Humphrey Bogart

Humphrey DeForest Bogart (New York, 1899ko abenduaren 25 – Los Angeles, Kalifornia, 1957ko urtarrilaren 14) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea izan zen. 1999an, American Film Institute delakoak Bogart gizonezko zinema-izarrik handiena izendatu zuen.

75 filmetan agertuta, mundu osoan zehar ospea eman zion pertsonaiak ezaugarri berak zituen: azkarra eta gogorra, baina batez ere, inguru ustel batean bere moral pertsonalari eusteagatik ezaguna. Nahiz eta hasiera Broadwayn eta 1920ko eta 1930eko hamarkadetako filmetan aktore ona baina B mailakoa izan, Bogarten hurrengo lorpenek zinemako mitoa bihurtu zuten.

Phillips akademian (Massachussets) egon zenean, lagun bat ezagutu zuen, William Brady, eta hark bultzatu zuen antzerki aktore izatera. Ondoren, akademiatik bota zuten jarrera txarra izateagatik, eta ondoren Estatu Batuetako Itsas Erreserbara batu zen. Urte batzuk geroago, 1920tik 1922ra bere lagun William Bradyren jabetzako antzerki konpainia bat zuzendu zuen. 1930an, Fox konpainiaren kontratu bat lortu zuen.

1942an, parte hartu zuen obrarik sarituena eta ezagunena argitaratu zen, Casablanca. 1951an, gizonezko aktore onenaren Oscar saria lortu zuen, "The African queen" pelikulari esker.
 Biografia 
Hiru neba-arreben artean zaharrena zen. Gurasoak, Belmont DeForest Bogart zirujaua (1867-1934), jatorri anglo-herbeheretarra (Bogart abizena Herbeheretako Bogaert-etik dator) eta Maud Humphrey (1868-1940) artista grafikoa (1868-1940) Parisen sortua, Whistler margolari inpresionistarekin The Delineator moda aldizkariko zuzendari grafikoarekin eta sufragista militantearekin ikasia. Ama, marrazkilari gisa, entzute handikoa zen, eta bere senarrak baino bi aldiz gehiago irabazten zuen. Bi gurasoak hotzak, urrunak eta formalak ziren Humphreyrekin eta haren bi arrebekin, nahiz eta beren erara maite zituzten. Humphreyk aitarengandik kritikarako joera, arrantzarako zaletasuna, belarekiko betiko zaletasuna eta borondate sendoko emakumeekiko erakarpena jaso zuen.

Bogartarrak Upper West Side-ko apartamentu batean bizi ziren, eta txabola bat zeukaten 55 hektareako finka batean, Canandaigua Lake ondoan, New York estatuan, non, gaztetan, Humphreyren lagun taldea antzezlanak prestatzen entretenitzen zen. «Bogie», hala deitzen zioten, eskola onetan ibili zen, eta familiak, Yale Unibertsitatean, bere aitaren mediku karrera egitea espero zuen 

Humphreyren bizitza, Philips Akademiako (Massachusetts) barnetegian, William Brady laguna (William A. Brady eszena-ekoizlearen semea) ezagutu zuenean aldatu zen, eta hark bultzatu zuen eszena-aktore izatera. Beharbada horregatik,  Akademian huts egiten hasi, eta arrazoi ilun samarrak zirela medio (nahiz eta denak berarentzat zehaztutako patuarekin zerikusia zuten) kanporatu egin zuten.

