Nafarroako Gobernua

Nafarroako Gobernua (Nafarroako Foru Diputazioa ere deitua) Nafarroako Foru Erkidegoaren gobernua antolatzen duen erakunde betearazlea da. 1982ko Nafarroako Foru Hobekuntzak arautu zituen haren botereak.

Nafarroako Foru Hobekuntzak funtzio betearazlea, erregelamenduzkoa eta administratiboa esleitzen dizkio, bai eta Nafarroako foru-araubidearen osotasunaren defentsa bereziki zaintzea ere, eta Nafarroako Parlamentuari eman beharko dio gerta litekeen edozein kontraforuren berri.

Nafarroako Gobernuko lehendakaria ere lege horrek arautzen du, eta Nafarroako Parlamentuak lau urtean behin hautatu eta izendatzen du. Nafarroako Gorteetako kideak, berriz, Nafarroako herritarrek hautatzen dituzte lau urtean behin. Lehendakariak kargua utz dezake Parlamentuak zentsura-mozioa onartzen badu edo konfiantza ukatzen badio.

 Ezaugarriak 
Nafarroako Foru Hobekuntzaren bidez botere betearazlea, legegilea eta administratzailea bereganatu zuen, eta Nafarroako foru erregimenaren defentsaren babesle bihurtu zuen. Nafarroako Parlamentuari edozein kontraforuren berri ematera behartuta dago.

Hobekuntzako IV. kapituluko 29. eta 30. artikuluetan Nafarroako Gobernuko lehendakariaren ardurak zehaztuta daude. Nafarroako Parlamentuak izendatzen du; lehendakariak izendatzen ditu Gobernuko gainerako kideak, eta eginkizunak haien artean banatzen. Nafarroako Gobernuko lehendakariak du Foru Erkidegoko ordezkaritza gorena. Parlamentuak zentsura mozioa onartu edota bere konfiantza ukatuz gero, kargutik kentzen du lehendakaria.

 Gobernu osaketa 
 Lehendakaria 
Gobernuaren burua lehendakaria da. Nafarroako Forua Hobezkuntzaren I. tituluko IV. kapituluan jasotzen dira haren eskuduntziak. Kapitulu horren 29. eta 30. artikuluetan, Nafarroako Foru Komunitateko lehendakaria Nafarroa Garaiaren ordezkaritza gorena duen erakunde gisa definitzen da. Era berean, ikuspegi administratiboaren arabera, Nafarroako Foru Komunitateko lehendakaria hari dagokio Nafarroako Gobernuko lehendakariorde eta kontseilariak izendatzea eta kargutik kentzea, bai eta, hala badagokio, Nafarroako Parlamentua desegitea eta hauteskundeak deitzea ere.

Foru Hobekuntzaren arabera, Nafarroako Foru Komunitateko lehendakariak Nafarroako Parlamenturako hauteskundetan hautetsi izan behar du nahitaez.

Egun, Nafarroa Garaia nahiz Nafarroako Gobernuko lehendakaria Maria Chivite Navascues da.
+ Jaime Ignacio del Burgo Tajadura1979ko apirilaren 19a1984ko maiatzaren 15aUCDUCD • PSN • HB • Orhi MendiJuan Manuel Arza MuñuzuriUCDUCD • PSN • HB • Orhi MendiGabriel Urralburu Tainta1984ko maiatzaren 15a1991ko urriaren 19aPSNPSNJuan Cruz Alli Aranguren1991ko urriaren 19a1995eko uztailaren 3aUPNUPNJavier Otano Cid1995eko uztailaren 3a1996ko ekainaren 19aPSNPSN • CDN • EAMiguel Sanz Sesma1996ko ekainaren 19a2011ko ekainaren 28aUPNUPN • CDNYolanda Barcina Angulo2011ko ekainaren 28a2015eko uztailaren 22aUPNUPN • PSNUxue Barkos Berruezo2015eko uztailaren 22a2019ko abuztuaren 6aGBaiGBai • EH Bildu • Ahal Dugu • I-EMaria Chivite Navascues2019ko abuztuaren 6a2023ko abuztuaren 18aPSNPSN • GBai • Ahal DuguMaria Chivite Navascues2023ko abuztuaren 18aorain karguanPSNPSN • GBai • Zurekin Nafarroa

