BASIC

BASIC edo Beginner's All-purpose Symbolic Instruction Code (Hasiberrientzako helburu guztietarako instrukzioen kode sinbolikoa) maila altuko programazio lengoaia familia bat da. Erabilterraza zen lengoaia bat izateko asmoz sortu zen, 1964an. Baina 1980ko hamarkadan zabaldu zen bere erabilera batez ere, eta gaur egun, beronen aldaera ugari ditugu gure artean.

BASIC lengoaiak izugarrizko ospea izan zuen, bi inplementaziori esker batez ere, Tiny BASIC eta Microsoft BASIC, eta mikroordenagailu edo mikrokonputagailuen lehen lengoaia bihurtu zen. Garrantzi handiko beste inplementazioen artean, hauek dira aipagarrienak: CBASIC (BASIC konpilatua), Integer eta Applesoft BASIC (Apple II-rentzat), GW-BASIC (konputagailu pertsonalentzat), Turbo BASIC (Borland) eta Microsoft QuickBASIC.

BASIC lengoaiak aldaketak izan ditu urteak joan ahala. Horrela, aurreneko bertsioak interpretatuak ziren, ez egituratuak. Azkenekoak, berriz, egituratuak dira, eta sarritan, baita konpilatuak ere. BASIC izan da urte askotan zehar programatzaile hasiberriek ikasten duten lehen lengoaia, erabilerraza eta ulerterraza delako, eta beste lengoaia zailago batzuen oinarrizko kontzeptu berdinak dituelako.

BASICen bilakaeran funtsezkoa izan zen Microsoften Visual Basic (VB) lengoaiaren sorrera. Lengoaiaren ohiko gako-hitz guztiak erabili arren (sententziak, kontrol-egiturak eta barne-funtzioak), datu-motak eta haien maneiua barne; VB  askoz ere ahaltsuagoa eta eboluzionatuagoa da; Windows plataformatan gehien erabiltzen den lengoaietako bat izanik, aplikazio komertzialetan nagusitasuna izatera iritsiz.thumb|200px|Atari BASICen idatzitako adibide bat.

 Ezaugarriak 

 Sintaxia 
BASICeko gutxieneko sintaxiak LET, INPUT, PRINT, IF eta GOTO komandoak baino ez ditu barneratzen. Gutxieneko sintaxi hori duten programak egiten dituen interpretzaileak ez du pilarik behar. Lehen inplementazioetako batzuek horren sinpleak ziren. Pila bat gehitzen bazaio interpretatzaileari, habiatutako FOR begiztak eta GOSUB komandoa ere gehitu daitezke. Ezaugarri horiek dituen BASIC interpretatzaileak linea-zenbakiak behar ditu kodean.

Linea zenbakiak BASIC klasikoaren oso alderdi bereizgarria izan ziren. Hala ere, linea-zenbakiak erabiltzeak badu desabantaila bat: programatzaileak jakin behar du zenbat linea erabiliko dituen. Hori saihets daiteke tarte erregular bat barneratuz lerro jarraien artean (10 esaterako).

BASICeko bertsio berrietan ez da beharrezkoa lerro zenbakiak jartzea, onartzen diren arren, zeren eta gehienetan bloke egituratuak barneratu diren C eta Pascal lengoaien ildotik:

 do
 loop
 while
 until
 exit
 on... goto
 gosub
 select ... case

Interpretatzaile gehienetan ere REM (remark) komandoa eskaintzen da oharrak jartzeko, baina helburu bera lortzen da ' (komatxo sinplea) sinboloa erabiliz.  Visual Basic bezalako bertsio berrietan objektuetara bideratutako lengoaietako ezaugarriak barneratu dira.

LengoaiaZertarako sortuaAgintzaileaObjektuei zuzenduaFuntzionalaProzedurazkoaGenerikoaErreflektiboaGertaeretara zuzenduaBeste paradigmakNormalizatua?BASIC    , ANSI, ISO, ECMA 

 Programa sinpleak. Adibide batzuk 
Kaixo mundua adibidea. Programa honek "Kaixo, mundua!" idazten du lehenetsitako irteera-gailuan (monitorea, gehienetan):
NEW
10 PRINT "Kaixo, mundua!"
RUN

"NEW" aginduak memorian zegoena husten du. Zenbaki batekin hasten den edozein linea programa baten zati gisa gordeko da eta zenbakia markatzen duen ordena erlatiboaren arabera exekutatuko da programa. "RUN" aginduak memorian dagoen uneko programa exekutatzen du.

