Peter O'Toole

Peter Seamus Lorcan O'Toole (1932ko abuztuaren 2a, Connemara, Galway, 2013ko abenduaren 14a, Londres) zinema, antzerki eta telebistako irlandar aktore bat izan zen.

Bere jaiolekua zalantzan dago: bertsio batzuen arabera, Irlandako Connemara eskualdean jaio omen zen eta beste batzuen arabera, Ingalaterrako Leeds hirian. Dena den, bere burua irlandartzat zuen.

Antzerkian hasi zen. Telebistan ere aritu ostean, 1959an paper txiki bat jaso zuen zineman. Hala ere, 1962an etorri zen O'Tooleren zinemako aurrerapauso handien, David Leanen Lawrence of Arabia filmeko protagonistaren paperako aukeratu zutenean. Horri esker, Oscar sarirako izendapena jaso zuen. Sei izendapen gehiago lortu zuen arren, ez zuen inoiz saria irabazi. Halere, 2003an bere ibilbide luze eta oparoari esker, Ohorezko Oscar Saria jaso zuen.

Haren zaletasunen artean cricketa eta errugbia zeuden: Richard Harris, Kenneth Griffith, Peter Finch eta Richard Burton akore eta adiskideekin batera errugbiko Bost Nazioen Torneoko partidu asko ikustera joan ohi zen (O'Toole, Harris eta Burtonek batera Oscar Sarietarako 17 izendapen zituzten).

Constance Jane Ferguson erizain eskoziarraren eta Patrick Joseph O'Toole irlandarraren (metal-urregilea, futbol-jokalaria eta lasterketa-apustuen kudeatzailea) semea izan zen. O'Toolek urtebete zuenean, gurasoek bost urteko bira hasi zuten Ingalaterrako iparraldeko hirietan, han egiten baitziren apustu handienak. Bigarren Mundu Gerra hasi eta gutxira, Peter O'Toole Leeds-era ebakuatua izan zen eta moja-eskola katoliko batean sartu zuten, 7 edo 8 urtez. Urte haiek oso gogorrak zitzaizkiola gogoratzen zuen berak, maiz izaten zituen hematomak eta gainerako zauriak mojek ezarritako diziplina zigorrengatik. Ezkertia zen eta "akats hori erregela-kolpeekin" zuzentzen saiatu ziren.