 Lehendakariordeak 
Nafarroako Gobernuko lehendakariak izendatzen ditu Nafarroako Gobernuko lehendakariordeak, eta gehienez 2 eta gutxienez 0 izango dira. Nafarroako Gobernuko kontseilariena baino maila handiagoko karguaz gain, baina Nafarroako Gobernuko lehendakariarena baino maila txikiagoko karguaz gain,lehendakariordeek ere kontseilaritza bat betetzen dute. Lehendakaria ez bezala, gobernuko lehendakariak berak izendatzen eta kargutik kentzen ditu, eta ez Nafarroako Parlamentuak.

Egun, Nafarroa Garaia nahiz Nafarroako Gobernuko lehen lehendakariordea Felix Taberna Monzon, bigarren lehendakariordea Ana Ollo Hualde eta hirugarren lehendakariordea Begoña Alfaro Garcia dira.

+ Jose Antonio Asiain AialaGabriel Urralburu Tainta1984ko maiatzaren 15a1991ko urriaren 19aPSNMiguel Sanz SesmaJuan Cruz Alli Aranguren1991ko urriaren 19a1995eko uztailaren 3aUPNJuan Cruz Alli ArangurenJavier Otano Cid1995eko uztailaren 3a1996ko ekainaren 19aCDNRafael Gurrea IndurainMiguel Sanz Sesma1996ko ekainaren 19a2003ko ekainaren 30aUPNFrancisco Iribarren Fentanes2003ko ekainaren 30a2007ko abuztuaren 14aUPNRoberto Jimenez Alli (1)Yolanda Barcina Angulo2011ko ekainaren 28a2012ko ekainaren 22aPSNAlvaro Miranda Simavilla (2)2011ko ekainaren 28a2012ko ekainaren 22aPSNLourdes Goikoetxea Zubelzu (1)2012ko ekainaren 22a2015eko uztailaren 22aUPNJuan Sánchez de Muniáin (2)2012ko ekainaren 22a2015eko uztailaren 22aUPNManu Aierdi Olaizola (1)Uxue Barkos Berruezo2015eko uztailaren 22a2019ko abuztuaren 6aGBaiMiguel Laparra Navarro (2)2015eko uztailaren 22a2019ko abuztuaren 6aI-EJavier Remirez Apestegia (1)Maria Chivite Navascues2019ko abuztuaren 6a2023ko abuztuaren 18aPSNJose Mari Aierdi Fernandez (2)2019ko abuztuaren 6a2023ko abuztuaren 18aGBaiFelix Taberna Monzon (1)2023ko abuztuaren 18aorain karguanPSNAna Ollo Hualde (2)2023ko abuztuaren 18aorain karguanGBaiBegoña Alfaro Garcia (3)2023ko abuztuaren 18aorain karguanContigo

 Kontseilaritzak 
Nafarroako Gobernuko kontseilariak Nafarroako Gobernuko lehendakariak izendatzen eta kargugabetzen ditu, eta Nafarroako Gobernuko kontseilaritza bakoitzaren ardurapean daude.

Gaur egungo gobernua 13 kontseilariek osatzen dute, hiru alderdiren artean banatuta: Nafarroako Alderdi Sozialista (8), Geroa Bai (4) eta Zurekin Nafarroa (1).

