Joan Batista Artxu

Joan Batista ArtxuEIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak. —frantses grafian, Jean-Baptiste Arxu edo Archu— (Altzürükü, Zuberoa, 1811ko irailaren 11 – La Réole, Okzitania, 1881eko ekainaren 9a) euskal idazlea izan zen.

 Bizitza 
Altzürükütarra, lanbidez irakasle aritu zen Bordele eta La RéolenDavantek Girondako hiri honen izena ez ote den "Larreola" euskaldunetik etorriko espekulatzen du; aldiz, latinezko la regula du jatorri, regula edo araua, kasu honetan monastikoa.. Gero ikuskari lana ere burutu zuen.

Azken hiri horretan kargu publiko inportanteak izan zituen eta bertan hil zen 1881ean.

 Lanak 
 Itzulpenak 
 La Fontainaren Aleghia berheziak neurt-hitzez franzesetik uskarara itzuliak (Skolazaliak, 1848, La Reula). Davantek bere erreferentziazko antologian haietako batzuk biltzen ditu.
 Ruthen liburua eta beste erlijio-testu batzukItzulitako erlijio-liburuak Klasikoen gordailuan. itzuli zituen zubererara Luis Luziano Bonaparterentzat; Baiona, 1886. Lan horretan Manuel Intxauspe ordezkatu zuen, hura Bonaparterekin haserretu zenean.

 Kantuak, olerkiak 
 Kantu patriotikak (1848, Baiona); Marseillesa edo Le chant du départ bezalako kantu iraultzaileak itzuli zituen eta beste bi idatzi zituen, bata euskaldunen aldekoa eta bestea errepublikazaleen aldekoa.
 1847an Beñat Etxepareren olerki batzuk eta Arnaud Oihenarten atsotitz batzuk bildu zituen bere frantsesezko itzulpenarekin. Ez ei dira bere lanik onenak.

 Hizkuntzaz 
 Bi mihiren gramatika, uskara eta frantzesa (1852. Gramatika elebidun bat da, hiztegia ere dakarrena eta Ipar Euskal Herriko eskoletan erabiltzekoa; zubereran oinarrituta baina Joan Tartas bezala ekialdeko behe-nafarreraz idatzia

Alegiak eta hiztegia Klasikoak bildumako 33. zenbakian berrargitaratu dira.

 Iturriak 
 Jean-Louis Davant: Zuberoako literaturaz. Antologia laburra, Euskaltzaindia, Bilbo, 2008; 49-53.or.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Bernart Etxepare
 Arnaut Oihenart

 Kanpo loturak 
  Joan Batista Artxu, Literaturaren Zubitegian.
  Alegiak, Klasikoen Gordailuan.
  Jaioterrian dagoen oroitarria Euskomedian.

Kategoria:Zuberoako idazleak
Kategoria:Altzürükütarrak
Kategoria:Erromantizismoa Euskal Herrian