Ska

Ska jamaikar jatorriko musika estiloa da, 1950eko hamarkadako sound systemetan sortua.

 Historia 

Ska musika Kingstonen jaio zen, Jamaikako hiriburuan, 1950eko hamarkadan. Jamaikako hiri handietan, jende asko plazetan elkartzen zen, bertan soundsystemek (DJen antzekoek) jartzen zituzten estatubatuar jazz, soul eta, batez ere rhythm & blues musika motetako kanta berriak entzuteko. Hasieran, furgoneta bat besterik ez zen, musika ekipo zaratatsu batekin. Furgoneta horiek sinbolo batzuk eramaten zituzten, ska musika irudikatzen zituztenak, lauki zuri-beltzekin.

Edward Seaga-k, geroago Jamaikako lehen ministro izan zenak, musika jamaikarra sustatu zuen. 1958an, West Indian Records Limited sortu zuen: bertako artisten musika ekoizten zuten, kanta estatubatuarrak jo zitzaten. Urte horretan bertan, Laurel Aitken-ek lehen grabazioa egin zuen eta handik urte batzuetara, beste artista batzuek ere beren disko-etxeak eratu. 1950eko hamarkadaren amaieran, Kingstongo musikariek hainbat musika mota nahastu zituzten: jazza eta rhythm & bluesarekin esperimentuak egiten hasi ziren, Karibeko musikarekin fusionatuz. Kantak beren gustura onduz, ska sortu zuten.

Ez dago ziur ska izenaren arrazoia: Skatalites taldeko kideek diotenez, horrela deitzen da, Cluet Johnson baxu jotzaileak Love Skavoovie esaten zuelako bere lagunak ikustean; aldiz, Ernest Ranglin gitarra jotzaileak esaten zuenez, hitz horrek gitarrak egiten zuen soinua deskribatzen zuelako. Agian bi ideia horien nahasketa da, Cluet Johnsonek baitzioen hitz horrek onomatopeiaren bidez azaltzen zuen musika horren soinua.

1970eko hamarkadan, jamaikar etorkin rude boy askok Inglaterrara alde egin zuten. Bertan ska punkaren soinu azkarrarekin nahastu zen baina, betiko gisan, beti ere era alai eta dantzagarrian. Handik urte batzuetara, talde ingeles asko oso ezagunak egin ziren: adibidez, The Specials, The Selecter, The Beat, Bad Manners eta Madness. Gero, musika estilo hori azkar-azkar hedatu zen Europa osoan zehar.

 Ska taldeak 
Ska taldeok mundu osoan zehar oso ezagunak dira: The Skatalites, Toots and the Maytals, Desmond Dekker, The Beat, The Specials, Madness, The Selecter... Euskal Herrian ere ezagun asko daude: Kortatu, Skalariak, Betagarri, Fermin Muguruza, Ze Esatek!, Hertzainak, Tijuana in Blue, Ska-p... Gaur egun, talde gehienek jaietan kontzertuak ematen dituzte eta lagun askok ondo pasatzeko bakarrik sortzen dute taldea.

 Musika-tresnak 
Ska talde batean maizenik erabilitako musika tresnak honako hauek dira: baxua, gitarra, bateria, saxofoia, tronboia, teklatua eta tronpeta. Zenbait taldek beste musika-tresna batzuk ere darabiltzate: trikitrixa, dultzaina, harmonika, gaita...

 Hainbat ska talde 
 Talco, Italia
 Arpioni, Italia
 Asesinos Cereales, Argentina
 Bad Manners, Ingalaterra
 Banda Bassotti, Italia
 Betagarri, Euskal Herria
 Desmond Dekker, Jamaika
 Discípulos de Otilia, Herrialde Katalanak
 Dr. Calypso, Herrialde Katalanak
 Fermin Muguruza, Euskal Herria
 Hertzainak, Euskal Herria
 Hesian, Euskal Herria
 Joxe Ripiau, Euskal Herria
 Kortatu, Euskal Herria
 La Familia Iskariote, Euskal Herria
 La Gossa Sorda, Herrialde Katalanak
 Madness, Ingalaterra
 Negu Gorriak, Euskal Herria
 Obrint Pas, Herrialde Katalanak
 Odi, Herrialde Katalanak
 Oliba Gorriak, Euskal Herria
 Oprimits, Herrialde Katalanak
 Owix, Herrialde Katalanak
 Panteón Rococó, Mexiko
 Pikutara, Euskal Herria
 Piperrak, Euskal Herria
 Potato, Euskal Herria
 Sagarroi, Euskal Herria
 Ska-P, Vallecas
 Skatalites, Jamaika
 Skatalà, Herrialde Katalanak
 Skalariak, Euskal Herria
 Skaparapid, Herrialde Katalanak
 Skarface, Frantzia
 Skarnio, Galiza
 The locos, Madril
 The Selecter, Ingalaterra
 The Specials, Ingalaterra
 The Toasters, Estatu Batuak
 Tijuana in Blue, Euskal Herria
 Tokyo Ska Paradise Orchestra, Japonia
 Toots and the Maytals, Jamaika
 Vendetta, Euskal Herria
 Ze Esatek, Euskal Herria
 Skatu, Euskal Herria
 Egurra ta Kitto, Euskal Herria
 Betagarri, Euskal Herria
 DeSKArtados, Valladolid

 Ikus, gainera 

 Reggae
 Punk
 Skinhead
 Oi

 Kanpo estekak