Joan Mari Irigoien

Joan Mari Irigoien Aranberri (Altza, Gipuzkoa, 1948ko irailaren 30a - Donostia, 2023ko maiatzaren 17a) euskal idazlea izan zen. Literatura garaikide honen egilerik emankorrenetarikoa izan da, alde batetik, bereziki eleberria eta poesia landu zituena. Bestetik oso biografia eta pentsamendu aberatsetakoa da Irigoienena. 

 Bizitza 
Nahiz eta ingeniaritza ikasi, ez zuen arlo horretan jardun. Errealaren bigarren taldeko jokalaria izan zen gaztetan, eta gazte zelarik ere aldi baterako Venezuelara joan zen. Bertan Hego Amerikako literatura (Sabato, García Márquez, Benedetti...) ezagutzeko aukera izan zuen. Handik itzulitakoan, Egin egunkarian zuzentzaile aritu zen. Irakasle ere ibili zen, eta Euskal Telebistarako hainbat lan egin zituen.Joan Mari Irigoien, Euskal Idazleen Elkartearen atarian.

Lanik ezagunenak Babilonia eta Lur bat haratago eleberriak ditu (azken hori euskaraz idatziriko fikziozko libururik luzeenetakoa da). Imanol anaia ere idazlea da. Joan Mari Irigoien hogeita lau urtez idazle profesionala izan zen Elkar argitaletxean. 2013ko urrian, ordea, osasun arazoak zirela eta, erretiroa hartu zuen: alboko esklerosi primarioa diagnostikatu zioten: hitzak ahoskatzeko ez ezik, mugitzeko zailtasunak ere izan zituen. Horrek bere jarduna gutxitzera behartu zuen, baina poesia lantzen segitu zuen.Igandeko Berria, 2014ko ekainaren 29a. Azkenik, gaitzak okerrera eginda, 2023ko maiatzaren 17an hil zen.

Eutanasiaren defendatzailea izan zen bere bizitzaren azken fasean, espainiar estatuan legeztatua izan baino lehen ere. "Eutanaxi" deitzen zuen modu afektiboan "Amodiozko gutuna" izeneko poeman."Joan Mari Irigoien (X)" (Markos Zapiain, 2022/08/04). Erreferentziazko figura izan da zentzu honetan ere Euskal Herrian."Joan Mari Irigoien in memoriam" (DMD).

 Lanak 

 Nobela 
 Oilarraren promesa (1973, Gero)thumb|300x300px|Joan Mari Irigoien-en omenezko murala Altzan (Nexgraff. 2024). Oilarraren promesa eta guzti.
 Poliedroaren hostoak (1983, Erein)
 Babilonia (1989, Elkar)
 Consummatum est (1993, Elkar)
 Kalamidadeen liburua (1996, Elkar)
 Lur bat haratago (2000, Elkar)
 Ipuin batean bezala (2002, Elkar)
 Odolean neraman (2004, Elkar)
 Bestea da mundua (Orbetarrak I) (2008, Elkar)
 Haragiaren gauak eta egunak (Orbetarrak II) (2009, Elkar)
 Nor bere bidean (Orbetarrak III) (2010, Elkar)
 Ur arreak, ur garbiak (2011, Elkar)
 Arma, tiro, bammm! (2013, Elkar)
 Derbia (2019, Elkar)Derbi eleberria plazaratu du Joan Mari IrigoinekBerria, 2019-05-30

 Poesia 
 Hutsetik esperantzara (1975, GAK)
 Denborak ez zuen nora (1989, Elkar)
 Hautsa eta maitemina (1998, Elkar)
 Letra txikiaz bada ere (2002, Elkar)
 XX. mendeko poesia kaierak - Joan Mari Irigoien (2002, Susa): Koldo Izagirreren edizioa
 Biziminaren sonetoak (2004, Elkar)
 Bi urtetako kronika fakultatiboa (2015, Elkar)
 Txantxanberde kantaria (2015, Autoedizioa)
 Sorgin-argien ehizan (2022, Elkar)

 Haur eta gazte literatura 
 Bakarneren gaztelua (1986, Erein)
 Udazkenaren balkoitik (1987, Erein)
 Metak eta kometak (1994, Elkar)
 Apaiz zaharraren gitarra (1996, Elkar)
 Komunista.com (2005, Elkar)
 Pistolak eta epistolak (2014, Elkar)<ref>«Irigoienek botere gehiegikeria salatu du 'Pistolak eta epistolak' nobelan», Berria, 2014-12-26</ref>

 Biografia 
 Lope Agirre (1979, Lur)

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Gipuzkoako idazleak
 Euskarazko literatura
 Imanol Irigoien

 Komunikazioa euskaraz ingeniaritzan

 Kanpo estekak 
 «Joan Mari Irigoien», Literaturaren Zubitegia''.
 Joan Mari Irigoien "Berria" egunkarian.
 Bestea da mundua nobelaren inguruko elkarrizketa Argia astekarian
 Leire Zubeldiak Irigoieni eginiko elkarrizketa Gara egunkarian (2010eko abenduaren 30ekoa)
 Igandeko Berrian Juan Luis Zabalak egindako elkarrizketa, 2014ko ekainaren 29an.


Kategoria:Euskal idazleak
Kategoria:Euskarazko eleberrigileak
Kategoria:Euskarazko haur literaturako idazleak
Kategoria:Euskarazko poetak
Kategoria:XXI. mendeko Donostiako idazleak
Kategoria:XX. mendeko Donostiako idazleak
Kategoria:Errealismo magikoa
Kategoria:Euskaltzain urgazleak
Kategoria:Altzatarrak
Kategoria:Euskal Herriko ingeniariak
Kategoria:Gaixotasun neurologikoek hildakoak