Bizkarreta

BizkarretaEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. (erroibarrera: Biskarret) edo Gerendiain (erroibarrera: Gerein) −izen ofiziala: Bizkarreta-Gerendiain−  Erroibar ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak bizkarretarrak edo gerendiaindarrak (erroibarreraz: gereindarrak) dira.

 Izena 
Bizkarreta edo Biskarret beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 gaztelaniaz: Viscarret

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Viscarrete (1196)
 Biscarret (1245)
 Viscarret (1269)
 Bisquareta (1274)
 Bisquarret (1274)
 Biscarreto (1275)
 Biscarreta (1277)
 Vizcarret (1280)
 Bizkarret (1280)
 Uixcarret (1532)
 Bixkaret (1591)
 Viscarret (1802)
 Biscarret (1911)

Bestalde, Gerendiain beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 gaztelaniaz: Guerendiáin ("grendiáin" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Dendrain (1945)
 Guerendiain (1953)
 Guerendain (1953)
 Derendiain (1959)
 Drendain (1959)
 Gerendiain (1974)

 Etimología 
Bizkarreta toponimoa izen gardena da. Bizkar eta eta (kokapen atzizki plurala) hitzeten arteko elkarketa da. "Bizkarren lekua" bezala birformulatu liteke.

Gerein toponimoaren etimologia ezezaguna da.

 Erabilera 
Izen ofiziala Bizkarreta-Gerendiain da. Idatziz Viscarret bezala ezagutua izan da, duela gutxi arte eremu honetan gutxi erabiltzen zen izen kultua, non bigarren izena erabiltzen zen, bere ahozko forma eta euskaraz Gerein delarik. Bitxia bada ere, Gerendiain ez da inoiz dokumentatzen Altadillen obran agertu zen arte. Are gehiago, uste da Julio Altadillek Gerein entzun zuela eta oker berreraiki zuela existitzen ez zen izen bat sortuz: Gerendiain.

Gaur egun, Gerein izenak Biskarret forma hartu du.

 Ezaugarriak 

 Armarria 
Bizkarretako armarriak honako blasoi hau du:

 Geografia 
Bizkarreta Erroiberran dago.

 Ingurune naturala eta klima 
Erroiberraren azalera handia dela eta bi klima ezberdin daude, iparraldeko klima azpiatlantiarra, pagadi ugari eta urte osoko prezipitazioekin, eta hegoaldeko klima azpimediterraneoa, basa pinuekin eta uda garaiko bi hilabete idorrekin. Urteko batez besteko prezipitazioak 1 200 mm dira hegoaldean, eta 2 000 mm ibarraren iparraldean. Batez besteko tenperatura 7 eta 10 gradu bitartekoa da.

Urteroko egun euritsuak 120 izaten dira ibarraren hegoaldean eta 140-150 egun iparraldean. Gunerik menditsuenetan egun euritsuak 150 baino gehiago izan daitezke.

 Estazio meteorologikoak 
Erroiberran dagoen Aurizperri kontzejuan, itsasoaren mailatik 871 metrora, Nafarroako Gobernuak 1972an jarritako estazio meteorologikoa dago.  Gainera, 1975an, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Erro kontzejuan, itsasoaren mailatik 672 metrora. Erroko estazioa da Bizkarretarako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.

 Hirigintza 

 Kaleak 
Herriak kale bakarra ditu:Erroibarko Udala. Bizkarretako planoa

 Done Petri karrika

 Etxeak 
Herriak 64 etxe ditu:

 Historia 
Antzinako jaurerri erreengo bat izan zen, 1280an urtero 75 soldata gehi 24 garagar eta olozko bular bat zor zuena, bailara osoari batera egozten zitzaion "afariaren" zatia kontatu gabe.

Nahikoa da 1835-1845eko udal erreformak, jurisdikzio zibila bailarako alkateak egikaritzen zuen, bailarako alkateak egikaritzen zuen bitartean, ekonomikoa bailarako diputatuei eta herriko errejidoreei zegokien bitartean, hauek txandaka izendatzen baitziren herritarren artean (hemezortzi 1850ean). XIX. mendearen erdialdera eskola zuen, eta urteko dotazioa Nafarroako dukerrietan zegoen (583); irin-errota batek funtzionatzen zuen.

 Demografia 
 biztanle zituen Mezkiritzek.2000200120022003200420052006200720082009201020112012201320142015201620172018201920209691929194939092929599949798100969397103102107

 Garraioa 
Autobuses Artieda autobus konpainiak Erroibar Iruñekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

 Jaurrieta - Abaurregaina - Abaurrepea - Garaioa - Aribe - Garralda - Orreaga - Auritz - Aurizberri - Mezkiritz - Bizkarreta - Lintzoain - Erro - Zubiri - Larrasoaña - Idoi - Zuriain - Antxoritz - Zabaldika - Olloki - Uharte - Atarrabia - Burlata eta Iruñea

 Politika 
Bizkarretako kontzejua kontzejuburuak eta lau kontzejukidek osatzen dute. Egungo kontzejuburua Karlos Zalba Ibarrola da.

 Kontzejua 
Bizkarretako kontzejua kontzejukidek eta kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Kontzejuburua Karlos Zalba Ibarrola da. Kontzejukideak 3 daude:

 Angel Argain Fernandez
 Xabier Hualde Calvo
 Ander Mendibe Zalba

 Kontzejuburuak 
2011tik, Bizkarretak 3 kontzejuburu izan ditu:KontzejuburuAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraFrancisco Javier Zalba Ibarrola20112015Asier Auban Erro20152019Karlos Zalba Ibarrola2019jardunean

 Kultura 
 Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erroibarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Esteribar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Erroiberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Bizkarretako azpieuskalkia erroibarrera da, eta, zehazki, Iparerroibartar aldaera.Euskaltzaindia. Hegoaldeko goi-nafarrera. Erroibarrera.

 Euskararen Foru Legea 

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Erroibar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 24,01ek zekien euskaraz.

 Jaiak 
 Done Petriko jaiak: uztailaren azken asteburuan

 Ondasun nabarmenak 
 Done Petriko eliza, XIII. mendeko kristiau eliza.
 Bizkarretako ospitalea, Erdi Aroko erromesen ospitale zaharra.

 Bizkarretar ospetsuak 

 Unai Laso (1997-), esku hutsako pilotaria.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Erroibar
 Pirinioak
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 
 Erroibarko Udalako webgune ofiziala

Kategoria:Erroibarko kontzejuak