Dragoi Bola

thumb
 Dragoi Bola Jatorrizko izena  ドラゴンボール (Doragon Bōru)Dragoi Bola Egilea Akira Toriyama Generoa Abentura, Akzioa, Arte martzialak, Drama, Fantasia, Komedia, shōnen Argitaletxea   Shueisha  Planeta Comic Glénat Aldizkaria  Shonen Jump Noiz hasi zen 1984  Noiz bukatu  1995 Liburukiak 42 (berez) / 34 (azken edizioa)

Dragoi Bola (jatorrizko japonieraz ドラゴンボール edo Doragon Bōru, ingelesez Dragon Ball) Akira Toriyamak idatzi eta marrazturiko manga (japoniar komikia) da, gerora anime formatura egokitua. 1984tik 1995era Weekly Shonen Jump aldizkarian argitaratua izan zen, ia aldi berean 42 liburukitako argitalpen batean bildu zelarik (Tankōbon). 2004. urtean Kanzenban izeneko argitalpen berezi bat egin zen, istorio guztia 34 liburukitan argitaratuz, eta istoriaren amaiera apur bat aldatuz.

Hasieran, manga hau atalka argitaratu zen Shueisha argitaletxeko Weekly Shonen Jump astekarian, 10 urtez. Manga hau 519 atalez osatuta dago eta shōnen kategoriapean sailkatzen da. Lehen atala aldizkariaren 1984ko 51. zenbakian argitaratu zen, eta azkena 1995eko 17. zenbakian. Behin astekarian atal kopuru jakin bat argitaratua zelarik, atal hauek liburukitan batzen ziren, Tankōbon formatuko liburukitan.

 Argumentua 

Dragoi Bola sailak Son Goku izena duen eta tximino isatsa duen mutiko baten abenturak kontatzen ditu. Arte martzialen munduan girotuta dago eta 7 Dragoi Bolen bilaketan oinarritzen da. Kondairak dioenez, Shenron dragoiak 7 Dragoi Bolak biltzen dituenaren edozein gurari betearaziko du. Istorioaren oinarria Mendebaldera Bidaia izeneko txinatar kondaira klasikoa da, nahiz eta bertatik zenbait pertsonaia eta ideia soilik baliatzen diren.

Istorioa Son Gokuk eta Bulmak elkar ezagutzen dutenean hasten da. Izan ere, Son Goku bere aitonak emandako lau izarreko dragoi bolaren jabe da, eta Bulma zazpi bolen bila dabil. Dragoi bolak biltzeko Bulmak berak (16 urte dituen neska gazte adimentsua) asmatutako Dragoi Radarra erabiltzen dute. Son Gokuk lagun ugari egiten ditu abentura hauetan, besteak beste: Bulma, Iratxo Dortoka, Oolong, Yamcha, Puar, Krilin... Hala ere bizitzan zehar ere gero eta indartsuagoak izango diren arerioak garaitu beharko ditu: Pilaf eta bere taldea, Zapi Gorridun Armada, Satan Bihotz Txiki, Vegeta, Freezer, Cell, Boo Ahaltsua,...

 Bilakaera 
Dragoi Bolak, argitalpenak iraun zituen ia 11 urtean, bilakaera nabarmena izan zuen istorioaren estiloan.

Mangaren lehen liburukietan (lehen 134 kapituluak) umorea eta fantasia dira nagusi, Dr. Slump-en (egilearen aurreko lana) bezala (Euskal Herrian Arale izenaz ezagutzen da manga sail hau). Horren adibide dira animalia hiztunak, Kinton lainoa, Makila Miragarria, dragoi bolak edo Son Goku bera, tximu-mutiltxoa. Fantasia mundu horretan zientzia-fikziozko elementu batzuk ere badira; izan ere, gizarte horretan teknologia oso aurreratua erabiltzen da, besteak beste, Hoi-Poi kapsulak edo espazio-ontzi aurreratuak.