+ Felix Taberna MonzonLehendakaritza eta BerdintasunaPSNAna Ollo HualdeMemoria, Garaikidetasuna eta EuskaraGBaiBegoña Alfaro GarciaEtxebizitza, Gazteria eta Migrazio PolitikakZurekinJosé Luis Arasti PérezEkonomia eta OgasunaPSNOscar Chivite CornagoLurralde KohesioaPSNCarlos Gimeno GurpegiHezkuntzaPSNMari Carmen Maeztu VillafrancaGizarte Eskubideak, Ekintza Soziala, Kontsumoa eta EnpleguaPSNFernando DomínguezOsasunaGBaiMikel Irujo AmetzagaIndustria eta Trantsizio Ekologiko eta DigitalaGBaiJuan Luis García MartínUnibertsitatea, Berrikuntza eta Eraldaketa DigitalaPSNAmparo López AnteloBarnea, Funtzio Publikoa eta JustiziaPSNJose Mari Aierdi FernandezLanda Garapena eta IngurumenaGBaiRebeca Esnaola BermejoKultura, Kirola eta TurismoaPSN

 Egungo gobernua 

Egungo gobernuaren burua Maria Victoria Chivite Navascues da, Nafarroako Gobernuko lehendakari kargua betetzen duena. 2023ko maiatzaren 28a Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen ondoren, haren alderdiak, Nafarroako Alderdi Sozialistak, Geroa Bai eta Zurekin Nafarroa aliantza osatu zuen hiruko bat osatzeko. Euskal Herria Bilduren babesari esker, Chivite lehendakari izendatu zuten 2023ko abuztuaren 15a, XIII.ko Nafarroako Gobernua ofizialki inauguratuz 2023ko abuztuaren 18a. 13 kontseilarik osatzen dute, eta horietatik 3 lehendakariordeak dira: Félix Taberna Monzon, Ana Ollo Hualde eta Begoña Alfaro García.
+ María ChiviteNafarroako Gobernuko lehendakariaPSNFelix TabernaLehen lehendakariordeaPSNLehendakaritza eta BerdintasunaAna OlloBigarren lehendakariordeaGBaiMemoria, Garaikidetasuna eta EuskaraBegoña AlfaroHirugarren lehendakariordeaZurekinEtxebizitza, Gazteria eta Migrazio PolitikakJosé Luis ArastiEkonomia eta OgasunaPSNOscar ChiviteLurralde KohesioaPSNCarlos GimenoHezkuntzaPSNMari Carmen MaeztuGizarte Eskubideak, Ekintza Soziala, Kontsumoa eta EnpleguaPSNFernando DomínguezOsasunaGBaiMikel IrujoIndustria eta Trantsizio Ekologiko eta DigitalaGBaiJuan Luis García MartínUnibertsitatea, Berrikuntza eta Eraldaketa DigitalaPSNAmparo López AnteloBarnea, Funtzio Publikoa eta JustiziaPSNJose Mari AierdiLanda Garapena eta IngurumenaGBaiRebeca EsnaolaKultura, Kirola eta TurismoaPSN

 Aurreko gobernuak 
+BurgoJaime del Burgo6UCD • PSN • HB • Orhi Mendi1979ko apirilaren 19a1980ko apirilaren 28aJuan Manuel Arza61980ko apirilaren 28a1984ko urtarrilaren 14aJaime del Burgo61984ko urtarrilaren 14a1984ko maiatzaren 15aUrralburu IGabriel Urralburu9PSN1984ko maiatzaren 15a1987ko irailaren 30aUrralburu IIGabriel Urralburu9PSN1987ko irailaren 30a1991ko urriaren 19aAlliJuan Cruz Alli9UPN1991ko urriaren 19a1995eko uztailaren 3aOtanoJavier Otano8PSN • CDN • EA1995eko uztailaren 3a1996ko ekainaren 19aSanz IMiguel Sanz9UPN1996ko ekainaren 19a1999ko uztailaren 28aSanz IIMiguel Sanz9UPN1999ko uztailaren 28a2003ko ekainaren 30aSanz IIIMiguel Sanz11UPN • CDN2003ko ekainaren 30a2007ko abuztuaren 14aSanz IVMiguel Sanz12UPN2007ko abuztuaren 14a2011ko ekainaren 28aBarcinaYolanda Barcina8UPN • PSN2011ko ekainaren 28a2012ko ekainaren 22a8UPN2012ko ekainaren 22a2015eko uztailaren 22aBarkosUxue Barkos11GBai • EH Bildu • Ahal Dugu • I-E2015eko uztailaren 22a2019ko abuztuaren 6aChivite IMaría Chivite13PSN • GBai • Ahal Dugu2019ko abuztuaren 6a2023ko abuztuaren 18a

