Julia Grant

Julia Boggs Dent Grant (San Luis, Missouri,  AEB, 1826ko urtarrilaren 26 – Washington Hiria, AEB, 1902ko abenduaren 14) lehen dama izan zen bi agintalditan 1869tik 1877ra, AEBko Ulysses S. Grant Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen emaztea izateagatik.

 Bizitza 

 Familia 
Julia Boggs Dent 1826an jaio zen Missouri estatuko San Louisen, mendebaldean dagoen White Haven landaketan. Gurasoak Frederick eta Ellen Wrenshaw Dent izan ziren, aita merkatari eta landatzailea zen, esklaboen jabea. Frederickek hogeita hamar bat esklabo afroamerikar zeuzkan, eta arrazoi moralengatik askatzea errefusatzen zuen, emantzipazio legeak behartu zuenean baino ez. James Longstreet jeneral konfederatuarekin urrun zegoen ahaidetuta.

Julia zortzi seme-alabetatik bosgarrena izan zen. Bere memorietan, Juliak honelaxe deskribatu zuen bere haurtzaroa: "eguzkiz, lorez eta irribarrez betetako uda luzea…"

 Hezkuntza 
1831tik 1836ra, Gravois Schoolera joan zen, San Louisen gela bakarreko eskola mistora. 10 eta 17 urte bitartean, herri berean zegoen Mauros izeneko andereñoentzako hobekuntza-eskolan ikasi zuen, beste guraso dirudunen alabekin. Julia barneikaslea zen astean zehar eta asteburuetan etxera itzultzen zen.

Dent familia oso lagunkoia zen Cincinnati, Louisville eta Pittsburgheko goi mailako elkarteetatik zetozen bisitariekin. William Clark (Lewis eta Clarken espediziokoa) eta Alexander McNair politikaria familiaren lagunak ziren.

Nerabezaroan, Julia pianista trebea, amazona aditua eta eleberri-irakurle amorratua izan zen.

 Estrabismoa 
Julia estrabismoz jaio zen, eta horrek bi begiak norabide berean lerrokatzea eragozten zion. Gaztetan, herrialdeko kirurgialari onenetako batek ebakuntza sinple bat egiteko eskaintza egin zion, ustez, arazoa konpondu egingo zuena. Juliak ez zuen gogoko kirurgia, eta uko egin zion ebakuntzari.

Senarra presidente izan ondoren, Juliak kirurgia egiteko aukera aztertu zuen berriz: "Ez dut sekula amore emateko kemenik izan, baina orain, nire senarra famatua egin denez, pentsatu dut ahalik eta ongien erakusten saiatu behar dudala". Ulyssesek aurka egin zion: "Ez al zintudan ikusi eta zutaz maitemindu nintzen begi hauekin? Diren bezalakoak gustatzen zaizkit, eta orain, gogoratu, ez duzu horietan interferentziarik sortu behar. Nireak dira, eta utzidazu esaten, Grant andrea, hobe izango duzu esperimenturik ez egitea, beste begi batzuekin ez gustatzea gerta bailiteke".

Zuzendu gabeko estrabismoarengatik, Juliak ia beti erretratuetarako perfilez jartzen zen.

 Grantekin ezkontzeko konpromisoa eta ezkontza 
West Pointeko akademian ikasten ari zela, Fred Dentek ahizpa Juliari idatzi zion ikaskide batekin, Ulysses S. Grantekin hain zuzen ere, harrituta zegoela. "Ezagutu dezazun nahi dut, urre garbia da". 1844an, Ulysses S. Grant Dent familia bisitatzen hasi zen. Halako batean, maskota, kanario bat, hil egin zen, eta Ulyssesek hilkutxa hori txiki bat egin zion, eta beste zortzi ofizial deitu zituen hegazti-hileta zerbitzu baterako. Urte hartako apirilean, Ulyssesek bere klaseko eraztuna erabiltzeko eskatu zion Juliari, bere maitasun esklusiboaren adierazgarri. Juliak 18 urte zituen eta atzeratu egin zen. Granten erregimentuak Louisianara joateko agindua jaso zuen, Mexikoko gerran zerbitzatzeko prestatzen ari zela. Banantzeak larriturik, Juliak lo-kuluxka bat egin zuen, hainbat jenderi azaldu ziona, non ikusten baitzuen Grant egunen batean itzuliko zela, zibilez jantzita eta astebetez geratzeko asmoa agertuz. Ulysses Juliak aurresan bezala itzuli zen, eta biak konprometitu egin ziren.