 Filmografia 
Filmen zuzendaria eta itzuli bada beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) beste izenburu batekin taula honetan ikus daiteke:
UrteaFilmaZuzendariaBeste izenburu batzuk 1928The Dancing TownEdmund Lawrence 1930Racket BustersLloyd Bacon gaztelaniaz: Ambición rota frantsesez: Menaces sur la ville 1930A Devil with WomenIrving Cummings gaztelaniaz: El conquistador 1931Body and SoulAlfred Santell gaztelaniaz: Cuerpo y alma 1931The Bad SisterHobart Henley gaztelaniaz: Mala hermana 1932Three on a MatchMervyn LeRoy gaztelaniaz: Tres vidas de mujer frantsesez: Une allumette pour trois 1932Big City BluesMervyn LeRoy 1932Love AffairThornton Freeland gaztelaniaz: Juventud moderna 1934MidnightChester Erskine gaztelaniaz: Llamémoslo un asesinato katalanez: Midnight (pel·lícula de 1934) 1936China ClipperRay Enright frantsesez: Courrier de Chine 1936The Petrified ForestArchie Mayo gaztelaniaz: El bosque petrificado frantsesez: La Forêt pétrifiée 1936Two Against the WorldWilliam C. McGann 1937The Great O'MalleyWilliam Dieterle frantsesez: Septième District 1937Stand-InTay Garnett gaztelaniaz: Siempre Eva frantsesez: Monsieur Dood part pour Hollywood katalanez: Sempre Eva 1937Black LegionArchie Mayo gaztelaniaz: La legión negra frantsesez: La Légion noire 1937San QuentinLloyd Bacon frantsesez: La Révolte 1937Marked WomanLloyd Bacon gaztelaniaz: La mujer marcada frantsesez: Femmes marquées 1938Angels with Dirty FacesMichael Curtiz gaztelaniaz: Ángeles con caras sucias frantsesez: Les Anges aux figures sales 1939The Oklahoma KidLloyd Bacon frantsesez: Terreur à l'ouest 1939Invisible StripesLloyd Bacon gaztelaniaz: Barreras invisibles frantsesez: En surveillance spéciale 1939The Roaring TwentiesRaoul Walsh gaztelaniaz: Los violentos años veinte frantsesez: Les Fantastiques Années 20 katalanez: Els turbulents anys vint 1939The Return of Doctor XVincent Sherman gaztelaniaz: El regreso del Doctor X frantsesez: Le Retour du docteur X 1939You Can't Get Away with MurderLewis Seiler frantsesez: Le Châtiment 1940They Drive by NightRaoul Walsh gaztelaniaz: La pasión ciega frantsesez: Une femme dangereuse katalanez: La passió cega 1940It All Came TrueLewis Seiler gaztelaniaz: Un ángel disfrazado frantsesez: Rendez-vous à minuit 1940Brother OrchidLloyd Bacon gaztelaniaz: El hermano orquídea frantsesez: L'Étrange Aventure 1941High SierraRaoul Walsh gaztelaniaz: El último refugio frantsesez: La Grande Évasion katalanez: L'últim refugi 1941The Maltese FalconJohn Huston gaztelaniaz: El halcón maltés frantsesez: Le Faucon maltais katalanez: El falcó maltès 1942The Big ShotLewis Seiler gaztelaniaz: Un gángster sin destino frantsesez: Le Caïd 1942Across the PacificJohn Huston gaztelaniaz: A través del Pacífico frantsesez: Griffes jaunes 1943Thank Your Lucky StarsDavid Butler frantsesez: Remerciez votre bonne étoile 1943Action in the North AtlanticLloyd Bacon gaztelaniaz: Acción en el Atlántico Norte frantsesez: Convoi vers la Russie 1943SaharaZoltan Korda euskaraz: « Sahara (1943ko filma) » 1944To Have and Have NotHoward Hawks gaztelaniaz: Tener y no tener frantsesez: Le Port de l'angoisse katalanez: Tenir-ne o no 1944Passage to MarseilleMichael Curtiz gaztelaniaz: Pasaje para Marsella frantsesez: Passage pour Marseille katalanez: Passatge a Marsella 1945ConflictCurtis Bernhardt gaztelaniaz: Retorno al abismo frantsesez: La mort n'était pas au rendez-vous katalanez: Retorn a l'abisme 1946The Big SleepHoward Hawks frantsesez: Le Grand Sommeil katalanez: El son etern 1947Dark PassageDelmer Daves gaztelaniaz: La senda tenebrosa frantsesez: Les Passagers de la nuit katalanez: Camí fosc 1947Dead ReckoningJohn Cromwell gaztelaniaz: Callejón sin salida frantsesez: En marge de l'enquête katalanez: Carreró sense sortida 1948The Treasure of the Sierra MadreJohn Huston gaztelaniaz: El tesoro de Sierra Madre frantsesez: Le Trésor de la Sierra Madre katalanez: El tresor de Sierra Madre 1949Tokyo JoeStuart Heisler gaztelaniaz: Secuestro 1949Knock on Any DoorNicholas Ray gaztelaniaz: Llamad a cualquier puerta frantsesez: Les Ruelles du malheur katalanez: Truqueu a qualsevol