Grimm anaiak

Grimm anaiak alemanezko bi idazle izan ziren: zaharrena, Jacob (Hanau, Alemania, 1785eko urtarrilaren 4a - Berlin, Alemania, 1863ko irailaren 20a); gazteena, Wilhelm (Hanau, Alemania, 1786ko otsailaren 24a - Berlin, Alemania, 1859ko abenduaren 16a) .

Alemanez egindako lehen literaturaren ekoizletzat jotzen dituzte adituek, ordu arte germaniar hizkuntz batu idatzirik ez zegoela kontuan hartuta. Izan ere, anaiek Deutsches Wörterbuch () hiztegian lan egin zuten, aleman modernoaren lehenengoetako hiztegia.

 Bizitza 

Hogei urterekin, Jacobek liburuzaintza lanak egin zituen Kassel hirian eta Wilhelm liburutegi berean idazkaria izan zen.

Biak irakasle izan ziren Göttingengo Unibertsitatean; 1837an, unibertsitatetik kaleratu zituzten, Ernesto Augusto Hannoverkoa erregearen aurka protesta egin zutelako. Hurrengo urtean, Berlingo Humboldt Unibertsitatean hasi ziren eskolak ematen.

 Lanak 

Haur-literaturaren historian idatzitako ipuin ospetsuenen artean, Grimm anaiek idatziz jasotakoa daude, Edurnezuri, Loti ederra edo Errauskine, tartean. Ipuin horiek guztiak ahozko tradiziotik jaso zituzten, beren ukitua ere emanda.

1812an, Alemaniako ipuinen bilduma argitaratu zuten, Kinder- und Hausmärchen izenburuarekin (). 1814an beste sorta bat kaleratu zuten.

 Ipuin hautatuak 
 Hänsel und Gretel (Hansel eta Gretel).
 Rattenfänger von Hameln (Hamelingo txirularia).
 Rumpelstilzchen (; ).
 Dornröschen (Loti Ederra).
 Schneewittchen (Edurnezuri).
 Der Geist im Glas (Botilako jeinua).
 Daumesdick (Erpurutxo).
 Das tapfere Schneiderlein (Jostun txiki ausarta).
 Aschenputtel (Mari Errauskin).
 Schuhmacher und die Heinzelmännchen (Zapataria eta iratxoak).
 Der Froschkönig (Igel printzea).
 Die goldene Gans (Urrezko antzara).

 Zineman 
1937an, Walt Disneyk Grimm anaien liburuetako Edurnezuri zinemako pantailara eraman zuen; eta 1950ean, Errauskine.

 Euskaratuak 
 Grimm anayak. Ipuñak (1929, Verdes-Atxirika argitaletxea). Lau lauŕlekotan (pezetatan) salgai jarri zuten. Grimm anaienetik itzulitako ipuinak hauek izan ziren, hamalau: «Antxumiak eta otsua»; «Eduŕne Zuriñe»; «Txano txu goŕija»; «Jone zuŕa»; «Oyaneko e txe txuba»; «Eduŕzuriñe ta Loragoŕiñe»; «Amordia, aŕantzalia ta emaztia»; «Buru argija»; «Brema´ko abeslarijak»; «Bakaldun belea»; «Guzuŕa aŕua da»; «Lo luzia»; «Zorigaiztokua».

Geroztik, beste hainbat itzulpen egin dira.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Alemanierazko literatura

 Kanpo estekak 
 Karlos del Olmo: "Grimm anaiak bizkaitarrak ei ziren". Euskaldunon Egunkaria, 2002-06-01
 Izaskun JAUREGI: "Bazen behin... eta oraindik bada.", Argia. 2013.

Kategoria:Grimm anaiak
Grimm
Grimm
Grimm
Grimm