Saxonia Beherea

Saxonia Beherea (  ahoskatua; ) Alemaniako ipar-mendebaleko land edo estatua da. Hannover du hiriburu. 1946. urtean eratu zen, Hannover, Brunswick, Oldenburg eta Schaumburg-Lippe lurraldeak batu ondoren. 47.624 km2 ditu, eta 8.008.134 biztanle zituen 2023ean. Hiri nagusiak Braunschweig, Göttingen, Oldenburg, Osnabrück, Salzgitter eta Wilhelmshaven dira. Behe-alemanaz mintzo dira bertako biztanleak oro har, eta frisieraz Frisia aldean.

 Geografia 

Saxonia Beherea lurralde laua da, Ipar Alemania bezalakoa. Frisiako kostaldean polderrak daude, itsasoari irabazitako lurraldeak. Mendi apal batzuk daude hegoaldean (Teutoburger Wald, Weser-ko mendiak eta Harz mendiak). Elba, Ems, Hunte eta Aller dira ibai nagusiak. Klima aldaketa bortitzik ez da, neguak hotz samarrak dira eta udak epelak; euria, 600-900 mm batez beste urtean.

 Mugakideak 

 Alemaniako estatu federalak 
 Bremen bere barnean
 Schleswig-Holstein iparraldean
 Hanburgo ipar-ekialdean
 Mecklenburg-Aurrepomerania ekialdean
 Brandenburgo ekialdean
 Saxonia-Anhalt ekialdean eta hego-ekialdean
 Turingia hegoaldean
 Hesse hegoaldean
 Ipar Renania-Westfalia hego-mendebaldean

 Nazioartekoak 
 Herbehereak mendebaldean

 Itsasoak 
 Ipar Itsasoa iparraldean

 Parke Nazionalak 

 Wadden itsasoko Parke Nazionala

 Hiri nagusiak 

Honako hauek dira Saxonia Behereko hiri nagusiak. Biztanleriaren datuak 2010eko abenduaren 31koak dira.

 Hannover (522.686 biztanle)
 Brunswick (248.867 biztanle)
 Osnabrück (164.119 biztanle)
 Oldenburg (162.173 biztanle)
 Wolfsburg (121.451 biztanle)
 Göttingen (121.060 biztanle)
 Hildesheim (102.794 biztanle)
 Salzgitter (102.394 biztanle)
 Wilhelmshaven (81.324 biztanle)
 Delmenhorst (74.361 biztanle)
 Lüneburg (72.983 biztanle)
 Hamelin (57.771 biztanle)
 Emden (51.616 biztanle)

 Ekonomia 

Nekazaritza garrantzitsua da (garia, oloa, garagarra, patata; behi azienda eta esnekiak). Garraio sarea ongi hornitua dago; burdinbideez eta errepideez gainera, berebiziko garrantzia dute ibaiek eta ubideek (Mittelland eta Dormunt-Ems ubideek bereziki), haietatik bideratzen baita Ipar Itsasorako garraioaren parte handi bat. Weser eta Elba ibaiak ontzitarako dira kilometro askotan, eta munta handiko portuak dira Wilhelmshaven, Emden, Nordenham eta Brake. Hannoverren da nazioarteko aireportu handiena.

 Politika 

2013ko urtarrilaren 20an izan ziren Saxonia Behereko parlamenturako azken hauteskundeak. CDU alderdi eskuindarrak irabazi zituen, baina aurreko legegintzaldian FDPrekin izandako gobernu koalizioak ez zuen gehiengo absoluturik lortu. Hala, Stephan Weil sozialdemokratak (SPD) osatuko du gobernua, berdeekin koalizioan.

Honako hauek izan ziren hauteskundeetako emaitzak:

 Alderdia   Bozken ehunekoak  Diputatuak Alemaniako Batasun Demokrata Kristaua (CDU)  % 36  54 Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata (SPD)  % 32,6  49 90 Aliantza/Berdeak  % 13,7  20 Alderdi Demokratiko Askea (FDP)  % 9,9  14 Ezkerra (Die Linke)  % 3'1  0 Gainontzeko alderdiak  % 4,7  0

 Banaketa administratiboa 


 Landa barrutiak 
38 landa barruti (Landkreis) ditu:
 Ammerland
 Aurich
 Grafschaft Bentheim
 Celle
 Cloppenburg
 Cuxhaven
 Diepholz
 Emsland
 Driesland
 Gifhorn
 Goslar
 Göttingen
 Hameln-Pyrmont
 Hannover eskualdea
 Harburg
 Helmstedt
 Hildesheim
 Holzminden
 Leer
 Lüchow-Dannenberg
 Lüneburg
 Nienburg/Weser
 Northeim
 Oldenburg
 Osnabrück
 Osterholz
 Osterode am Harz
 Peine
 Rotenburg
 Schaumburg
 Soltau-Fallingbostel
 Stade
 Uelzen
 Vechta
 Verden
 Wesermarsch
 Wittmund
 Wolfenbüttel

 Hiri barrutiak 
Badaude 8 hiri barruti ere:
 Brunswick
 Delmenhorst
 Emden
 Oldenburg
 Osnabrück
 Salzgitter
 Wilhelmshaven
 Wolfsburg

 Herritar ospetsuak 
 Kristian I.a Danimarkakoa (1426-1481), Danimarkako erregea (1448-1481)
 Jurgi I.a Erresuma Batukoa (1660-1727), Erresuma Batuko erregea (1714-1727)
 William Herschel (1738-1822), astronomoa
 Caroline Lucretia Herschel (1750-1848), astronomoa
 Carl Friedrich Gauss (1777-1855), matematikaria
 August Heinrich Hoffmann von Fallersleben (1798-1874), poeta eta filologoa
 Robert Wilhelm Bunsen (1811-1899), kimikaria
 Julius Wilhelm Richard Dedekind (1831-1916), matematikaria
 Rudolf Eucken (1846-1926), filosofoa eta 1908ko Literaturako Nobel Sariaren irabazlea.
 Carl Louis Ferdinand von Lindemann (1852-1939), matematikaria
 Karl Jaspers (1883-1969), psikiatra eta filosofoa
 Otto Fritz Meyerhof (1884-1951), fisiologoa
 Erich Maria Remarque (1898-1970), idazlea
 Sir Hans Adolf Krebs (1900-1981), biokimikaria eta Nobel sariduna
 Felix Nussbaum (1904-1944), margolari surrealista
 Hannah Arendt (1906-1975), politika ikerlaria
 Karl Krolow (1915-1999), idazlea
 Jürgen von Beckerath (1920- ), egiptologoa
 Ulrike Meinhof, (1934-1976), kazetaria eta Armada Gorriaren Frakzioa erakunde armatuko sortzaile eta kideetako bat.
 Hans-Gert Pöttering (1945 - ), Europar Legebiltzarreko presidentea (2007-2009)
 Rainer Fetting (1949- ), margolari neoespresionista
 Christian Wulff (1959- ), Alemaniako presidentea (2010-2012)
 Nadine Chanz (1972- ), aktorea eta Playboy modeloa
 Diane Kruger (1976- ), aktorea eta modeloa
 Guano Apes (1994- ), musika taldea

 Iruditegia 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
  Saxonia Behereko webgunea