Aconcagua

Aconcagua Andeetako mendirik garaiena da. Argentinako Mendozako probintzian dago, Txileko mugatik hurbil. 6.959 metroko altuera du eta, Amerikako gailurra izateaz gain, Asiatik kanpoko mendirik altuena da.

 Izena 
Mendiaren izenari dagokionez, jatorria ez dago argi, eta horren inguruan bi teoria daude: alde batetik, maputxerazko Aconca-Hue hitza; bestetik, kitxuazko Ackon Cahuak.

 Ezaugarri orokorrak 
Aconcagua sumendi itzalia da. Ikerketek haren sorrera Permiar-Triasikoan kokatzen dute, orain dela 200-280 milioi urte inguruan. Nazca plaka hegoamerikar plakaren azpian sartzean eragin zen orogenia andinoan sortu zen.

Iparraldeko malda ez du oso pikoa; hegoaldekoak berriz 3.000 metroko pareta du. Gailurrean ez du elurrik urte osoan, bertan jotzen duen haizeak eramaten baitu. Hainbat glaziar daude: garrantzitsuenak Poloniarren glaziarra eta Ingelesen glaziarra dira. Aconcaguako Parke Naturalaren barnean dago.

 Igoerak 
Matthias Zurbriggen mendi-gidari suitzarra izan zen gailurrera iristen lehenbizikoa, 1897ko urtarrilaren 14an, espedizio-burua Edward FitzGerald britainiarra zelarik. Hamalau urte lehenago, 1883an, beste europar bat saiatu zen gauza bera lortzen, arrakastarik gabe, Paul Güssfeldt geologo eta esploratzaile alemaniarra buru.

Mendiaren ekialdea eskalatu zuen lehenenego aldiz espedizio poloniar batek, Konstanty Narkiewicz-Jodko, Stefan Daszyński, Wiktor Ostrowski eta Stefan Osiecki-rekin, 1934ko martxoaren 9an, bidean "Poloniar glaziarretik" igaroz. Hego-mendebaldeko bidea, bestela, ireki zuen aitzindari moduan 1953an talde suitzar-argentinar batek, Frederico eta Dorly Marmillod, Francisco Ibáñez eta Fernando Grajales-ekin. Hegoaldeko alde famatua konkistatu zuen frantziar talde batek, René Ferlet, Pierre Lesueur, Adrien Dagory, Robert Paragot, Edmond Denis, Lucien Berardini eta Guy Poulet-ekin 1954an.

Pertsonarik gazteena iristen Tyler Armstrong kaliforniarra izan zen, bederatzi urte zituela, 2013ko abenduaren 24an. Zaharrena, ordea, Scott Lewis izan zen, 2007ko azaroaren 26an, 87 urterekin. 2014an, azkenik, Kilian Jornet kataluniarrak markarik azkarrena ezarri zuen, igo eta jaitsi 12 ordu eta 49 minutuan. Handik bi hilabete baino gutxixeagora, hala ere, Karl Egloff ekuadortar-suitzarrak marka berria lortu zuen, 11 ordu eta 52 minutuan.

 Ikus, gainera 
 Hego Konoa

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Zazpi Gailurrak
Kategoria:Andeetako seimilakoak
Kategoria:Argentinako mendiak
Kategoria:Mendozako probintzia
Kategoria:Herrialdeetako mendi garaienak
Kategoria:Maputxe toponimia