Ingrid Bergman

Ingrid Bergman (suedieraz  ahoskatua; 1915eko abuztuaren 29a – 1982ko abuztuaren 29a) aktore suediarra izan zen, Oscar saria hirutan (1944an Gaslight, 1956an Anastasia eta Murder on the Orient Express filmengatik), Emmy Saria bitan eta Tony Saria behin irabazi zituena.

 Biografia 
Ingrid Bergmanek Stockholmen ikasi zuen antzezten. Ikasketak burutu aurretik hasi zen zineman, eta bi urtetan 9 filmetan parte hartu zuen. Suedian ospetsu bilakatuta, Hollywoodera joan zen 1939an, bi film suediarren bertsio amerikarra egitera. Bere dohainarekin, AEBetan ere arrakasta lortu zuen.

Sei aldiz jaso zuen emakumezko aktore onenaren Oscar sariaren izendapena: (1943) For Whom the Bell Tolls, (1944) Gaslight, (1945) The Bells of St. Mary's, (1948) Joan of Arc, (1956) Anastasia eta (1978) Höstsonaten filmengatik, 1944an eta 1956an irabazita. Halaber, emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar saria ere eskuratu zuen 1974an Murder on the Orient Express filmarekin. Horretaz gain, amerikar eta italiar zinemako klasikoetan parte hartu zuen, Casablanca edo Stromboli filmetan, esaterako.

1949an, Petter Lindström lehen senarrarengandik dibortziatu zen, Roberto Rossellini zuzendari italiarrarekin ezkontzeko. Horrek polemika ekarri zuen, eta, estatubatuar emakumeentzako eredu txarra izatea leporatuta, urteak eman zituen AEBetan filmik egin gabe. Roberto Rossellinirekin hiru seme-alaba zituen, tartean Isabella Rossellini aktorea.

Haien arteko harremanak ez zuen luze iraun, eta Hollywoodera itzuli zen Bergman. 1977an egin zuen bere azken filma, Ingmar Bergman herrikideak zuzendutako Höstsonaten. Ordurako gaixorik zegoen, heriotza eragin zion bularreko minbiziaren aurka borrokan. Zoriontsu izateko, osasun ona eta memoria txarra behar zirela omen zioen.

 Eskandalua Roberto Rossellinirekin 
1949an, Ingrid Bergmanek Roberto Rossellini zuzendari italiarrari zuzendutako gutun bat idaztea erabaki zuen,  bere filmetako batean lan egiteko nahia adieraziz. Rossellinik gutuna jasotzen duenean Estatu Batuetara joaten da Petter eta Ingrid ezagutzera.

1949an Italiara joan zen 300 dolarrekin hilabete batzuk barru itzultzeko asmotan, Rosselliniren aginduetara Stromboli filma filmatzeko. Filmaketan zehar, zuzendari italiarrarekin harreman bat hasi zuen. Harreman honen ondorioz, Bergman haurdun geratu zen. Bere seme Roberto Ingmar Rossellini 1950eko otsailaren 2an jaio zen, Estatu Batuetan iskanbila handia sortu zuena. Joseph Breen presidenteorde eta Ekoizpen Kodeen zuzendariak dibortziatzeko zorian zegoela eta Rossellinirekin ezkontzeko lehen alaba utzi behar zuela zioten zurrumurruak gezurtatzeko eskatu zion.

Suediako Eliza luteranoak eta Eliza Katolikoko apaizek kritikatua izan zen, batez ere Estatu Batuetan, sutan erre behar zela uste zuten pertsonen gutunak ere jaso zituen, ez Juana de Arco bezala, baizik eta sorgin bat bezala. 

Eskandalua hainbestekoa izan zen, ezen aktorea persona non grata izendatu zuten Estatu Batuetan, eta, ondorioz, Italian erbesteratu zen, lehen senarra eta alaba Estatu Batuetan utzita.

 Ingrid Bergman-en garrantzia 
American Film Institutek  egindako zerrendaren arabera, Ingrid Bergman zinemaren historiako laugarren emakume izarrik garrantzitsuena da, aurretik Katharine Hepburn, Bette Davis eta Audrey Hepburn dituelarik. Bestalde, aktoreak suediera, ingelesa, italiera, alemana eta frantsesa erraz hitz egiten zituenez, hizkuntza horietan filmatutako hainbat zinema lanetan parte hartu ahal izan zuen eta beste sari batzuk jaso.

Bergman, zinemaren historian Oscar sari gehien jaso dituen bigarren aktoretzat ere hartu izan da, 3 sari lortuz: 2 aktore Onena bezala eta 1 Banaketa Aktore Onena bezala. 

