Alain Delon

Alain Delon (Sceaux, 1935eko azaroaren 8a - Douchy-Montcorbon, 2024ko abuztuaren 18a) aktore frantsesa izan zen. Luchino Viscontirekin lan egin zuen, besteak beste. Haren filmik ospetsuenetako bat Plein soleil izan zen. Romy Schneider aktorearekin amodio bat izan zuen.

 Ibilbide artistikoa 
XX. mendearen bigarren erdialdeko aktorerik famatuenetako bat izan zen Alain Delon Frantziako zinemagintzan. Kameraren aurrean lehen urrats batzuk egin eta gutxira bihurtu zen izar bat Delon, batik bat, Luchino Visconti italiar zinemagilearen Rocco e i suoi fratelli (1960) eta Il Gattopardo (1963) filmetan egindako lanaren ondotik, eta 80 pelikulatan baino gehiagotan hartu zuen parte orotara.

«Limurtzaile» fama izan zuen hasieratik Delonek, baita «nartzisista» izatearena ere. Hala, bere azken lanetako batean, Astérix aux jeux olympiques (2008) filmean, bere buruaren parodia entzutetsu bat egin zuen Zesar enperadorearen larruan sartuta. Zinemarako lehen lana, berriz, 1957an lortu zuen, Quand la femme s'en mêle  filmean (Yves Allegret), lagun aktore baten eskutik Cannesera heldu eta ekoizle estatubatuar batek begiz jo baitzuen; ondotik etorri ziren Viscontirekin egindako bi film arrakastatsuak, eta, hurrengo urteetan, haren ibilbide profesionalak abiada hartu zuen, eta, beste askoren artean, Jean-Pierre Melville, René Clément, Jacques Deray, Michelangelo Antonioni eta Jean-Luc Godard zinemagileen aginduetara egin zuen lan.

 Joera politikoa 
Frantziako eskuinaren ikurtzat ere jo izan dute askok —hala idatzi du Liberation egunkariak: «benetako figura eskuindar bat, baina berreskuratzen zaila»—, eta azken urteetan aktoreak han-hemen egindako iruzkin matxistek ere eragin dute polemikarik haren inguruan —«emakume bati zaplazteko bat ematea matxista izatea bada, orduan matxista bat naiz», esan zuen, esaterako, Frantziako telebista batean—. 2019an, Ohorezko saria eman zioten Cannesko zinemaldian, eta erabaki hura atzera botatzeko eskaera publiko bat zabaldu zen, aktorearen jarrera «arrazista, homofobo eta misoginoak» argudiatuta. Urte horretan bertan istripu zerebrobaskular bat izan zuen, eta, azken urteak Paris hegoaldeko bere etxean igaro ostean, atzo hil zen Delon, 88 urterekin.

Modu paraleloan, aktorearen bizitza pribatuko gorabeherak askotan izan ziren zurrunbilo mediatikoaren erdian, eta adiskidetasun estua izan zuen Fronte Nazionalaren sortzaile Jean-Marie Le Penekin. Hautsak harrotu izan dituzten haren bestelako jarrera eta iritzien artean, heriotza zigorra abolitu izana irmo gaitzetsi izan zuen jendaurrean, baita sexu bereko pertsonen arteko ezkontzak ere.