 Filmografia 

UrteaFilmaZuzendariaBeste izenburu batzuk 1960The Savage InnocentsNicholas Ray gaztelaniaz: Los dientes del diablo frantsesez: Les Dents du diable katalanez: Les dents del diable 1960KidnappedRobert Stevenson gaztelaniaz: Secuestrado frantsesez: L'Enlèvement de David Balfour 1962Lawrence of ArabiaDavid Lean gaztelaniaz: Lawrence de Arabia frantsesez: Lawrence d'Arabie katalanez: Lawrence d'Aràbia galizieraz: Lawrence de Arabia 1964BecketPeter Glenville 1965What's New Pussycat?Clive Donner frantsesez: Quoi de neuf, Pussycat ? euskaraz: « What's New » katalanez: Com va això 1965The SandpiperVincente Minnelli frantsesez: Le Chevalier des sables katalanez: Castells a la sorra 1965Lord JimRichard Brooks 1966The Bible: In the Beginning...John Huston gaztelaniaz: La Biblia frantsesez: La Bible katalanez: La Bíblia galizieraz: A Biblia 1966How to Steal a MillionWilliam Wyler gaztelaniaz: Cómo robar un millón y... frantsesez: Comment voler un million de dollars 1967The Night of the GeneralsAnatole Litvak gaztelaniaz: La noche de los generales frantsesez: La Nuit des généraux katalanez: La nit dels generals 1968The Lion in WinterAnthony Harvey gaztelaniaz: El león en invierno frantsesez: Le Lion en hiver 1968Great CatherineGordon Flemyng gaztelaniaz: Catalina la Grande frantsesez: La Grande Catherine 1969Goodbye, Mr. ChipsHerbert Ross gaztelaniaz: Adiós, Mr. Chips 1970Country DanceJ. Lee Thompson gaztelaniaz: No todo amor es hermoso 1971Murphy's WarPeter Yates gaztelaniaz: La guerra de Murphy frantsesez: La Guerre de Murphy 1972The Ruling ClassPeter Medak frantsesez: Dieu et mon droit 1972Under Milk WoodAndrew Sinclair 1972Man of La ManchaArthur Hiller gaztelaniaz: El hombre de La Mancha frantsesez: L'Homme de la Manche 1975Man FridayJack Gold gaztelaniaz: Yo, Viernes frantsesez: L'Île du maître 1976FoxtrotArturo Ripstein 1976Rogue MaleClive Donner 1979CaligulaTinto Brass gaztelaniaz: Calígula katalanez: Calígula 1979Zulu DawnDouglas Hickox gaztelaniaz: Amanecer zulú frantsesez: L'Ultime Attaque katalanez: Alba zulú 1980The Stunt ManRichard Rush frantsesez: Le Diable en boîte 1982My Favorite YearRichard Benjamin gaztelaniaz: Mi año favorito frantsesez: Où est passée mon idole ? katalanez: El meu any preferit 1983PygmalionAlan Cooke 1983SvengaliAnthony Harvey frantsesez: Svengali (téléfilm) 1984SupergirlJeannot Szwarc 1985CreatorIvan Passer 1986Club ParadiseHarold Ramis gaztelaniaz: Club Paraíso frantsesez: Club Paradis katalanez: Club Paradís 1987The Last EmperorBernardo Bertolucci gaztelaniaz: El último emperador frantsesez: Le Dernier Empereur katalanez: L'últim emperador galizieraz: O derradeiro emperador 1988High SpiritsNeil Jordan katalanez: L'hotel dels fantasmes 1989In una notte di chiaro di lunaLina Wertmüller gaztelaniaz: Una noche de claro de luna frantsesez: Par une nuit de clair de lune 1990Crossing to Freedomfrantsesez: Au loin la liberté 1990The Rainbow ThiefAlejandro Jodorowsky gaztelaniaz: El ladrón del arcoiris frantsesez: Le Voleur d'arc-en-ciel 1991Isabelle EberhardtIan Pringle 1991King RalphDavid S. Ward 1992Rebecca's DaughtersKarl Francis katalanez: Les filles de Rebecca 1993The Seventh CoinDror Soref 1995Heavy WeatherJack Gold 1997FairyTale: A True StoryCharles Sturridge gaztelaniaz: Cuento de hadas frantsesez: Le Mystère des fées : Une histoire vraie 1998Coming HomeGiles Foster frantsesez: La Dynastie des Carey-Lewis 1999Molokai: The Story of Father DamienPaul Cox gaztelaniaz: Molokai: La historia del Padre Damián frantsesez: Damien de Molokai 1999Joan of ArcChristian Duguay gaztelaniaz: Juana de Arco (telefilme de 1999) frantsesez: Jeanne d'Arc galizieraz: Xoana de Arco 2002Global HeresySidney J. Furie gaztelaniaz: Una roquera de cuidado 2002The Final CurtainPat Harkins gaztelaniaz: The Final Curtain (El último acto) frantsesez: Le Rideau final 2003Imperium: AugustusRoger Young gaztelaniaz: Augustus - El primer emperador 2003Bright Young ThingsStephen Fry 2004TroyWolfgang Petersen gaztelaniaz: Troya frantsesez: Troie katalanez: Troia galizieraz: Troia 2004Mystic IndiaKeith Melton 2005LassieCharles Sturridge 2006One Night with the KingMichael O. Sajbel frantsesez: Esther, reine de Perse 2006VenusRoger Michell 2007StardustMatthew Vaughn 2008Dean SpanleyToa Fraser 2008Christmas CottageMichael Campus 2012CristiadaDean Wright frantsesez: Cristeros 2012PrometheusRidley Scott 2012EldoradoRichard Driscoll 2014Katherine of AlexandriaMichael Redwood gaztelaniaz: Fall of an Empire: The Story of Katherine of Alexandria frantsesez: Catherine d’Alexandrie 1960The Day They Robbed the Bank of EnglandJohn Guillermin gaztelaniaz: El robo al banco de Inglaterra frantsesez: Le Jour où l'on dévalisa la banque d'Angleterre 1999The ManorKen Berris 1978Power PlayMartyn Burke gaztelaniaz: Power Play (1978) frantsesez: Le Jeu de la puissance 1998PhantomsJoe Chappelle katalanez: Fantasmes 1990Wings of FameOtakar Votoček frantsesez: Les Ailes de la renommée 1975RosebudOtto Preminger gaztelaniaz: Desafío al mundo 1967Casino RoyaleKen Hughes 2003Hitler: The Rise of EvilChristian Duguay frantsesez: Hitler : la Naissance du mal 

