Emmanuel Intxauspe

Emmanuel Intxauspe (Zunharreta, Zuberoa, 1815eko azaroaren 12a - Onizegaine, Zuberoa, 1902ko irailaren 25a) euskal idazle eta itzultzailea izan zen. Baionan egin zituen eliza ikasketak. 

Jincoac giçonareki eguin patoak otoitz liburua eman zuen argitara 36 urte zituela. 1856. urtean zubererara itzuli zuen San Mateoren ebanjelioa, Bonaparte printzeak hala eskaturik. 1857an Iturriagaren solasaldiak zubereraz eman zituen. Hurrengo urtean itzuli zuen Apokalipsia. 1858. urtean eman zuen argitara Le Verbe Basque bere obra nagusia, eta 1864an prestatu zuen Axularren Gero obraren argitalpen berri bat, atalen ordena aldatuz (haren ustez, Axularrek egingo zukeen erara, eta esaera gordinak kenduz).

Intxausperenak dira, halaber, Le Peuple Basque (1892-1893) Euskal Herriari buruzko lana, Maria Birjinaren hilabetia (1894) eta Kantika Saintiak (1897) erlijiozko lanak.

 Bizitza 
Esan bezala,  Emmanuel Intxauspe 1815eko azaroaren 12an Zunharretan jaio zen, Harismendia etxean. Familiak Zunharreta utzi eta Onizegainera joan zen bizitzera. Intxauspek Baionan ikasketak egin eta 1840. urtean Lacroix apezpikuak ordenaturik apeztu zen.

1842an Baionako ospitale zibileko kapilau izendatu zuten, beranduago Euskal Erakustokia izango zena. 22 urte egon eta Vatikano Kontzilioan teologo aholkulari egon zen 1878. urtera arte. Lau urte beranduago, 1882ko azaroaren 10ean bikario nagusi izendatu zuten. Botere zibilak eragindako arazoei aurre egin behar izan zien, 1889ko legebiltzarreko hauteskundeen ondorioz zenbait erretore tokiz aldatu baitzituzten.  Izan ere, Baionako Karmeldarren Komentuko buru eta Paue eta Betharram ataleko presidente izan zen.  1890. urtean Onizegainen etxe bat eraiki eta hamabi urtez bizi izan zen bertan, azken arnasa eman zuen arte, 1902ko irailaren 25ean hil baitzen, 86 urte zituela. Gaur egun, bere etxea izan zenaren ondoan bere hilarria dago, bertan ehortzi zuten eta.

 Lanak 
Hainbat lan idatzi zituen Intxauspek, erlijioarekin eta euskararekin zerikusia dutenak batik bat. Hona hemen esanguretsuenetariko batzuk: 

 Itzulpenak 
 Danteren comediaren lehen zatia (1890).
 Jesus-Kristen Ebanjelio Saintia sen Mathiuren arauera (1856), zubererara itzulia Bonaparte printzeak eskatua.
 Jesü-Kristen Imitacionia (1883). Tomas Kempiskoaren liburu ospetsuaren bigarren itzulpena zubereraz, lehenengoa Martin Maisterrena izanik. 
 Kantuak 
 Kantika saintiak zuberoaco euskaraz (1897). 142 kantikek osatzen dute obra hau eta otoitzak zein bezperak aurki daitezke. 
 Erlijioa 
 Jinkouac guiçonareki eguin patoac, edo eguiazco religionia (1851) otoitz-liburua, 36 urterekin idatzi zuena.
 Gramatika 
 Le verbe basque (1858), oso lan esanguratsua.

 Bestelakoak 

 Le peuple Basque: sa langue, son origine, ses traditions, ses caractères anthropologiques (1892). Obra honetan euskara “mintzaje güzietako ederrena” dela aipatzen du.
 Axularren Gero bere aldetik berrargitaratu zuen (1864). Liburuari antolamendu berri bat eman zion banaketari buruzko irizpiderik eman gabe. 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Emmanuel Intxauspe literaturaren zubitegian

Kategoria:Zuberoako idazleak
Kategoria:Atharraztar-sorholüztarrak
Kategoria:Zunharreta
Kategoria:Bonaparteren laguntzailea
Kategoria:Jesu Kristoren imitazioa
Kategoria:Euskal itzultzailea
Kategoria:Zuberera
Kategoria:XIX. mendeko Euskal Herriko idazleak