Oreitia

Oreitia Arabako erdialdeko herri eta kontzeju bat da, Gasteizko udalerrikoa. Itsas mailatik 534 metro gorago dago, Gasteizki hirigunetik 10 bat kilometro ekialdera, Dulantziko bidearen alboan.

Herriko 6 lagun nekazaritzatik bizi dira oraindik, batez ere zerealak, erremolatxa eta patata landatzetik. Gainerako biztanleek Gasteizen egiten dute lan.

 Historia 
Oreitia toponimoa bere horretan aipatua agertzen da lehen aldiz 1025. urteko Donemiliagako goldean.

XI. mendean bertan eta geroago, esate baterako Aznar Calahorrako katedraleko gotzainaren kartan (1257) Oretia aldaera agertzen da.

Gero toponimoa berriro ere aipatuko da Erdi Aroko dokumentu batzuetan,  edo XV. mendetik aurreragoko beste dokumentu batzuetan. Herriaren izena betiere Oreitia / Oretia aldaeretan  agertzen da dokumentuetan (<i>/<y> grafien alternantziarekin).

 Etimologia 
Patxi Salaberrik Oretia > Oreitia bilakaera egon dela defendatzen du eta jatorrian pertsona izen latindar bat egongo zela: 

Bokalen arteko -l- > -r- bilakaera euskararen baitan askotan dokumentatu da eta sudurkari leunen erorketa ere bai: -ãɦ̃ã > -a.

Gero, Oretia > Oreitia bilakaera azaltzeko: " [...] una especie de repercusión" esamoldea erabiltzen du, eta antzeko adibideak ekartzen ditu: (Cf. Deredia > Dereidia, Domakia > Domaikia edo  Leketio > Lekeitio).

 Demografia 
1964an biztanle kopururik altuena eduki zuen, 94 lagun bizi baitzen bertan. Gasteizko 2001. urteko hiri plangintzaren ondorioz, etxe berriak eraiki eta populazioa handitu egin zen.

 Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:

 Ondasun nabarmenak 

 Oreitiako elizan (XIII. mendekoa) San Julian eta Santa Basilisa gurtzen dira. 
 Herriko beste eraikin nabarmena Gebara-Lazarraga jauregia da. Oreitian jaiotako Juan Beltrán de Guevara Enrike IV. Espainiakoaren enbaxadorea izan zen Frantzian.
 Dorre Zuria.
 Oreitiako zubia.
 Ortiz Zarate jauregia.

erdian|thumb|500px|Oreitiaren ikuspegia. Eskuinean, Dorre Zuri gisa ezagutzen den eraikina, Diego Gebara-Lazarragak XVI. mendean eraikia.

 Oreitiar ospetsuak 
 Rikardo Gonzalez de Durana (1959): bertsolaria.

 Argazki galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 San Julian eta Santa Basilisa eliza - bisita birtuala

Kategoria:Oreitia
Kategoria:Gasteizko herriak
Kategoria:Gasteizko kontzejuak
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak