Clark Gable

William Clark Gable (Cadiz, Ohio, 1901eko otsailaren 1a - Los Angeles, Kalifornia, 1960ko azaroaren 16a) Ameriketako Estatu Batuetako aktore bat zen, Oscar sariaren irabazlea eta soinudun zinemako hastapenetako izar handienetakoa. Gizonezko aktore ospetsuenetako bat izan zen Hollywoodeko zinema klasikoan.«America's Greatest Legends». American Film Institute. 

1924an Hollywoodera joan zen, baina, paper garrantzitsurik jasotzen ez zuenez, antzerkira itzuli zen. The Last Mile antzezlanean bikain aritu ostean, 1930ean, MGMk zinemarako lehen kontratua luzatu zion. Haren lehen papera aurrekontu txikiko film bateko pertsonaia gaiztoarena izan zen arren, ikusleek gutun franko igorri zioten, haren ahots eta itxura boteretsua zirela eta. Estudioa berehala jabetu zen Gableren erakargarritasun indarraz.

Haren ospea handitu nahian, MGMk emakume famatuen aldean paratu zuen: Norma Shearer, Greta Garbo, Jean Harlow eta Joan Crawford, besteak beste. Jean Harlowekin sei filmetan agertu ostean, Clark Gablek film arrakastatsuenetan parte hartu zuen. Horrek "Hollywoodeko erregea" bihurtu zuen, eta 1930 eta 1940ko hamarkadetako izar handiena izan zen.

Bere unerik gorena 30eko hamarkada izan zen, The secret six (George Hill) eta A Free Soul filmek arrakasta lortu zutenetik. Gablek aktore nagusi onenaren Oscar bat irabazi zuen It Happened One Night filmagatik,  Frank Caprak 1934an zuzendu zuen filma. Hala ere, gehiago ezagunagoa da Victor Flemingek zuzendutako Gone with the Wind (euskaraz, 'Haizearekin joana') zinemako klasikoan egindako lanagatik, 1939an estreinatutako filma. 1935ean, Oscarrerako ere izendatu zuten, Mutiny on the Bounty parte hartzeagatik. 1950eko hamarkadan, arrakasta batzuei esker eutsi zion ospeari, batez ere western edo komediari esker; besteak beste, Mogambo (John Ford, 1953) nabarmendu zen, eta aktoreak berak esan zuen bere karrera film handi batekin ixteko aukera espero zuela. Ez zuen aurkitu aukera hori 1960an film mitiko batean protagonista izan zen arte, arrazoi askorengatik: The Misfits filma Marilyn Monroe eta Montgomery Cliftekin batera. Filmaketa 1960ko azaroaren 4an amaitu zen, Gable hil baino hamabi egun lehenago. Filma 1961eko otsailaren 1ean estreinatu zen.

 Sariak eta izendapenak 

 Sariak 

 1935: Gizonezko Aktore Onenaren Oscar saria  It Happened One Night filmagatik.

 Izendapenak 

 1936: Mutiny on the Bounty filma, Gizonezko Aktore Onenaren Oscar sarirako izendapena.
 1940: Aktore onenaren Oscarrean  Gone with the Wind filmagatik.
 1959: Aktore musikal edo komiko onenaren Urrezko Globo Saria, Teacher's Pet filmarengatik.
 1960: Aktore musikal edo komiko onenaren Urrezko Globoa, But Not for Me filmarengatik.

 Politika 
Gable errepublikano kontserbadoretzat hartzen zen, nahiz eta politikaz ia inoiz ez zuen jendaurrean hitz egin. Bere hirugarren emaztea, Carole Lombard, aktibista demokrata liberala zen, eta berak konbentzitu zuen Franklin D. Roosevelt presidente demokratari (eta bere New Deal) laguntzera. 1944an, Motion Picture Alliance for the Preservation of American Ideals erakunde antikomunistako kide izan zen, Ronald Reagan, John Wayne eta Gary Cooper-ekin batera, besteak beste. 1952ko otsailean, New Yorken telebistaz emandako mitin batera joan zen, eta Dwight D. Eisenhower jeneralari gogo biziz eskatu zion lehendakari izateko postulatzeko, bi alderdiek Eisenhower hautagaitzat bilatzen zutenean. Zenbait tronbosi koronario jasan zituen arren, Gablek postaz bozkatu zuen Richard Nixonen bidez 1960ko hauteskunde presidentzialetan.

