Sigourney Weaver

Sigourney Weaver, jaiotzako izen-deiturez Susan Alexandra Weaver (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1949ko urriaren 8a) zinema, telebista eta antzerkiko aktore eta ekoizle estatubatuarra da. Oscar sarietarako eta Aktoreen Sindikatuko sarietarako hautagaia izan da. Bi Urrezko Globo irabazi ditu dramako aktore onenaren eta aktorerik onenaren ataletan, hainbat Saturn Awards (Aliens eta Avatar) eta aktorerik onenaren BAFTA saria. Oscar saririk irabazi ez duen arren, 1986an bi izendapen jaso zituen, bata Dian Fossey zoologo kontserbatzailearen paperarengatik Gorillas in the Mist filmean, eta bestea, Working Girl filmarengatik, nahiz eta kasu horretan bigarren aktorearena zen. Alien sagako hainbat filmetan Ellen Ripley teniente rolean egindako lanengatik ezaguna da: Alien, zortzigarren bidaiaria (1979), Aliens (1986), Alien 3 (1992) eta Alien: Resurrection (1997). Beste film ezagun batzuetan ere parte hartu du: Avatar (2009), Ghostbusters (1984), Gorillas in the Mist (1988), Working Girl (1988), Copycat (1994), The Ice Storm (1997), Snow White: A Tale of Terror (1997), eta The Village (2004). Zientzia-fikzioaren erregina ere esaten zaio.

2016ko irailean, Donostia Saria jaso zuen Donostiako Nazioarteko Zinemaldian.

2024ko otsailaren 10ean Nazioarteko Goya Saria jaso zuen eta María Luisa Solá bikoizketako aktoreari, gaztelaniazko ahotsari eskaini zion.

 Biografia 
Leroy Hospital-en jaio zen. Pat Weaver telebistako produktore exekutiboaren eta Elizabeth Inglis aktore britainiarraren alaba da. Amak senarra eta seme-alabak zaintzeko alde batera utzi zuen aktore lana. Familian bere osaba, Doodles Weaver aktore eta komediantea ere nabarmentzen da. Haurtzaroan leku askotan bizi izan zen. Hamahiru urte zituela, gainerakoek baino altuera handiagoa  –182 cm luze da– zuen, eta horregatik iseka egiten zioten ikaskideek.

1962an, familia San Frantziskora joan zen bizitzera. Esperientzia ez zen batere atsegina izan harentzat. Ondoren, Connecticuteko ekialdera joan ziren, eta Ethel Walker Schoolen matrikulatu zen, aurreko ikastetxeko arazo berak izanik. 

 Aktore ibilbidea 
Sigourney Weaver izena 1963an erabiltzen hasi zen, Francis Scott Fitzgeralden Gatsby Handia eleberriko pertsonaiaren omenez. Eskolako antzerki lan batzuetan parte hartu zuen eta 1965ean troupe batean aktore lanetan aritu zen. 1967an graduatu zen eskolan, eta denboraldi batez egon zen Israelen. Hantxe ezagutu zuen Aaron Lathmane erreportaria, eta harekin harremanetan hasi zen, baina apur bat geroago banandu egin ziren.

1969an, ingelesezko literaturan matrikulatu zen Stanford Unibertsitatean. Ikasketak amaitu zituenean, New Yorkeko Yale School of Draman sartu zen, eta 1973an antzerkian hasi zen lanean. 1984ko urriaren 1ean Jim Simpsonekin ezkondu zen, eta harekin alaba bat izan zuen, Charlotte Simpson, 1990eko apirilaren 13an jaioa. Hainbat hizkuntza hitz egiten ditu, besteak beste frantsesa eta alemana. New Yorken edo Santa Barbaran bizi da.

