Zilegieta

ZilegietaEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. (eguesibarreraz: Zeligueta) Ibargoiti ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak zilegietarrak (eguesibarreraz: zeliguetarrak) dira.

 Izena 
Zilegieta edo Zeligueta toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Cillegueta (991)
 Cilleguyeta (991)
 Cilegueta (1056)
 Cileguieta (1269)
 Cilleguyeta (1366)
 Cileguieta (1532)
 Ciligueta (1534)
 Ziligueta (1767)
 Ziligueta (1802)
 Cileguieta (1829)
 Ciligueta (1845)
 Celigueta (1879)
 Zilegieta (1998)

 Geografia 
Zilegieta Ibargoiti ibarran dago.

 Inguru naturala eta kokapena 
Ibargoiti udalerria Zangozako merindadearen ekialdean kokatzen da. NA-2420 errepideak eta A-21 autobiak ibar osoa zeharkatzen ditu. Iruñerriko gune metropolitarraren ekialdera dago. Udaletxea Idotzinen dago. Erliebe ertaingo ibarra da. Itzaga eta Izko mendien magalean dago, ibarbide emankor eta laua eratuz, eta, ondoren, mendilerro menditsu bat.

 Klima eta landaredia 
Ibargoitiko klimaren ezaugarriak, azpimediterraneo motakoak dira, uda garaiko lehortea, prezipitazio eskasak baina Nafarroa hegoaldean baino ugariagoak eta aldaketa termiko handia. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu artekoa eta prezipitazioak 1000 eta 1400mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak 100-140 izaten dira.

Jatorrizko landareditik, erlikia batzuk baino ez dira geratzen Izko eta Itzaga mendilerroetan, eta gunerik euritsuenetan klima atlantikoari dagozkion zuhaitzak aurki daitezke (haritz eta pagoak), ameztiak gune lehorretan, eta birlandaturiko pinuak udalerri gehienean. Birlandaturiko pinuen azalera, Austriatik ekarritako pinu lariziarrekin egin zen eta XX. mendearen amaieran 450 hektarea ingurutan zeuden.

 Estazio meteorologikoak 
Ibargoitin dagoen Elo udalerrian (ibarraren parte da geografikoki, baina ez administratiboki), itsasoaren mailatik 528 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n jarritako estazio meteorologikoa dago..

 Historia 
Herriari buruzko lehen dokumentua X. mendekoa da, Galindo Aznar II.aren alaba Iñigo López Zilegietako jaunarekin ezkondu zenean idatzia. XV. mendearen hasieran Zilegieta Orreagako Garcia Lopez diruzainarena zen, eta honek aldi berean 1415ean Miguel Laceillari saldu zion. 1488an jaurerriko jabea Tristán Ezpeleta zen.

1802an Zilegietako jauna Fuerteventurako kontea zen, eta aldi berean herriko jauregiko jabea ere bazen. Iruñea eta Zangoza arteko errege bidetik gertu zegoenez, herriak merkataritza bide garrantzitsua izan zen Erdi Aroan. Dena den, XIX. mendearen amaieratik aurrera biztanleria galtzen hasi zen eta 1887an 54 biztanle izatetik, erabat hustu zen 1980ko hamarkadan.

 Demografia 
 biztanle zituen Zilegietak.200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020000000000111111111111

 Kultura 
 Euskara 

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Itzagaondoa sailkatu zen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinioaurreko Untzitibar eta Ibargoiti ibarrekin hitz egiten zena.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Itzagaondoa atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da eguesibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Longidako mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

 Ondasun nabarmenak 
 San Pedro eliza, Erdi Aroko kristiau eliza.
 Zilegietako dorrea, XIII. mendeko dorretxea eta jauregia.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Ibargoiti
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ibargoitiko lekuak