Gazteluko plaza

Gazteluko Plaza (gaztelaniaz Plaza del Castillo) Iruñeko erdialdean kokatuta dagoen enparantza da. Hiriko plaza handienetakoa izanda, eta kokapen estrategikoarengatik, Iruñeko ekitaldi gehienak (manifestazioak, jaiak...) bertan ospatu ohi dira.

 Izena 
Izena Luis I.a Nafarroakoaren garaian eraikitzen hasi zen gazteluarengatik datorkio.

 Kokalekua 
Iruñeko Alde Zaharra, Sarasate pasealekua, Nafarroako jauregia, Iruñeko Bigarren Zabalgunea eta Estafeta kalearen artean dago.

 Lurpeko aparkalekua 

Azken urteotan, (2001-2003) lurpeko aparkalekua egiteko asmotan Gazteluko Plaza eraberritu zen. Eraberritze lan horiek polemikoak izan ziren oso, eta Iruñeko jende andanak aurre egin zion Yolanda Barcinaren udal-gobernuaren egitasmoari. Erreferenduma egin zedin eskatu zen, eta sinadura bilketa antolatu zen. Udalak muzin egindakoan, lege-baliorik gabeko herri-erreferenduma eratu zen, non 20.000 lagun baino gehiagok parte hartu zuten.

Izan ere, Gazteluko Plazako diau indusketetan uste baino aztarna arkeologiko gehiago agertu ziren: erromatar garaietako terma bateko harriak, mosaikoak (une horretaraino hiri erromatarrari ematen zitzaion tamaina kolokan jarri zuen horrek guztiak), ia 200 gorpuren hondakinak zituen hilerri musulmana (Iruñean musulmanen egonaldiaren inguruko sinesmenak ere berritzeko beharra erakutsi zuen horrek), XII.-XVI. mendeen arteko domingotar komentuaren hondarrak, gaztelu baten harresia (ustez Fernando Katolikoaren agindupean XVI. mendean eraiki zenarena).


Ondare guzti horrekin zer egin galderaren aurrean, udalak erabaki zuen aurri gehienak kendu behar zirela (Beriaingo zabortegi batean Gazteluko Plazako hondakinak aurkitzeak hautsa astindu zuen). Harresia, ordea, aparkalekuan geratu zen (nahiz eta horretarako moztu behar izan eta gero autoeen kutsaduraren aurrean babesik gabe geratu). Oposizioak argudiatu zuen parkina ez zela beharrezkoa, eta burutzeko arrazoi nagusia La Perla hotelari bost izarreko maila ematea zela (aparkalekurik gabe ezin da maila hori erdietsi).

Horren inguruan liburu bat plazaratu zen: Autore asko, Plaza de Castillo, 2003.  

Plaza honetako arkupe batean Iruña kafetegia dago, aldiz, Estafeta kalera doan Xabierko jeitsiera edo kalexkan Goienetxe jauregia dago. Ipar-mendebaldeko txokoan La Perla hotela dago.

 Ondarea 
 Baleztena etxea
 Café Iruña
 Colmenares etxea
 Gazteluko plazako kioskoa
 Goienetxe jauregia Karlos III.a Noblearen monumentua
 Nafarroako jauregia
 La Perla hotela
 Unitate hirukoitz eta arina

 Inguruko kale eta plazak 
 Karlos III.a etorbidea
 Sarasate pasealekua
 San Ignazio etorbidea
 Comedias kalea
 Pozo Blanco kalea San Nikolas kalea
 Zapateria kalea
 Iruñeko Udal Plaza
 Calceteros kalea
 Txapitela kalea Mercaderes kalea
 Estafetako bihurgunea
 Estafeta kalea
 Xabier kalea
 Espoz Mina kalea Espoz Mina zeharkalea
 Ahumadako dukea kalea

 Iruditegia 

 Ikus, gainera 

 Iruñeko Kultura Ondasun zerrenda
 Konstituzio plaza (Donostia)
 Plaza Berria (Gasteiz)
 Plaza Barria (Bilbo)
 Askatasunaren plaza (Baiona)

 Kanpo estekak 
 "Plaza del Castillo", Pamplona histórica, Nabarralde

Kategoria:Gazteluko plaza
Kategoria:Euskal Herriko plaza arkupedunak
Kategoria:Iruñeko kultura ondasunak