Kalinga Saria

Zientziaren sustapenaren aldeko Kalinga saria UNESCOk ematen duen sari bat da, ideia zientifikoak publiko zabalari adierazi edota azaltzen dituzten pertsonen lana aitortzen duena. 1952an sortua izan zen, Bijoyanand Patnaik-ren -Indiako Kalinga Fundazioaren fundatzaile eta presidente- diru laguntza baten ostean.

Urtero ematen den sari honen hartzaileak talentu handia erakutsi behar izan du zientzia eta teknologia jende xeheari adierazteko orduan, bai idazle, editore, telebista edota zinema zuzendari, irrati esatari edo hitzaldi emaile moduan. Saria zientzia eta teknologiaren garrantzia azpimarratzeko, jendearen ongizatea bultzatzeko, herri desberdinen ondare kulturala aberasteko eta gizadiak izan litzakeen arazoei aurre egin ahal izateko (betiere ikuspuntu zientifiko-teknologiko batetik). Iraganeko irabazle asko zientzialariak izan dira, beste batzuk kazetaritza edo hezkuntza moduko esparruetatik etorri direlarik.

Kide den estatu bakoitzak hautagai bakar bat izendatu behar du, UNESCOrako komisio nazionalaren bidez, zientziaren hedapenerako edo zientzia idazle edo kazetarien elkarteen gomendioak aintzat hartuta. Hautagai indibidualak ez dira onartzen.

Sariduna, UNESCOko zuzendari orokorrak aukeratzen du, berak aukeratutako lau pertsonako aholku talde batek lagunduta. Horietatik hiru kide munduko herri desberdinetakoak dira, berdintasun geografikoan oinarrituta aukeratzen direnak; laugarrena, Kalinga fundazioak eginiko gomendioaren arabera aukeratzen da.

Kalinga saria munduko zientziaren egunean banatzen da urte bakoitietan eta New Delhin urte bikoitietan. Sariaren araudiak dioen bezala, irabazleak 2000 libra esterlina eta UNESCOren Albert Einstein zilarrezko domina jasotzen ditu. Sariaren 50. urteaurrena ospatzeko, 2001. urtetik aurrera irabazleak Ruchi Ram Sahni aulkia jasotzen du Indiako Gobernuaren eskutik eta bi edo lau astetan Indian zehar bidaiatzen du gobernuaren gonbidatu bezala.

Saria zientziaren nazioarteko egunean banatzen denean, irabazleak egun hori ospatzen den hirira joan behar du UNESCOren gonbidatu moduan eta, zientziaren nazioarteko eguna New Delhin ospatzen denean, Kalinga fundazioak irabazlea Indian zehar hitzaldiak emateko bidaia desberdinak ordaintzen dizkio.

Zientziaren sustapenaren aldeko Kalinga saria UNESCOren "Zientziaren analisi eta politikaren atalak" administratuta dago.

 Irabazleen zerrenda 

 1952 Louis de Broglie Nobel saria 1929 Frantzia 1953 Julian Huxley   Erresuma Batua 1954 Waldemar Kaempffert   AEB 1955 Augusto Pi Sunyer   Venezuela 1956 George Gamow   AEB 1957 Bertrand Russell Nobel saria 1950 Erresuma batua 1958 Karl von Frisch Nobel saria 1973 Alemania 1959 Jean Rostand   Frantzia 1960 Ritchie Calder   Erresuma Batua 1961 Arthur C. Clarke   Erresuma Batua 1962 Gerald Piel   AEB 1963 Jagjit Singh   India 1964 Warren Weaver   AEB 1965 Eugene Rabinovitch   AEB 1966 Paul Couderc   Frantzia 1967 Fred Hoyle   Erresuma Batua 1968 Gavin de Beer   Erresuma Batua 1969 Konrad Lorenz Nobel saria 1973 Austria 1970 Margaret Mead   AEB 1971 Pierre Augier   Frantzia 1972 Philip H. Abelson
Nigel Calder   USAErresuma Batua 1973 Ez zen eman     1974 José Reis
Louis Estrada   Brasil
Mexiko 1975 Ez zen eman     1976 George Porter
Aleksandr Oparin Nobel saria 1967 Erresuma Batua
Errusia 1977 Fernand Seguin   Kanada 1978 Heimar von Ditfurth  Alemania 1979 Sergei Kapitza   Errusia 1980 Aristide Bastidas   Venezuela 1981 David Attenborough
Dennis Flanagan   Erresuma Batua
USA 1982 Oswaldo Frota-Pessoa   Brasil 1983 Abdullah Al Muti Sharafuddin   Bangladesh 1984 Yves Coppens
Igor Petryanov   Frantzia
Russia 1985 Sir Peter Medawar Nobel saria
1960 Erresuma Batua 1986 Nicolai Basov
David Suzuki Nobel saria
1964 Errusia
Kanada 1987 Marcel Roche   Venezuela 1988 Björn Kurtén   Finlandia 1989 Saad Ahmed Shabaan    Egipto 1990 Misbah-Ud-Din Shami   Pakistan 1991 Radu Iftimovici
Narender K. Sehgal   Errumania
India 1992 Jorge Flores Valdés
Peter Okebukola   Mexiko
Nigeria 1993 Piero Angela   Italia 1994 Nikolai N. Drozdov   Errusia 1995 Julieta Fierro Gossman   Mexiko 1996 Jiří Grygar
Jayant V. Narlikar   Txekia
India 1997 Dorairajan Balasubramanian   India 1998 Regina Paz Lopez
Ennio Candotti   Filipinak 
Brazil 1999 <font face="Arial" size="2">Marian Addy
Emil Gabrielian   Ghana
Armenia 2000 <font face="Arial" size="2">Ernst W. Hamburger   Brasil 2001 Stefano Fantoni   Italia 2002 Marisela Salvatierra   Venezuela 2003 Pervez Hoodbhoy   Pakistan 2004 Jean Audouze   Frantzia 2005 Jeter Bertoletti   Brasil 2006tik 2008ra Ez zen saria eman    2009 Yash Pal<br/ >Trinh Xuan Thuan   IndiaAEB-Vietnam 2010 Jokulananda Mohapatra   India 2011 René Raúl Drucker Colín   Mexiko 2012 Basanta Kumar Behura   India 2013 Xiangyi Li   Txina 2014 Trilochan Padhan   India 2015 Diego Golombek   Argentina 2017 Erik Jacquemyn   Belgika 2019 Karl Kruszelnicki  Australia 2021 Jean Pierre-Luminet  Frantzia 2023 Ana María Cetto  Mexiko

 Estatistika batzuk 
Saria 22 herrialde desberdinetako 60 personari eman zaie

 Erresuma Batua - 10 aldiz irabazle
 India - 8 aldiz irabazle
 AEB - 7 aldiz irabazle
 Errusia, Frantzia eta Brasil - 5 aldiz irabazle
 Venezuela eta Mexiko - 4 aldiz irabazle
 Alemania, Italia, Kanada eta Pakistan - 2 aldiz irabazle
 Beste guztiak (Bakoitzak behin irabazita) - 15 herrialde

Ikus daitekeenez, zerrendako lehen lau herrialdeek sari guztien %47a eskuratu dute.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Zientzia eta ingeniaritza sariak