Tobera (musika tresna)

Tobera airean edukiz jotzen den euskal musika tresna da, txalapartaren antzerakoa. Bi lagunek elkarrekin jotzen dute, bakoitzak burdinazko haga txiki bi erabiliz. Txalapartaren antzeko jolas erritmikoa egiten dute: batek erritmoa markatzen du eta besteak erantzuten dio. Lesakako inguruetan, erritmoa eramaten duenari "bia" esaten diote, eta erantzuten duenari "pikatzailea" edo "errepikia". Oiartzunen, berriz, azken horri "bata" ere esaten diote. 

 Egitura 
Metro eta erdi luzerako burdinezko palanka edo hodi batek osatzen du eskuarki. Berau jotzeko metalezko 30 zentimetro luzeko lau haga erabili ohi dira, bat esku banatan. Batzuetan, palanka joaldiarekin tartekatuz, bertsolariak koplak abesten ditu, bai toberaren bertso propio zaharrak, bai saio horretarako prestatutakoak edo bat-batekoak. Festa-giroan jotzen da, ezteietan nagusiki edo "karobi ezteiatan".

 Historia 
Toberak, hasieran txalapartaren antzeko ekitaldietan agertzen baziren ere, denborarekin funtzio nagusia eztei ospakizunekin lotuta egon zen, batez ere XX. mendearen hasierara arte. Lesakan, adibidez, Pregoi egunean jotzen ziren, eta Oiartzun aldean, eztei egunak ospatzen ziren egunetako batean.

 Eginkizuna 
Gazte-taldea, gehienetan palanka bizkarrean harturik, andregaiaren edo ezteia ospatzen ari den etxera inguratzen dira. Han, atari aurrean palanka lurrera sartzen dute, askotan zinta eta lorez apaindurik, eta jotzeko garaian, lurretik atera eta alderik alde bi muturretatik zintzilikaturik jotzen dute. Joaldiekin tartekatuz, koplak kantatzen dira.   Hauek hiru motatakoak izaten dira: batzuk zaharrak eta belaunaldiz belaunaldi jasotakoak, beste batzuk egun horretarako  sortuak, eta beste batzuk berriz, unean bertan asmatuak. Horrelakoak egiteko trebea den pertsona bat aukeratzen dute, eta tarteka, bere koadrilak lelo edo estribillo bat kantatzen du. 
Bukatzen dutenean, ezkongaiekin etxera sartu eta afaldu edo zerbait jan eta edan egiten da. Karobietako inguruan ere askotan agertzen dira halako ekintza edo ospakizunak. Karea egiteko elkartzen ziren eta gauez, karobien inguruan suak pizturik, “karobi ezteia” izeneko festa ospatzen zen. .

 Gaur egun 
Gaur egun,  tobera txalapartarekin batera edo nahasturik erabiltzen da.  Gero eta jole gehiago ditu , iraunkorrago eta trebeagoak direnak  Euskal Herriko eskualde  gehienetan. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Idiofonoei buruzko artikulua hiru.com webgunean

Kategoria:Perkusio instrumentuak
Kategoria:Euskal Herriko musika tresnak
Kategoria:Txalaparta