 Egoitzak 

 Nafarroako jauregia 
Nafarroako jauregia Nafarroako Gobernuaren egoitza nagusia da. Alde Zaharra eta Bigarren Zabalgunearen artean dagoen etxadi bat hartzen du. Gazteluko enparantza, Karlos III.a etorbidea, Pablo Sarasate pasealekua, San Ignazio etorbidea eta Nafarroako Gorteen kalea ditu mugakide.

Hiru fatxada ditu:

 San Ignazioko fatxada: Nafarroako jauregiaren fatxada nagusia da, estilo neoklasikokoa, mendebaldera orientatuta dago, Sarasate pasealekuaren hasieran. Jose Nagusiak egin zuen, 1850. urtean. Erdiko gorputza ordena jonikoko sei zutabek osatua da; zutabeei buru emanez, frontoi hiruki bat dago, brontzezko bi eskultura handik apaindua. Fructuoso Ordunak egin zituen eskultura horiek, Antso III.a Nagusia eta Antso VII.a Azkarra Nafarroako erregeenak. Atikoan marmolezko eskultura multzo bat ageri da, Ordunak egina hori ere; Nafarroako armarria ikusten da multzo horretan, alboetan bi gizon dituela.
 Karlos III.a etorbideko fatxada: Nafarroako jauregiaren ekialdeko fatxada, estilo neoklasikokoa, Karlos III.a Noblearen etorbidera begira dago, Iruñeko Bigarren Zabalgunearen ardatzari begira. Jose eta Javier Yarnoz Larrosa anaiek eraiki zuten, 1934an. Frontoiaren espazio guztia betetzen duen Nafarroako alegoria bat du goian, Fructuoso Ordunak 1934an landua; horma koroa batez hornitutako andre bat da irudi nagusia, Arte Ederrek, Nekazaritzak, Abeltzaintzak, Industriak, Armek eta Merkataritzak inguratua.
 Gazteluko enparantzako fatxada: Gazteluko enparantzara ematen duena da, bitxia bada ere, hiruretan garrantzitsuena. Karlos III.aren fatxadaren estilo berekoa da.

 Ogasunaren egoitza 
Ogasunaren egoitza Nafarroako jauregiaren etxadi berean dago, Karlos III.aren eta Nafarroako Gorteen izkinan. Bi eraikinek osatzen dute: bata 1970eko hamarkadan egin zen, hain zuzen ere, Ekonomia eta Ogasun kontseilaritza hartzeko, eta bestea, 2000ko hamarkadan eraiki zen aplikazio gisa.

 Ingurumenaren egoitza 
Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen kontseilarizak eraikin berri bat okupatu du Iruñeko Gonzalez Tablas kalean 2010eko ekainetik. Eraikin berria da, emisibitate txikikoa eta oso argitsua. Manuel Blasco arkitektoak proiektatu zuen. Eraikinak bost bulego-solairu ditu, 6 000 m2 inguruko azalerarekin, hiru aparkaleku-soto 266 plazarekin eta erabilera publikoko 1 500 m2-ko lorategi-eremu batekin.

 Hezkuntzaren egoitza 
Hezkuntza kontseilaritzako eraikinak Iruñeko Alde Zaharrean du egoitza, Santo Domingoko aldapa, Merkatu eta Maiatzaren bia kaleen artean. Duela gutxi eraikitako eraikina da, inguruko gainerako eraikinekin kontrastea egiten duena. Iruñeko udaletxetik gertu dago.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Eusko Jaurlaritza
 Euskal Hirigune Elkargoa

 Kanpo estekak 
 Nafarroako Gobernuko webgune ofiziala

Kategoria:Nafarroako Gobernua