Alexandre Dumas

Alexandre Dumas (Villers-Cotterêts, Aisne, Frantzia, 1802ko uztailaren 24a - Dieppe, Itsas Sena, Frantzia, 1870eko abenduaren 5a) frantsesezko idazle famatu eta emankorra izan zen.

Eleberri historikoak landu zituen batez ere, eta mundu osoan ezaguna da Hiru mosketariak (1844) eta Monte Cristoko kondea (1845) lanen egilea delako. Antzezlan ugari ere idatzi zituen. Azken eleberria Le Chevalier de Sainte-Hermine izan zuen (1869).

Marie-Louise Labouret (1769–1838) eta Thomas Alexandre Davy de La Pailleterie (1762–1806) jeneralaren semea zen, eta Henry Bauër eta bere izen bereko Alexandre Dumasen (1824–1895) aita. Azken horrek, besteak beste, La Dame aux camélias idatzi zuen.

Alexandre Dumasen lana unibertsala da. Index Translationumen arabera, hamahirugarren postuan dago atzerriko hizkuntza batera gehien itzuli diren egileen artean.

 Egiletza auzitan 
Dumasen lan batzuen egiletza auzitan dago. Bere garaiko hainbat kritikarik beste idazleengana jo zuela salatu zuten bere obrak idazteko. Horien arteko laguntzaile ezagunena Auguste Maquet da. Hala ere, ikerketa garaikideek frogatu dute Dumasek lankidetza akordio bat egin zuela azken honekin: Dumas gai orokorra aukeratzeaz arduratzen zen eta Maqueten zirriborroak moldatzen edo hobetzen zituen, dinamikoagoak izan zitezen. Bere lanaren egiletza ukatzea gehiegizkoa litzateke, beraz, nahiz eta beharbada 1844-1850 urteetako maisulan guztiak ekoiztea ezinekoa izango zitzaion, alboko lankide eraginkor eta diskreturik gabe.

 Dumasen lan literarioaren ezaugarriak 
Dumasen eleberrien ezaugarri bat fikziozko protagonista eta protagonista sasi-historikoen edota historikoen nahasketa da, d'Artagnan mosketariarena edo Richelieu ministro kardinalarena, kasu. Horrez gain, Dumasen abenturak gertaera historikoen testuinguruan kokatzen dira (1627 eta 1628 bitarteko Arroxelako setioa, adibidez, edota Napoleonen garaia). Nobela historikoaren ezaugarriak biltzen dituzte, beraz, bere lanetako askok, horien artean: Hiru mosketariak (1844), Vingt ans après (1845), Le Vicomte de Bragelonne (1847-1850), Monte Cristoko kondea (1844-1846), La Reine Margot (1845) eta La Dame de Monsoreau (1846).

Horrez gain, irakurlearen arreta erakartzearren nobela poliziakoa eta misteriozko elementuak sartu ohi zituen Dumasek. Bide horretatik, abenturazko eleberrigile gisa katalogatu izan da Dumas, eta haren lanek irakurle gazteen artean arrakasta handia izan dute.

Dumasen narratiban oso nabaria da antzeztokien eragina; nobeletako pasarte batzuk antzezteko idatzi zirela ematen du. Bere lehen obrak, izan ere, antzerkiaren bueltan dabiltzan vaudevilleak dira, hala nola: Henri III et sa cour (1829), La Tour de Nesle (1832) edo Kean (1836).

Haren lanetako pasarte eta pertsonaia esanguratsu asko bere aitaren bizitzan eta karrera militarrean inspiratu ziren.

 Alexandre Dumas eta arrazakeria 
Alexandre Dumasek Charles Darwinen eboluzioaren teoria defendatzen zuen, eta horren harira hainbat eraso arrazistaren jomuga izan zen. Kritikari batek honela esan zion Dumasi:Mais, au fait, mon cher maître, vous devez vous y connaître, en Nègres, avec tout ce sang noir qui coule dans vos veines ("Bide batez, ene maisu maitea, asko bide dakizu, beltzez, zure zainetan dabilen odol beltz horrekin guztiarekin").Eta Dumasek erantzun:Mais très certainement. Mon père était un mulâtre, mon grand-père était un nègre et mon arrière-grand-père était un singe. Vous voyez, Monsieur : ma famille commence où la vôtre finit ("Bai, noski. Aita mulatoa nuen; aitona, beltza; eta nire birraitona, tximinoa. Ikus dezakezu, jauna: nire familia zurea amaitzen den lekuan hasten da"). Gerora, 1850eko hamarkadan, idazlearen argazki bateko ile nahasiak zirela eta, karikaturista batzuek beltz itxurako ile kizkurrez irudikatu zuten Dumas.