 Debuta eta ezagun egitea 
Bere zinema-debuta Woody Allen zuzendariaren Annie Hall (1977) filmean egin zuen, Allenen ondoan pertsonaia txiki bat interpretatuz. Bi urte geroago, aktorea Ripley teniente gisa agertu zen Alien sagaren lehen zatian, Alien (1979) izenekoan. Pertsonaiak hiru jarraipen film izan zituen: Aliens (1986), Alien 3 (1992) eta Alien Resurrection (1997). Azken bi horietako ekoizlea ere izan zen. Roger Ebert kritikariak, James Cameronek zuzendutako filmean parte hartu zuenean, hauxe adierazi zuen: «Weaverrek,   pantailan dagoen denbora gehienean, interpretazio indartsu eta atsegina egiten du. Hariari eusten dio dena elkartuta». Emakumezko aktore onenaren Oscar sarirako hautagaia izan zen, eta beldurrezko film batengatik sari horretarako hautagaitza lortu duten emakume aktore bakarretakoa izan da. Ghostbusters (1984) arrakastatsuekin eta Ghostbusters II (1989) bere jarraipenarekin jarraitu zuen. Bi filmetan Bill Murray, Dan Aykroyd eta Rick Moranis izan zituen ondoan.

 Lan nabarmenak 
Hamarkadaren amaieran, bere ibilbide profesionalean ondoen baloratutako paperetako bi interpretatu zituen, 1988an, Working Girl komedian (Harrison Ford eta Melanie Griffith), eta Gorillas in the Mist drama; hor, Dian Fossey zoologo kontzerbatzailea intepretatu zuen. Fossey gisa egin zuen interpretazioari buruz, Emanuel Levy kritikariak hauxe esan zuen: «Sigourney Weaverrek interpretazio bikaina egin du, Oscarra merezi duena». Urrezko Globoa irabazi zuen bi interpretazio horiengatik, aktorerik onenaren eta dramako aktore onenaren kategorietan, hurrenez hurren; eta Óscar sarietarako hautagatzak lortu zituen, emakumezko aktore onenaren eta aktorerik onenaren kategorian, eta urte berean bi izendapen lortu dituen aktore bakarretakoa izanik. 1990eko hamarkadan, Copycat (1995) filmean, agorafobia zuen Helen Hudson pertsonaia interpretatu zuen; edo Ang Leek zuzendutako The Ice Storm (1997) filmean, Urrezko Globo Sarietarako beste kandidatura bat izan zuen, bigarren mailako aktore gisa eta kategoria berean BAFTA irabazi zuen. Ondoren, Julianne Moorerekin egin zuen A Map of the World (1999) eta Urrezko Globorako hautagaia izan zen berriro. Dan Lybarger-t1ek adierazi zuenez, «Sigourney Weaver bikain dago, baita filma formalegia denean ere». 

2001ean Heartbreakers komediaren protagonista izan zen, eta Jennifer Love Hewitt eta Gene Hackman-ekin batera jardun zuen. 2004an M. Night Shyamalan The Village filman parte hartu zuen. Handik urte batzuetara, Douglas McGrathek zuzendutako Infamous (2006) drama koralean parte hartu zuen. Truman Capoteren lagun mina zen Babe Paley interpretatu zuen, eta Sandra Bullock, Toby Jones eta Gwyneth Paltrowek ere hartu zuten parte.

Gaztela eta Leongo Salamancan Vantage Point akzio-filma (2008) filmatu zuen Dennis Quaid eta Matthew Foxekin batera. Urte horretan bertan eman zion ahotsa Axiom ontziko ordenagailuari WALL·E film animatuan, animaziozko film onenaren Oscar saria irabazi zuena.

Hurrengo urtean, miniserie edo telefilmeko aktore onenaren Urrezko Globorako, miniserie edo telefilmeko aktore protagonista onenaren Emmy Sarietarako eta miniserie edo telefilmeko aktore onenaren Aktoreen Sindikatuko Sarirako izendapenak jaso zituen, Prayers for Bobby (2009) telefilmearekin. 2009an ere James Cameronen agindupean lan egin zuen berriro zinemaren historiako film arrakastatsuenean, Avatar, nazioartean  2.700 milioi dolar baino gehiago bildu zuena. You Again (2010) komedian parte hartu zuen, eta Jamie Lee Curtis eta Betty Whiterekin lan egin zuen. Lou Lumenick zinema-kritikariak hauxe esan zuen: «You Again zine-eskoletan irakats liteke film bat ez egiteko moduaren adibide gisa. Eta nola ez umiliatu aktore beteranoak».