 Izendapenak Oscar sarietan 
O'Toole zortzi aldiz izendatu zuten  Aktore Onenaren Oscar Sarirako, baina inoiz ez zuen lehiaketako Oscarrik.jaso. 2002an, Akademiaren Ohorezko Saria eman zioten bere lan osoagatik eta zineari bizitza osoan egindako ekarpenagatik. O'Toolek gutun bat idatzi zion Akademiari, bera "oraindik jokoan" zegoela esanez, eta denbora gehiago gustatuko litzaiokeela saria irabazteko ("bugger xarmagarri"). Akademiak esan zion saria emango ziotela nahi bazuen ala ez. 2007ko urtarrilean, Charlie Roseri esan zion semeek kargu hartu ziotela, zinemagintzan jaso zezakeen ohorerik handiena zela esanez. O'Toolek onartu egin zuen zeremonian agertzea eta Oscar Honorarioa jasotzea. Meryl Streep-ek aurkeztu zuen, aktore onenaren Oscar sarietarako izendapen gehien dituena (21). Robert Osbornerekin txantxetan aritu zen, Turner Classic zinemaldian egindako elkarrizketa batean. "Garai guztietako galtzaile handiena" da, izendapen askoren ondoren sari akademikorik ez izateagatik.
 Urtea Filma Irabazlea Beste nominatuak 1962 Lawrence of Arabia Gregory Peck – To Kill a Mockingbird Burt Lancaster – Birdman of AlcatrazJack Lemmon – Days of Wine and RosesMarcello Mastroianni – Divorce Italian Style 1964 Becket Rex Harrison – My Fair Lady Richard Burton – BecketAnthony Quinn – Zorba the GreekPeter Sellers – Dr. Strangelove 1968 The Lion in Winter Cliff Robertson – Charly Alan Arkin – The Heart Is a Lonely HunterAlan Bates – The FixerRon Moody – Oliver! 1969 Goodbye, Mr. Chips John Wayne – True Grit Richard Burton – Anne of the Thousand DaysDustin Hoffman – Midnight CowboyJon Voight – Midnight Cowboy 1972 The Ruling Class Marlon Brando – The Godfather (declined) Michael Caine – SleuthLaurence Olivier – SleuthPaul Winfield – Sounder 1980 The Stunt Man Robert De Niro – Raging Bull Robert Duvall – The Great SantiniJohn Hurt – The Elephant ManJack Lemmon – Tribute 1982 My Favorite Year Ben Kingsley – Gandhi Dustin Hoffman – TootsieJack Lemmon – MissingPaul Newman – The Verdict 2006 Venus Forest Whitaker – The Last King of Scotland Leonardo DiCaprio – Blood DiamondRyan Gosling – Half NelsonWill Smith – The Pursuit of Happyness
 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Loitering with Intent: The Child (1992)
 Loitering with Intent: The Apprentice (1997)

 Kanpo estekak 

 Peter O'Toole aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 

Kategoria:Irlandako aktoreak
Kategoria:Ingalaterrako aktoreak
Kategoria:Ohorezko Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Galway konderriko jendea
Kategoria:Drama gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo saridunak (zinea)
Kategoria:Ezkerrak
Kategoria:Urdaileko minbiziaren ondorioz hildakoak