Gotiko (hizkuntza)

{{Hizkuntza infotaula
| izena = Gotikoa
| jatorrizko izena = Gutisko razda"
| familiaren kolorea = Indoeuroparra
| 1 familia = Indo-Europarra
| 2 familia = Germanikoa
| eskualdea = Jatorriz, gaurko Alemaniako hainbat eskualdetan
| hiztunak = Hizkuntza hila
| iso1 = ez du | iso2b =  | iso2t =  | iso3 =  }}

Gotikoa ekialdeko germaniar hizkuntza zen, gaur egun hizkuntza hila da. Burgundieratik hurbil zegoen eta godoen berezko hizkuntza zen, hala ostrogodo nola bisigodoena.

Gure garaiaren lehen mendeetan gaurko Alemaniako hainbat eskualdetan hitz egiten zen, baina IV. eta V. mendeetako inbasioen bidez, haren erabilera Europako lurralde zabaletara hedatu zen Bulgaria eta Krimeatik Italia eta Iberiar penintsulara. VII. menderako galdutzat jotzen da, salbuespen bitxi batekin: XVIII. mendera arte gotikoz mintzatzen zen gizatalde batek iraun zuen Krimean, XVI. mendean aurkitu zenez. Otomandar Inperioko flandriar enbaxadorearen gutun bat kontserbatzen da; bertan germaniar hizkuntza bat hitz egiten omen zen eta ohitura germanikoak zituen herri bateko ordezkari birekin bildu zela adierazten zuen. Enbaxadoreak berak hitz eta esaldi lexiko txikia bildu zuen, hemezortzi zenbaki eta kanta bateko lehen hiru ahapaldiak.

Gaur egun, hizkuntza hori ostrogotikotik datorrela uste da. Hala ere, gotikoa idatzita iritsi zaigu Ufilas apezpikuaren eskutik, IV. mendean Danubio inguruan misiolari ibili zena: Biblia gotikora itzuli zuen eta horretarako alfabeto bat sortu, 27 hizkiz osatutako alfabeto gotikoa (25 alfabeto grekotik eta 2 errunikotik)Baina ikusi Fausto Cercignani, The Elaboration of the Gothic Alphabet and Orthography, Indogermanische Forschungen, 93, 1988, 165-185.

Alfabeto hori ezkerretik eskumara idazten zen eta idazkera jarraian idazten zen, hitzen arteko tarterik gabe. Biblia hori zatika baino ez da iritsi gaurko egunetara. Atal gehienak VI. mendean aurkitu ziren Italia iparraldean.

Alfabeto errunikoan dauden inskripzio batzuez aparte, hori da germaniar hizkuntza batetik iritsi zaigun lekukotasunik zaharrena.

Gotiko zaharra eta Krimeakoa baliatuz fideltasun handiarekin berreraiki ahal izan da hizkuntza.

 Gramatika
 Bokal luze eta laburrak bereizten ziren.
 Bi genero (maskulinoa eta femeninoa) eta bi numero (singularra eta plurala) zituen.
 Lau deklinazio kasu zeuden (nominatiboa, akusatiboa, genitiboa eta datiboa), adjektiboetan ere islatzen zirenak.
 Aditza indikatibo eta subjuntiboan jokatzen zen, bi denboratan (orainaldia eta lehenaldia), eta halaber, hiru numero gramatikaletan (singularra, plurala eta duala).

 Lexikoa
 Arrautza ada
 Harri ael
 Sagar apel
 Txar atochta
 Bizar bars
 Ez ni
 Guztia allata
 1 ains
 2 twai
 3 theija
 4 fidwor
 5 fimf
 6 saihs
 7 sibun
 8 ahtau
 9 niun
 10 taihun
 Dialektoak
 Ostrogodoa
 Bisigodoa
 Krimeako godoa

 Bibliografia 
 W. H. Bennett, An Introduction to the Gothic Language, New York, 1980
 W. Braune - E. Ebbinghaus, Gotische Grammatik, 1966, Tübingen
 Fausto Cercignani, The Reduplicating Syllable and Internal Open Juncture in Gothic, Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung, 93/1, 1979, 126-132
 Fausto Cercignani, The Development of the Gothic Short/Lax Subsystem, Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung, 93/2, 1979, 272-278
 Fausto Cercignani, Alleged Gothic Umlauts, Indogermanische Forschungen, 85, 1980, 207-213
 Fausto Cercignani, The Enfants Terribles of Gothic Breaking: hiri, aiþþau, etc., The Journal of Indo-European Studies, 12/3-4, 1984, 315-344
 Fausto Cercignani, The Development of the Gothic Vocalic System, Germanic Dialects: Linguistic and Philological Investigations, Bela Brogyanyi - Thomas Krömmelbein (edd.), Amsterdam/Philadelphia, Benjamins, 1986, 121-151.
 W. Krause, Handbuch des Gotischen, 1968, München.
 F. Mossé, Manuel de la langue gotique, Aubier Éditions Montaigne, 1942
 Walter William Skeat, A Moeso-Gothic glossary, London, 1868
 Irmengard Rauch, Gothic Language: Grammar, Genetic Provenance and Typology. Readings, Peter Lang Publishing Inc., 2011
 Wilhelm Streitberg, Die gotische Bibel, 1965, Heidelberg
 Joseph Wright, Grammar of the Gothic language'', Oxford, 1981

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ekialdeko germaniar hizkuntzak
Kategoria:Europako hizkuntza hilak
Kategoria:Indoeuropar hizkuntzak
Kategoria:Alemaniako hizkuntzak
Kategoria:Erdi Aroko hizkuntzak
Kategoria:Errusiako hizkuntzak