Markiz

MarkizEuskaltzaindiaren Euskal Onomastika Datutegia  (ofizialki Markinez) Arabako Bernedo udalerriaren erdialdean dagoen eta bertako hirugarren populatuena den herria da.

 Inguru naturala 
Belabia mendira (973 m) igotzeko ohiko abiapuntua dugu herria, gutxi gorabehera ordu bateko ibilaldia da. Ihuda ibairantz doan Molino ibaiaren ondoan dago Markiz herria.

 Historia 
XI. mendean, Donemiliagako goldean, 1025. urtekoa-edo, Markiz zatiturik agertzen da idatzita, Marquina de Yuso (Behekoa), gaur egun herriko erdigunea, eta Marquina de Suso (Goikoa) alegia, eta biak kokatzen omen ziren Ihuda ibaiaren eskuinera. Marquina de Suso, pentsatzekoa da, egongo zen gaztelua eta Done Joan Bataiatzailea ermita dauden inguruetan edo. (Gorago ere badago beste ermita bat, Beolarrako Andre Mariaren Baseliza). 

Bi mende geroago, 1257. urteko Calahorrako katedraleko Jerónimo Aznar gotzainaren kartan, bi herriak batuta erregistratu ziren, Marquiniç. Done Joan Bataiatzailearen ermitatik kilometro bat iparraldera beste ermita bat ere badago: Beolarrako Andra Mariaren ermita.

XIV. mendean Aiarako Jaurerriak erosi zuen, eta ondorengo gizaldietan leinuen arteko salerosketaren xedea izan zen. Horren lekuko dira gaur egun arte zutik gelditu diren etxe armarridunak.

1961 arte herri honek berezko udalerria osatu zuen. 1961-1976 tartean Arluzea-Markiz delakoa sortu zuen, udalerri-burua zela, Arluzearekin bat eginda; azken urte horretan Bernedo barruan izatera pasatu zen behin betiko.

 Demografia 

 Ondarea 
eskuinera|300px|thumb|Markizko inguruak.
 Gaztelua 
Haitz baten gainean zegoen nafar gaztelu bat, defentsa funtzioak betez, gaur egun ia erabat hondatuta dago eta aztarna batzuk besterik ez da gelditzen. Ikertzaileen artean Jose Miguel Barandiaran egon zen. Markiz udalerrian egon arren, historian Arluzea izenez agertzen denarekin identifikatu da (XII-XIII. mendeetan aipatua).

 Kobak 
Herrian bederatzi kobazulo daude, gizakiak egindakoak eta eremutar jatorrikoak direnak, multzo osoak "Larreako kobak" izena hartzen du eta Askanako haitzean eginda daude.. Koba garrantzitsuena, Markizeko elizaren atzean dagoen Santa Leokadiakoa da. Barruen zaldizko emakume bat izan daitekeen eta zutik dagoen gizonezko baten erliebe bat dago. Irudian Epona zelta jainkosaren irudikapena ikusi nahi izan bada ere, litekeena da irudia Goi Erdi Arokoa izatea, eta beraz, Kristau ikonografia islatzea. 

 Elizak 

Santa Eulalia parrokia-eliza herriaren goialdean dago, Askana haitzaren azpian —zeinetan hainbat hilobi antropomorfiko dauden—, eta XVI. mendekoa da. horrez gain, Markizko iparraldera, gorago, erromanikoa duen San Joan Bataiatzailearen baseliza dago eta iparralderago, muino baten gainean, Beolarrako Andre Mariaren Baseliza.

 Erdi Aroko hilobiak harkaitzean zulatuak 
San Joan baselizaren atzean dagoen harkaitzean, goiko partean eta Goi Erdi Aroan egindako hilobi antropomorfoak daude, nekropoli bat osatuz.

 Jaiak eta tradizioak 
Herriko festak uztailaren lehen asteburuan ospatzen dira, Igokundearen Andra Mariren omenez, eta beste tradizio batzuen artean "Zaldiaren Eguna" (txandaka Arluzea, Okina, Lagran eta Done Bikendi Haranarekin antolatzen dena) eta Corpus Christiren prozesioa ditugu aipagarri.

 Garraio 
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

 Argazki galeria 

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Arabako Mendialdeko kuadrilla

 Kanpo estekak 

 Udalaren web orria: https://www.bernedo.org/bernedo/markinez/?lang=eu

  Markizko gazteluari buruzko artikulua hiru.com webgunean
 San Joan baseliza - bisita birtuala

Kategoria:Arabako herriak
Kategoria:Bernedoko herriak
Kategoria:Arabako lehengo udalerriak
Kategoria:Arabako leize artifizialak
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak