Nardoze Alduate

Nardoze AlduateEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. (eguesibarreraz: Nardoxe Alduate edo Narduese Alduate) Urraulbeiti ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak nardoztarrak (eguesibarreraz: nardoxtarrak) dira.

 Izena 
Nardoze Alduate, Nardoxe Alduate edo Narduese Alduate toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Anardos (1060)
 Aanardoss (1097)
 Anardos (1120)
 Anardues (1174)
 Anardoz (1197)
 Nardues (1268)
 Anardues (1366)
 Nardues (1534)
 Nardues cabe Aldunate (1802)
 Narduesaldunat (1829)
 Nardues (1845)
 Nardoze Alduate (1990)

 Geografia 
Nardoze Alduate Urraulbeiti ibarran dago.

 Inguru naturala eta kokapena 
Urraulbeiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 36 kilometrora dago. Udaletxea Artiedan dago. Erliebe txikiko ibarra da. Lautada bat osatzen du, Longida, Erromantzatua eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

 Klima 
Urraulbeitiko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

 Estazio meteorologikoak 
Urraulbeitin dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

 Historia 
Zalantzarik gabe, noblezia-jaurerriaren hiribildua izan zen, Lope Ilhopitz Ledeakoak 1121ean Leireko monasterioari dohaintza bidez besterendu zion arte.

1835-1845eko udal-erreformetara arte, ibarreko diputatuek eta herriko errejidoreek gobernatu zuten, etxeen txandaka izendatzen zirenak (zortzi etxe 1802an, 19 bizilagun 1847an). Eskola bat zuen, zortziehun errege-erreginez hornitua; parrokiako abadea auzotarrek eurek aurkezten zuten izendapenerako.

 Demografia 
 biztanle zituen Nardoze Alduatek.200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020443433333343333444444

 Kultura 
 Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulbeiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulbeiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da eguesibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

 Ondasun nabarmenak 
 San Joan Ebanjelariaren eliza, XVI. mendeko kristiau eliza, barroko estiloan.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Urraulbeiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Urraulbeitiko lekuak