Garrüze

Garrüze ([garys̻e]) Nafarroa Behereko udalerri bat da, Amikuze eskualdean kokatua.

 Geografia 
 Sarbideak 
Garrüze RD11, RD511 eta RD124 errepideek zeharkatzen dute.

 Hidrografia 
Bertatik Biduzeko ibaiadarra den Sallarteko erreka eta honen ibaiadarra den Zubiaga erreka pasatzen dira.

 Udalerri mugakideak 
 Amendüze-Unaso ekialdean.
 Lüküze-Altzümarta mendebaldean.

 Toponimia 
Euskarazko izen tradizionala Garrüze edo Garruce da. Jean-Baptiste Orpustanen iritziz «ertz harritsua» esan nahi du.

Frantsesezko toponimoak, Garris, itxura hauek izan ditu inguruko hizkuntza erromantzeetan:
 Carasa (Antoninoren IbilbideaPaul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque),
 Garris (1119 eta 1249),
 Sanctus Felix de Garris (XIII. mendea, Duchesne bilduma CXIV. liburukiaDuchesne bilduma, 99 - 114 liburukiak, Oihenarten paperak, Frantziako Liburutegi Nazionala),
 Garritz (1249),
 Garriz (1264),
 Castieyllo de Guarriz (1326, Nafarroako paperakNafarroako erresumako paperak - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques),
 Guarriz (1350),
 la biele de Garris (1413),
 Garriis (1472, Bastidaxarreko notarioakBastidaxarreko notarioak - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques),
 Garritze (1508, Baionako kapituluaBaionako kapitulua - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques), eta
 Garris (1650).

 Historia 
1790ean, Donapaleuko barrutiaren barnean zegoen kantonamendu baten hiriburu bilakatu zen. Aipatutako kantonamenduan Amorotze-Zokotze, Arrueta-Sarrikota, Behauze, Bithiriña, Garrüze bera, Labetze-Bizkai, Lüküze-Altzümarta, Martxueta eta Oragarre udalerriek hartu zuten parte.

1814ko otsailaren 15ean, Espainiako Independentzia Gerra garaian, bertan Garrüzeko gudua egin zuten Harispe jeneral baxenafarrak zuzendutako napoleondar armadak eta Wellingtongo markesak zuzendutako anglo-portugaldar armadak.

Herria, Donapaleuko udalerriaren zati izan zen 1967ko urtarrilaren 1etik 1997ko urtarrilaren 1era arteInseeren webgunea.

 Administrazioa 
 Alkateak 
 Agintaldia  Alkatea  Alderdia  Lanbidea2001-2008Noël Chohobigarat2008-2014François Ladeuix2014 >Gérard Bidegain

 Herri elkargoa 
Amikuzeko Herri Elkargoaren kidea da.

 Demografia 
Karlos III.a Nafarroakoak agindutako1412 eta 1413 artean egindako erroldaren datuak1551ko erroldan lortutakoekin alderatuak, herriaren demografia ez zela asko handitu adierazten du. Lehendabizikoan Garrüzek 64 su zituen, bigarrenean, berriz, 68.

Hona hemen modernoagoak diren datuak:

Oharra: 2006ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da

 Ondasun nabarmenak 
 Garruzeko Feria, uztailaren bukaera eta abuztuaren hasiera bitartean ospatzen dena, eta zaldi, pottoka eta behien salmenta ardatz duena.
 San Felix elizaMérimée datu-basea, XII. mendekoa. Bere zutabe eta bere kapitela nabarmentzekoak dira, XVIII. mendekoak izanikPalissy datu-basea eta baita bere zurezko erretaula erePalissy datu-basea.

 Garrüztar ezagunak 
 Arnaud de Vivié, 1789an Estatu Orokorretan ordezkaria zena.
 Pierre Ibarrondo (1905-1970), euskararen sustatzailea.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Garrues

 Kanpo estekak 

Kategoria:Garrüze