Txantrea

Txantrea (lagunartean Txan izenez ezaguna) Iruñeko auzoa da, hiriaren iparraldean dago. 1950ko hamarkadan sortutako hirigintza-garapenekin bat dator.

Iparraldean Ezkaba auzoa eta Antsoaingo artean dago, ekialdean Burlata eta Atarrabiako artean, hegoaldean Beloso-Erripagaña auzoen eta mendebaldean Arrotxapea eta Alde Zaharra auzoen artean.

2020ko maiatzean 19 784 biztanle erregistratu zituen, horietatik 9 573 gizonak eta 10 211 emakumeak.

 Berezko nortasuna 
Frankismo garaian auzolanean eraikia, nortasun handiko langile auzoa da, non hainbat ekimen auzolanean egin izan diren. Berezko ikurrak baditu eta, umore onean, Txantreako Errepublika Independentea ezizena ematen zaio. Gaur egun herria ez izan arren (auzoa da), herria ematen duela esaten dute askok, eta Txantreako biztanle askok iruindartzat ez, baizik txantreartzat dute beren burua.

 "Auzo gatazkatsua" 
Barricada rock taldearen bigarren disko luzea Barrio Conflictivo (1985), Txantrea auzoari eskainita zegoen non, 1980. hamarkadan mugimendu politiko indartsua zegoen. Bertako borroka hain zen handia non askotan atxiloketak, manifestazioak, barrikadak eta poliziaren aurkako liskarren ondorioz, komunikabide espainiarrek "auzo gatazkatsua" ezizena ipini zioten.


 Izenaren jatorria 
Abesbatzaren ardura zuen Katedraleko kalonjeari xantre zeritzon (gaztelaniaz chantre, frantsesezko chanteur [«abeslari»] izenetik), eta hari zegozkion lurretan eraiki baitzen auzoa, Txantrea izena egokitu zitzaion auzune hari ere. Hedaduraz, hango etxe baxu eta ondoan baratzea duten beste herrietako etxetxoei ere txantrea deitzen zaie sarritan Iruñe inguruan. Gaur egun hor mintzatzen diren bi hizkuntza nagusietan (euskara eta gaztelania) euskarazko idazkera erabiltzen da gehienbat: Txantrea. Areago, 2017.eko maiatzean ekimena plazaratu zuten bertakoek izen ofizial bakarra horixe izan dadin Iruñeko udalari eskatuz, eta honek hala erabaki zuen 2017ko abenduan.

 Biztanleria 
Txantreak 19.797 biztanle ditu (2017) Iruñeko udala. Populazioaren datuak 2017-01-02.

 Hauteskundeen emaitzak 
1999ko udal hauteskundeak:Resultados electorales 1999, página 10. Txantrean Auzolan

 Alderdia Botoak  % EH  2.961 UPN  2.600 PSN  2.014 IUN-NEB  928 CDN  794 EA-PNV  300 Besteak  -

Udal hauteskundeak 2009:

 Alderdia Botoak  % NaBai  3.284  31,8 UPN  2.851  27,6 PSN  2.000  19,4 EAE-ANV  1.320  12,8 IUN-NEB  538  5,2 Besteak  319  3,1 Guztira  10.312  100

 Jaiak 

Txantreako jaiak Maiatzaren lehena zubian ospatzen dira, langileriaren omenez. 2013an, adibidez, apirilaren 30etik maiatzaren 5era bitartean izan dira. Jaiak auzoko eragileek, eta auzokideek orokorrean, antolatzen dituzte auzolanaren bidez.
Jaierako azken larunbatean "kaldereteak" egiten dira, azken urteotan, Alemanak deituriko auzoko zatian, eta igandean "paellada" Txantreako plazan. Horietako egun bat Gazte Eguna da eta gazte bazkari erraldoia egiten da "Festalekua" deituriko karpan.
Gauean, gainera, adin guztietarako egitarau oparoa prestatzen du Txantreako Festa Biltzarrak: mexikanak, gazteentzako Festalekuan kontzertuak, Felix plazan (Armonia Txantreana peñak antolatutakoak) etab.

