Frankofonia

Frankofonia frantsesez mintzatzen den mundu mailako hizkuntz-komunitatea da, 150 milioi pertsona biltzen duena. Hiztunen kopuruari dagokionez, 7. postuan dago, txinera (mandarin), ingelesa, hindia, gaztelania, arabieraren eta portugesaren atzetik. Komunitatearen nazioarteko jaieguna martxoaren 20a da .

Herrialdeak lau multzotan bana daitezke (ikus mapa): Ama-hizkuntza gisan darabiltenak (urdin iluna), Administrazio-hizkuntza dutenak (urdina), Kultur hizkuntza dutenak (urdin argia) eta Hizkuntza gutxitua dutenak (berdea).

 Frantsesaren egoera munduan 

Herrialde batean frantsesak duen egoera aztertzeko, aldagai ugari izan behar dira kontuan: hizkuntza ofiziala den edo ez, gehiengoaren edo gutxiengoren baten ama hizkuntza den, egoera formal edota informalean erabiltzen den, etab.

Zenbait herrialdetan (Frantzia, Quebec, Valonia, Suitza frankofonoa, Monako, Kanadako eskualde batzuk...), frantsesa biztanle gehienen ama hizkuntza izateaz gain, erabilera arrunteneko hizkuntza da, bai eremu formalean, baita informalean ere.

Saharaz hegoaldeko Afrikako herrialde askotan, frantsesa administrazio hizkuntza nagusia da, besteak beste, Kongoko Errepublika Demokratikoan (munduan frantses hiztun kopuru handieneko herrialdea), baita Magrebeko zenbaitzuetan ere (Algeria da adibiderik esanguratsuena).

Azkenik, beste zenbait herrialde ere, frantses hiztun kopuru esanguratsua edota kultura frantsesarekin harreman estua duelako, frankofoniaren baitan daude. Frantsesa hizkuntza ofiziala izan ez arren, kultura edota irakaskuntzan garrantzia nabaria du. Herrialde horien artean Errumania eta Libano aipa daitezke, adibidez.

 Frankofoniaren Nazioarteko Erakundea 

Frankofoniaren Nazioarteko Erakundea (frantsesez, Organisation Internationale de la Francophonie) frantsesa ondare komun duten estatu eta gobernuen elkartea da. Frantsesaren garrantzia bultzatzeaz gain, beste zenbait balio bultzatzen ditu, hala nola, kultura aniztasuna, bakea, demokrazia, zuzenbidezko estatua eta ingurumenaren babesa.

77 estatuk osatzen dute (57 eskubide osokoak dira; beste hogeiak, begiraleak). 2002ko gailurraz geroztik, Abdou Diouf Senegaleko presidente ohia idazkari orokorra da.

 Kideak, kontinentez kontinente 
 Europa 
 Albania
 Andorra
 Armenia
 Belgika (Valonia)
 Bulgaria
 Errumania
 Frantzia
 Grezia
 Luxenburgo
 Mazedonia
 Moldavia
 Monako
 Suitza
 Zipre

Begiraleak: Austria, Bosnia Herzegovina, Eslovakia, Eslovenia, Estonia, Georgia, Hungaria, Kroazia, Letonia, Lituania, Montenegro, Polonia, Serbia, Txekiar Errepublika, Ukraina.

 Afrika 
 Afrika Erdiko Errepublika
 Benin
 Boli Kosta
 Burkina Faso
 Burundi
 Djibuti
 Egipto
 Ekuatore Ginea
 Ginea
 Ginea Bissau
 Cabo Verde
 Kamerun
 Komoreak
 Kongoko Errepublika
 Kongoko Errepublika Demokratikoa
 Madagaskar
 Mali
 Maroko
 Mauritania
 Maurizio
 Niger
 Ruanda
 São Tomé eta Príncipe
 Senegal
 Seychelleak
 Togo
 Tunisia
 Txad

Oharra: Ginea Bissau, Mali, Madagascar eta Afrika Erdiko Errepublikaren parte hartzea bertan behera utzita dago une honetan (2013-10-28).

Begiralea: Mozambike

 Amerika 

 Dominika
 Guyana Frantsesa
 Haiti
 Kanada (Quebec eta Brunswick Berria)
 Santa Luzia

Begiraleak: Uruguay eta Dominikar Errepublika.

 Asia 
 Kanbodia
 Laos
 Libano
 Qatar
 Vietnam

Begiraleak: Arabiar Emirerri Batuak eta Tailandia.

 Ozeania 
 Vanuatu

 Kanpo estekak 
 Organisation internationale de la francophonie
 Centre de documentation de la Francophonie (CIFDI)
 Agence universitaire de la Francophonie (AUF)
 Institut de la francophonie
 Association internationale des maires francophones
 TV5Monde
 Carrefour des francophones d'Amérique
 Actualités de la Francophonie
 Conseil pour le développement du français en Louisiane
 LibanVision

Kategoria:Frantsesa
Kategoria:Hizkuntza eskualdeak