 Filmografia 

 Urtea  Filma  Pertsonaia  Oharrak2008Astérix aux Jeux Olympiques   Julio Zesar 2006L'Instinct de mort || ||
|-
|2004
|Frank Riva Frank Riva  Telesaila2003Frank Riva ||Frank Riva ||Telesaila
|-
|1999
|Les Acteurs  || Bera||
|-
|1997
|Une Chance sur deux  Julien Vignal 1996Le Jour et la nuit || Alexandre ||
|-
|1994
|Les Cent et une nuits  Aktore bat 1993L'Ours en peluche || Jean Rivière |
|-
|1992
|Un Crime  Maitre Charles Durand 1992Le Retour de Casanova || Casanova ||
|-
|1990
|Nouvelle vague  Gizona 1990Dancing Machine || Alan Wolf ||
|-
|1988
|Ne réveillez pas un flic qui dort  Eugène Grindel 1985Parole de flic || Daniel Pratt ||
|-
|1984
|Notre histoire  Robert Avranche 1984Le Passage || Jean Diaz ||
|-
|1983
|Le Battant  Jacques Darnay 1983Un Amour de Swann || Charlus baroia ||
|-
|1982
|Le Choc  Martin Terrier 1981Pour la peau d'un flic || Choucas ||
|-
|1980
|Trois hommes à abattre  Michel Gerfaut 1980Teheran 43. Nid d'espions || Foche ||
|-
|1979
|Le Toubib  Jean-Marie Desprès 1979The Concorde ... Airport '79 || Paul Metrand ||
|-
|1978
|Attention, les enfants regardent  Gizona 1977Le Gang || Robert le Dingue ||
|-
|1977
|Mort d'un pourri  Xavier Maréchal 1976Monsieur Klein || Robert Klein || Joseph Loseyrena
|-
|1976
|Armaguedon  Dr. Michel Ambrose 1976Comme un boomerang || Jacques Batkin ||
|-
|1976
|L'Homme pressé  Pierre Niox 1975Flic Story ||Roger Borniche ||
|-
|1975
|Le Gitan Ijitoa 1975Zorro || Don Diego de la Vega Zorro || 
|-
|1974
|Les Seins de glace  Marc Rilsen 1974Borsalino & Co. || Roch Siffredi ||
|-
|1973
|Deux hommes dans la ville  Gino Strabliggi 1973La Race des seigneurs || Julien Dandieu ||
|-
|1973
|Les Granges brûlées  Larcher1973Scorpio ||Jean Laurier Scorpio||
|-
|1973
|Les Grands fusils  Tony Arzenta 1972Traitement de choc || Devillers||
|-
|1972
|Il était une fois un flic  Rodriguezen bila doan gizona1972La prima notte di quiete ||Daniele Dominici ||Valerio Zurlinirena
|-
|1971
|Un Flic  Coleman 1971La Veuve Couderc|| Jean||
|-
|1971
|Soleil Rouge  Gauche  Terence Youngarena1971Fantasia chez les ploucs ||A caïd||
|-
|1971
|The Assassination of Trotsky  Frank Jackson Joseph Loseyrena1970Le Cercle rouge Corey Jean-Pierre Melvillerena1970Borsalino || Roch Siffredi||
|-
|1970
|Doucement les basses Simon1969Le Clan des Siciliens || Roger Sartet||
|-
|1969
|Madly Julian1969Jeff || Laurent||
|-
|1968
|La Piscine Jean-Paul 1968La Motocyclette ||Daniel ||
|-
|1968
|Adieu l'ami  Dino Barran 1968Spirits of the Dead || William Wilson || "William Wilson" saioa
|-
|1967
|Le Samouraï  Jef CostelloJean Pierre Melvillerena1967Diaboliquement vôtre || Pierre ||
|-
|1966
|Les Aventuriers  Manu1966Lost Command ||Capt. Philippe Esclavier ||
|-
|1966
|Texas nous voilà  Don Andrea 1965Paris brûle-t-il ? || Jacques Chaban-Delmas ||
|-
|1965
|Once a Thief  Eddie Pedak Ralph Nelsonena1965The Yellow Rolls-Royce ||Stefano ||
|-
|1964
|L'Insoumis  Thomas1963La Tulipe noire || Saint Preux kondea||
|-
|1963
|Il Gattopardo Tancredi Luchino Viscontirena1963Mélodie en sous-sol || Francis||
|-
|1963
|Les Félins  Marc 1962Le Diable et les Dix Commandements || Pierre Messager||
|-
|1962
|Carambolages  Lambert1962L'eclisse || Piero||Michelangelo Antonionirena 
|-
|1962
|L'Amour à la mer  Aktore bat1961Les Amours celebres ||Albert printzea || "Agnes Bernauer" saioa
|-
|1961
|Quelle joie de vivre Ulysse 1960Plein Soleil || Tom Ripley ||
|-
|1960
|Rocco e i suoi fratelli   Rocco Parondi Luchino Viscontirena1959Le chemin des écoliers || Antoine Michaud ||
|-
|1959
|Faibles femmes  Julien Fenal 1958Christine || Franz Lobheiner ||
|-
|1957
|Quand la femme s'en mêle  Jo 1957''Sois belle et tais-toi Loulou 

