Sorne Unzueta

Sorne Unzueta Landeta (Bilbo, Bizkaia, 1900eko azaroaren 27a – Urduliz, Bizkaia, 2005eko urtarrilaren 13a), Utarsus ezizenez ezaguna, irakaslea eta euskal idazlea izan zen. Poesia idatzi zuen batik bat.

 Bizitza 

Abando auzoan jaio zen. Gurasoak, Magdalena Landeta Ituarte eta Benigno Unzueta Uribarri, Igorre eta Gernikakoak ziren, baina gaztelania zen etxeko hizkuntza. Abenduaren 8an bataiatu zuten San Bizente parrokian eta Primitiva Sabina Concepción izena jarri zioten eta familian Concha deitzen zioten. Marzana kaleko 10. zenbakian bizi ziren.

Lehen mailako ikasketak Atxuriko eskolan egin zituen. Hamasei urterekin hasi zen euskara ikasten eta Sorne izena erabiltzen. Bere euskara irakaslea Ebaristo Bustintza “Kirikiño” idazlea izan zen eta haren ezaugarriak antzeman dira Utarsusen ipuin eta iritzi-artikuluetan.Barandiaran, Asier .- UNZUETA, SORNE – “UTARSUS”, Euskal Literaturaren Hiztegian Bilboko Irakasleen Goi Eskola Normalean ikasi eta maistra titulua lortuta, 1920tik aurrera auzo-eskoletan aritu zen: Errigoitin, Plentzian, Lemoan, Berangon... Orduko joera orokorraren kontra eginez, ikasleei euskaraz irakasten zien. Bizkaiko Euzko Ikastola Batzako kidea zen.

1925ean, Gregorio Erraztirekin (1901-1953) ezkondu zen. Ezkondutakoan, Lemoara joan zen bizitzera eta han hiru seme-alaba izan zituzten, Andone, Jon Ander eta jaiotzean hil zen Iñaki. Gerora, Bedia, Berango eta Algorta izan ziren familiaren bizitoki, non azken bi alaba izan zituen, Gotzontze eta Sorne. 

1930. urtean hasi ziren argitaratzen bere poemak aldizkarietan, garaian ohikoa zen bezala, ezizenez sinatuta. Kasu honetan, izen-abizenetik hartua zuen: U(nzueta) tar S(orne), non alfabetoko 'S' 'usus' gisa izendatzen zen (aranismoa). Ezizena zela eta, batzuetan gizon batekin nahastu eta el patriota Utarsus bezala aipatu zuten. 1932 urtean, hizlari gisa nabarmentzen zen, emakumezkoen bozka eskubidea zela eta horren ingurura abertzaleek antolatutako mitin politikoetan. Gerra garaian eta ondoren isildu zen bere ahots literarioa.

1937an Goizeko izarra ontzian erbesteratu zen lau ume txikiekin Bordelera. Kanbon ere bizi izan zen garai horretan. Familia berriz bildu zen handik bi urtera eta Bigarren Mundu gerra garaian, Lurdan Errazti senar-emazteak erresistentzian ibili ziren, 1941-1944 urteen artean, bizimodua Frantzian aurrera atera bitartean ahal zen moduan. 1942an azken semea izan zuten, Xabier. 1945eko urtarrilean Parisera joan, eta han Leizaolak deitu zion gizonari Euzkadiko Gobernuaren ordezkaritza horretan lan egiteko eta ordezkaritzak zeukan etxeko atezainaren esparruan bizitoki hartu zuen familia osoak.Esturo, Miren.- Sorne Unzueta:
euskaltzale, irakasle, idazle eta emakume; liburu honen sarreran: Sorne Unzueta,Urtasus. Idazlan guztiak / Edizioaren arduraduna eta testuen aukera: Igone Etxebarria (1997) . Orr. 19-24.. Parisen 1951 urtera arte bizi izan zen sendia han Eusko Jaurlaritzak zeukan ordezkaritzan lanean, itxi zen arte. Horrez gain, Me voy contigo gaztelaniazko nobela idatzi zuen Parisen, orain arte argitaratu gabe dagoena.

Senarra gaixotatutakoan, Euskal Herrira itzuli zen familia. Alargunduta, sendiaren laguntzaz, frantses irakasle gisa bizimodua atera zuen seme-alabekin. 1977 urtera arte ez zuen berriz ezer argitaratu. Ordutik aurrera, 1990era arte Zer aldizkarian hasi zen olerkiak argitaratzen berriz.

2005eko urtarrilaren 13an zendu zen, XIX. mendeko azken urtean jaiotako irakasle-idazle hau.

2018an Espainiako Liburutegi Nazionalak bere testu hautaketa bat sartu zuen "Emakume iraultzaile eta transgresoreak" izeneko ekimenean, Emakume idazleen eguna ospatzeko.

2007an Sorne Unzueta izena jarri zioten Getxoko kale bati.

 Lanak 
Artikuluak, ipuinak eta batik bat poemak idatzi zituen. Bere idazlanen gai nagusiak aberria, fedea eta emakumearen patua dira. Giza esperientzien eta naturaren irudien paralelismoa erabili zuen askotan.

Bizkaitarra, Euzkerea, Aberri-Eguna, Jagi-Jagi, Euzko-gogoa eta Euzko-Deya aldizkarietan argitaratu zituen bere lanak, besteak beste.

 Poesia 
 Umiak irakatsija (1931, Euzkerea)
 Itxartu, euzko-alabea! (1931, Euzkerea)
 Zaletasunak (1931, Euzkerea)
 Gau argija (1931, Euzkerea)
 Gomutazokijak (1932, Euzkerea)
 Nire errijan (1932, Euzkerea)
 Udabarrijan (1932, Euzkerea)
 Gogo ittuna (1932, Euzkerea)
 Gabon abestijak (1933, Euzkerea)
 Edurtzean (1933, Euzkerea)
 Garilla'n (1933, Euzkerea)
 Miren deunaren Jasokundian (1933, Euzkerea)
 Artxanda (1952, Euzko-Gogoa)
 Gudari barriak (1977, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Arratsalde (1977, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Berbiztu (1977, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Suizkilluz Erailda (1978, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Lenengo Jaunartzea (1978, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Margolariaren emaya (1978, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Laztandu nau, semia...! (1979, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Bitxori margolaria (1979, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Billa (1979, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Lengusiñaren eriotzan (1979, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Agur (1979, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Gomutagarriak (1980, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Emoiguzu gaur: Deuntasun era barria (1980, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Itziar'era bidean (1980, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Iliza itxirik (1980, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Ez ausi irudia! (1980, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Borobil antzera (1980, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Jazoriko bat (1981, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Illozte (1982, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Auts biurtuko az... (1983, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Euzko lorea (1983, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Ikertaldia (1984, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Biotz-jaubea (1985, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Euzko-enda (1985, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Izenik ete dauko (1985, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Etsaiak? (1985, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Erliak eta zorriak (1986, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Iragarria? (1986, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Emon eruamena! (1987, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Neuretzako bikañena (1987, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Eginkariak (1987, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Gorago beti, zeure gogo ori... (1987, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 ldape (1988, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Iru larrosa (1988, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Osagarria (1989, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Jakin-eza (1990, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)
 Idazlan guztiak (1998, Labayru)

 Ipuinak 

 Otsua ta txakurra (1931, Euzkerea)
 Txoriya kayolan (1931, Euzkerea)
 Barri pozgarriya
 Bermeo

 Nobelak 

 Me voy contigo (argitaragabea)

 Artikuluak 
 Colaboración femenina. Comentando (1923, Aberri. Jaun-goikua eta Lagi-Zarra)
 Jauna'ri eskarrak (1923, Euzko-Deya)
 Jazorikua (1930, Euzkerea)
 Ikastoletan bi elez (1930, Euzkerea)
 Colaboración femenina. ¿Cuándo? (1931, Bizkaitarra)
 Ea (1931, Euzkadi)
 En el gran día (1932, Aberri-Eguna)
 Atita ta ilobea (1932, Euzko. Jaun-Goikua eta Lagi-Zarra)
 Ea'tik (1932, Euzkadi)
 Belea ta usuak (1932, Euzko. Jaun-Goikua eta Lagi-Zarra)
 Ea (1932, Euzkadi)
 Erliak eta txitxarrak (1932, Euzko. Jaun-Goikua eta Lagi-Zarra)
 1839-1882 (1932, Euzko. Jaun-Goikua eta Lagi-Zarra)
 En el camino de la liberación (1932, Euzkadi)
 Entrenándonos (1933, Jagi-Jagi)
 En el aniversario del nacimiento del maestro (1933, Jagi-Jagi)
 ¡Ezpatadantzaris!... (1933, Jagi-Jagi)
 Raza vasca (1933, Jagi-Jagi)
 ¡Guerra al exotismo! (1934, Amayur. Jaun Goikoa eta Lege Zarra)
 Keperin eta Karmele (1980, Zer. Bizkaitarrai bizkaieraz)

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza. Euskal Herriko Unibertsitateko argitalpen zerbitzua, 2012, (266. or.).

 Ikus, gainera 
 Bizkaiko idazleen zerrenda
 Euskal Pizkundea

 Kanpo estekak 
  Sorne Unzueta literaturaren zubitegian
 Bidegileak bilduma: Sorne Unzueta
  Sorne Unzueta Landeta Sorne Unzueta Landeta (Utarsus) Bilbaopedian

Kategoria:Euskal Pizkundea
Kategoria:Euskarazko poetak
Kategoria:Euskarazko ipuingileak
Kategoria:Euskal Herriko gaztelaniazko eleberrigileak
Kategoria:Bizkaiko idazleak
Kategoria:Bilbotarrak
Kategoria:Emakume Abertzale Batza
Kategoria:Euskal Herriko ehun urtedunak
Kategoria:Euskal Herriko frankismoaren erbesteratuak
Kategoria:Maistrak
Kategoria:Bizkaiko irakasleak
Kategoria:XX. mendeko emakume idazleak
Kategoria:XX. mendeko Euskal Herriko idazleak
Kategoria:Emakume poetak
Kategoria:Emakume ipuingileak
Kategoria:Emakume eleberrigileak
Kategoria:Abandotarrak
Kategoria:Euskararen sustatzaileak