 Filmografia 
Filmen zuzendaria eta itzuli bada beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) beste izenburu batekin taula honetan ikus daiteke:

UrteaFilmaZuzendariaHizkuntzak1924Forbidden Paradise Ernst Lubitsch gaztelaniaz: La frivolidad de una dama frantsesez: Paradis défendu 1924White Man Louis J. Gasnier frantsesez: La Folie d'une femme 1925Déclassée Robert G. Vignola 1925What Price Gloria? Wesley Ruggles 1925The Pacemakers Wesley Ruggles 1925The Plastic Age Wesley Ruggles frantsesez: Quand on a vingt ans 1925The Merry Widow Erich von Stroheim gaztelaniaz: La viuda alegre frantsesez: La Veuve joyeuse 1925Ben-Hur: A Tale of the ChristFred Niblo gaztelaniaz: Ben-Hur frantsesez: Ben-Hur euskaraz: «Ben-Hur» katalanez: Ben-Hur 1930Du Barry, Woman of Passion Sam Taylor gaztelaniaz: Du Barry, mujer de pasión 1931Hell Divers George W. Hill gaztelaniaz: Titanes del cielo frantsesez: Les Titans du ciel 1931Sporting Blood Charles Brabin 1931The Easiest Way Jack Conway gaztelaniaz: La pecadora frantsesez: Quand on est belle 1931Laughing Sinners Harry Beaumont gaztelaniaz: Salvada frantsesez: La Pécheresse 1931Night Nurse William Augustus Wellman frantsesez: L'Ange blanc 1931The Finger Points John Francis Dillon gaztelaniaz: El dedo acusador 1931The Painted Desert Howard Higgin gaztelaniaz: El desierto pintado frantsesez: Le Désert rouge 1931A Free Soul Clarence Brown gaztelaniaz: Alma libre frantsesez: Âmes libres 1931Susan Lenox Robert Z. Leonard frantsesez: La Courtisane katalanez: Susan Lenox (Her Fall and Rise) 1931Dance, Fools, Dance Harry Beaumont gaztelaniaz: Danzad, locos, danzad frantsesez: La Pente 1931Possessed Clarence Brown frantsesez: Fascination 1931The Secret Six George W. Hill frantsesez: Tribunal secret 1931The Front Page Lewis Milestone gaztelaniaz: Un gran reportaje katalanez: Primera plana 1932Red Dust Victor Fleming gaztelaniaz: Tierra de pasión frantsesez: La Belle de Saïgon 1932Polly of the Circus Alfred Santell 1932Strange Interlude Robert Z. Leonard 1932No Man of Her Own Wesley Ruggles gaztelaniaz: Casada por azar frantsesez: Un mauvais garçon 1933Night Flight Clarence Brown frantsesez: Vol de nuit 1933Hold Your Man Sam Wood gaztelaniaz: Tú eres mío frantsesez: Dans tes bras 1933Dancing Lady Robert Z. Leonard gaztelaniaz: Alma de bailarina frantsesez: Le Tourbillon de la danse 1933The White Sister Victor Fleming frantsesez: La Sœur blanche 1934Forsaking All Others W. S. Van Dyke gaztelaniaz: Cuando el diablo asoma frantsesez: Souvent femme varie 1934Manhattan Melodrama W. S. Van Dyke gaztelaniaz: El enemigo público número uno frantsesez: L'Ennemi public n° 1 1934Men in White Ryszard Bolesławski gaztelaniaz: Hombres de blanco frantsesez: Les Hommes en blanc 1934Chained Clarence Brown frantsesez: La Passagère 1934It Happened One Night Frank Capra gaztelaniaz: Sucedió una noche frantsesez: New York-Miami katalanez: Va succeir una nit 1935The Call of the Wild William Augustus Wellman gaztelaniaz: La llamada de la selva frantsesez: L'Appel de la forêt euskaraz: «Call of the Wild (1935eko filma)» 1935Mutiny on the Bounty Frank Lloyd frantsesez: Les Révoltés du Bounty katalanez: Rebel·lió a bord 1935After Office Hours Robert Z. Leonard gaztelaniaz: El escándalo del día frantsesez: Chronique mondaine 1935China Seas Tay Garnett gaztelaniaz: Mares de China frantsesez: La Malle de Singapour 1936San Francisco D. W. Griffith 1936Love on the Run W. S. Van Dyke gaztelaniaz: Amor entre espías frantsesez: Loufoque et Cie 1936Wife vs. Secretary Clarence Brown frantsesez: Sa femme et sa secrétaire 1936Cain and Mabel Lloyd Bacon frantsesez: Caïn et Mabel 1937Parnell John M. Stahl frantsesez: La Vie privée du tribun 1937Romance of Celluloid 1937Saratoga Jack Conway 1938Too Hot to Handle Jack Conway gaztelaniaz: Sucedió en China frantsesez: Un envoyé très spécial 1938Test Pilot Victor Fleming gaztelaniaz: Piloto de pruebas frantsesez: Pilote d'essai 1939Idiot's Delight Clarence Brown gaztelaniaz: La delicia de los idiotas frantsesez: La Ronde des pantins 1939Gone with the Wind Victor Fleming gaztelaniaz: Lo que el viento se llevó frantsesez: Autant en emporte le vent katalanez: Allò que el vent s'endugué galizieraz: Foise co vento 1939Land of Liberty Cecil B. DeMille 1940Boom Town Jack Conway frantsesez: La Fièvre du pétrole euskaraz: «Boom Town (1940ko filma)» 1940Comrade X King Vidor gaztelaniaz: Camarada X frantsesez: Camarade X katalanez: Camarada X 1940Strange Cargo Frank Borzage