Istorioaren estiloak aldaketa esanguratsua jasan zuen Krilin, Son Gokuren lagunik onena, hiltzen dutenean (heriotza segida luze baten lehena izan zen). Gertakari hau Satan Bihotz Txikiren agerraldiarekin bat dator (135. ataletik 194.era). Tarte horretan Dragoi Bolak kutsu ilunagoa hartzen du, hasierako umorea eta fantasia pixka bat alde batera utzi eta drama, borroka eta norgehiagokan zentratuz.

Dragoi Bola guztiz eraldatzen da akzio motako shonen manga bihurtuz, Son Gokuren lehen semearen agerraldiarekin eta Saiyen etorrerarekin (195. ataletik 420.era). Hemendik aurrera zientzia-fikzioak indar handiagoa hartzen du eta seriotasuna nagusitzen da. Lehen jatorri fantastikoa zuketen pertsonai ugari estralurtar bihurtzen dira, Son Goku eta Satan Bihotz Txiki adibidez. Hemendik aurrera espazio bidaiak, estralurtarrak eta androideak dira protagonistak. Zati honetan arerio gero eta indartsuagoak agertzen dira behin eta berriz: Vegeta, Freezer, 17 eta 18 androideak eta Cell. Istorioa errepikakor bihurtzen da, entrenamendu azkar baten ostean itxuraz garaitezinak diren arerio berriak menperatzean oinarritzen da.

Azken zatian (421. ataletik 519.era) fantasia eta umorea itzultzen dira Boo Ahaltsuaren sagan zehar, magiaz sortutako izakia berau. Hala ere aurreko zatiko errepikakortasunak bertan dirau.

 Mendebalderako bidaia istorioarekiko erlazioa 
Mendebalderako bidaia (txinera tradizionalean 西遊記, txinera sinplifikatuan 西游记 edo pinyinez Xī Yóu Jì) txinatar literatura klasikoko nobela bat da. Bertan agertzen diren pertsonaia batzuk, Dragoi Bolan bere baliokideak dituzte:
 Jatorrizko istorioko Sun Wukong, Dragoi Bolan Son Goku da.
 Jatorrizko istorioko Xuanzang, Dragoi Bolan Bulma da.
 Jatorrizko istorioko Zhu Wuneng, Dragoi Bolan Oolong da.
 Jatorrizko istorioko Sha Wujing, Dragoi Bolan Yamcha da.
 Jatorrizko istorioko Niu Mo Wang, Dragoi Bolan Idi Deabru da.

Jatorrizko istorioko ideia batzuek ere bere baliokideak dituzte:
 Jatorrizko isotiroan, Xuanzang apaizak eta bere lagunek elezaharretako idatzi budisten bila dihardute. Dragoi Bolan Bulma eta bere lagunek kondairetako Dragoi Bolen bila ari dira.
 Son Gokuren Makila Miragarriak, Sun Wukong pertsonaiaren makulu magikoan du jatorria, bere luzera nolanahi alda daiteke.
 Bi protagonistek hodei hegalariak gidatzen dituzte.
 Palmorrizko abanikua eta suzko mendiaren pasartea bi istorioetan gertatzen da.

 Tankōbon argitalpena 
Aurrez Weekly Shonen Jump aldizkarian argitaratutako atalak batzen dituen liburukiak dira hauek. 42 liburukitan banatzen da Dragoi Bolaren edizio hau. Egileak marrazki bat egin zuen liburuki bakoitzaren azalean jartzeko. Liburukiok 180 orrialde inguru dituzte, azken biak izan ezik 200 orrialdetik gora dituztelarik. Lehen liburukia 1985eko irailean argitaratu zen, eta azkena 10 urte beranduago, 1995eko abuztuan.