 Filmen zuzendaria eta izenburuak 
Filmen zuzendaria eta beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) itzuli bada, izenburu itzulia ere eman da:
UrteaFilmaZuzendariaBeste izenburu batzuk 1949Le rapt1957Quand la femme s'en mêleYves Allégret gaztelaniaz: When a Woman Meddles 1958ChristinePierre Gaspard-Huit gaztelaniaz: Amoríos 1958Sois belle et tais-toiMarc Allégret gaztelaniaz: Una rubia peligrosa ingelesez: Be Beautiful But Shut Up katalanez: Una rossa perillosa 1959Faibles FemmesMichel Boisrond gaztelaniaz: Débiles mujeres ingelesez: Women are Weak 1959Le Chemin des écoliersMichel Boisrond gaztelaniaz: Amores clandestinos ingelesez: Le chemin des écoliers 1960Plein soleilRené Clément gaztelaniaz: A pleno sol ingelesez: Purple Noon katalanez: A ple sol 1960Rocco et ses frères /
Rocco e i suoi fratelliLuchino Visconti gaztelaniaz: Rocco y sus hermanos ingelesez: Rocco and His Brothers katalanez: Rocco i els seus germans galizieraz: Rocco e os seus irmáns 1961Agnès BernauerMichel Boisrond 1961Quelle joie de vivreRené Clément gaztelaniaz: Que alegría vivir ingelesez: The Joy of Living katalanez: Che gioia vivere 1962L'ÉclipseMichelangelo Antonioni gaztelaniaz: El eclipse ingelesez: Eclipse katalanez: L'eclisse 1962La Femme rousseHelmut Käutner gaztelaniaz: Redhead ingelesez: Redhead 1963Mélodie en sous-solHenri Verneuil gaztelaniaz: Gran jugada en la Costa Azul ingelesez: Any Number Can Win katalanez: Any Number Can Win 1963CarambolagesMarcel Bluwal gaztelaniaz: La muerte juega a carambolas ingelesez: Carom Shots 1963Le Guépard /  GattopardLuchino Viscontigaztelaniaz: El gatopardo ingelesez: The Leopard  katalanez: Il Gattopardo galizieraz: O Gatopardo1963Le Diable et les Dix CommandementsJulien Duvivier gaztelaniaz: El diablo y los diez mandamientos katalanez: El diable i els Deu Manaments 1964La Rolls-Royce jauneAnthony Asquith gaztelaniaz: El Rolls-Royce amarillo ingelesez: The Yellow Rolls-Royce 1964La Tulipe noireChristian-Jaque gaztelaniaz: El tulipán negro 1964Les FélinsRené Clément gaztelaniaz: Los felinos ingelesez: Joy House 1964L'InsoumisAlain Cavalier gaztelaniaz: La muerte no deserta ingelesez: The Unvanquished 1965Les Tueurs de San FranciscoRalph Nelson gaztelaniaz: El último homicidio ingelesez: Once a Thief katalanez: Once a Thief 1965L'Amour à la merGuy Gilles gaztelaniaz: Love at Sea ingelesez: Love at Sea 1966Les CenturionsMark Robson gaztelaniaz: Lost Command ingelesez: Lost Command katalanez: Comandament perdut 1966Texas, nous voilàMichael Gordon gaztelaniaz: Texas ingelesez: Texas Across the River 1966Paris brûle-t-il?René Clément gaztelaniaz: ¿Arde París? ingelesez: Is Paris Burning? katalanez: Es crema París? galizieraz: Arde París? 