 Filmografia 
 Urtea  Filma  Papera 1930eko hamarkada 1932  Landskamp  Ilaran itxoiten duen neska 1935  Munkbrogreven  Elsa Edlund 1935  Bränningar   Karin Ingman 1935  Swedenhielms   Astrid 1935  Valborgsmässoafton   Lena Bergström 1936  På solsidan   Eva Bergh 1936  Intermezzo  Anita Hoffman 1938  Dollar  Julia Balzar 1938  Kvinnas ansikte, En  Anna Holm, edo Anna Paulsson 1938  Vier Gesellen, Die   Marianne 1939  Enda natt, En   Eva Beckman 1939  Intermezzo: A Love Story   Anita Hoffman 1940ko hamarkada 1940  Juninatten   Kerstin Norbäc - edo Sara Nordanå 1941  Adam Had Four Sons    Emilie Gallatin 1941  Rage in Heaven   Stella Bergen Monrell 1941  Dr. Jekyll and Mr. Hyde  Ivy Peterson 1942  Casablanca  Ilsa Lund 1943  For Whom the Bell Tolls  María 1943  Swedes in America    Bere burua 944  Gaslight Paula Alquist Anton 1945  Saratoga Trunk  Clio Dulaine 1945  Spellbound   Dr. Constance Petersen 1945  The Bells of St. Mary's   Mary Benedict 1946  American Creed   Bere burua 1946  Notorious   Alicia Huberman 1948  Arch of Triumph   Joan Madou 1948  Joan of Arc   Jeanne d'Arc 1949  Under Capricorn  Lady Henrietta Flusky 1950eko hamarkada 1950  Stromboli   Karin 1952  Europa '51   Irene Girard 1953  Siamo donne   Bere burua 1954  Giovanna d'Arco al rogo   Jeanne d'Arc 1954  Viaggio in Italia   Katherine Joyce 1954  La Paura  Irene Wagner 1956  Anastasia   Anna Koreff/Anastasia 1956  Elena et les hommes  Elena Sokorowska 1958  Indiscreet   Anna Kalman 1958  The Inn of the Sixth Happiness   Gladys Aylward 1960ko hamarkada 1961  Aimez-Vous Brahms?   Paula Tessier 1961  Auguste   Cameo 1964  The Visit   Karla Zachanassian 1964  The Yellow Rolls-Royce   Gerda Millett 1967  Stimulantia    Mathilde Hartman 1969  Cactus Flower   Stephanie Dickinson 1970eko hamarkada 1970  Henri Langlois   Bere burua 1970  Walk in the Spring Rain   Libby Meredith 1973  From the Mixed-Up Files of Mrs. Basil E. Frankweiler   Mrs. Frankweiler 1974  Murder on the Orient Express   Greta Ohlsson 1976  A Matter of Time   Sanziani kontesa 1978  Höstsonaten   Charlotte Andergast