 Liburukien argitalpen taula 
Ondoren liburukien informazioa:Kanzentai webguneko Tankobon liburukien informazio gida

 Zenb. Japonierazko izenburua Izenburu euskaratua Argitalpen data(Japonian) Atalak 1 孫悟空と仲間たちSon Gokuu to Nakamatachi Son Goku eta lagunak 1985/09/15 1 - 11 2 ドラゴンボール危機一髪Doragon Booru Kiki Ippatsu Dragoi Bolak kinka larrian 1986/01/15 12 - 24 3 天下一武道会はじまる！！Tenkaichi Budoukai Hajimaru!! Arte Martzialen Mundu Txapelketa hastera doa!! 1986/06/15 25 - 36 4 大決勝戦Daikesshousen Final handia 1986/10/14 37 - 48 5 マッスルタワーの恐怖Massuru Tawaa no Kyoufu Altzairuzko dorre izugarria 1987/01/14 49 - 60 6 ブルマの大失敗！！Buruma no Daishippai!! Bulmaren oker handia!! 1987/03/15 61 - 72 7 追跡！！　ブルー将軍Tsuiseki!! Buruu Shougun Jazarpena!! Blue Jenerala 1987/05/13 73 - 84 8 孫悟空突撃Son Gokuu Totsugeki Son Gokuren erasoa 1987/07/15 85 - 96 9 こまったときの占いババKomatta Toki no Uranai Baba Kezkatuta zaudenean, jo Baba igarlearengana 1987/09/15 97 - 108 10 第２２回天下一武道会Dainijuunikai Tenkaichi Budoukai Arte Martzialen 22. Mundu Txapelketa 1987/11/15 109 - 120 11 天下一のスーパーバトル！！Tenkaichi no Suupaa Batoru!! Munduko super borroka handiena!! 1988/02/15 121 - 132 12 ピッコロ大魔王の恐怖！Pikkoro Daimaou no Kyoufu! Satan Bihotz Txiki beldurgarria! 1988/04/15 133 - 144 13 孫悟空の逆襲！？Son Gokuu no Gyakushuu!? Son Gokuren kontraerasoa!? 1988/06/15 145 - 156 14 さらなる飛躍Sara Naru Hiyaku Akzio gehiago 1988/08/25 157 - 168 15 群雄割拠！Gunyuu Kakkyo! Lehiakideek berdin jarritzen dute 1988/12/11 169 - 180 16 龍虎相討つ！Ryuuko Aiutsu! Dragoia eta tigrea elkarri erasoka! 1989/02/15 181 - 192 17 かつてない恐怖Katsute Nai Kyoufu Aurrez ikusi gabeko ikara 1989/05/15 193 - 204 18 孫悟空とピッコロ大魔王Son Gohan to Pikkoro Daimaou Son Gohan eta Santan Bihotz Txiki 1989/07/15 205 - 216 19 いそげ！孫悟空Isoge! Son Gokuu Azkar! Son Goku 1989/11/15 217 - 228 20 天下分け目の超決戦Tenkawakeme no Choukessen!! Zorigaiztoko super borroka erabakigarria 1990/01/15 229 - 240 21 めざせ！ナメックの星Mezase! Namekku no Hoshi Jo ta su! Namek Planeta 1990/04/15 241 - 252 22 ナメック星人の抵抗Namekkuseijin no Teikou Namektarren erresistentzia 1990/07/15 253 - 264 23 恐怖のギニュー特戦隊Kyoufu no Ginyuu Tokusentai Ginew Indar Berezi izugarria 1990/10/15 265 - 276 24 悟空か！？ギニューか！？Gokuu ka!? Ginyuu ka!? Goku edo Ginew!? 1991/01/15 277 - 288 25 フリーザ超変身！！Furiiza Chouhenshin!! Freezerren super eraldaketa!! 1991/03/15 289 - 300 26 孫悟空…復活！！Son Gokuu... Fukkatsu!! Son Goku... Berpizturik!! 1991/06/15 301 - 313 27 伝説の超サイヤ人Densetsu no Suupaa Saiyajin Kondairazko Super Saiya 1991/08/12 314 - 325 28 未来から来た少年Mirai kara Kita Shounen Etorkizuneko mutila 1991/11/15 326 - 337 29 悟空、敗れる！Gokuu, Yabureru! Goku garaitua! 1992/03/15 338 - 349 30 邪悪な予感Jaaku na Yokan Deabruzko bihozkada 1992/06/15 350 - 361 31 忍びよるセルShinobiyoru Seru Cell isilpean hurbiltzen 1992/08/09 362 - 373 32 セルの完全体、完成！！Seru no Kanzentai Kansei!! Cellek forma perfektua lortzen du!! 1992/10/07 374 - 385 33 セルゲーム始まるSeru Geemu Hajimaru Cellen Jokoaren hasiera 1992/12/31 386 - 396 34 悟空を越えた戦士Gokuu o Koeta Senshi Goku gainditzen duen gerlaria 1993/06/09 397 - 408 35 さようなら戦士たちSayounara Senshitachi Agur gerlariak 1993/09/08 409 - 420 36 ニューヒーロー誕生！！Nyuu Hiirou Tanjou!! Heroi berriaren jaiotza!! 1993/11/09 421 - 432 37 動き始めた作戦Ugoki Hajimeta Sakusen Plana hasten ari da 1994/04/09 433 - 445 38 宿命の対決 孫悟空対ベジータShukumei no Taiketsu Son Gokuu Tai Bejiita Halabeharrezko borroka: Goku vs Vegeta 1994/08/09 446 - 459 39 さらば誇り高き戦士Saraba Hokori Takaki Senshi Agur, harrotasunez betetako gerlari 1994/12/07 460 - 472 40 地球軍、最後の秘密兵器！！Chikyuugun, Saigo no Himitsu Heiki!! Lurreko armadaren ezkutuko azken arma!! 1995/03/08 473 - 485 41 がんばれ　超ゴテンクスくんGanbare Suupaa Gotenkusukun Eman daukazun onena, Super Gotrunks 1995/06/07 486 - 502 42 バイバイ ドラゴンワールドBaibai Doragon Waarudo Agur Dragoi Mundua 1995/08/09 503 - 519