 Gorpuzkiak, Parisko Panteoian 
Dumasen gorpuzkiak Parisko Panteoira eraman zituzten 2002ko azaroaren 30ean, haren jaiotzaren berrehungarren urteurrena zela eta.

Jacques Chirac Errepublikako presidenteak eta Alain Decaux idazleak hitz egin zuten ekitaldian.

 Pantaila txiki eta handian 

 Le Comte de Monte Cristo (1998): Josée Dayanen gidaritzapean, 100 minutuko 4 episodioko telebistarako serie laburra da. Frantziako TF1 eta Italiako Canal 5 kateen elkarlanari esker burutu zen. Edmond Dantèsen papera Gérard Depardieuk egin zuen. Erregearen prokuradore lanetan Pierre Arditi aritu zen, eta Morcerfko kondearen papera Jean Rochefortek egin zuen.
 D'Artacán y los tres mosqueperros (1991): japoniar-espainiar marrazki bizidunetako telesail bat da. BRB Internacional espainiar ekoiztetxeak eta Nippon Animation japoniar estudioek ekoiztu zuten. Hiru mosketariak eleberriko pertsonaiak animalien bitartez irudikaturik daude, nagusiki txakurrak, hortik telesailaren izenburua. 1982ko urriaren 9an Espainian TVE1 katean aireratzen hasi zen. Hego Euskal Herrian nahiz Espainian haurren artean marrazki bizidun telesaila gutxik lortu duten sekulako arrakasta eta hedapena lortu zuen.
 The Man in the Iron Mask (1998): Randall Wallacek zuzendutako pelikula, Leonardo DiCaprio protagonista nagusi duena. Jeremy Irons, John Malkovich, Gérard Depardieu eta Gabriel Byrnek, hurrenez hurren, Aramis, Athos, Porthos eta D'Artagnanen papera jokatzen dute. Dumasen Bragelonneko bizkondea eleberrian oinarrituta dago. Idazlearen arabera, Burdinazko Mozorrodun Gizona ziurrenik Luis XIV.a Frantziakoaren anaia bikia litzateke; haren tronurako oinordekotzan oztopoa litzakeenez, hil gabe denen bistatik kendu zuten.

 Bibliografia 
 Antzerkia 
 La chasse et l’amour, 1825
 La noce et l’enterrement, 1826
 Henri III et sa cour, 1829
 Christine, ou Stockholm, Fontainebleau et Rome, 1830
 Napoléon Bonaparte, ou trente ans de l’histoire de France, 1831
 Antony, 1831
 Charles VII chez ses grands vassaux, 1831
 Teresa, 1831
 La Tour de Nesle, 1832
 Souvenirs d’Anthony, 1835
 Chroniques de France Isabel de Bavière, 1835
 Kean, 1836
 Caligula, 1837
 Mademoiselle de Belle-Isle, 1837
 Des Demoiselles de Saint-Cyr, 1843

