Abraham ben Ezra

Abraham ben Ezra () (Tutera, 1092 – Calahorra, 1167) Nafarroako Erriberako pertsonaia garrantzitsua izan zen. Medikua, poeta, gramatikaria, matematikaria, filosofoa, kabalista, astronomo eta bidaiaria izan zen. Bere bidaietan Ingalaterra, Frantzia, Italia, Afrika eta Palestina bisitatu zituen. Hainbat liburu idatzi zituen eta bere omenez Ilargiko krater batek bere izena darama.

 Egindako lanak 
 Gramatika hebraikoa 
Hebreeraz idazten zuen eta horren gramatikaren inguruko lan oso garrantzitsuak idatzi zituen:
 Moznayim. 1140. Hebreerazko gramatikan erabiltzen diren terminoen azalpen bat.
 Hayyujen lanaren itzulpena hebreerara.
 Sefer ha-Yesod edo Yesod Dikduk, oraindik ere editatu gabekoa.
 Tzakhot, 1145, gramatikari buruzko lanik hoberena, hebreera modernoaren sarrera batekin.
 Safah Berurah
 Genesiaren inguruko lan gramatikal baten sarrera.

 Beste lan batzuk 
 Sefat Yeter, Saadia Gaonen defentsa Dunash ben Labraten aurrean.
 Sefer ha-Shem
 Yesod Mispar, monografia txiki bat zenbakien inguruan eta bukaeran Babiloniar-Hebreeraren puntuazioaren inguruko sarrera bat.
 Iggeret Shabbat, Sabbataren inguruko pentsaera, 1158an idatzia.

 Erlijioa 
 Yesod Mora Vesod Hatorah, 1158. Bibliako mandamenduen arrazoipen bat.

 Matematikak, astronomia eta astrologia 
 Sefer ha-Ehad, 1etik 9ra zenbakien berezitasunen inguruan.
 Sefer ha-Mispar edo Yesod Mispar, aritmetikaren inguruan.
 Luhot, taula astronomikoekin.
 Sefer ha-'Ibbur, egutegiaren inguruan.
 Keli ha-Nehoseht, astrolabioaren inguruan.
 Shalosh She'elot, David Narboniren hiru gai kronologikori egindako erantzuna.
 She'elot eta Kadrut, Mashallah astrologoaren bi lanen itzulpena.
 Sefer Ha'te'anim, arabiar astrologiari sarrera.
 Reshith Hochma, astrologiara sarrera.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
Jimenez, Jon (2024): “Euskal Herriko pentsamenduaren historiaz” in Haritz Azurmendi, Alba Garmendia eta Jon Mentxakatorre (argtz.):  Euskal pentsamenduaren garabideak, Bilbo, UEU. 

 Ikus, gainera 
 Erriberar ezagunak

 Kanpo estekak 

 O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. «Abraham ibn Ezra». MacTutor History of Mathematics archive.   School of Mathematics and Statistics, University of St Andrews, Scotland.
 Levey, Martin. «Ibn Ezra, Abraham Ben Meir».   Complete Dictionary of Scientific Biography, 2008..
  «IBN EZRA, ABRAHAM BEN MEÏR (ABEN EZRA) - JewishEncyclopedia.com» www.jewishencyclopedia.com 
  Langermann, Tzvi. «Abraham Ibn Ezra»  Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2006.

Kategoria:Tuterarrak
Kategoria:Hebreerazko idazleak
Kategoria:Nafarroako matematikariak
Kategoria:XI. mendeko matematikariak
Kategoria:XII. mendeko matematikariak
Kategoria:Nafarroa Garaiko medikuak
Kategoria:Nafarroa Garaiko zientzialariak
Kategoria:Euskal Herriko filosofoak
Kategoria:Euskal Herriko astronomoak
Kategoria:Nafarroa Garaiko idazleak
Kategoria:Euskal Herriko juduak
Kategoria:Euskal Herriko erdal idazleak
Kategoria:Gizon filosofoak
Kategoria:XII. mendeko filosofoak
Kategoria:Teologo juduak
Kategoria:Nafarroako Erresumako biografiak