Valentzia

Valentzia (valentzieraz: ; ) Valentziako Erresuma, Valentziar Herrialdea eta Valentziako Erkidegoa izeneko errealitate historiko, nazional eta administratiboetako hiriburua da; hiri nagusia izanik, guztiei izena ematen die. Horren ondorioz izen bereko probintziako eta Horta eskualde naturaleko hiriburua ere bada, baita azken horren barruan sortutako lau eskualdeetako bat osatu ere, besteak Horta Nord, Horta Sud eta Horta Oest direla; beraz, Valentziar Herrialdeko hiri-eskualde bakarra da. Biztanle kopuruan udalerria (809.267 2010ean) eta bere metropoli eremua (1.738.690) espainiar estatuko hirugarrenak eta Katalan Herrietako bigarrenak dira.

Hiriari ematen zaizkion beste izenak Cap i Casal ("hiriburua") edota "Turiako hiriburua" dira.

 Geografia 

Valentziako alde zaharra Turia ibaiaren ondoan zegoen, ibaiaren hegoan, baina 1985an Turia bidea besteratu zuten, uholdeak ekiditeko. Gaur egun, ibaia hiriaren hegoan itsasoratu da. Ibaiaren antzinako bidea bederatzi kilometro luze parke bihurtu da.

Valentziako Albufera Valentziako udalerrian dago, Pobles del Sud distrituan. Natura parkea eta inguru heze zabala da.

 Klima 

 Auzoak 
+Valentziako auzoak barrutika Ciutat Vellala Seu - La Xerea - El Carme - el Pilar - el Mercat - Sant Francesc EixampleRussafa - el Pla Del Remei - Gran Via Extramursel Botànic - la Roqueta - la Petxina - ArrancapinsCampanarCampanar- Tendetes - el Calvari - Sant Pau la SaïdiaMarxalenes - Morvedre - Trinitat - Tormos - Sant Antoniel Pla del ReialExposició - Mestalla - Rei Jaume - Unibertsitate HiriaOliveretaNou Moles - Soternes - Tres Forques - la Fontsanta - la LlumPatraixPatraix - Sant Isidre - Vara de Quart - Safranar - Favara Jesúsla Raiosa - l'Hort De Senabre - la Creu Coberta - Sant Marcel·lí - Camí Reial Quatre CarreresMontolivet - la Font d'En Corts - Malilla - la Fonteta de Sant Lluïs - Na Rovella - la Punta - Arte eta Zientzien HiriaPoblats Marítimsel Grau - el Cabanyal-el Canyamelar - la Malvarrosa - Beteró - Natzaret Camins al GrauAiora - Albors - la Creu del Grau - Camí Fondo - Penya-roja Algirósl'Illa Perduda - Ciutat Jardí - l'Amistat - la Vega Baixa - la Carrasca BenimacletBenimaclet- Camí de Vera RascanyaOrriols - Torrefiel - Sant Llorenç BenicalapBenicalap - Ciutat Fallera 
+Valentziako herriak Pobles del NordBenifaraig - Poble Nou -  Carpesa -  les Cases de Bàrcena -  Mauella -  Massarrojos  -  BorbotóPobles de l'OestBenimàmet - BeniferriPobles del SudForn d'Alcedo - Castellar-l'Oliveral - Pinedo - el Saler - el Palmar - el Perellonet - la Torre - Faitanar 

 Historia 

K.a. 138 urtean erromatarrek Valentzia ireki zuten. XI. mendean, Valentziako taifaren hiriburua zen.

1238an, Aragoiko errege Jakue I.a Konkistatzaileak hiria hartu zuen, eta Valentzia Valentziako erresumaren hiriburua zen.

 Demografia 
 Biztanleriaren bilakaera 1900  1920  1940  1950  1960  1970  1981  1991  2001  2008 215.687  247.281  454.654  503.886  501.777  648.003  744.748  752.909  738.441  814.208 

 Kirola 
Valenziako Erkidegoko Itzulia bertan amaitzen da. Urte askotan, azken etapa hirian irteera eta helmuga izan du. Bertan irabazi dute Eddy Merckx handia, Txomin Perurena, Bernard Hinault, Alex Zulle, Tadej Pogacar, besteak beste.

 Jaiak eta ospakizunak 
Martxoan "Fallak" izeneko jai ezagunak ospatzen dituzte hirian.

 Hiri senidetuak 
Valentzia ondorengo hiriekin senidetuta dago:

















 Valentziar ospetsuak 
 Joaquín Sorolla (1863-1923), margolari inpresionista.
 Concha Piquer (1908-1990), abeslari eta aktorea.
 Felipe Garin Ortiz de Taranco (1908-2005), artista.
 Luis García Berlanga (1921-2010), zinema zuzendaria.
 Carmelina Sánchez-Cutillas (1927-2009), poeta.
 Santiago Calatrava (1951-), arkitektoa.
 Francisco Camps (1962-), politikaria.
 Rita Barberá (1948-2016), politikaria.
 Ana Duato (1968-), aktorea.
 Paco Roca (1969-), komikigilea.

 Iruditegia 

 Ikus, gainera 
 Valentziako udalerriak
 Horta Nord, Horta Oest eta Horta Sud

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
   Udalaren webgunea
 Valentzierari buruzko erreportajea Argia aldizkarian.

Kategoria:Valentzia
Kategoria:1846. urtean deskribatutako taxoiak
Kategoria:Herrialdeetako antzinako hiriburuak
Kategoria:Desagertutako herrialdeetako hiriburuak