 Filmen zuzendaria eta izenburuak 
Filmen zuzendaria eta itzuli bada beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) beste izenburu batekin taula honetan ikus daiteke:
UrteaFilmaZuzendariaBeste izenburu batzuk 1938DollarGustaf Molander gaztelaniaz: El dólar 1938The Four CompanionsCarl Froelich gaztelaniaz: El pacto de las cuatro frantsesez: Quatre filles courageuses 1938A Woman's FaceGustaf Molander gaztelaniaz: Un rostro de mujer frantsesez: Visage de femme 1939IntermezzoGregory Ratoff 1940June NightsPer Lindberg gaztelaniaz: Noche de junio frantsesez: Quand la chair est faible 1941Dr. Jekyll and Mr. HydeVictor Fleming frantsesez: Docteur Jekyll et M. Hyde 1941Rage in HeavenW. S. Van Dyke frantsesez: La Proie du mort 1941Adam Had Four SonsGregory Ratoff gaztelaniaz: Los cuatro hijos de Adán frantsesez: La Famille Stoddard 1943Swedes in AmericaIrving Lerner 1944GaslightGeorge Cukor frantsesez: Hantise euskaraz: « Gaslight (1944ko filma) » 1945SpellboundAlfred Hitchcock frantsesez: La Maison du docteur Edwardes 1945The Bells of St. Mary'sLeo McCarey gaztelaniaz: Las campanas de Santa María frantsesez: Les Cloches de Sainte-Marie 1946NotoriousAlfred Hitchcock frantsesez: Les Enchaînés 1952Europa '51Roberto Rossellini frantsesez: Europe 51 katalanez: Europa 51 1954Giovanna d'Arco al rogoRoberto Rossellini gaztelaniaz: Juana de Arco frantsesez: Jeanne au bûcher 1956AnastasiaAnatole Litvak katalanez: Anastàsia 1956Elena and Her MenJean Renoir gaztelaniaz: Elena y los hombres frantsesez: Elena et les Hommes 1958IndiscreetStanley Donen gaztelaniaz: Indiscreta frantsesez: Indiscret 1958The Inn of the Sixth HappinessMark Robson gaztelaniaz: El albergue de la sexta felicidad frantsesez: L'Auberge du sixième bonheur 1966The Human VoiceTed Kotcheff 1967StimulantiaIngmar Bergman gaztelaniaz: Los estimulantes 1969Cactus FlowerGene Saks gaztelaniaz: Flor de cactus frantsesez: Fleur de cactus katalanez: Flor de cactus 1970A Walk in the Spring RainGuy Green gaztelaniaz: Secretos de una esposa frantsesez: La Pluie de printemps 1973From the Mixed-Up Files of Mrs. Basil E. FrankweilerFielder Cook gaztelaniaz: La escapada 1978Autumn SonataIngmar Bergman gaztelaniaz: Sonata de otoño frantsesez: Sonate d'automne euskaraz: « Höstsonaten » katalanez: Sonata de tardor 1982A Woman Called GoldaAlan Gibson gaztelaniaz: Una mujer llamada Golda frantsesez: Une femme nommée Golda 2012The War of the VolcanoesFrancesco Patierno 2021Space Jam: A New LegacyMalcolm D. Lee frantsesez: Space Jam : Nouvelle Ère euskaraz: « Space Jam: Aro berria » katalanez: Space Jam: Noves llegendes 1936På SolsidanGustaf Molander gaztelaniaz: Hacia el destino 1961Goodbye AgainAnatole Litvak gaztelaniaz: Otra vez adiós frantsesez: Aimez-vous Brahms… katalanez: No em diguis adéu 1965The Love GoddessesSaul J. Turell 1967Gustaf Molander 1976A Matter of TimeVincente Minnelli gaztelaniaz: Nina frantsesez: Nina katalanez: Nina, una qüestió de temps 1942For Whom the Bell TollsSam Wood gaztelaniaz: Por quién doblan las campanas frantsesez: Pour qui sonne le glas 1962I Don Giovanni della Costa AzzurraVittorio Sala gaztelaniaz: Beach Casanova frantsesez: Les Don Juan de la Côte d'Azur 1935Walpurgis NightGustaf Edgren gaztelaniaz: Noche de primavera 1961AugustePierre Chevalier gaztelaniaz: Kolka, My Friend 1936IntermezzoGustaf Molander 1948Arch of TriumphLewis Milestone gaztelaniaz: Arco de triunfo frantsesez: Arc de Triomphe 1964The Yellow Rolls-RoyceAnthony Asquith gaztelaniaz: El Rolls-Royce amarillo frantsesez: La Rolls-Royce jaune 1982Dead Men Don't Wear PlaidCarl Reiner gaztelaniaz: Cliente muerto no paga frantsesez: Les cadavres ne portent pas de costard 1942CasablancaMichael Curtiz 1974Murder on the Orient ExpressSidney Lumet gaztelaniaz: Asesinato en el Orient Express frantsesez: Le Crime de l'Orient-Express katalanez: Assassinat a l'Orient Express galizieraz: Asasinato no Orient Express 1950StromboliRoberto Rossellini katalanez: Stromboli terra di Dio 1954FearRoberto Rossellini gaztelaniaz: Ya no creo en el amor frantsesez: La Peur katalanez: La por 2012Liv & IngmarDheeraj Akolkar 1972Cries and WhispersIngmar Bergman gaztelaniaz: Gritos y susurros frantsesez: Cris et Chuchotements euskaraz: « Viskningar och rop » katalanez: Crits i murmuris 1953We, the WomenLuchino Visconti gaztelaniaz: Nosotras las mujeres frantsesez: Nous les femmes katalanez: Siamo donne (pel·lícula) 1939One Single NightGustaf Molander gaztelaniaz: Destino 1954Journey to ItalyRoberto Rossellini gaztelaniaz: Viaggio in Italia frantsesez: Voyage en Italie katalanez: Viatge a Itàlia 1945Saratoga TrunkSam Wood gaztelaniaz: La exótica frantsesez: L'Intrigante de Saratoga 1935Ocean BreakersIvar Johansson 1975The Magic FluteIngmar Bergman gaztelaniaz: La flauta mágica frantsesez: La Flûte enchantée katalanez: Trollflöjten 1948Joan of ArcVictor Fleming gaztelaniaz: Juana de Arco frantsesez: Jeanne d'Arc euskaraz: « Joan of Arc (1948ko filma) » 1949Under CapricornAlfred Hitchcock frantsesez: Les Amants du Capricorne 1964The VisitBernhard Wicki gaztelaniaz: La visita del rencor frantsesez: La Rancune 

 Irudi galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Stockholmdarrak
Kategoria:Suediako emakume aktoreak
Kategoria:Emakumezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Suediako luterotarrak
Kategoria:Bularreko minbiziaren ondorioz hildakoak
Kategoria:Drama emakumezko aktore onenaren Urrezko Globo saridunak (zinea)
Kategoria:Volpi Kopa emakumezko interpretazio onenari
Kategoria:Londresen hildakoak
Kategoria:Tony Saria irabazi dutenak