Shetlandak

Shetlandak edo Shetland uharteak (ingelesez eta ; ; Antzineko gaeleraz Innse C[h]ait eta gaur egungo ) Ipar Itsasoan daude kokatuta, Eskozia eta Norvegiaren artean. Administratiboki, eskualde eskoziarra da 1472ko otsailaren 20tik. Hjaltland izen zaharra zen.

1466 km2-ko azalera dauka eta 2012ko erroldaren arabera 23.210 biztanle ditu. Uhartedi honek Lerwick du hiriburu eta burgu bakar.

 Historia 
Shetlandak VIII. eta IX. mendeetan kolonizatu zituzten bikingoek. XIII. mendetik aurrera Shetlandekiko Eskoziako erregeen interesa piztu zen, XV. mendean Orkadetako Stewart familiak eskuratu zituen baina hauek kartzelatzean 1609an Eskoziako koroak bere gain hartu zituen uhartedi biak.

Hurrengo mendeetan merkataritza nabarmen bultzatu zen, itsasbideen pausaleku bihurtu baitzen ingeles, alemaniar eta eskandinaviarrentzat. XVIII. mendean Napoleondar Gerretan borrokatzeko Royal Navy itsas armada britainiarrak 3.000 shetlandar hartu zituen baina oso gutxi itzuli ziren. 1861 eta 1881 artean 8.000 pertsonak emigratu ere egin zuten eta XIX. mende bukaerarako uhartediaren %90a 32 pertsonen esku zegoen. 1880an arrantzaren industriak bultzada ekonomiko berria eman zien uharteei.

Lehen Mundu Gerran ere Shetlandek paper garrantzitsua jokatu zuten. Gurutzatuen 10. eskuadroiak bertan hartu zuen egoitza eta 1917an 4.500 itsasontzi atera ziren Lerwicketik konboien eskolta lanak egiteko. Bigarren Mundu Gerran ere antzeko lanak egin zituen, oraingoan Norvegiarren flota izan zen bertan.

XX. mendearen bukaeran petrolioa aurkitu zen bertako uretan, Europako erreserba handienetakoa gainera. Independentzia mugimendu txiki bat abiatu da honen harira.

 Klima 

 Herri nagusiak 
Lerwick da herri bakarra, gainontzekoak herrixkak dira.
 Lerwick (hiriburua, 6.958 biztanle)
 Scalloway (1.159 biz)
 Symbister (797 biz)
 Brae (690 biz)

 Uharteak 
 Uharte nagusiak 
 #  Uhartea  Eskoziako gaeleraz  Azalera (ha) Populazioa (biz)  Altuera (m)  Herri nagusia 1  Mainland  Mòr-thìr (Sealtainn) 96.879 18.765 450  Lerwick 2  Yell  Yell 21.211 966 205  Mid Yell 3  Unst  Unst 12.068 632 284  Baltasound 4  Fetlar  Fetlar 4.078 61 158  Houbie

 Uharte populatuak 
Shetlandeko lurraldea 100 uharte osatzen dute, horietatik 15 baino ez daude populaturik.
 Shetland Mainland
 Bressay
 Burra
 Fetlar
 Foula
 Muckle Roe
 Papa Stour
 Trondra
 Vaila
 Unst
 Whalsay
 Yell
 Fair Isle
 Housay
 Bruray

 Ondasun nabarmenak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Britainiar uharteak
 Hego Shetlandak

 Kanpo estekak 

  Uharteen wegune ofiziala