porta 1950Chain LightningStuart Heisler gaztelaniaz: Un rayo en el cielo frantsesez: Pilote du diable 1951The African QueenJohn Huston frantsesez: L'Odyssée de l'African Queen katalanez: La reina d'Àfrica galizieraz: A raíña de África 1952Deadline – U.S.A.Richard Brooks gaztelaniaz: Deadline - U.S.A. frantsesez: Bas les masques katalanez: Deadline - U.S.A. 1953Battle CircusRichard Brooks frantsesez: Le Cirque infernal 1954The Barefoot ContessaJoseph L. Mankiewicz gaztelaniaz: La condesa descalza frantsesez: La Comtesse aux pieds nus katalanez: La comtessa descalça galizieraz: A condesa descalza 1954SabrinaBilly Wilder 1955We're No AngelsMichael Curtiz gaztelaniaz: No somos ángeles frantsesez: La Cuisine des anges 1955The Desperate HoursWilliam Wyler gaztelaniaz: Horas desesperadas frantsesez: La Maison des otages 1955The Left Hand of GodEdward Dmytryk gaztelaniaz: La mano izquierda de Dios frantsesez: La Main gauche du Seigneur 1956The Harder They FallMark Robson gaztelaniaz: Más dura será la caída frantsesez: Plus dure sera la chute katalanez: Més dura serà la caiguda 1975Brother, Can You Spare a Dime?Philippe Mora gaztelaniaz: Hermano, ¿me das diez centavos? frantsesez: T'as pas 100 balles ? 1982Dead Men Don't Wear PlaidCarl Reiner gaztelaniaz: Cliente muerto no paga frantsesez: Les cadavres ne portent pas de costard 2008I.O.U.S.A.Patrick Creadon 2011ReaganEugene Jarecki 2015TrumboJay Roach frantsesez: Dalton Trumbo galizieraz: Trumbo, a lista negra de Hollywood 1940Virginia CityMichael Curtiz gaztelaniaz: Oro, amor y sangre frantsesez: La Caravane héroïque euskaraz: « Virginia City (filma) » katalanez: Or, amor i sang 1942CasablancaMichael Curtiz 1947The Two Mrs. CarrollsPeter Godfrey gaztelaniaz: Las dos señoras Carroll frantsesez: La Seconde Madame Carroll katalanez: Les dues senyores Carroll 1954The Caine MutinyEdward Dmytryk gaztelaniaz: El motín del Caine frantsesez: Ouragan sur le Caine katalanez: El motí del Caine 1950In a Lonely PlaceNicholas Ray gaztelaniaz: En un lugar solitario frantsesez: Le Violent 1952Road to BaliHal Walker gaztelaniaz: Camino a Bali frantsesez: En route vers Bali katalanez: Camí de Bali galizieraz: Camiño de Bali 1936Bullets or BallotsWilliam Keighley gaztelaniaz: Balas o votos frantsesez: Guerre au crime 1938Crime SchoolLewis Seiler 1937Kid GalahadMichael Curtiz gaztelaniaz: Kid Galahad (película de 1937) frantsesez: Le Dernier Combat 1941The Wagons Roll at NightRay Enright frantsesez: L'Amour et la Bête 1939King of the UnderworldLewis Seiler gaztelaniaz: El rey del hampa frantsesez: Hommes sans loi 1948Key LargoJohn Huston katalanez: Cayo Largo 1930Up the RiverJohn Ford gaztelaniaz: Río arriba 1938The Amazing Dr. ClitterhouseAnatole Litvak gaztelaniaz: El genio del crimen frantsesez: Le Mystérieux Docteur Clitterhouse 1938Swingtime in the MoviesCrane Wilbur 1937Dead EndWilliam Wyler gaztelaniaz: Calle sin salida frantsesez: Rue sans issue katalanez: Punt mort 1951SiroccoCurtis Bernhardt 2004Imaginary WitnessDaniel Anker 1938Swing Your LadyRay Enright 1969The Happy EndingRichard Brooks gaztelaniaz: Con los ojos cerrados katalanez: Amb els ulls tancats 1951The EnforcerBretaigne Windust gaztelaniaz: Sin conciencia frantsesez: La Femme à abattre 1936Isle of FuryFrank McDonald gaztelaniaz: Tres en un edén 1963Hollywood Without Make-UpRudy Behlmer 1931A Holy TerrorIrving Cummings gaztelaniaz: El temerario 1953Beat the DevilJohn Huston gaztelaniaz: La burla del diablo frantsesez: Plus fort que le diable galizieraz: A burla do demo 1942All Through the NightVincent Sherman frantsesez: Échec à la Gestapo 1947Always TogetherFred de Cordova gaztelaniaz: Siempre juntos frantsesez: Gai, marions-nous 1939Dark VictoryEdmund Goulding gaztelaniaz: Amarga victoria frantsesez: Victoire sur la nuit 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Documentary 42': Humphrey Bogart... Behind the Legend

Kategoria:Newyorkarrak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako aktoreak
Kategoria:Gizonezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Herbeherear estatubatuarrak
Kategoria:Hestegorriko minbiziaren ondorioz hildakoak