 Kanzenban argitalpena 
2002. urtean Japonian Dragoi Bola mangaren argitalpen berezi bat egin zen. Argitalpen honek tamaina handiagoko liburukiak ditu, baita orrialde gehiagokoak ere (horregatik 34 liburukitan banatzen da). Gainera jatorriz koloretan marraztutako orriak ere dakartza, txuri beltzean beharrean. Horrez gain liburukien azaletan Akira Toriyamak eginiko marrazki berriak dakartza, baita egileak asmaturiko beste amaiera bat. Hori gutxi balitz, japoniar edizioan, beste mangaka batzuen ilustrazioak dakartza, Dragoi Bolaren munduko beren ikuspegia erakusten dutenak (irudi hauek liburukiekin opari bezala ematen ziren, baina ez ziren bildumaren barruan sartzen). Gainera ondorengo beste berezitasun hauek ere baditu:
 Logotipo ezberdina erabiltzen da, letra mota ezberdinarekin eta Dragonball hitz bakar bat bezala agertuz.
 Amaiera pixka bat aldatu egin zen, istorioko azken orrialdeetan.
 6. kapituluko portadatxoa berriz marraztu zen. Jatorriz Bulma zigarro bat erretzen agertzen zen, marrazki berrian aldiz ez.
 Kronologia akats posible bat dela eta, 389. kapituluan Cellen jokoaren hasiera data aldatzen da, jatorrizkoan "M"aren 17a zena maiatzaren 26a datak ordeztu zuen.

