Elia Kazan

Elia Kazan (grezieraz Ελία Καζάν, 1909ko irailaren 7 – 2003ko irailaren 28) greziar jatorrizko —Istanbulen (egungo Turkian) jaio bazen ere— Ameriketako Estatu Batuetako zinema eta antzerki zuzendaria zen.

Antzerkiari dagokionez, Tennessee Williamsen eta Arthur Millerren lan nagusiak zuzendu zituen: Williamsen The Glass Menagerie (1944) eta A Streetcar Named Desire (1951), eta Millerren All My Sons (1947) eta Death of a Salesman (1949).

Zinemagintzan ere zuzendari arrakastatsua izan zen. Bi Oscar irabazi zituen, 1947ko Gentleman's Agreement eta 1954ko On the Waterfront filmengatik. Sen handiko aktore andana aurkitu zuen: Marlon Brando eta James Dean, besteak beste.

 Elia Kazanen salaketak 
Bolada labur batean, Ameriketako Estatu Batutetako Alderdi Komunistako kidea izan zen. Hala ere, Stalinek egindako sarraskiek nazkaturik, 30eko hamarkadan alderdia utzi zuen. Gainera, ez zuen alderdikoek filmetan eskua sartzeko inolako saiorik onartzen.

50eko hamarkadan, halere, komunisten kontrako beldurra pil-pilean zegoenean, Kazanek Hollywoodeko hainbat komunista salatu zituen, amerikar ez ziren jardueretarako batzordearen aurrean (House Committee on Un-American Activities, ingelesez). Geroago azaldu zuenez, garai hartan uste zuen horrela jokatzea herrialdearen alde egiteko modu onena zela. Nolanahi ere, kritika mingotsak jaso behar izan zituen hasiera-hasieratik. 1999an, ohorezko Oscar saria eman ziotenean, zeresan handia piztu zen Hollywooden: batzuek uste zuten aspaldiko kontua izanda, haren lan artistikoak eskertzeko merezi zuela, baina beste batzuk ados ez, eta Kazanek Oscar jaso zuenean, ez zuten ezta txalotu ere egin.

 Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke filmaren bi aktore, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak beste hizkuntza batera itzuli bada (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera):
UrteaFilmaAntzezleakEkoizleaHizkuntzak1937People of the Cumberland -- --1945A Tree Grows in BrooklynDorothy McGuire, Peggy Ann Garner20th Century Studios 1947BoomerangDana Andrews, Jane Wyatt20th Century Studios 1947The Sea of GrassKatharine Hepburn, Spencer TracyMetro-Goldwyn-Mayer 1947Gentleman's AgreementGregory Peck, Dorothy McGuire20th Century Studios1950Panic in the StreetsRichard Widmark, Paul Douglas20th Century Studios1950PinkyJeanne Crain, Ethel Barrymore20th Century Studios1951A Streetcar Named DesireVivien Leigh, Marlon BrandoWarner Bros. 1952Viva Zapata!Marlon Brando, Jean Peters20th Century Studios 1953Man on a TightropeFredric March, Terry Moore20th Century Studios1954On the WaterfrontMarlon Brando, Karl MaldenColumbia Pictures  1955East of EdenJames Dean, Raymond MasseyWarner Bros.  1956Baby DollKarl Malden, Carroll Baker --1957A Face in the CrowdAndy Griffith, Patricia NealWarner Bros.  1960Wild RiverMontgomery Clift, Lee Remick --   1961Splendor in the GrassNatalie Wood, Warren BeattyWarner Bros.   1963America AmericaFrank Wolff, Stathis GiallelisWarner Bros.   1969The ArrangementKirk Douglas, Faye Dunaway -- 1972The VisitorsPatrick McVey, James Woods -- 1972Whether To Tell The Truth -- --1976The Last TycoonRobert De Niro, Tony CurtisParamount Pictures 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendariak
Kategoria:Oscar saria irabazi duten zinema zuzendariak
Kategoria:Ohorezko Oscar sariaren irabazleak
Kategoria:Antzerki zuzendariak
*
Kategoria:Kennedy Sarien irabazleak
Kategoria:Zuzendari onenaren Urrezko Globo saridunak
Kategoria:New Yorken hildakoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako antikomunistak
Kategoria:Tony Saria irabazi dutenak