2011ko irailaren 23an, Abduction ekintza-zinta estreinatu zen, Taylor Lautner protagonista zuela, Bennett doktorea interpretatu zuen. 2011. urtearen amaieran, Vamps film komikoan parte hartu zuen, non Alicia Silverstone ere agertu zen. 2012an, Rampart ekintza-zinta estreinatu zuen Woody Harrelson-ekin, The Cold Light of Day, Bruce Willisekin batera, eta Rodrigo Cortés espainiarrak zuzendutako Red Lights filma, Robert De Niro eta Cillian Murphy aktoreen ondoan. Urte hartako uztailetik abuztura bitartean USA Network kateak emandako Political Animals miniseriearen protagonista izan zen.

2014. urtean Ripley-ren paperari berriro heldu zion hamazazpi urte geroago, bere ahotsa Alien: Isolation bideojokoan jarriz, eta James Cameronen Avatar-en hirugarren jarraipenean agertuko zela berretsi zuen. 2014. urtean Weaver Exodus: Gods and Kings filmean agertu zen, Tuya interpretatuta, Christian Bale, Joel Edgerton eta Ben Kingsley-rekin batera.

New Yorkeko Comic Con-en, 2016ko urrian egin zen bileran, Marvel's The Defenders-en parte hartuko zuela baieztatu zen, eta Marvel's The Defersen 2017. urteko abuztuan estreinatu zen.

2024ko Goya Sarien edizioan, Nazioarteko Goya saria jaso zuen zinemaren munduan egindako ibilbide osoagatik, eta eskerrak eman zizkion, bereziki, María Luisa Solák, Goyaren ahotsa Espainiara itzuli duen bikoizketako aktoreari.

 Filmografia hautatua 
FilmakUrteaTituluaPaperaOharrak1977Annie HallAlvy Singer-en hitzordua1978MadmanGale1979Alien, zortzigarren bidaiariaEllen Ripleyk1981EiewitnessTony Sokolow1982The Year of Living DangerouslyJill Bryant1983Deal of the CenturyCatherine DeBoto1984GhostbustersDana Barrett1985Une femme ou deuxJessica Fitzgerald1986AliensEllen RipleykIzendatua Emakumezko aktore onenaren Oscar sarirakoIlargi Erdiko kaleaLauren Slaughter1988Gorilak lainopeanDian FosseyIzendatua Emakumezko aktore onenaren Oscar sarirako
Aktore onenaren Urrezko Globoa - DramaGirl lantegiaKatharine ParkerAktore onenaren Urrezko Globoa
Izendatua aktore onenaren Oscar sarirako

Aktore onenaren BAFTA sarirako1989Ghostbusters IIDana Barrett1992Alien 3Ellen Ripleyk1492: paradisuaren konkistaGaztelako Isabel I.a1993Dave, lehendakaria egun batezEllen Mitchell1994Death and the MaidenPaulina Escobar1995JeffreyDebra MoorhouseCopycatHelen Hudson1997Izotz-ekaitzaJaney CarveyAktore onenarentzako Urrezko Globorako izendatua 
BAFTA aktorerik onenariSnow White: A Tale of TerrorLady Claudia HoffmanSAGUES sarietarako izendatua
Emmy sarietarako izendatuaAlien: berpizkundeaEllen Ripleyk1999A Map of the WorldAlice GoodwinAktore onenaren Urrezko Globoa izendatua- DramaOrbitatik kanpoko heroiakGwen DeMarco2001HeartbreakerrakAngela Nardino / Max Conners / Ulga Yevanova2002The Guys (denon kuraia)Joan2003HoleakLouise "The Warden" Walker2004Irudimenezko heroiakSandy TravisVillageAlice Hunt2006Snow CakeFreeman muga2007The Girl in the ParkJulia2008Vantage PointRex BrooksBaby AmaChaffee BicknellWALL·EAxiomaren konputagailuaThe Tale of DespereauxKontalaria2009Prayers for BobbyMary GriffithSAGUES sarietarako izendatua
Emmy sarietarako izendatuaAvatarZuzendaria Grace Augustine2010You AgainRamonaCrazy on the OutsideBikia2011AbdukzioaZuzendaria BennettPaulGrandotea2012Lights sareaMargaret MathesonThe Cabin in in the WoodsZuzendariaCold Light of DayJean CarrackAnimalia politikoakElaine BarrishVampakZizareak2014Exodus: Gods and KingsZureaNire depresioaAhotsa2015TxapaMichelle Bradley2016Monster Calls-iAmonaGoya sarietarako izendatuaGhostbustersZuzendaria Gorin sarraskiaKameoaEsanahiaZuzendaria Rachel Jane2020My Salinger YearMargaret2021Ghostbusters: AfterlifeDana Barrett2022Good HouseHildy GoodAvatar: The Way of WaterKiri Sully doktorea Grace AugustineGardener masterraHaverhill arauaCall JaneVirginia2023Alice Hart-en Lost FlowersJune Hart
TelebistaUrteaIzenburuaPaperaOharrakErreferentziak1976SomersetAvis RyanAtal 11986 2010Saturday Night LiveBere burua (aurkezlea)2 atal 1997Snow White: A Tale of TerrorLady Claudia HoffmanSAG sarietarako izendatua
Emmy Sarietarako izendatua 2002FuturamaThe Female Planet Express ShipAktore ahotsa
Atala: "Love and Rocket"2008Eli StoneTerapeutaAtala: "The Path"2009Prayers for Bobby (Plegarias por Bobby)Mary GriffithSAG sarietarako izendatua
Emmy Sarietarako izendatua2012Political AnimalsElaine Barrish6 atal2015Penn Zero: Part-Time HeroLady StarblasterAktore ahotsa
Atala: "Lady Starblaster"2015, 2017Doc MartinBeth Traywick2 atal2017The DefendersAlexandra Reid6 atal2019Full Frontal with Samantha BeeRipleyAtala: "Not the White House Correspondents' Dinner 2019"2019The Dark Crystal: Age of ResistanceNarratzaileaAktore ahotsa
Atala: "End. Begin. All the Same."2020Call My Agent!Sigourney WeaverAtala: "Sigourney"2023The Lost Flowers of Alice HartJune HartSerie txikia

