Muniain (Artzibar)

MuniainEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. —edo, izen bereko beste herrietatik bereizteko, Muniain Artzibar— Artzibar udalerriko leku zaharra eta gaur egun urpeko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

Bertako biztanleak muniaindarrak ziren.

 Izena 
Muniain toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Munayn (1268)
 Munayn (1280)
 Muniayn (1350)
 Munayn (1366)
 Muniayn (1532)
 Muniain (1534)
 Muniain (1626)
 Muniain (1800)
 Muniain (1930)
 Muniain (1966)

 Ezaugarriak 

 Armarria 
Muniaingo armarria Artzibarko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:

 Geografia 
Muniain Artzibarran dago, Itoitzeko urtegiaren pean.

 Inguru naturala eta kokapena 
Artzibar kokatzeko ez dago aho bateko akordiorik. Egia esan, Zaraitzu eta Erronkaribar ibarretan bezala, haran horien iparraldea Pirinioetakoa da, eta hegoalde Pirinioaurreatarra, klima eta landaretza aldaketa nabariarekin. Trantsizio-eremu bat da, eta bi espazioen muga edo muga hori Larrogain, Elke-Pausaran, Peñas Baxas eta Lareki mendien arteko irudizko lerro batekin markatu daiteke.

Artzibar ibarra berezia da, bitxia beharbada, eta Erdi Arokan galtzen da bere jatorria. Ez dio jarraitzen ibai baten inguruan garatzeko zonako arauari. Bi adar bereiz ditu, Irati eta Urrobi ibaien ibilbideei jarraituz, eta hirugarren adar erdi bortxatu bat Gurpegi errekaren inguruan. 

 Klima 
Udalerriko gunerik garaienetan izan ezik, Artzibar gehienean klima azpimediterraneoa nagusi da. Urteko batez besteko tenperatura 6 eta 12 gradu bitartekoa da (sei gradu mendietan eta hamabi herrigunean). Prezipitazioak 1 000 eta 1 600mm bitartekoak dira, betiere udaberrian eta udazkenean ugariagoak. Urteroko egun euritsuak 100-120 inguru izaten dira, eta azarotik apirilera ohikoa da elurra jaustea.

Baso-soiltze gogorra jasan dute Artzibar aldeko basoek. Pagoa, pinu basatia, haritza eta artea dira zuhaitzik ugarienak. Artea, arroilean eta ipar eta ipar-mendebaldeko mendietan hedatzen da batez ere. Birlandatutako pinuek 1 000 hektareatik gora hartzen dituzte, batez ere Austriatik ekarritako pinu lariziarrak dira.

 Estazio meteorologikoak 
Artzibarren dagoen Orotz-Betelu udalerrian (ibarraren parte da geografikoki, baina ez administratiboki), itsasoaren mailatik 619 metrora, Nafarroako Gobernuak 1993n jarritako estazio meteorologikoa dago.

 Historia 
565 metroko altueran zegoen kokagune txiki bat zen, Artozkiko lautadaren ipar-mendebaldean. Bere profila erraz antzeman zitekeen errepide gainean, jaurerri txikian bezala, zelatari txiki bat bezala, Artozkiko zentral hidroelektrikoaren eta herriaren artean. Hasieran ez zegoen argi urak hartuko zuen edo bota gabe utziko zuten. 1989ko Itoizko urtegiaren ingurumen-inpaktuari buruzko hasierako txostenean ez zen hura suntsitzea baloratzen, nahiz eta, azkenean, hondeamakinek eraitsi zuten 2003an.

+ Itoizko urtegiak Muniainen eragindako kalteen konparazioa

 Demografia 
 biztanle zituen Muniain.200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020100000000000000000000

 Ondasun nabarmenak 
 Santa Zezilia eliza, Erdi Aroko kristiau eliza, gaur egun urpean

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Artzibar
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 
 Artzibarko Udalako webgune ofiziala

Kategoria:Artzibarko herri hutsuak
Kategoria:Itoizko urtegiak estalitako herriak