 Liburukien argitalpen taula 
Ondoren liburukien informazioa:Kanzentai webguneko Kanzenban liburukien informazio gida

 Zenbakia Argitalpen data (Japonian) Atalak 1 2002/12/04 1 - 14 2 2002/12/04 15 - 29 3 2002/12/28 30 - 44 4 2002/12/28 45 - 59 5 2003/02/04 60 - 74 6 2003/02/04 75 - 89 7 2003/03/04 90 - 104 8 2003/03/04 105 - 119 9 2003/04/04 120 - 134 10 2003/04/04 135 - 149 11 2003/05/01 150 - 164 12 2003/05/01 165 - 179 13 2003/06/04 180 - 194 14 2003/06/04 195 - 209 15 2003/07/04 210 - 224 16 2003/07/04 225 - 239 17 2003/08/04 240 - 254 18 2003/08/04 255 - 269 19 2003/09/04 270 - 284 20 2003/09/04 285 - 299 21 2003/10/03 300 - 314 22 2003/10/03 315 - 329 23 2003/11/04 330 - 344 24 2003/11/04 345 - 359 25 2003/12/04 360 - 374 26 2003/12/04 375 - 390 27 2004/01/05 391 - 405 28 2004/01/05 406 - 420 29 2004/02/04 421 - 436 30 2004/02/04 437 - 452 31 2004/03/04 453 - 469 32 2004/03/04 470 - 486 33 2004/04/02 487 - 503 34 2004/04/02 504 - 519

 Animearekiko erlazioa 
Dragoi Bola eta Dragoi Bola Z animeak Dragoi Bola izeneko manga honetan oinarrituta daude. Dragoi Bolak Son Gokuren bizitza erakusten du hau heldu bihurtzen den arte. Dragoi Bola Z, aldiz, Dragoi Bola bukatu eta bost urte geroagoko istorioa da. Dragoi Bola Zren amaiera mangarenarekin bat dator. Dragoi Bola GT, berriz, Dragoi Bola Zren ondorioa da, zati hau ez da mangan agertzen. 2009an Dragoi Bola Z digitalki zaharberritu zuten, sarrera eta amaiera aldatu eta Dragoi Bola Z Kai izeneko telesaila atera zuten.

 Irudi errealeko filmak 
 1989. urtean Txinan Dragoi Bola berria: Shenronen kondaira (jatorrizko txineran 新七龍珠　神龍的傳說 edo pinyinez Xīn qī lóng zhū Shén lóng de chuán shuō) izeneko irudi errealeko film ez ofiziala egin zen. Film hau animearen Dragoiaren kondaira filmaren remake bat da. Pertsonaia berak dituzte, nahiz eta izen ezberdinak eduki.
 20th Century Foxek Dragon Ball Evolution filma ekoitzi zuen Montrealen (Kanada), Dragoi Bolan oinarrituta. 100 milioi dolar amerikar baino gehiagoko aurrekontua ukan zuen eta filmaketa 2007an amaitu zen. Filmak ez zuen kritika onik jaso eta jatorrizko lanen jarraitzaileen artean kontrako iritzi gogorrak izan ziren nagusi.
 Aktoreak:Filmaren IMDb fitxa
 Justin Chatwin: Son Goku.
 James Marsters: Satan Txiki.
 Jamie Chung: Chichi.

 Produktuak 
Aldizkari baterako komiki bat bezala hasi zenak urtetan zehar, manga liburukiak eta anime DVDez aparte, mota askotako produktuak kaleratu ditu: istorioari buruzko gidak, kromo eta txartel bildumak, irudiak, egutegiak,...

 Dragoi Bola manga Euskal Herrian 
Dragoi Bola manga 2025. urtean argitaratu zen euskaraz, zale baten ekarpenari esker. Euskomanga webgunean dago ikusgai.

Espainian Planeta deAgostini argitaletxeak atera zuen, bai gaztelaniaz eta bai katalanez. Hainbat argitalpen egin ziren, komiki formatuan eta liburuki formatuan. Komiki formatukoa 211 zenbakiz osatuta zegoen, eta bi zatitan banatzen zen, 153 zenbakirekin lehen zatia eta 58 bigarrena. Komikiok Serie Blanca eta Serie Roja zuten izena eta bi edizio izan zituzten. Geroago komiki berdin hauek beste bi aldiz argitaratu ziren Serie Amarilla eta Serie Azul izenekin. Liburuki argitalpenak Tankōbon eta Kanzenban antzekoak izan ziren. Lehenak ere Serie Blanca eta Serie Amarilla edizioak izan zituen, bigarrenari Ultimate edition izena eman ziotelarik.