Festak hasi aurreko asteburuan txantrearrek hitzordua dute Auzotegi auzo-etxean taldeak egin eta festen egitaraua etxerik etxe banatzeko. Hala, txantrear guztiek, borondatearen truke, egitaraua eskutara, edo bestela auzoko dendatxoetan hartuta, izaten dute irakurgai.

 Ondarea 
 Done Jakue eliza: 1966ean eraikia eta Javier Guibert eta Fernando Redón iruindar arkitektoek diseinatua.
 Txantreako zubia
 Alemanen oinzubia
 Magdalenako zubia
 Munduko parkea
 Felix plaza
 Txantrea plaza (duela urte batzuk bertan "rastroa" egiten zen)
 Ritxiren iturria

 Kultura 
 Txantreako liburutegi publikoa
 Txantrea Kirol eta Kultur Elkartea
 Peña Armonía Txantreana

 Musika 
 Barricada

 Hezkuntza 
 Eunate BHI
 Jesuitinas
 Bernart Etxepare ikastetxe publikoa

 Kirola 
 Txantrea Kirol eta Kultur Elkartea

 Garraioa 
Auzo honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 6 linea daude:

 Armarria eta ereserkia 

Txantreak, bere nortasun sentimendua dela eta, armarri propioa dauka. Auzoko etxe tipikoak, mugakidea den Magdalena auzoko zubiak eta Txantrea hitzak osatzen dute armarria.

Ereserkia ere badauka, gaztelaniaz:

Vinimos de acá y de allá
salimos de nuestras tierras
formamos un nuevo hogar
nuevo pueblo, sangre nueva.

Uniendo sudor y afán
sembrando vida en la piedra
llegó el fruto a germinar
el barrio de la Txantrea. Txantrea, Txantrea
barrio trabajador de la Iruña bella.

Txantrea, Txantrea
lucha, sudor y unión es tu bandera.

Txantrea, Txantrea
en busca abierta y noble de un ideal.Siempre los txantreanos, marchando juntos
mano con mano vivamos todos en amistad.

Humilde fue tu linaje
humilde al nacer tu día
difícil el ver tu sangre
entre burlas y entre risas.

tengo una casita blanquita para ti en un rincon de la txantrea (bis)en tu balcon yo te esperare hasta el amanecer (bis)

Injerto con savia vieja
llegaste a mostrar un día
la sangre que hay en tus venas
es sangre de Euskal Herria

Gazteen artean oso entzuna den abesti bat ere badago. Banda Batxokik, auzoko talde batek, euskaratu zuen. Hona hemen zati bat:

Etxe txuri bat badaukat zuretzat
Txantreako txoko batean (bis)
Zure balkoipean iluntzerako ohohohooooh
egongo naiz, zu maitatzeko! (bis)
horregatikan neska-mutil guztiek
oheratzeko ordua baino lehen leihoa
zabal-zabalik uzten dute ea txantrearrik
sartzen den!
Txantrea beti aurrera, aurrera!
Txantrea beti aurrera!
Euskal Herriko probintzietan pareko tokirik ez da!

 Auzotar ospetsuak 
 Enrique Villarreal Armendariz El Drogas (1959), abeslaria, Barricada musika taldeko kidea.
 Sergio Iribarren, "Kako", Banda Batxoki taldeko abeslaria.
 Gorka Iraizoz (1981), futbolaria.
 Borja Ekiza (1988), futbolaria.
 Mikel Idoate (1989), pilotaria.
 Iker Muniain (1992), futbolaria.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Iruñeko auzoak

 Kanpo estekak 

   Txantrea.net, Txantreako auzo mugimenduaren webgunea

Kategoria:Txantrea