Literatura genero

Literatur generoak zenbait irizpide (teknika, doinua edo edukia) kontuan hartuz literatur lanak sailkatzeko erabiltzen diren kategoriak dira. Egitura ereduak dira, eta literatur egituren ereduak zedarritzerakoan, egitura antzekotasuna, gaia eta diskurtso literarioaren modalitatea aintzakotzat hartzen dira. Generoak testuak sailkatu eta taldekatzeko irizpidetzat erabiltzen dira eta idazle nahiz irakurleentzat erreferentzia marko gisa balio dute. Latinezko generus hitzetik dator (berez, "familia, espeziea edo klasea") eta Gramatika Klasikoan nahiz Logikan erabiltzen da, hainbat kontzeptu izendatzeko.

Orokorrean, kategoria horiek oso lausoak izaten dira, adituak bat ez datozelako. Oso zaila da sailkapen berean historiako genero eta azpigenero guztiak egokitzea. Garai bakoitzak bereak izaten ditu, hau da, Grezia klasikoko generoak (epika, tragedia eta komedia) edo japonierazkoak (haikua etab.) ez dira bateragarriak. Oro har, genero orokorrenak prosa, poesia eta antzerkia dira.

 Historia 
Literaturan testuen sorketan eredutzat balio duten molde artistiko idealak dira generoak teoria klasikoan: Zizeronek adiera horretan erabili zuen hitz hori Oratoria tratatuan. Mendebaldeko kulturan tradizio luzea duen literatur generoen teoriak zedarritu ditu haien jatorria, garapena, elkarrekiko harremana eta kopurua. Gaiaren alderdi horiekiko ikuspuntuen garapenaren historia luzean hiru epe nagusi bereizten dira:
 Epe klasikoa: Platon eta Aristotelesen garaietatik hasi eta XVIII. mendeko neoklasizismo arte.
 Klasizismoaren aurkako oposizio kritikoa edo Epe erromantikoa deritzana (Hegelen Estetikan mamiturikoa). 
 Epe garaikidean: Errusiar formalismoan eta XX. mendeko kritika eskola berrietan oinarriturik generoen teoriaren birplanteatzea.

 Literatura generoen banaketa klasikoa 
 Lirika.
 Narratiba.
 Antzerkia.

 Narrazioaren azpigeneroak 
 Epopeia

 Eleberria / Ipuina
 Eleberri historikoa
 Ohitura-eleberria
 Eleberri pikareskoa
 Abenturazko eleberria
 Pirata-eleberria
 Westerna
 Espioi eleberria
 Gutun-eleberria
 Amodio-eleberria
 Polizia eleberria
 Eleberri beltza
 Zientzia-fikzioa
 Fantasia-eleberria
 Beldurrezko eleberria
 Eleberri gotikoa
 Thrillerra
 Eleberri erotikoa
 Ez-fikzioa
 Biografia
 Autobiografia
 Kronika
 Saiakera

 Antzerkiaren azpigeneroak 
 Tragedia
 Drama
 Komedia
 ···

 Literatura. Testuen tipologia 
LirikaAntzerkiaSaiakera, Entsegua, SaioaNarratibaAbestiaKomediaGai nagusiaren arabera sailkatu ohi diraIpuina EpopeiaBaladaTragediaHistoriaEleberriaPoemaDramaPolitika > > > > > > >Eleberri beltzaPoema epikoaBakarrizketaZientziakParabolaEleberri grafikoaBertsoMaskaradaetab.AlegiaEleberri historikoaKoplaPastoralaArgudioBiografiaEleberri pikareskoaAtsotitzak,Txistea, izkirimiriaIritziaAutobiografiaEleberri poliziakoaSalmoa ManifestuaAutofikzioaEleberri historikoaetab.Dibulgaziozko testuaEgunkariaEleberri gotikoaetab.Kondairaetab.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Testu tipologia.

 Kanpo estekak 

*
Kategoria:Testu tipologia