Frantzian Glénat argitaletxeak editatu zuen 42 liburukiko formatuan.

Hala ere Dragoi Bolak euskal belaunaldi oso bati eragin dio, 80ko hamarkadakoa eta 90eko hamarkada hasierakoa, haurtzaroko gertakizunik garrantzitsuenetakoa bihurtuz. Telesail honek transmititzen dituen ahalegin, kemen eta elkartasun balioek, euskal gazteriarengan eragin handia izan dutela esaten duenik ere badago.
 ETB1eko telesaila 
Dragoi Bola Edertrack estudioak bikoiztu zuen euskarara eta ETB1ek plazaratu zuen. Gidoien itzultzaile eta egokitzaile nagusia Xabier Amuriza izan zen. Hemen telesaileko zenbait pertsonaiari ahotsa eman zieten aktore eta bikoizleak:
+PertsonaiaJatorrizko ahotsaBikoizleaSon GokuNozawa MasakoJoseba EtxebarriaSon GohanNozawa MasakoSeve AtenciaSatan TxikiToshio FurukawaMiel ApaolazaKrilinMayumi TanakaMikel MartinezBulmaHiromi TsuruMariasun Iturragoitia, Ana Lupe FernandezDortoka MaisuaKōhei MiyauchiPatxi UgaldeTen Shin HanHirotaka SuzuokiKepa CuetoYamchaTōru FuruyaXeberriOolongNaoki TatsutaTxomin MadariagaChichiMayumi ShōLuz Enparantzala, Mariasun IturriagagoitiaChaozHiroko EmoriBeñat GaztelurrutiaRaditzShigeru ChibaMañu ElizondoKaitoJōji YanamiJabi PomboVegetaRyo HorikawaFelix ArkarazoNappaShozo IizukaRamon Fernandez de CastroFreezerRyūsei NakaoJoxe Felipe AuzmendiSon GotenNozawa MasakoEba OjangurenZibor 18Miki ItōTeresa EguzkitzaZellNorio WakamotoJon Ander AlberdiTrunksHiromi Tsuru, Takeshi KusaoTeresa EguzkitzaBooKōzō ShioyaBabidiJōji YanamiAitor LarrañagaNarratzaileaJōji YanamiJesus Eguzkitza
Dragoi-bola marrazki bizidunen itzulpena Xabier Amurizak egin zuen hasierako urteetan, ehunka atal itzuli ere. Maila altuko itzulpena landu zuela esaten zen, baita garaiko gazteen artean euskararen hedapenean asko lagundu zuela ere. Esate baterako, gazte askorentzat, mutil askorentzat gehienbat, telebistako Dragoi Bolako pertsonaien hitanoa eredugarri bihurtu zen.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Dragoi Bola (animea)
 Dragoi Bola Z
 Dragoi Bola GT
 Dragoi Bolako pertsonaiak
 Dragoi Bolako objektuak
 Dragoi Bolaren produktuak
 Akira Toriyama

 Kanpo estekak 
  Shueisha argitaletxearen webgune ofiziala
  Weekly Shonen Jump aldizkariaren webgune ofiziala
  Mundo Dragon Ball
  LBM Dragon Ball
  Kanzentai
   Dragon Ball Arena
  Dragoi Bola Komikia euskaraz
 Dragoi Bola - Harribitxiak (Euskaratzaileek erabilitako zenbait hizkuntza baliabide bitxi).

Kategoria:Dragoi Bola
Kategoria:Manga
Kategoria:2000ko hamarkadako jostailuak
Kategoria:1990eko hamarkadako jostailuak
Kategoria:2010eko hamarkadako jostailuak
Kategoria:Heriotzaren osteko biziari buruzko fikzioa
Kategoria:1980ko hamarkadako jostailuak