Bolonia

BoloniaEuskaltzaindia: 157. araua: Europako hiriak (italieraz eta ofizialki Bologna; emiliano-romagnoloz Bulåggna; ) Italiako hiria da, Emilia-Romagna eskualdeko eta Boloniako metropoli-hiriko hiriburua. Po ibaiaren ertzean dago. 140,73 km²ko eremua du eta 2015ean 386.386 biztanle zituen.

Boloniako Unibertsitatea Mendebaldeko Europako zaharrena da, 1088an sortu baitzuten. Hirigune historikoa Europako bigarren handiena da (handiena Veneziakoa da) eta hobekien kontserbatu direnetako bat.

 Historia 
Antzinako etruriar hiri hau (Felsina), erromatarren kolonia izan zen (Bononia). Hiri librea zen XII. mendean; zuzenbidean espezialduriko unibertsitatea sortu zuten bertan. Izatez, Boloniako Unibertsitatea Europako zaharrena da, 1088an sortua.

XV. mendea arte Bentivogliotarren esku geratu zen. Julio II.ak Bolonia Aita Santuaren estatu egin zuen (1513). XIX. mendean zehar izandako askatasun higikundeak austriarrek zapaldu zituzten. 1860. urtean Bolonia Italiako erresumaren esku geratu zen. Bigarren Mundu Gerran amerikarrek askatu zuten (1945). 1980an Boloniako sarraskia gertatu zen.

 Ekonomia 
Italiako hiririk aberatsenetakoa eta ederrenetakoa da. Garrantzi handiko industria (metalurgia, kimika industria, janari industria, doikuntza mekanika, zapatagintza).

 Ondarea 
Eliza ospetsuak eta Pizkundeko jauregiak ugari dira hirian. Nabarmen hiriaren ikusmiretan, XII. mendeko Asinelli dorrea, ondoan duen Garisenda dorrearekin: Dorre Bikiak edo Boloniako Bi Dorreak izenarekin ezagunak dira. Jauregien artean, Palazzo dei Banchi, Palazzo dei Notai, Palazzo d'Accursio, Palazzo del Podestà eta beste batzuk.

Hirien artean eliza nagusia San Petronio basilika da, hiriko zaindari eta santuaren (Petronio) adbokaziokoa. Beste basilika nabarmen batzuk dira Santi Bartolomeo e Gaetano deritzona, San Francescorena, Santa Maria dei Servi, eta Santo Stefanorena, zeina zazpi elizaz osatuta dagoen multzo ikusgarri bat den. Hiriko katedrala San Petriren adbokaziokoa da, eta beste eliza aipagarri batzuk dira San Giacomo Maggiore (1263koa) eta Santa Maria della Vita.

Hiriko ondare arkitektonikoaren parte dira zenbait enperantza, hala nola Santo Stefanorena, Piazza Maggiore plaza nagusia, Piazza della Mercanzia eta beste batzuk. Hiriko hainbat kalek dituzten arkupeak oso bereizgarriak dira, eta 2021etik Gizateriaren ondare daude izendatuta Boloniako arkupeak.

 Kirolak 
 Bologna FC, futbol taldea.
 Virtus Pallacanestro Bologna, saskibaloikoa.

 Klima 

 Hiri senidetuak 
  Coventry, Erresuma Batua
  Kharkiv, Ukraina
  La Plata, Argentina
  Leipzig, Alemania
  St. Louis, Ameriketako Estatu Batuak
  Portland, Ameriketako Estatu Batuak
  Tesalonika, Grezia
  San Carlos, Nikaragua  Saint-Louis, Senegal
  Tolosa, Frantzia
  Tuzla, Bosnia-Herzegovina
  Valentzia, Espainia
  Itabashi, Japonia
  Zagreb, Kroazia
  Praga, Txekiar Errepublika

 Boloniar ospetsuak 
 Guglielmo Marconi (1874-1937), asmatzailea.
 Pier Paolo Pasolini (1922-1975), idazle eta zinemagilea.
 Roberto Regazzi (1956), luthier.

 Iruditegia 
erdian|thumb|680x680px|Piazza Maggiore enparantzan ezkerretik: Palazzo dei Banchi, San Petronio basilika, Palazzo dei Notai, Palazzo d'Accursio.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Bolonia hiriaren webgune ofiziala
  Boloniako Unibertsitatearen webgunea
  Bologna FC futbol taldearen webgunea

Kategoria:Bolonia
Kategoria:Aita Santuen Lurraldea