Eparotz

EparotzEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. (eguesibarreraz: Eparoze) Urraulgoiti ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak eparoztarrak dira.

 Izena 
Eparotz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Eparotz (1106)
 Eparoz (1280)
 Eparoz (1366)
 Eparoz (1534)
 Eparoz (1802)
 Eparotz (1990)

 Geografia 
Eparotz Urraulgoiti ibarran dago.

 Inguru naturala eta kokapena 
Urraulgoiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora dago. Udaletxea Irurozkin dago. Erliebe handiko ibarra  da, Ugarron bezalako arroilek nabarmenduta, lurraldeko gainerako lekuetatik isolatzen baitute. Ibarraren erdialdea nekazaritzakoa da, baina zenbat eta iparralderago edo ekialderago, orduan eta lur gutxiago dago erabilgarri. Azkenik, gainerako udalerriekin muga egiten duten eremuak menditsuak dira.

 Klima 
Erlieberaren desberdintasunak direla eta, Urraulgoitin bi klima desberdintzen dira, batetik hegoaldeko klima azpimediterraniarra, eta bestetik iparraldeko klima azpiozeanikoa. Iparraldean izaten diren prezipitazio ugariagoak direla eta (batez beste 1 400 mm edo gehiago urtero), pagadi ugari daude. Bien bitartean, hegoaldean, urtero 900 mm jausten direlarik, pinu basatia da espezierik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu bitartekoa da.

Zuhaitzen artean espezierik ugariena birlandaturiko (Austriatik ekarri zituzten XVIII. mendearen amaieran) pinu lariziarrak dira, guztira 591 hektarea hartuz.

 Estazio meteorologikoak 
Urraulgoitin dagoen hemen, itsasoaren mailatik 565 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974an jarritako estazio meteorologikoa dago.

 Historia 
Leireko monasterioak, 1106an, herriko etxe bat jaso zuen dohaintza bidez, bere usategiarekin eta beste gela batzuekin, eta ondoren, hainbat lursail eta mahasti gehitu zizkion erosketa bidez. Koroaren jabego zuzenen errentek 2 lapurreta gari-almude eta kahiz bat garagar eta olo-laurden bat besterik ez zituzten batzen.

Urraulgoiti ibarrak izendatutako diputatuek eta herritarren artean aukeratutako errejidoreek gobernatzen zuten XIX. mendearen lehen erdira arte, 1802ko hiztegiak dioenez. 1847an Agoitz eta Irunberritik posta jasotzen zuen eta bideak bertakoak ziren eta egoera txarrean zeuden. XX. mendeko lehen hamarkadetan errota, zerrategia eta landa-kutxa bat zituen.

 Demografia 
 biztanle zituen Eparotzek.2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202827252126232226211815262018141413111088

 Kultura 
 Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulgoiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulgoiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da eguesibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

 Ondasun nabarmenak 
 San Andres eliza, Erdi Aroko kristiau eliza.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Urraulgoiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Urraulgoitiko lekuak