gaztelaniaz: Extraño cargamento frantsesez: Le Cargo maudit 1941They Met in Bombay Clarence Brown gaztelaniaz: Entre ladrones anda el amor (Aventura en Bombay) frantsesez: L'aventure commence à Bombay 1941Honky Tonk Jack Conway gaztelaniaz: Quiero a este hombre frantsesez: Franc Jeu 1942Somewhere I'll Find You Wesley Ruggles gaztelaniaz: Somewhere I'll find you frantsesez: Je te retrouverai 1943Show Business at War Louis de Rochemont 1943Wings Up 1945Combat America 1945Adventure Victor Fleming gaztelaniaz: Aventura frantsesez: L'Aventure 1947The Hucksters Jack Conway gaztelaniaz: Mercaderes de ilusiones frantsesez: Marchands d'illusions 1948Homecoming Mervyn LeRoy gaztelaniaz: La rival frantsesez: Le Retour 1948Command Decision Sam Wood gaztelaniaz: Sublime decisión frantsesez: Tragique Décision 1949Any Number Can Play Mervyn LeRoy gaztelaniaz: ¡Hagan juego! frantsesez: Faites vos jeux 1950Key to the City George Sidney gaztelaniaz: Las llaves de la ciudad frantsesez: La Clé sous la porte 1950Some of the Best: Twenty-Five Years of Motion Picture Leadership 1950To Please a Lady Clarence Brown gaztelaniaz: Indianápolis frantsesez: Pour plaire à sa belle 1951Across the Wide Missouri William Augustus Wellman gaztelaniaz: Más allá del ancho río frantsesez: Au-delà du Missouri katalanez: Més enllà del Missouri 1952Lone Star Vincent Sherman gaztelaniaz: Estrella del destino frantsesez: L'Étoile du destin 1953Mogambo John Ford 1953Never Let Me Go Delmer Daves frantsesez: Ne me quitte jamais 1954Betrayed Gottfried Reinhardt gaztelaniaz: Brumas de traición frantsesez: Voyage au-delà des vivants 1955Soldier of Fortune Edward Dmytryk frantsesez: Le Rendez-vous de Hong Kong 1955The Tall Men Raoul Walsh gaztelaniaz: Garras de ambición frantsesez: Les Implacables katalanez: Els implacables 1956The King and Four Queens Raoul Walsh gaztelaniaz: Un rey para cuatro reinas frantsesez: Le Roi et Quatre Reines katalanez: Un rei per a quatre reines 1957Band of Angels Raoul Walsh gaztelaniaz: La esclava libre frantsesez: L'Esclave libre katalanez: L'esclava lliure 1958Teacher's Pet George Seaton frantsesez: Le Chouchou du professeur 1958Run Silent, Run Deep Robert Wise gaztelaniaz: Torpedo frantsesez: L'Odyssée du sous-marin Nerka katalanez: Torpede (pel·lícula de 1958) 1959But Not for Me Walter Lang gaztelaniaz: No soy para ti frantsesez: La Vie à belles dents 1960It Started in Naples Melville Shavelson frantsesez: C'est arrivé à Naples katalanez: It started in Naples 1961The Misfits John Huston frantsesez: Les Désaxés katalanez: Vides rebels 1963The Courtship of Eddie's Father Vincente Minnelli gaztelaniaz: El noviazgo del padre de Eddie frantsesez: Il faut marier papa 1963Hollywood Without Make-Up Rudy Behlmer 1964MGM's Big Parade of Comedy Robert Youngson gaztelaniaz: The Big Parade of Comedy 1965The Love Goddesses Saul J. Turell 1969The Happy Ending Richard Brooks gaztelaniaz: Con los ojos cerrados katalanez: Amb els ulls tancats 1974That's Entertainment! Jack Haley Jr. gaztelaniaz: Érase una vez en Hollywood frantsesez: Il était une fois à Hollywood katalanez: Això és l'espectacle 1975Brother, Can You Spare a Dime? Philippe Mora gaztelaniaz: Hermano, ¿me das diez centavos? frantsesez: T'as pas 100 balles ? 1988The Making of a Legend: Gone with the WindDavid Hinton gaztelaniaz: La realización de un clásico: 'Lo que el viento se llevó' 
 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 Essoe, Gabe (1970). The Films of Clark Gable. Secaucus: The Cidadel Press. ISBN 978-0-8065-0011-9.
 Harris, Warren G. (2002). Clark Gable: A Biography. New York: Harmony Books. ISBN 978-0-609-60495-3.
 Lewis, Judy (1994). Uncommon Knowledge. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-671-70019-5.
 Samuels, Charles (1962). The King: A Biography of Clark Gable. New York: G.P. Putnam's Sons. ISBN 978-1-258-80672-9.
 Spicer, Chrystopher J. (2002). Clark Gable: Biography, Filmography, Bibliography. Jefferson: McFarland & Company. ISBN 978-0-7864-1124-5.
 Tornabene, Lyn (1976). Long Live The King: A Biography of Clark Gable. New York: Putnam. ISBN 978-0-399-11863-0.

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ohioarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako aktoreak
Kategoria:Gizonezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Los Angelesen hildakoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako kontserbadurismoa
Kategoria:Gaixotasun kardiobaskularrek hildakoak
Kategoria:Hargin beltzak