Euskal estiloko arkitektura

Euskal estiloko arkitektura XIX. mendetik gaur arte Euskal Herriko etxegintza tradizionalean oinarritutako arkitektura-estiloa da. Batez ere Euskal Herrian bertan garatutako estiloa da, baina Euskal Herritik kanpo ere ageri da. XIX. mende amaieran eta XX. mende hasieran gaina izandako estiloa da, egun ere erabiltzen den arren.

Frantsesez néo-basque izena hartzen du eta gaztelaniaz, neovasco. Ez da nahastu behar Euskal Arkitekturarekin, Euskal Herriko arkitektura guztia baita, tradizionala izan ala ez.

 Historia 
 Sorrera 

XIX. mendean, arkitektura-estilo eta -garaien aztertzearekin batera, arkitektura historizista garatuz joan zen. Horrela garai eta estilo guztietakoak eraikitzen hasi zen. Gainera, abertzaletasuna garatuz joan zen Europa osoan eta, horrekin batera, ‘’nazio- eta eskualde-estiloak’’ jaio ziren.

Euskal Herrian, abertzaletasunak eta turismoak bultzatua, euskal nortasuna adierazi nahian, euskal estiloko arkitektura zabaldu zen.

 Ezaugarriak 
 Bolumen trinkoa eta oinplano lauki edo laukizuzenekoa. Ez du atxikitako edo alboko elementurik. (jatorria: bizitegi eta ukuiluak teilape berean)
 Teilatua
 Malda txikiko bi isurikoa, gailurra fatxada nagusiarekiko zuta. (jatorria: euri ugari baina elur gutxi)
 Teila kakoak
 Horma zuriak beti (jatorria: karezko zarpeatua)
 Behe solairua harrizko itxurakoa, besteak zurezko egitura itxurakoak. (jatorria: lurreko hezetasunetik aldentzeko)
 Zurbesoak lehen solairutik gora, ia beti zut.
 Tarteak beteak eta zuriz margotuak (batzuetan adreilu ikusiz).
 Zurezko elementuak (zurbesoak, teilatu-hegala...) beti margotuak (jatorria: babesa hezetasunaren aurka)
 Koloreak: urdin-berdea (kobre sulfatoa), gorria, gorriluna (idi-odol kolorea), berdea, urdin argia.
 Asimetria (ia beti)
 Sarrerako atari edo lorio handia, gehienetan ateburu zuzenekoa, baina baita ere zirkulu erdiko arku itxurakoa (bat ala bi).

 Estiloak eta aldaerak 

Estilo nagusia Lapurdiko baserrien arkitekturan oinarritzen da. Baina beste hainbat aldarea ere baditu, hala nola euskal barroko berria (edo neo-barrokoa) edo estilo menditarra.

 Ikus, gainera 
 Baserri

 Kanpo estekak 
  Arkitektura euskal-gaskoia www.gasconha.com gunean
 Arquitectura Neo-Vasca Auñamendi Eusko Entziklopedia

Kategoria:Euskal estiloko arkitektura
Kategoria:Euskal Herriko artearen historia