Pipaon (Lagran)

Pipaon Arabako Mendialdeko kuadrillako herria da, Lagran udalerriaren barruan dagoena, Villaverde eta Lagran berarekin batera.

 Geografia 
 Ingurune naturala eta klima 
Toloño mendilerroaren azpian dago kokatuta eta Errezilla, Cervera eta Palomares mendietara igotzeko ohiko abiapuntua da herria. Pipaonetik Jugalez ibaia igarotzen da.

843 metroko garaieran kokaturik dago.

 Historia 
XII. mendean sortu zen. Alfontso X.a Gaztelakoak 1254 urtean Trebiñuri foruak eman zizkion agirian Pipaon ere azaltzen da. XIV mendean Sarmiento familiaren jabegoa zen, beranduago Gatzagako kondeena eta ondoren Hijarreko dukeena. XVIII. mendeko ibilbideen gidatan ere aipatzen da.

1977 arte berezko udalerria izan zuen.

 Demografia 
2023ko urtarrilaren 1eko Eustateko datuen arabera, bertan bizi ziren 40 biztanleetatik, 26 gizonezko eta 14 emakumezko ziren. Adin taldeei dagokionez, biztanleriaren %7,5a 0 eta 19 urte bitartean zuen, %45,0a 20 eta 64 urte bitartean zuen eta azkenik %47,5a 65 urte baino gehiago zuen.

 Banaketa administratiboa 
Pipaon, Lagran udalerrian dagoen kontzejuetako bat da.

 Ondasun nabarmenak 
280px|right|thumb|Pipaongo eliza.
 Gurutzearen goratzearen eliza (XVIII mendekoa)

 Garraioa 
Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:

 Kultura 
 Usatxi Museo Etnografikoa dago, herriko XIX. mende bukaerako eta XX. mende hasierako ohiturak eta bizimoduak erakusten dituena. Plaza nagusian dago eta sarrera doakoa da.
 Irailaren 14an ospatzen dira jaiak Gurutzearen omenez, baita Villaverden ere.
 Jardunaldi etnografikoa: Abuztuaren azken larunbatean bizilagunek XX. mende hasierako bizimodua eta ohiturak erakusten dituzte. Garai horretako jantziak jarri, uzta moztu eta jo, harraskan arropa garbitu, ikatza egiteko ikaztegiak, ogia eta hestebeteak egin, kalamuzko zapatilak egin, koltxoiaren artilea hagaz jo eta abar.
 Egunsentiko kantuak: Urte berri egunean, Erregeen egunean, San Isidrorenean, Andre Mariaren Sortzez Garbiarenean eta Eguberri-egunean antolatzen dituzte batez ere.

 Bibliografia 
 Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

 Ikus, gainera 
 Araba
 Arabako Mendialdeko kuadrilla
 Lagran
 Pipaongo Etnografia Museoa
 Urizaharra, Lagran eta Lañuko Komunitatea
 Villaverde

 Kanpo estekak 
  Pipaon Auñamendi entziklopedian

Kategoria:Arabako herriak
Kategoria:Arabako lehengo udalerriak
Kategoria:Lagran