Aberdeen

Aberdeen (, ) Eskoziako hirugarren hiririk populatuena da, 220.420 biztanlerekin (2011).

 Etimologia 
Piktoen Aberdon hiria du jatorri eta izenak "Don ibaiaren ahoa" esan nahi du. Esan nahi bera du gaelerazko Obar Dheathain izenak. Erdi Aroko latinezko izena Aberdonia izan zuen.

Petrolioaren Europako Hiriburua, Granitozko Hiria eta Zilarrezko Hiria ezizenak eman izan zaizkio: horietako lehena Ipar Itsasoan dauden petrolio ustiategiei zor zaie.

 Historia 
Aberdeen ingurua populaturik dago duela 8.000 urtetik. Hiriak bi eremu ditu, Aberdeen zaharra, Don ibaiaren ahoan, eta Aberdeen berria, Dee ibaiaren estuarioan dagoen arrantza eta merkataritza gunea.

1179an, Gilen I.a Eskoziakoak foruak eman zizkion eta 1319an Roberto I.ak Errege burgo izendatu. Eskoziako lehene independentzia gerra hasi zenean, ingelesen eskuetan zegoen. Roberto I.ak 1308an Aberdeengo gaztelua setiatu zuen eta suntsitu egin zuen, barnean ziren ingelesak masakratuz. 1336an Eduardo III.a Ingalaterrakoak herriari su eman zion. Herri berria eraiki behar izan zen, Aberdeen Berria, eta harresi handiekin inguratu zuten jauntxo eskoziarren aurka babesteko.

XVII. mendeko "Hiru Erresumen Gerretan" (1644-1647) sarritan eraso egin zioten. 1647an, izurri pneumonikoak herritarren laurdena hil zuen. 1770an harresiak eraitsi eta azpiegitura berriak egin ziren hirian. Lan berri handi horiek 1817an porrot ekonomikoa ekarri zuten baina itsasontzigintzak eta arrantza industriak izandako bultzadak egoera hobetu zuten.

 Geografia 
Dee eta Don ibaien ahoan kokaturik dago. Ibai bien arteko itsasertzean hondartza luzea dago, hareazko duna naturalak dituena. Barnealdean granitozko hainbat muino daude, Castle Hill, St. Catherine's Hill eta Windmill Hill.

 Klima 

 Ekonomia 
Tradizionalki, arrantza, ehungintza, itsasontzigintza eta papergintza jarduera ekonomiko nagusiak dira. Gaur egun, ordea, teknologia berriek, nekazaritza ikerkuntzak eta batez ere petrolio ustiaketek hartu dute aurrekoen tokia.

Badira 300 urte baino g3hiago granito grisa esportatzen dela, eta bertako materialarekin eginda daude, esate baterako, Londresko Westminster jauregia eta Waterloo zubia, baina harrobia 1971n agortu zen.

 Kirolak 
Aberdeen Football Club da hiriko futbol talde nagusia. Palmaresean Eskoziako 4 Liga eta 7 Kopa ditu baina lorpen garrantzitsuena 1983an eskuratu zuen, Europako Errekopa eta Europako Superkopa. Glasgowko bi talde handien ondoren herrialdeko futbol talderik garrantzitsuena da.

 Ondasun nabarmenak 
 San Machar katedrala
 Andre Mariaren Jasokundearen katedrala
 Marischal College, Munduko bigarren granitozko eraikuntza handiena.

 Iruditegia 

 Hiri senidetuak 
Aberdeen ondorengo hiriekin senidetuta dago:






 Ikus gainera 
 Aberdeen (Washington). AEB

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Aberdeen hiriaren webgune ofiziala
  Aberdeengo Unibertsitatearen webgunea