Paul Newman

Paul Leonard Newman (Shaker Heights, Ohio, 1925eko urtarrilaren 26a - Westport, Connecticut, 2008ko irailaren 26a) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea eta zinema zuzendaria izan zen, 1986ko The Color of Money filmean burututako antzezpenari esker gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen.

 Biografia 
Bere aita, Arthur Samuel Newman, judu estatubatuarra zen eta ama, Theresa Garth, Austrohungariar imperiokoa (gaur egungo Eslovakia). Paul Newmanek 1943 eta 1945 artean soldautza bete zuen, Okinawa eta Guameko baseetan.

Bigarren Mundu Gerran borrokatu ostean, Yale Unibertsitatean eta New Yorkeko Actors Studioan ikasi zuen. Aktore lanean, Broadwayen hasi zen. 1954an lehen filman jokatu zuen, The Silver Chalice izenekoan, zein, Newmanen hitzetan, 1950eko hamarkadako film txarrena zen. Hala ere, paper arrakastatsuak lortu zituen horren geroztik. Begi urdineko eta tankera oneko aktore polita baino gehiago izan nahi zuenez, 1950eko, 1960ko eta 1970eko hamarkadetan mota guztietako paperak egin zituen. Horrek belaunaldi berriaren errespetua eman zion.
2008 hasieratik birikako minbizia zuen eta, kimioterapiak huts egin ostean, bere azken egunak familiaren ondoan pasatzea erabaki zuen, irailaren 26an hil zen arte.

 Filmografia 

 Aktore moduan 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
UrteaFilmaZuzendariaEkoizleaIzenburuak (es,fr)1954The Silver ChaliceVictor Saville -- 1956Somebody Up There Likes MeRobert WiseMetro-Goldwyn-Mayer 1956The RackArnold Laven -- 1957Until They SailRobert WiseMetro-Goldwyn-Mayer 1957The Helen Morgan StoryMichael Curtiz -- 1958The Long, Hot SummerMartin Ritt20th Century Studios 1958Rally Round the Flag, Boys!Leo McCarey -- 1958Cat on a Hot Tin RoofRichard BrooksMetro-Goldwyn-Mayer 1958The Left Handed GunArthur PennWarner Bros. 1959The Young PhiladelphiansVincent ShermanWarner Bros. Pictures 1960ExodusOtto PremingerOtto Preminger Film1960From the TerraceMark Robson -- 1961The HustlerRobert Rossen20th Century Studios 1961Paris BluesMartin RittUnited Artists Corporation1962Sweet Bird of YouthRichard Brooks -- 1962Hemingway's Adventures of a Young ManMartin Ritt -- 1963The PrizeMark RobsonMetro-Goldwyn-Mayer 1963A New Kind of LoveMelville Shavelson -- 1963HudMartin RittParamount Pictures1964The OutrageMartin Ritt -- 1964What a Way to Go!J. Lee Thompson --1965Lady LPeter UstinovLes Films Concordia1966Torn CurtainAlfred HitchcockUniversal Pictures 1966A Year Toward TomorrowEdmond Levy --1966HarperJack SmightWarner Bros.1967Cool Hand LukeStuart RosenbergWarner Bros. 1967HombreMartin Ritt --1967The Secret War of Harry FriggJack SmightUniversal Pictures 1969WinningJames Goldstone -- 1969Butch Cassidy and the Sundance KidGeorge Roy Hill20th Century Studios1970WUSAStuart Rosenberg --1970King: A Filmed Record... Montgomery to MemphisSidney Lumet --1971Sometimes a Great NotionPaul NewmanUniversal Pictures 1971Once Upon a WheelDavid Winters --1972Pocket MoneyStuart Rosenberg -- 1972The Life and Times of Judge Roy BeanJohn Huston --1973The StingGeorge Roy HillUniversal Pictures 1973The Mackintosh ManJohn Huston -- 1974The Towering InfernoJohn Guillermin20th Century Studios1975The Drowning PoolStuart RosenbergWarner Bros. 1976Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History LessonRobert Altman -- 1976Silent MovieMel Brooks -- 1977Slap ShotGeorge Roy Hill --1979QuintetRobert Altman --1980When Time Ran OutJames GoldstoneWarner Bros.1981Absence of MaliceSydney PollackColumbia Pictures 1981Fort Apache, The BronxDaniel Petrie --1982The VerdictSidney Lumet20th Century Studios1984Harry & SonPaul Newman -- 1986The Color of MoneyMartin ScorseseTouchstone Pictures 1989BlazeRon SheltonTouchstone Pictures1989Fat Man and Little BoyRoland JofféParamount Pictures1990Mr. and Mrs. BridgeJames IvoryCineplex Odeon Films1991Here's Looking at You, Warner Bros.Robert Guenette --1993La Classe américaineMichel HazanaviciusWarner Bros.1994Nobody's FoolRobert Benton --1994The Hudsucker ProxyJoel CoenSilver Pictures 1998TwilightRobert BentonParamount Pictures1999Message in a BottleLuis MandokiTig Productions2000Where the Money IsMarek KanievskaPolyGram Filmed Entertainment 2002Road to PerditionSam MendesDreamWorks 2003Our TownJames Naughton --2006Roving MarsGeorge ButlerThe Kennedy/Marshall Company2006Cars (ahotsa)2008The MeerkatsJames HoneyborneBBC Film 2015Winning: The Racing Life of Paul NewmanAdam Carolla --2015Tab Hunter ConfidentialJeffrey Schwarz --

 Zinema zuzendari moduan 
Taula honetan ikus daitezke zuzendutako filma bakoitzaren bi aktore, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):
UrteaFilmaAktoreakEkoizleaIzenburuak (es,fr)1968Rachel, RachelJoanne Woodward, James Olson --1971Sometimes a Great NotionPaul Newman, Henry FondaUniversal Pictures 1972The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon MarigoldsJoanne Woodward, Will Hare20th Century Studios 1980The Shadow BoxJoanne Woodward, Christopher Plummer --1984Harry & SonRobby Benson, Ellen Barkin -- 1987The Glass MenagerieJoanne Woodward, John Malkovich -- 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ohioarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako aktoreak
Kategoria:Gizonezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Ohorezko Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Estatubatuar juduak
Kategoria:Eslovakiar estatubaturrak
Kategoria:Birikako minbiziaren ondorioz hildakoak
Kategoria:Bigarren Mundu Gerrako militarrak
Kategoria:Kennedy Sarien irabazleak
Kategoria:Zuzendari onenaren Urrezko Globo saridunak
Kategoria:Cannesko Zinemaldiko gizonezko interpretazio onenaren saridunak
Kategoria:Bigarren Mundu Gerrako Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadako pertsonala