Behorlegi

Behorlegi Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Garazi eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 13,1 kilometrora. Altuera 299 eta 1 267 metro artekoa da, eta 20,58 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 73 biztanle zituen.

Bertako biztanleak behorlegitarrak dira.

Hergarai ibarreko hiriburua da.

 Izena 
Behorlegi beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 frantsesez: Béhorléguy ("behorlegí" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Beorrleguy (1284)
 Behorleguy (1284)
 Beorrlegui (1614)
 Beorlegui (1614)
 Vehorlegui (1614)
 Notre-Dame de Béhorléguy (XVII. mendea)

 Etimologia 
Jean-Baptiste Orpustanek dio Behorlegi toponimoa behor eta egi (kokapena adierazten duen atzizkia), hau da, "behorretako tokia", hitzek osatzen dutela.

 Geografia 
Behorlegi Hergarai ibarran dago.

 Mugakideak 

 Ingurune naturala 
Herritik gertu, Zuberoako bidean, Behorlegi mendia (1 265 m) dago, euskal mendizaletasunaren ikonoetako bat. Hegoaldeko mendizaleek "Iparraldeko Txindokia" deitzen diote. Erraldoi eder honek Hergarai ibarrak menperatzen ditu, eta Arbailako mendikatearen tontorretako bat da.
 Etxeak eta auzoak 
 Herria
 Intxazindaga
 Ihidoia
 Urondoa
 Lekunberrikoborda
 Etxebarnea
 Etxeparea
 Lekunaga
 Etxeberriborda
 Elhorta
 Landerreko Etxola
 Iphastoloko Etxola

 Historia 
Hergarai ibarra, Behorlegi buru zuela, 1391n Karlos III.a Nobleak, Nafarroako erregeak, baronia bihurtu zuen, Lurdako gazteluko gobernaria zen Joanes Biarnokoaren alde, erregearen arreba batekin ezkondu zena.

 Demografia 
179318001806182118311836184118461851185618611866187218761881188618911896190119917620521325724822923123425623922721018618017918018116019061911192119261931193619461954196219681975198219901999200620072008201320181581481481431451471551391351211129172727474747573

 Ekonomia 
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da.

 Politika 

 Auzapezak 
HasieraAmaieraAuzapezaAlderdia17921800Pierre Etxalux18001826Jean Jauregi18261835Jean Berzetxe18351848Jean Lopistegi18481871Pierre Çubiat18711876Guillaume Irigoin18761881Charles Jauregito18811884Jean Jauregi Etxegoin18841888Charles Jauregito18881892Jean Irigoin18921918Charles Jauregito19181925Jean Çubiat19251947Bertrand Jauregito19471983Jean Çubiat19832002Jean Unhassobiscay2002karguanAnne-Marie Ibañezfalta diren datuak osatu egin behar dira

 Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Arnegi Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com 

 Garraioa 
Hergarai Bizik eskatutako Garraio Solidarioa zerbitzu presta dio udalerrian.Hergarai Bizi - Garraio Solidarioko zerbitzua

 Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Garazi eskualdeko herri guztiak sailkatu zituen, Arnegi izan ezik, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, Amiküze eta Oztibarre eskualdetan hitz egiten zena.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Behorlegik nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

 Ondasun nabarmenak 

 Jasokuntzeko eliza

 Behorlegitar ospetsuak 

 Mañex Zubiat (1848-1924), bertsolaria.
 Mattin Lerissa (1999), abeslaria.

 Irudiak 

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Garazi
 Nafarroa Beherea

 Kanpo estekak 

Kategoria:Behorlegi