1848ko uztailean, lau urtez zerbitzatu ondoren, Granten erregimentua Estatu Batuetara itzuli zen, eta St. Louisen hasi ahal izan zen eztei-prestakizunak egiten. Granten aitak, Jesse Grantek, uko egin zion 1848ko abuztuaren 22an ospatu zen ezkontzara joateari, ez Julia berarengatik, esklaboak izateagatik baizik.

 Senar-emazteak 
Ulysses armadara itzuli zen. Juliak Frederick Dent Grant erditu zuen 1850ean eta Ulysses Simpson Grant 1852an, senarra mendebaldeko kostaldera hainbat urtetarako bidaltzen zuten bitartean. 1854an, Ulyssesek armadatik dimisioa eman zuen eta Granttarrak "Hardscrabble" izeneko etxalde txiki batera joan ziren bizitzera San Louisen.

Ulyssesek esklabo bat erosi zion Juliaren nebari, Fred, West Point Akademia Militarreko ikaskide ohiari. Azalpenik gabe, zorrak zituela eta familiaren mahai gainean janaririk jartzeko ia gai ez zela, Grant epaitegi baten aurrean agertu zen 1859ko martxoaren 20an, eta bere esklaboa saldu beharrean emantzipatu egin zuen.

Ulysses malariaz gaixotu zen eta ezin izan zuen etxaldea gobernatu. Juliaren gurasoekin joan zen familia White Havenera. Bere onera etorri zenean, San Louisen etxe baterako errentak biltzen lan egin zuen, baina ezin izan zuen behar adina diru irabazi. 1860an, Grant aukerarik gabe geratu zen, eta aitari laguntza eskatu behar izan zion. Larruaren familia-negozioan lana eskaini zioten, bi anaia gazteenekin jarduteko. Urtean 600 dolar irabazten zituen, eta horri esker zorrak ordaindu eta Julia eta haurrak Illinoisera eraman zituen.thumb|Bere seme zaharrena, Frederick Dent Grant (1850 - 1912), jenerala eta Estatu Batuetako ministroa Austrian, 1908an.|246x246px
 Gerra zibila 
Gerra hasieran, Ulyssesek boluntarioak antolatzen lagundu zuen eta laster hartu zuen Illinoisen tropen agintea. Brigadako jeneral izendatu zuten, eta gero dibisioko jeneral.

Ulyssesek, bakarrik eta emazte barik, Juliaren bila bidali zuen. Seme-alabak senideekin utzi zituen, eta Sezesio Gerran Ulyssesekin geratu zen Memphis, Vicksburg, Nashville eta Virginiako kanpainetan. Juliak 10.000 milia baino gehiago bete zituen lau urtetan – eta ia 4.000 lehen urtean – bere senarrarekin egoteko.

Une batean, Julia Walter Placen bizi izan zen, Holly Springseko Antebellumeko etxe handi batean, Mississippin. Earl Van Dorn jeneral konfederatuak etxeari eraso egin zionean, Batasunaren aldeko nagusiak ez zion sartzen utzi Julia irten arte.

Juliaren presentziak adorea eman zion senarrari, eta konfiantza mantendu zuen. 1864an, Lincolnek Grant Batasuneko armaden komandante izendatu zuenean, presidenteak Julia senarrarekin elkartzera bidali zuen, berarengan zuen eragin positiboaz jabetuta.

 Seme-alabak 
Bikoteak lau haur izan zituen, hiru seme eta alaba bat:

 Frederick Dent Grant (1850–1912)—soldadua, funtzionario publikoa.
 Ulysses Simpson Grant, Jr. "Buck" (1852–1929) izenez ezaguna.
 Ellen Wrenshall, "Nellie" (1855–1922) izenez ezaguna.
 Jesse Root Grant (1858–1934)—ingeniaria.