1967Les AventuriersRobert Enrico gaztelaniaz: Tres aventureros ingelesez: The Last Adventure 1967Diaboliquement vôtreJulien Duvivier gaztelaniaz: Diabólicamente tuyo ingelesez: Diabolically Yours 1967Le SamouraïJean-Pierre Melville gaztelaniaz: El silencio de un hombre katalanez: El samurai 1968Adieu l'amiJean Vautrin gaztelaniaz: Adiós, amigo galizieraz: Adeus, amigo 1968La MotocycletteJack Cardiff gaztelaniaz: La chica de la motocicleta ingelesez: The Girl on a Motorcycle 1968Ho!Robert Enrico gaztelaniaz: ¡Ho! ingelesez: Ho! 1968Histoires extraordinairesRoger Vadim gaztelaniaz: Historias extraordinarias ingelesez: Spirits of the Dead 1969Le Clan des SiciliensHenri Verneuil gaztelaniaz: El clan de los sicilianos ingelesez: Le clan des siciliens 1969JeffJean Vautrin 1969La PiscineJacques Deray gaztelaniaz: La piscina 1970Le Cercle rougeJean-Pierre Melville gaztelaniaz: Círculo rojo katalanez: El cercle vermell 1970MadlyRoger Kahane 1970BorsalinoJacques Deray 1971Soleil rougeTerence Young gaztelaniaz: Sol rojo ingelesez: Red Sun 1971Fantasia chez les ploucsGérard Pirès gaztelaniaz: El mayor liante ingelesez: Fantasia Among the Squares 1971La Veuve CoudercPierre Granier-Deferre gaztelaniaz: La viuda Couderc ingelesez: The Widow Couderc 1971Doucement les bassesJacques Deray gaztelaniaz: La dulce hembra 1972L'Assassinat de TrotskyJoseph Losey gaztelaniaz: El asesinato de Trotsky ingelesez: The Assassination of Trotsky galizieraz: O asasinato de Trotsky 1972Il était une fois un flicGeorges Lautner gaztelaniaz: Érase una vez un poli... ingelesez: Cops Is Cops 1972Un flicJean-Pierre Melville gaztelaniaz: Crónica negra katalanez: Un poli 1972Le ProfesseurValerio Zurlini gaztelaniaz: La primera noche de la quietud ingelesez: La prima notte di quiete katalanez: La primera nit de tranquil·litat galizieraz: A primeira noite de quietude 1973ScorpioMichael Winner 1973Les Granges brûléesJean Chapot gaztelaniaz: Las granjas ardientes ingelesez: The Burned Barns 1973Big GunsDuccio Tessari gaztelaniaz: Tony Arzenta ingelesez: Tony Arzenta 1973Deux Hommes dans la villeJosé Giovanni gaztelaniaz: Dos hombres en la ciudad ingelesez: Two Men in Town 1973Traitement de chocAlain Jessua gaztelaniaz: Tratamiento de shock ingelesez: Shock Treatment katalanez: Tractament de xoc 1974Borsalino and Co.Jacques Deray gaztelaniaz: Borsalino y compañía ingelesez: Borsalino & Co. 1974La Race des seigneursPierre Granier-Deferre gaztelaniaz: Creezy, mujer objeto 1974Les Seins de glaceGeorges Lautner gaztelaniaz: Los senos de hielo ingelesez: Icy Breasts 1975Le GitanJosé Giovanni ingelesez: The Gypsy 1975ZorroDuccio Tessari gaztelaniaz: El Zorro katalanez: El Zorro 1975Flic StoryJacques Deray gaztelaniaz: Flic story katalanez: Història d'un policia 1976Monsieur KleinJoseph Losey gaztelaniaz: El otro señor Klein katalanez: El senyor Klein 1976Un sorriso, uno schiaffo, un bacio in boccaMario Morra 1976Comme un boomerangJosé Giovanni gaztelaniaz: La última esperanza ingelesez: Boomerang 1977Le GangJacques Deray gaztelaniaz: El gang (Los granujas) 1977ArmaguedonAlain Jessua gaztelaniaz: Armaguedon, la voz del fin del mundo 1977L'Homme presséÉdouard Molinaro gaztelaniaz: Un hombre tras el poder ingelesez: The Hurried Man 1977Mort d'un pourriGeorges Lautner gaztelaniaz: Muerte de un corrupto ingelesez: Death of a Corrupt Man katalanez: La mort d'un home corrupte 1978Attention, les enfants regardentSerge Leroy gaztelaniaz: Un intruso en el juego ingelesez: Attention katalanez: Un intrús en el joc 1979Airport 80 ConcordeDavid Lowell Rich gaztelaniaz: Aeropuerto 80 ingelesez: The Concorde ... Airport '79 katalanez: The Concorde - Airport ' 79 1979Le ToubibPierre Granier-Deferre gaztelaniaz: Retirada ingelesez: The Medic 1980Trois Hommes à abattreJacques Deray gaztelaniaz: El derecho a matar ingelesez: Trois hommes à abattre 1981Pour la peau d'un flicAlain Delon gaztelaniaz: Por la piel de un policía ingelesez: For a Cop's Hide 1981Téhéran 43Aleksandr Alov gaztelaniaz: Teheran 43 ingelesez: Teheran 43 1981ReportersRaymond Depardon ingelesez: Reporter 1982Le ChocRobin Davis gaztelaniaz: El Choque ingelesez: Le choc 1983Le BattantAlain Delon gaztelaniaz: Cerco de muerte 1984Notre histoireBertrand Blier gaztelaniaz: Nuestra historia 1984Un amour de SwannVolker Schlöndorff gaztelaniaz: El amor de Swann 1985Parole de flicJosé Pinheiro gaztelaniaz: Palabra de ley 1986Le PassageRené Manzor gaztelaniaz: Trayecto mortal 1987Dear America: Lettres du Viêt NamBill Couturié gaztelaniaz: Dear America: Letters Home from Vietnam ingelesez: Dear America: Letters Home from Vietnam katalanez: Dear America: Letters Home from Vietnam 1988Ne réveillez pas un flic qui dortJosé Pinheiro gaztelaniaz: No despertar a un policía que duerme ingelesez: Let Sleeping Cops Lie katalanez: No desperteu el policia que dorm 1990Dancing MachineGilles Béhat gaztelaniaz: Dancing machine 1990Nouvelle VagueJean-Luc Godard gaztelaniaz: Nueva ola 1992Le Retour de CasanovaÉdouard Niermans gaztelaniaz: El regreso de Casanova ingelesez: The Return of Casanova katalanez: El retorn de Casanova 1993Un crimeJacques Deray gaztelaniaz: A Crime ingelesez: A Crime 1994L'Ours en pelucheJacques Deray gaztelaniaz: The Teddy Bear ingelesez: The Teddy Bear 1995Les Cent et Une Nuits de Simon CinémaAgnès Varda gaztelaniaz: Las cien y una noches ingelesez: One Hundred and One Nights katalanez: Les cent i una nits 1997Le Jour et la NuitBernard-Henri Lévy gaztelaniaz: El día y la noche ingelesez: Day and Night 1997Cannes... les 400 coupsGilles Nadeau 1998Une chance sur deuxPatrice Leconte gaztelaniaz: Uno de dos 1999Luchino Visconti, la vie comme un romanCarlo Lizzani gaztelaniaz: Luchino Visconti ingelesez: Luchino Visconti 2000Les ActeursBertrand Blier gaztelaniaz: Los actores 2003Le LionJosé Pinheiro 2008Astérix aux Jeux olympiquesFrédéric Forestier gaztelaniaz: Astérix en los Juegos Olímpicos ingelesez: Asterix at the Olympic Games katalanez: Astèrix als Jocs Olímpics 2009Paris mes amoursingelesez: Paris in love 2010Un mari de tropLouis Choquette 2010L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo LombardoGiuseppe Tornatore 2011Belmondo, itinéraire d'un acteurVincent Perrot 2012Final Cut – Mesdames et MessieursGyörgy Pálfi gaztelaniaz: Final Cut: Ladies & Gentlemen ingelesez: Final Cut: Ladies and Gentlemen 2012Bonne Année, les mamans!Sarik Andreasyan gaztelaniaz: ¡Feliz Año Nuevo, mamás! ingelesez: Happy New Year, Moms! 2016Belmondo par BelmondoRégis Mardon 2019Toute ressemblanceMichel Denisot gaztelaniaz: Disclaimer ingelesez: Disclaimer 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Webgune ofiziala 
 www.imdb.com 

Kategoria:Frantziako aktoreak
Kategoria:Gizonezko aktore onenaren César sariaren irabazleak
Kategoria:Ohorezko Legioko ofizialak