Ezkai (Longida)

EzkaiEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. Longida udalerriko etxalde zaharra eta gaur egun urpeko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

Bertako biztanleak ezkaitarrak ziren.

 Izena 
Ezkai toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Esquaiz (1096)
 Ezchai (1224)
 Eçcaico (1248)
 Eçcay (1268)
 Ezquay (1278)
 Escay (1279)
 Ezcay (1280)
 Escuai (1300)
 Izcay (1366)
 Ezcay (1802)
 Ezcay (1874)
 Ezkai (1990)

 Geografia 
Ezkai Longida ibarran dago, Itoitzeko urtegiaren pean.

 Inguru naturala eta kokapena 
Pirinioaurrean kokatua, lurra hautsia eta uhindua da, baina, oro har, ez du goragune handirik. Iparraldea menditsuena da, eta hegoaldea nekazaritzakoa. Ibaien pasabidean zehar, alubioien terraza-maila batzuk mailakatuta daude. Mendilerroen oinean ere higadura-glazis zabalak daude. Irati eta Erro ibaiek ibarra sortu zituen.

 Klima 
Longidak klima azpimediterraneoa dauka. Urteko batez besteko tenperatura 10 eta 13 gradu artekoa da (altueraren arabera aldatzen da), eta prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak (ugariagoak udaberrian eta udazkenean. Urteroko egun euritsuak 80 dira batez beste eta 100 baino gehiago herriko gunerik menditsuenetan.

Jatorrizko landaredia asko gutxitu da gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 180 hektarea haritz inguru baino ez dira geratzen. Pinuek 441 hektarea hartzen dituzte, gehienak Austriatik ekarritako pinu lariziar birlandatuak dira baina berezko pinuren bat ere gordetzen da. Birlandatutako pinuak, Urrozgoiti, Ulibeiti, Zarikieta eta Rala herrietan izaten dira, batez ere.

 Estazio meteorologikoak 

 Historia 
Koroaren lursailek, 1280an, urtean 2 kahitze gari, 4 kahitze, 3 lapurreta eta garagar erdi ematen zituzten, eta kahitze 1 lapurreta, ardoaren salmentagatik, gehi 9 sos 3 diru. Hala ere, XV. mendearen hasieran, bertako bi bizilagunak kapareak ziren eta, beraz, jauntxo-kargarik gabeak; udalerriko larreak alokatzen zituzten denboraz denbora. Bere eliza San Martini eskainia zegoen. 1802an jaurerri-leku gisa agertzen da, hiru etxetara murriztuta, 27 pertsonarekin; baina errege-erreginek bezala gobernatu behar zen; zehazki, ibarreko diputatuak gobernatzen zuen, bizilagunek eurek aukeratzen zuten errejidorearekin.

XX. mendeko azken hamarkadetan, urtegien mehatxupean zegoen herria. Itoizko urtegia azkenean desagertu egin zen. Baratzeak, belardiak eta zerealetarako zelaiak ez ezik, mahasti batzuk ere bazeuden paisaian azken urteetara arte, eta herri hori zen, Itoitz, Gorritz eta Orbaitz herriekin batera, Irati ibaian bere ekoizpenaren muga gorena.

+ Itoizko urtegiak Itoitzen eragindako kalteen konparazioa

 Demografia 
2020an 0 biztanle zituen Ezkaik.200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020000000000000330000000

 Ondasun nabarmenak 
 Ezkaiko jauregia, Erdi Aroko jauregia.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Longida
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia
 Kanpo estekak 

Kategoria:Longidako herri hutsuak
Kategoria:Itoizko urtegiak estalitako herriak