Limousin

Limousin (okzitanieraz Lemosin) Frantzia erdialdeko eskualdea izan zen eta Okzitaniako probintzia tradizionala da. 2016 urtetik Akitania Berria eskualdearen zati da.

Corrèze (19), Creuse (23) eta Vienne Garaia (87) departamenduek osatzen dute. Prefektura Limoges hirian dago.

 Geografia 


 Eskualde mugakideak 
Centreko lurraldea iparraldean; Auverniako eskualdea, ekialdean; Akitania eta Midi-Pyrénées, hegoaldean, eta Poitou-Charentes, mendebaldean.

 Datu orokorrak 
16.942 km2-ko azalera du, eta, 2010ean, 727.000 biztanle. Hiriburua Limoges da. Hiri nagusiak: Brive-la-Gaillarde, Guéret eta Tulle.

 Orografia eta klima 

Massif Central mendien ondoko lautadak eta mendi apalak zabaltzen dira ekialdean (Gentoux, 950 m; Millevaches, 978 m, eta Monédières, 920 m) eta zabaldi apalagoak mendebaldean. Hegoaldean daude lur beherenak (Brive, 142 m). Mendebaldean arroila sakon bihurriak daude (Creuse, Vienne, Vézère et Corrèze).

Klima Mediterraneo aldekoa da oro har: uda beroak eta negu freskoak. 700-1.000 mm euri izaten da urtean.

 Ekonomia 

Limoges hiria da lurraldeko ekonomiagune nagusia. Ospe handiko portzelanarekin batera (azken hamarkadetan guztiz berritu dute Limogesko portzelanarako industria), industria tradizionalak bizirik dirau (larrukiak, papera, altzariak) eta industria berria sortu da azkenaldi honetan (metalgintza, industria elektrikoa, eta beste).

Limousin osoko industriaren erdia Limoges hirian dago. Corrèzeko departamenduan Brive-la-Gaillarde da industria-hiri nagusia, eta Creusekoan Guéret.

Industria, dena den, bigarren mailakoa da, oro har (% 30,6). Nekazaritza da nagusi Limousingo lurraldean (% 33,6) eta abere-hazkuntzak hartzen du jarduera horien % 80 (behi- eta ardi-azienda).

Gero eta garrantzitsuagoa da zerbitzuen alorra (% 35).

 Historia 


Historiaurreko garaietako giza arrastoak aurkitu dira Limousinen. Neolito Arotik aurrera bizigune egonkor ugari eratu ziren, eta herri zeltak eta ligurrak izan ziren bertan. K. a. 51. urtean erromatarrek konkistatu zutenean galiarrak ziren nagusi.

III. mendean hasi zen kristautzea Martzial santuaren eskutik. IV. mendearen bukaeratik aurrera bisigodoen mendean egon zen.

VII. mendean Akitaniako dukeen eraginpeko lurralde bihurtu zen.

XII. mendean, Eleonor Akitaniakoa Henrike II.a Ingalaterrako erregearekin ezkondu ondoren, Ingalaterrako koroari lotu zitzaion, eta Erdi Aro guztian Frantziako erresumaren eta Akitaniako lurren arteko muga zen.

XVII. mendean Frantziako erresumako lurralde bihurtu zen, eta Limoges hiria bihurtu zen bertako hiriburu. Frantziako iraultzaren ondoren hiru departamendutan banatu zen Limousingo lurraldea: Corrèze, Creuze eta Haute-Vienne.

XIX. mendean, hazkunde txiki bat izan zuen bertako biztanleriak burdinbideak zabaldu ondoren (900.000 biztanle 1861ean eta 986.000 1891n), baina hurrengo 70 urtean biztanleriaren laurdena galdu zuen.

 Limousindar ospetsuak 
 Pierre-Auguste Renoir (1841-1919), Limogesko margolari inpresionista.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Limousin-eko webgune ofiziala 

*