 Lehen dama 
Julia hunkituta zegoen senarra 1868an lehendakaritzarako izendatzearekin — senarra baino are gehiago—, eta bere kanpainan murgildu zen.  Senarraren lehendakaritzarako hautagaitzan hain pertsona garrantzitsua izan zen, ezen bere inbestiduraren ondoren, Ulysses S. Grantek emaztearengana jiratu eta hauxe esan baitzion: "Eta orain, maitea, pozik egotea espero dut".

Lau urteko gerra, magnizidio bat eta kargugabetze epaiketa baten ondoren, Washington prest zegoen arinkeria pixka bat egiteko, eta Juliak eman egin zion. Ekitaldi ugari eskaini zituen eta anfitrioi herrikoia bihurtu zen. Luxuzko estatu-afariak antolatzen zituen, eta bisitariek likoreak eta ardo garestiak dastatzen zituzten. Harrera informalak ere egiten zizkioten, baldin eta emakumeek kapela eramaten bazuten eta zaldunek armak etxean uzten bazituzten. Juliak dirutza handia gastatu arren, Mary Todd Lincolnen aurkako gastuen kritika mota saihestu zuen.

Juliak lehen damaren kargua behar bezala betetzen saiatu zen. Posizioak buruzagi atzerritarren emazteei emandako duintasun eta ohore bera izan behar zuela uste zuen, eta zapuztuta sentitzen zen lehen damaren lana publikoki aitortzen ez zela ikustean. Lehen damaren figura aintzatesteaz gain, diplomaziaren, kabinetearen, Kongresuaren eta Gorte Gorenaren emazteen estatusa hobetzen saiatu zen.

Lehen dama publiko orokorrarentzako astearte arratsaldeko harreren buru zenean, Juliak horrelako harreretarako agindutako baldintza bakarrak emakumeek kapelak eramatea eta zaldunek armak etxean uztea ziren.

1874ko maiatzaren 21ean, Nellie Grant lehen alaba Algernon Charles Frederick Sartoris-ekin ezkondu zen (1851ko abuztuaren 1a – 1893ko otsailaren 3a). Etxe Zuriko lehen ezkontza handia izan zen. Ekialdeko aretoa zeharo dekoratu zuten horretarako. Andrew Jacksonen hiru argimutilen ordez modelo "frantses" askoz bikainagoak jarri zituzten, kristalezko milaka pieza marko nikeleztatu batean, beira esmerilatuzko estalkiek itzaldutako gas-garrak zituztela.

Lur jota geratu zen, 1875ean jakin zuenean senarrak ez zuela hirugarren agintaldi baterako izena emango.

1876an Rutherford Birchard Haues eta Samuel Tildenen arteko hauteskunde presidentzialak lehian amaitu zirenean, Juliak Etxe Zurian bere denbora luzatzeko aukera ikusi zuen. Pentsatzen zuen bere senarrak presidente bezala geratu beharko zuela auzia konpondu arte. Bere politika "beste hauteskunde batzuk egin arte gotorlekuari eustea" izango zela onartu zuen. Senarra ez zen ados jarri, eta kongresuak Hayesen aldeko hautua erabaki zuenean, Julia Etxe Zuria uzteko prestatu zen.

Grant izan zen filmean filmatutako lehen dama.

 Emakumeen eskubideei buruzko iritziak 
Emakumeen eskubideen defendatzaile sutsua izan zen, oro har, eta bere aurrean horri buruzko txisteak egitea arbuiatzen zuen. Emakumeen gaitasunak edo berdintasuna zalantzan jartzen zutenek Juliaren haserrea jasotzen zuten, Brigham Youngek jakin zuen bezala lehen damak poligamiako mormoien arteko praktikaz eta emakumeengan zuen eragin negatiboaz galdetu zionean. Hala ere, emakumeen gaitasunetan sinesten bazuen ere, ez zegoen ziur emakumeek lan egin behar zutenik, eta ez zuen publikoki emakumeen sufragioa babestu, nahiz eta uko egin zion sufragioaren aurkako eskaera sinatzeari—  begi-bistako omisioa askorentzat.

 Esklabotzari eta arrazari buruzko iritziak 
Julia esklaboen sail batean hazi zen eta gaztetatik "Jule" edo "Julia Black" izenez ezagutzen zen esklabo pertsonala izan zuen. Ez dago argi Jule Juliaren legezko kidea izan zen. Historialariak oraindik eztabaidan ari dira Juliaren aitak alabak omen zituen lau esklaboen legezko titulua atxiki ote zuen. Juliaren aitak behin eta berriz eskatu zuen esklaboak berarekin uzteko Grantarrak iparraldera joan zirenean, askatasunera ihes egingo zuten beldurrez.