 Sariak 

 Oscar Sariak 
UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1987Emakumezko Aktore onenaAliensIzendatua1989Emakumezko Aktore onenaGorilas en la nieblaIzendatuaBigarren mailako Emakumezko Aktore onenaWorking GirlIzendatua

 Urrezko Globoak 
UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2013Miniserie edo telefilmetako Emakumezko Aktore onenaPolitical AnimalsIzendatua2010Miniserie edo telefilmetako Emakumezko Aktore onenaPrayers for BobbyIzendatua2000Emakumezko Aktore onena - DramaA Map of the WorldIzendatua1997Bigarren mailako Emakumezko Aktore onenaLa tormenta de hieloIzendatua1988Working GirlIrabazlea  Emakumezko Aktore onena- DramaGorilas en la nieblaIrabazlea  1986Emakumezko Aktore onena - DramaAliensIzendatua

 BAFTA Sariak 
UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1990Bigarren mailako Emakumezko Aktore onenaWorking GirlIzendatua1998La tormenta de hieloIrabazlea  

 Aktore Sindikatuaren Sariak 
UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1998Miniserie edo telefilmetako Emakumezko Aktore onenaSnow White: A Tale of TerrorIzendatua2010Prayers for BobbyIzendatua

 Emmy Sariak 
UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1998Miniserie edo telefilmetako Emakumezko Aktore onenaSnow White: A Tale of TerrorIzendatua2009Prayers for BobbyIzendatua

 Goya Sariak 
UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2016Bigarren mailako Emakumezko Aktore onenaUn monstruo viene a vermeIzendatua2024Nazioarteko Goya IbilbidearengatikIrabazlea  

 Donostiako Nazioarteko Zinema Jaialdia 
UrteaKategoriaPelikulaEmaitza2016Donostia SariaIbibidearengatikIrabazlea  

 Saturn Sariak 
UrteaKategoriaPelikulaEmaitza1979Emakumezko aktore onenaAlien: el octavo pasajeroIzendatua1986AliensIrabazlea  1993Alien 3Izendatua1997Alien: resurrecciónIzendatua1999Galaxy QuestIzendatua2009Bigarren mailako Emakumezko Aktore onenaAvatar

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Newyorkarrak
Kategoria:Donostia Sariaren irabazleak (Zinemaldia)
Kategoria:Drama emakumezko aktore onenaren Urrezko Globo saridunak (zinea)
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako emakume aktoreak
Kategoria:Sigourney Weaverrek antzeztutako telesailak
Kategoria:Sigourney Weaverrek antzeztutako filmak