko merkataritza (ospe handiko ardoak) eta industria (tresneria mekanikoa eta elektrikoa, papergintza, kimika industria, zurgintza, ehungintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.

Unibertsitate-hiria ere bada, bertan baitako Würzburgeko Unibertsitate zahar eta ospetsua.

 Ondasun nabarmenak 
Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketek ia erabat suntsitu bazuten ere (% 85), monumentu ikusgarriak gorde dira: VIII. mendeko kapera biribila (Alemaniako elizarik zaharrena), XI-XVI. mendeetako hiribilduaren erdian dagoena; XVII. mendeko elizak eta jauregi barrokoak; 1723-1744. urteetako Jauregi Handia, Versaillesko jauregiko eraikuntza moldeari jarraituz egina.

 Würzburgeko herritar ospetsuak 
 Werner Heisenberg, fisikaria. Fisikako Nobel Sariaren irabazlea.
 Dirk Nowitzki, (1978), saskibaloi jokalaria.

 Herri eta hiri senidetuak 
  Dundee, Eskozia, 1962
  Caen, Frantzia, 1962
  Rochester, New York, AEB, 1964
  Mwanza, Tanzania, 1966
  Ōtsu, Japonia, 1979  Salamanca, Espainia, 1980
  Suhl, Alemania, 1988
  Umeå, Suedia, 1992
  Bray, Irlanda, 2000
  Trautenau, Txekiar Errepublika, 2008

 Irudi galeria 

 Erreferentziak 

 Demografia 

 Kanpo estekak 
  Udalaren webgunea.


Kategoria:Holokaustoaren guneak Alemanian