Xabier Olarra

Xabier Olarra (Tolosa, Gipuzkoa, 1953ko irailaren 5a - ) euskal idazlea eta itzultzailea da. Olarrak hiru alditan irabazi du Euskarazko Literatura Itzulpena Euskadi saria  eta 2025ean Itzultzaile Baten Lanari Sari Nazionala jaso zuen. 

 Biografia 

Filosofia eta Letretan lizentziatua (Hizkuntza Erromanikoak), euskara eta euskal literaturako irakasle izana da hainbat urtez. Nafarroako Gobernuko itzultzaile izan zen 1988tik, erretiroa hartu zuen arte. Joseba Urteagarekin eta Jose Manuel Gonzalezekin batera Igela argitaletxea jarri zuen martxan.

2006an, Literatura Itzulpengintzako Euskadi Saria jaso zuen lehen aldiz Estilo ariketak liburuarekin, Raymond Queneauren Exercices de style liburuaren itzulpenagatik.

2012an, Arantzazu Royorekin batera, Euskadi saria jaso zuen "Euskal hizkuntzako literatura itzulpena" kategorian, Jakobian eraikina liburuagatik. Faulkner, Chandler, Hammett, Capote, Ford Madox Ford, Thompson, James M. Cain, Jean-Paul Sartre edo James Joyce idazleen lanak euskaratu ditu.

2016an, Literatura Itzulpengintzako Euskadi Saria irabazi zuen, oraingoan, Ulises lanagatik, James Joyceren Ulysses lanaren itzulpena.

2025ean, Itzultzaile Baten Lanari Sari Nazionala jaso zuen. Epaimahaiaren arabera, Olarra "euskararen historiaren itzultzaile bikain, garrantzitsu, oparo eta diziplinartekoenetako bat da. Euskarazko nobela beltzaren aitzindari eta sartzaile nagusia, Olarra jariakortasun handiz mugitu da genero, garai, erregistro eta hizkuntzen espektro zabal batean zehar. Lau hamarkadatik gorako ibilbide luze eta bikaina, itzulitako lanen kalitatean eta konplexutasunean nabarmentzen dena ".

 Lanak 
 Haur eta gazte literatura 
 Asteazkenez amaitu zen astea (1989, Elkar)
 Eskolan ikasten ez direnak (1996, Elkar)

 Itzulpenak 

 Joyce, James: Ulises (2015). Iruñea, Igela.
 Dashiell Hammett: Kristalezko giltza (2014). Iruñea, Igela
 Ian McEwan: Hoben-ordaina (2012). Iruñea, Igela
 Alaa Al Aswani: Jakobian eraikina (2011). Iruñea, Igela
 Lorenza Mazzetti: Zerua gainbehera dator (2010). Iruñea, Igela
 Agatha Christie: Stylesko gertaera misteriotsua (2010). Iruñea, Igela
 Bill S. Ballinger: Segundorik luzeena (2009). Iruñea, Igela.
 W. Somerset Maugham: Sei istorio (2008). Iruñea, Igela.
 J.R.R. Tolkien: Hobbita (2008). Iruñea, Igela.
 Bill S. Ballinger: Ilegorriaren emaztea (2007). Iruñea, Igela.
 Raymond Queneau: Estilo-ariketak (2005). Iruñea, Igela.
 Mark Haddon (2006) Txakurrari gauean gertatutako istripu bitxia. Iruñea, Igela.
 Thompson, Jim (2006) 1280 arima. Iruñea, Igela.
 Cain, James M. (2005) Postariak bi aldiz deitzen du beti. Iruñea, Igela.
 Agatha Christie: Orient-Expresseko hilketa. (2004). Iruñea, Igela.
 Agatha Christie: Roger Ackroyden hilketa (2004). Iruñea, Igela.
 Sacks, Oliver (2003) Antropologo bat Marten. Donostia, EHU, ZIO.

 Cain, James M. (2002) Iruzurgilea. Iruñea, Igela.

 Márai, Sándor (2002) Azken hitzordua. Iruñea, Igela.

 Bierce, Ambrose (2000) Deabruaren hiztegia. Euba, Ibaizabal.

 Capote, Truman (2000) Kameleoientzako musika. Iruñea, Igela.

 Ford, Ford Madox (1999) Historiarik goibelena. Iruñea, Igela.

 Hemingway, Ernest (1998) Francis Macomber eta beste… Iruñea, Igela.

 Hammett, Dashiell (1997) Maltako belatza. Iruñea, Igela.

 Hammett, Dashiell (1996) Uzta gorria. Iruñea, Igela.

 Stevenson, Robert L. (1994) Ballantraeko premua. Iruñea, Igela.

 Capote, Truman (1993) Odol hotzean. Iruñea, Igela.

 London, Jack (1992) Midasen kuttunak. Iruñea, Igela.

 Cain, James M.(1991) Galbidea. Iruñea, Igela.

 Chandler, Raymond (1991) Ez adiorik. Iruñea, Igela.

 Capote, Truman (1990) Eskuz landutako hilkutxak. Iruñea, Igela.

 Faulkner, William (1990) Santutegia. Donostia, Elkar.

 Fitzgerald, Francis Scott (1990) Gatsby handia. Iruñea, Igela.

 Conan Doyle, Arthur (1989) Zirriborro eskarlata. Iruñea, Igela.

 McCoy, Horace (1989) Zaldiak akatzen ditugu ba… Iruñea, Igela.

 Sartre, Jean Paul (1987) Nekrassov. Donostia, Antzerti.

 Thompson, Jim (1986) 1280 arima. Donostia, Elkar.

 Cain, James M. (1983) Karteroak beti deitzen du bi aldiz. Donostia, Elkar.

 Sariak 
 2006an, Itzulpenaren Euskadi saria Queneau, Raymond: Estilo-ariketak (2005). Iruñea, Igela.

 2012an, Itzulpenaren Euskadi saria, Arantzazu Royorekin batera Al Aswani, Alaa: Jakobian eraikina (2011). Iruñea, Igela.

 2013an, Dabilen Elea saria eman zioten, egindako ibilbideagatik.

 2016an, Itzulpenaren Euskadi sariaEitb.eus: "Euskadi sariak 2016, Luis Garde, Xabier Olarra eta Gabriela Ybarrarentzat" Joyce, James: Ulises (2015). Iruñea, Igela. eleberriaren euskaratze lanagatik.
 2025ean, Itzultzaile Baten Lanari Sari Nazionala.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 31 eskutik

 Kanpo estekak 
 Xabier Olarra NorDaNor euskal itzulpengintzaren datu-basean

Kategoria:Tolosako idazleak
Kategoria:Euskal Herriko itzultzaileak
Kategoria:Euskal idazleak