Burgosko probintzia

Burgos Espainiako iparraldean dagoen probintzia bat da, Euskal Herriko mugakidea. Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan dago.

2005. urtean, probintziak 361.021 biztanle zituen. Hiriburu eta hiri nagusia Burgos hiria da.

 Geografia 
 Mugakideak 
Iparraldean Kantabria, Bizkaia eta Araba, mendebaldean Palentzia eta Valladolid, ekialdean Errioxa eta Soria eta hegoaldean Segovia mugakide ditu.

 Ingurune naturala 
Demanda mendilerroa probintziako ekialdean zabaltzen da, Errioxako mugan. San Millán (2.130 m) probintzia osoko tontorrik altuena da. Ipar-ekialdean, bestela, Santiago Mendiko Monumentu Naturala kokatuta dago, Orduña eta Aiaraldearekin mugan. Bertan dago Nerbioi ibaiaren iturburua, urjauzi bihurturik. Apur bat hegoalderantz, Obarenes mendiak nabarmentzen dira.

Ebro ibaia bestela sartzen da probintzian 710 metroko altueran, eta irteten da 450 metrotan, 145 km-ko ibilbidea egin eta gero. Ibaiadar nagusiak ezkerraldetik Nava, Pandraves, Trueba eta Nela diram eta eskuinaldetik Rudrón, Oca, Oroncillo, Tirón eta Najerilla. Orbaneja, Pesquera, Tudanca, Hocinos, Horadada eta Sobrón-eko haitzarteak aipatzekoak dira.

Duero ibaiak 68 km-ko ibilbidea egiten du. Adarrak ezkerraldetik Riaza eta Arroyo de La Nava dira, eta eskuinaldetik Lobos, Arandilla, Bañuelos, Gromejón, Esgueva, Pisuerga eta Aranzuelo.

Pisuergara iristen dira Arlanzako urak, 135 km-ko ibilbidearekin bigarren luzeena delarik, baita Arlanzón, Abejo, Pedroso, Franco, Pico, Vena, Ubierna, Hormaza, Urbel, Cogollos, Lucio, Odra, Brulles eta Odrilla-ko urak ere.

 Udalerriak 

 Udalerria Biz.(INE 2009) Burgos 178.966 Miranda Ebro 39.264 Aranda de Duero 32.928 Briviesca 7.937 Medina de Pomar 6.321 Villarcayo de Merindad de Castilla la Vieja 4.820 Mena Harana 3.926 Lerma 2.836 Roa 2.495 Belorado 2.172

 Eskualdeak 
 Burgosko Alfoz (Burgos)
 Ebroko eskualdea (Miranda de Ebro)
 Dueroko Erribera (Aranda de Duero)
 Bureba (Briviesca)
 Merindadeak (Villarcayo)
 Ocako mendiak (Belorado)
 Demandako mendilerroa (Salas de los Infantes)
 Odra-Pisuerga (Melgar de Fernamental)
 Arlanza (Lerma)
 Paramos (Sedano)

 Ondasun nabariak 
 Burgosko katedrala
 Santo Domingo de Siloseko monasterioa
 Erromanikoa Burgosko probintzian

 Trebiñuko auzia 
Trebiñuko Konderria Arabako lurraldeetan dagoen eskualdea da, administratiboki Burgosko probintzia dena. Hori horrela da Erdi Arotik, Gaztelako erregeak Nafarroakoa 1200. urtean garaitu zuenean.

Aspalditik eskatu izan dute bertako herritarrek Araban sartzea. Izan ere, azken urteotan erreferenduma egin zuten, eta Burgostik ateratzearen aldekoek irabazi egin zuten. Hala ere, kontsulta baliorik gabe utzi zuten Gaztela eta Leongo agintariek.

 Pertsonaia ezagunak 
 Beste garai batekoak 
 Domingo de la Calzada (1019-1109), eremutarra eta santua.
 Rodrigo Díaz de Vivar "Cid Campeador" (1048-1099), noble eta militarra.
 Domingo de Guzmán (1170-1221), elizgizona. Domingotar predikarien ordenaren sortzailea.
 Bernardo de Sandoval (1546-1618), kardinala. Iruñeko apezpikua.
 Iñigo Belandia (1609-1684), noble eta militarra.
 Juan Grande (1627-1697), elizgizona. Iruñeko apezpikua.
 Zacarías Martínez (1864-1933), agustindar eta biologoa.

 Garaikideak 
 José Vela Zanetti (1913-1999), margolaria
 Santiago Segura Munguía (1922-2014), latin hizkuntzalaria eta Deustuko Unibertsitatearen katedraduna.
 Felix Rodriguez de la Fuente (1928-1980), naturalista.
 Máximo San Juan (1932–2014), bineta-egile, marrazkilari eta idazlea.
 Jesús María Pereda "Chus Pereda" (1938-2011), futbolaria.
 Rosa Maria Mateo (1943-), kazetaria.
 Francisco Pérez González (1947-), apaiza, Iruñeko artzapezpikua.
 Eulalio García (1951-), txirrindularia.
 Luis Atienza (1957-), politikaria eta enpresaria. Eusko Jaurlaritzaren sailburua eta Espainiako Gobernuaren ministroa.
 José Antonio Ortega Lara (1958-), kartzelako funztionaria. ETAk egindako bahiketarik luzeena harena izan zen.
 Íñigo Cuesta (1969-), txirrindularia.
 Ángel Castresana (1972-), txirrindularia.
 Raimundo Blanco "Rai" (1975-), pilotaria.
 Sergio Gutiérrez (1975-), piano-jotzailea.

 Kanpo estekak 
  Burgosko Diputazioaren webgunea

Kategoria:Burgosko probintzia