Itun Zaharra

Itun ZaharraEIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak kristauen Bibliako lehen azpiatala da (bestea Itun Berria da). Nazareteko Jesus jaio aurretik idatzitako liburu sakratuak biltzen ditu. Lau sail nagusitan banatzen da: Pentateukoa edo Moisesen legea, liburu historikoak, olerki eta jakintza liburuak eta profeten liburuak.

Juduen liburu sakratuak, Hebrear Biblia edo Tanakh izenez ezagunak, hebreeraz idatzi ziren, eta kristauek horiexek hartu zituzten oinarri. Hala ere, grezierara itzuli zen bertsioan (Septuaginta) beste liburu batzuk gehitu ziren. Eliza Katolikoak azken bertsio hori sakratutzat hartzen du, latinez idatzitako Vulgata, alegia. Protestanteek nagusiki juduek onartzen dituzten liburuak soilik hartzen dituzte sakratutzat. Protestanteek ez baina katolikoek onartzen dituzten liburuei deuterokanoniko deritze (horrek "bigarren kanonekoak" esan nahi du).

 Literatur generoak 

Itun Zaharrean literatur genero ugari nahasten dira, eta horrek, sarritan, zaildu egiten dio ulermen egokia. Genero ohikoenak nagusiki hauek dira:

1- Historikoa: Kontakizunak biltzen dira bertan. Egintza historikoekin batera esanahi metaforikoa duten historiak biltzen dira, eta gehienbat Israelen historia kontatzen dute Munduaren hasieratik Nazareteko Jesus jaio arte.

2- Legea: Gizartea eta erlijioa antolatzeko arauak biltzen dira.

3- Profezia: Jainkoak bidalitako mezulari batek (profeta) esandako mezuak eta igarkizunak.

4- Lirikoa: Poesia eran jarritako otoitzak, maitasun kantuak eta negar kantuak, besteak beste.

5- Jakituriazkoa: Aholku praktikoak, esaera zaharrak...

 Itun Zaharreko liburuak 

Pentateukoa

 Hasiera
 Irteera
 Lebitarrena
 Zenbakiak
 Deuteronomioa

Liburu historikoak

 Josue
 Epaileak
 Rut
 Samuelen liburuak (2)
 Samuelen I. Liburua
 Samuelen II. Liburua
 Erregeen liburuak (2)
 Erregeen I. Liburua
 Erregeen II. Liburua
 Kroniketako liburuak (2)
 I Kronikak
 II Kronikak
 Esdras
 Nehemias
 Tobias
 Judit
 Ester
 Makabearren liburuak (2)
 Makabearren I. Liburua
 Makabearren II. Liburua

Profeten idazkiak

 Isaias
 Jeremias
 Negar Kantak
 Baruk
 Ezekiel
 Daniel
 Oseas
 Joel
 Amos
 Abdias
 Jonas
 Mikeas
 Nahun
 Habakuk
 Sofonias
 Ageo
 Zakarias
 Malakias

Olerki eta Jakituriazko liburuak

 Job
 Salmoak
 Esaera Zaharrak
 Kohelet
 Abestirik Ederrena
 Jakinduria
 Ben Sirak

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Itun Berria
 Biblia
 Kristautasun

 Kanpo estekak 
  Biblia osoa euskara batuan, Elizen Arteko Bibliatik jasoa

*
Kategoria:Kristautasuna
Kategoria:Kristau terminologia