Julek Julia Grantekin bidaiatu zuen gerra osoan zehar. 1862ko urtarrilean, Abraham Lincolnek gutun anonimo bat jaso zuen Kairotik, Grantek edaten zuela eta bere emazte 'sezesionistak' esklabo bat zuela salatuz, baina Lincolnek ez zuen inolako neurririk hartu. Bere memorietan, Juliak gogoratu zuen: "Gerra garaian jeneralari bisita egin nionean, ia beti Jule izaten nuen nirekin erizain. Holly Springsen harrapatu zuten ia".

Juliaren esanetan, "Eliza, Dan, Jule eta John nirekin egon ziren Lincoln presidenteak emantzipazioa aldarrikatu zuen arte". Egun hartatik aurrera ere, Julek Juliaren zerbitzuan jarraitu zuen. 1864ko urtarrilean, Jule, Julia, eta Juleren seme gaztea, Jessie, Nashvilletik San Louisera joan ziren. Bidaian, Julek taldea utzi zuen. Julia geroago gogoratu zen: "Missourira itzultzen bazen, bere askatasuna galtzeko beldur izango zen". Juliaren esanetan, Jule geroxeago ezkondu zen.

Bazirudien Juliak uste zuela beltzak eta zuriak ez zirela erabat berdinak, baina uko egin zion supremazista zuriei laguntzeari, neba Louis Dent barne. Etxe Zuriko etxeko langileak gogotik animatu zituen beltzak oraindik merke zen bitartean barrutian lurra erostera, etorkizuneko finantza segurtasuna ziurtatzeko. Arratsaldeko harreretara behar bezala jantzita joaten zen edonor agurtzea ere erabaki zuen— bere arraza alde batera utzita—, baina inoiz ez zuen zalantzan jarri zergatik ez ziren beltzak agertzen. Erantzuna xumea zen, Etxe Zuriko segurtasunak sarrera eragozten ziela.

 Azken urteak 
Senarrarekin Europara, Afrikara eta Asiara eraman zituen bi urteko mundu-bira egin ondoren, Julia eta Ulysses New York hirian finkatu ziren bizitza publikotik erretiratzeko. Hala ere, inbertsio txar batean diru guztia galdu zuten, eta Granttarrak pobrezian murgildu ziren. Handik gutxira, Ulysses-ek eztarriko minbizia garatu zuen eta 1885ean heriotzara eraman zuen. Bere azken egunetan, Grantek bere Memoria pertsonalak osatu zituen, Julia eta bere seme-alabak finantzarioki seguru utzi zituztenak.

 Alargun 
Alargun, Julia Washington Hirian bizi izan zen, eta bertan bere memoriak idatzi zituen. Julia Grant izan zen, egia esan, memoria batzuk idatzi zituen lehen dama, editore bat aurkitzeko gai izan ez bazen ere, eta Julia Dent Granten Memoria pertsonalak (Ulysses S. Granten andrea) 1975ean argitaratu baino ia 75 urte lehenago hil zen. 1897an New Yorkeko Hudson ibaia menperatzen duen Granten hilobi monumentalaren ardura izan zuen. Hil zenean, sarkofago batean jarri zuten senarrarekin batera. Elkarrekin igarotako urteen kronika amaitu zuenean, aitorpen sendo bat egin zuen: "bere ospe bikainaren argia niregana hedatzen ari da oraindik, nire gainera erortzen ari da, eta berotu egiten nau".

Washington Hirian bizi izan zen bitartean, Juliak Dolley Madisonen ereduari jarraitu zion eta "erregina ama" moduko bat bezalakoa izan zen. Frances Cleveland, Caroline Harrison eta Edith Roosevelt lehen damen lagun egin zen.

 Heriotza 
1902ko abenduaren 14an hil zen, eta bere senar jeneralarekin New Yorkeko Grant-eko Monumentu Nazionalean (Grant-en hilobia) lurperatu zuten.

 Erreferentziak

 Kanpo etekka 

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako lehen damak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako esklabo-jabeak