Arroxela

Arroxela (frantsesez La Rochelle) Itsas Charente (17) departamenduko hiriburua da, Ozeano Atlantikoaren ertzean dagoena. Frantziako arrantzari dagokionez, Arroxelako portuak munta handia du.

Joanes Leizarragak hiri horretan argitaratu zuen Testamentu Berria 1571n.

 Historia 
X. mendean lehenbizi agirietan agertu zenean herrixkak Rochella (gaskoizko Roche –haitz– hitzaren txikigarria) zuen izena. XI. mendean hiri-gutun (charte de commune) lortu zuen.

Ré uhartetik gertu bere kokapen estrategikoari esker, Euskal Herria eta Bretainia arteko portu nagusi bilakatu zen eta Ingalaterra eta Hansarekin merkataritza-harreman estuak landu zituen. Ehun Urteko Gerran ingelesen eskuetan izan zen 1372an, Arroxelako guduan Gaztelak ingelesak menderatu arte.

Merkataritza-harremanak eta Parisetik urrun egoteak Erreforma bertan bultzatu zuen eta protestanteen hiriburu bilakatu zen<ref>{{erreferentzia|izenburua= The rise and fall of Renaissance France, 1483–1610 |izena= Robert Jean |abizena= Knecht |orrialdea= 355 |url= http://books.google.com/books?id=nuyx5E_wp7QC&pg=PA355}}</ref>. 1571n hantxe babestu ziren higanotak Joana III.a Nafarroakoak zuzenduta. Karlos IX.a Frantziakoak autonomia hori bukatu nahian, setiatu arren, ingelesen laguntzari esker eutsi egin zuen.

XVIII. mendearen hasieran, biztanleriaren % 90 protestante zen eta ardo, gatz, bakailao eta Kanadatik zetozen larruen salerosketez bizi zen. Baina Richelieu kardinalak eta Luis XIII.a Frantziakoak berriro setiatu zuten. Setio gogor horren ostean, hiriak bere eskubideak eta biztanleriaren % 20 galdu zituen. Katolizismora aldatu (dragonnades) nahi ez zutenek, erbesteratzea erabaki eta iheslariek New Rochelle sortu zuten Ameriketako Estatu Batuetan.

XVIII. mendean merkataritza berpiztu eta esklabotza, azukre, kafe eta anilei esker oparotasun-garaiak itzuli ziren.

Bigarren Mundu Gerran, alemaniar Kriegsmarinek portuaren munta estrategikoaz ohartu eta itsaspekoentzat base handia eraiki zuen. Berriro setiatua, Paris baino bederatzi hilabete geroago errenditu zen: Frantzian askatutako azken hiria izan zen.

 Auzoak 
+ Arroxelako auzoakIturriak : ville-larochelle.fr, INSEE 2004 eta CCI 1998. Auzoa  Biztanleria  Dendak  Industriak  Elkarteak Centre-ville      88  137 Fetilly - Bel air - La Trompette    71  15  35 La Genette    244  20  17 Lafond - Prieuré - Beauregard    59  10  26 Laleu - La Pallice - La Rossignolette - Vaugouin    254  95  31 Les Minimes    275  59  23 Mireuil - Saint-Maurice    111  9  50 Port-Neuf    40  4  25 Saint-Éloi    121  37  20 Tasdon - Bongraine    59  14  18 Villeneuve-les-Salines - Petit Marseille    64  12  38 Guztira      363  420

 Klima 

 Biztanleria 
+ Biztanleriaren bilakaera 1821-2008 1821  1831  1836  1841  1846  1851 1856  1861                1866  1872  1876  1881  1886  1891 1896  1901                1906  1911  1921  1926  1931  1936 1945  1954                1962  1968  1975  1982  1990  1999 2006  2008                 2009    1858an, Saint-Maurice eta Cognehorseko zati bat hartu zituen barne. 1880an Laleu .

 Ikustekoak 
 Portu-zaharra (Vieux-Port), bere Erdi Aroko dorre zaintzaileekin.
 Grosse Horloge atea.
 Pizkundetar udaletxea.
 Frank Delmas lorategia.
 Bout du Monde'' (munduko amaiera) itsasargia.

 Hezkuntza 
 La Rochelle Business School

 Kirola 
 Atlantique Stade Rochelais: Hiriko errugbi talde profesionala da.

 Arroxelar ezagunak 
 Pierre Hautin, Inprimizalea, 1571n Joanes Leizarragaren Testamentu Berria argitara eman zuen inprimatzailea.
 Jacques Nicolas Billaud-Varenne, politikaria.
 Aimé Bonpland, botanikaria.
 William-Adolphe Bouguereau, margolaria.
 Jean-Loup Chrétien, astronauta.
 John Theophilus Desaguliers, matematikaria.
 Guy-Victor Duperre, almirantea.
 Jean Duvignaud, idazlea.
 Eugène Fromentin, idazle eta margolaria.
 Bernard Giraudeau, aktorea.
 Guy Laroche, diseinatzailea.
 Melissa Lauren, aktore pornoa.
 Fabrice Neaud, komikigilea.
 René Antoine Ferchault de Réaumur, naturalista, entomologo, meteorologo eta idazlea.

 Herri eta hiri senidetuak 
Arroxelak honako hiri senidetuak ditu:
  (1988)
  (1910)

  (1972)
  (1999)
  (2003)
  (1973)

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Arroxelako webgune ofiziala 

Kategoria:Frantziako hiriburuak
Kategoria:Arroxela