 Beste batzuk 
 Acté, 1837
 La salle d’armes, 1838
 Le capitaine Paul, 1838
 Le capitaine Pamphile, 1839
 Crimes célèbres, 1839-1841
 Napoléon, 1840
 Othon L’archer, 1840
 Les Stuarts, 1840
  Maître Adam Le calabrais, 1840
 Les aventures de John Davys, 1840
 Le maître d’armes, 1840-1841
 Praxède, 1841
 Nouvelles Impressions de Voyage (Midi de la France), 1841
 Excursions sur les bords du Rhin, 1841
 Souvenirs de voyage - Une année à Florence , 1841
 Jeanne la pucelle 1429-1431, 1842
 Le speronare, 1842
 Le capitaine arena, 1842
 Le Chevalier d'Harmental, 1842.
 Le Corricolo, 1843
 Filles, lorettes et courtisanes, 1843
 Georges , 1843
 Sylvandire, 1844
 Fernande, 1844
 Hiru mosketariak (Les trois mousquetaires), 1844
 Le château d’Eppstein, 1844
 Cécile, 1844
 Gabriel Lambert, 1844
 Louis XIV et son siècle, 1844
 Vingt Ans après, 1845
 Monte Cristoko kondea (Le Comte de Monte-Cristo), 1845 – 1846
 Une fille du régent, 1845
 La Reine Margot, 1845 (zinemaratuta)
 Les Médicis, 1845
 Les frères corses, 1845
 Le chevalier de Maison-Rouge, 1845-1846
 La Dame de Monsoreau, 1846
 Le bâtard de Mauléon, 1846
 Joseph Balsamo, 1846
 Les deux Diane, 1846
 Impressions de voyage, De Paris à Cadix, 1847
 Les Quarante-cinq, 1847
 Le Vicomte de Bragelonne, 1848 (edo L'homme au masque de fer)
 Les mille et un fantômes, 1849
 Le Collier de la reine, 1849
 La femme au collier de velours, 1850
 La Tulipe noire, 1850
 Le trou de l’enfer, 1850
 La colombe, 1850
 Le Drame de Quatre Vingt Treize, 1851
 Impression de voyage (en Suisse), 1851
 Ange Pitou, 1851
 Olympe de Clèves, 1851
 La comtesse de Charny, 1853
 Le pasteur d’Ashbourne, 1853
 Isaac Laquedem, 1853
 Les drames de la mer, 1853
 Ingénue, 1853
 La jeunesse de Pierrot, 1854
 El salteador, 1855
 Une vie d’artiste, 1854
 Catherine Blum, 1854
 Saphir, 1854
 Vie et Aventures de la princesse de Monaco, 1854
 Les Mohicans de Paris, 1854-1855
 Souvenirs de 1830 à 1842, 1854
 La jeunesse de louis XIV (théâtre), 1854
 La dernière année de Marie Dorval, 1855
 Marie Giovanni, journal d’une parisienne, 1855
 Le page du duc de Savoir, 1855
 Les grands hommes en robe de chambre, César, Henri IV, Richelieu, 1855 –1856
 Madame du Deffand, 1856
 Les compagnons de Jéhu, 1856
 L’homme aux contes, 1857
 Charles le Téméraire, 1857
 Le meneur de loups, 1857
 La dame de volupté, 1857
 Les louves de Machecoul, 1858
 De Paris à Astrakan, 1859
 Jane, 1859
 Histoire d’un cabanon et d’un chalet, 1859
 La maison de glace, 1860
 La route de Varennes, 1860
 Mémoires de Garibaldi, 1860
 Une aventure d’amour, 1860
 Le père Gigogne, contes pour les enfants, 1860
 La marquise d’Escoman, 1860
 Une nuit à Florence sous Alexandre de Médicis, 1861
 Les morts vont vite, 1861
 Bric à Brac, 1861
 La princesse Flora, 1863
 La San-Felice, 1863
 La boule de neige, 1863
 Les Blancs et les Bleus1867
 Les hommes de fer, 1867
 La terreur prussienne, souvenirs dramatiques, 1868

 Hilondokoak 
 Le grand dictionnaire de cuisine, 1871
 Création et rédemption, 1863
 La fille du marquis, 1863
 Le prince des Voleurs, 1863
 Robin Hood le proscrit, 1863
 L’île de feu, 1863
 Le Chevalier de Sainte-Hermine, 1869.

 Ikus, gainera 
 Frantsesezko literatura
 Alexandre Dumas (Parisko metroa)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Alexandre Dumas : Deux siècles de littérature vivante

Kategoria:Alexandre Dumas
Kategoria:Pikardiarrak
Kategoria:Index Librorum Prohibitorum
Kategoria:Frantziako idazleak
Kategoria:Frantsesezko idazleak
Kategoria:Frantziako eleberrigileak
Kategoria:Gastronomoak
Kategoria:Frantziako antzerkigileak
Kategoria:Frantziako fantasiazko idazleak
Kategoria:XIX. mendeko Frantziako idazleak
Kategoria:Parisko Panteoian lurperatutakoak
Kategoria:Eleberri historikoko idazleak
Kategoria:Ohorezko Legioko zaldunak
Kategoria:Hargin beltzak