Adoain

AdoainEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. (eguesibarreraz: Aduañe) Urraulgoiti ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak adoaindarrak (eguesibarreraz: aduañetarrak) dira.

 Izena 
Adoain toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Adoaing (1033)
 Adoain (1057)
 Adoain (1119)
 Adoayn (1268)
 Adoayn (1366)
 Adoain (1534)
 Adoain (1829)
 Adoain (1990)

 Geografia 
Adoain Urraulgoiti ibarran dago.

 Inguru naturala eta kokapena 
Urraulgoiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora dago. Udaletxea Irurozkin dago. Erliebe handiko ibarra  da, Ugarron bezalako arroilek nabarmenduta, lurraldeko gainerako lekuetatik isolatzen baitute. Ibarraren erdialdea nekazaritzakoa da, baina zenbat eta iparralderago edo ekialderago, orduan eta lur gutxiago dago erabilgarri. Azkenik, gainerako udalerriekin muga egiten duten eremuak menditsuak dira.

 Klima 
Erlieberaren desberdintasunak direla eta, Urraulgoitin bi klima desberdintzen dira, batetik hegoaldeko klima azpimediterraniarra, eta bestetik iparraldeko klima azpiozeanikoa. Iparraldean izaten diren prezipitazio ugariagoak direla eta (batez beste 1 400 mm edo gehiago urtero), pagadi ugari daude. Bien bitartean, hegoaldean, urtero 900 mm jausten direlarik, pinu basatia da espezierik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu bitartekoa da.
thumb
Zuhaitzen artean espezierik ugariena birlandaturiko (Austriatik ekarri zituzten XVIII. mendearen amaieran) pinu lariziarrak dira, guztira 591 hektarea hartuz.

 Estazio meteorologikoak 
Urraulgoitin dagoen Eparotz lekuan, itsasoaren mailatik 565 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974an jarritako estazio meteorologikoa dago.

 Historia 
Lehen aldiz agertzen da koroaren domeinuko hiribildu gisa, Antso III.a Nagusiak 1033an Leireko monasterioaren alde besterendu baitzuen. Garai horretarako, bere 31 etxe ziztrinen izenak eta prestazioak ere ezagutzen dira. 1930ean, landa-kutxa eta bi errota zituen.

 Demografia 
 biztanle zituen Adoainek.2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920207797111078111189865544432

 Kultura 
 Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulgoiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulgoiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da eguesibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

 Ondasun nabarmenak 
 San Andres eliza, XII. mendeko kristiau eliza, erromaniko estiloan.

 Adoaindar ospetsuak 
 Benito Gil (1801-1870), Itzalleko euskal dotrinaren egile.
 Esteban Adoain (1808-1880), euskal predikari.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Urraulgoiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Urraulgoitiko lekuak