Imirizaldu

ImirizalduEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. Urraulgoiti ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak imirizalduarrak dira.

 Izena 
Imirizaldu toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Ymiriçaldi (1268)
 Miriçaldu (1280)
 Muriçaldu (1345)
 Ymiriçaldu (1366)
 Yuiriçaldu (1534)
 Imirizaldu (1800)
 Imirizaldu (1829)
 Imirizaldu (1996)

 Ezaugarriak 

 Armarria 
Imirizalduko armarria Urraulgoitiko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:

 Geografia 
Imirizaldu Urraulgoiti ibarran dago.

 Inguru naturala eta kokapena 
Urraulgoiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora dago. Udaletxea Irurozkin dago. Erliebe handiko ibarra  da, Ugarron bezalako arroilek nabarmenduta, lurraldeko gainerako lekuetatik isolatzen baitute. Ibarraren erdialdea nekazaritzakoa da, baina zenbat eta iparralderago edo ekialderago, orduan eta lur gutxiago dago erabilgarri. Azkenik, gainerako udalerriekin muga egiten duten eremuak menditsuak dira.

 Klima 
Erlieberaren desberdintasunak direla eta, Urraulgoitin bi klima desberdintzen dira, batetik hegoaldeko klima azpimediterraniarra, eta bestetik iparraldeko klima azpiozeanikoa. Iparraldean izaten diren prezipitazio ugariagoak direla eta (batez beste 1 400 mm edo gehiago urtero), pagadi ugari daude. Bien bitartean, hegoaldean, urtero 900 mm jausten direlarik, pinu basatia da espezierik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu bitartekoa da.

Zuhaitzen artean espezierik ugariena birlandaturiko (Austriatik ekarri zituzten XVIII. mendearen amaieran) pinu lariziarrak dira, guztira 591 hektarea hartuz.

 Estazio meteorologikoak 
Urraulgoitin dagoen Eparotz lekuan, itsasoaren mailatik 565 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974an jarritako estazio meteorologikoa dago.

 Historia 
Jaurerriko antzinako hiribildu honek, 1280an, 22 diruko urteko petarra zor zuen, gehi hiru gari eta kahitze lapurreta eta garagar eta oloaren lapurreta erdi bat urteko petxa gisa. Bere errentak, Urraulgoitiko gainerakoekin batera, Artiedako jaunak, Johan Martinitz Uritzek eta bere seme Karlosek biltzen zituzten XIV. mendearen erdialdetik. 1574an, Imirizaldu Joan Beaumonti zor zion petxa ordaintzera kondenatua izan zen. 1835-1845 bitartean Urraulgoiti ibarreko diputatuek eta etxeen artean txandaka izendatzen zen errejidoreak gobernatu zuten (1802an 5 ziren, eta 1847an berdinak). Azken egun horretan, apaiza herria hornitzekoa zen; haurrak Irurozkiko eskolara joaten ziren; bideak bertakoak eta egoera txarrean zeuden, eta Agoitzetik jasotzen zen posta. XX. mendearen hasieran landa kutxa bat sortu zen.

 Demografia 
 biztanle zituen Imirizalduk.200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020201921252526262730273138343229262827222226

 Politika 
Imirizalduko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute. Egungo kontzejuburua Juan Simon Mendioroz Larrea da.

 Kontzejua 
Imirizalduko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatua. Kontzejuburua Juan Simon Mendioroz Larrea da.

 Kontzejuburuak 
2011tik, Imirizalduk kontzejuburu bat izan du:KontzejuburuAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraJuan Simon Mendioroz Larrea20112015Juan Simon Mendioroz Larrea20152019Juan Simon Mendioroz Larrea2019jardunean

 Kultura 
 Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulgoiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulgoiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da pirinioaurrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

 Jaiak 
 Errosarioko Ama Birjinaren jaiak, abuztuaren azken asteburuan

 Ondasun nabarmenak 
 Errosarioko Ama Birjinaren eliza, XVI. mendeko kristiau eliza.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Urraulgoiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Urraulgoitiko kontzejuak