BASICek ordenaren arabera exekutatzen ditu kode-lerroak. Programa honekin:

NEW
10 PRINT "Ni"
3 PRINT "Zu"
RUN

emaitza hau izango da:

ZuNi
Ok

BASICek zuzeneko aginduak onar ditzake kode-lerroko zenbakirik gabe ere. Lehengo programa bera lerro hasierako zenbakirik gabe ere idatz daiteke . Zuzenean honela idatz daiteke:PRINT "Kaixo, mundua!"
Kaixo, mundua!
Ok

"RUN" agindurik gabe ere  exekutatu da programa, baina horrela ez da memorian gordeko.

Lerro berean agindu bat baino gehiago jar daitezke bi puntuz bereizita:

NEW
10 PRINT "Kaixo, mundua! ": PRINT "Agur, mundua!"
RUN
Kaixo, mundua! Agur, mundua!
Ok

 Agindu erabilienak 
 LET 
Ezkerreko aldagaiak eskuineko eragiketa ebaluatuz lortzen den balioa hartzen du.

 Adibidez:

1 LET A=2+3

Agindu hori eginda, "A" aldagaiak "5" balioa hartzen du. LET agindua laster bihurtu zen inplizitua BASICen bertsio askotan, eta, beraz, aurreko instrukzioa honela sartu ahal izan zen:

 Adibidez:
1 A=2+3

 PRINT 
Monitorean balio edo kate bat idazten du.

 Adibidez:

1 A=2+3

Horrek 2+3=5 idazten du monitorean

 INPUT 
Aldagai batentzako balioa jasotzeko agindua da.

 Adibidez:
3 INPUT B
4 PRINT A; "+"; B; "="; A+B

Balio bat eskatu, "A"-renarekin batu, eta batura pantailan idazteko.

 IF/THEN 
IF aginduko baldintza betetzen denean, THEN ataleko agindua egiten du, bestela ez.

 Adibidez:

5 IF A+B=9 THEN END

Berdinketakoi balioak berdinak badira, programa amaitu egiten da, bestela, jarraitu egiten du.

 GOTO 
Adierazitako lerrora salto egiten du

 Adibidez:

6 GOTO 3

Salto egin berriro zenbaki bat eskatzen duen agindura.

 Adibide osoko programa eta irteera 
NEW
1 LET A=2+3
2 PRINT "2+3="; A
3 INPUT B
4 PRINT A; "+"; B; "="; A+B
5 IF A+B=9 THEN END
6 GOTO 3
RUN
2+3=5
? 6
5+6=11
? 4
5+4=9
Ok

 BASIC ez-egituratua eta BASIC egituratua 

 Jatorrizko BASIC ez-egituratua (Applesoft BASIC) 
NEW
  10 INPUT "Zein da zure izena?:"; NN$
  20 PRINT "Ongi etorri 'Puztarri-zalera',";NN$
  25 PRINT
  30 INPUT "Zenbat puztarri hasteko?:"; N
  40 IF N<=0 THEN GOTO 200
  50 AS$=""
  60 FOR I=1 TO N
  70   AS$=AS$+"*"
  80 NEXT I
  90 PRINT "Hemen dituzu:"; AS$
 100 INPUT "Puztarri gehiago?:";SN$
 110 IF SN$="" THEN GOTO 100
 120 IF SN$<>"S" OR SN$<>"s" THEN GOTO 200
 130 INPUT "Zenbat aldiz errepikatuta:"; ALDIAK
 140 IF ALDIAK<=0 THEN GOTO 200
 150 FOR I=1 TO ALDIAK
 160   PRINT AS$;
 170 NEXT I
 180 PRINT
 185 REM Bloke osoa errepikatzera (oharra)
 190 GOTO 25
 200 END

 BASIC egituratua, aurrekoaren baliokidea (Quick BASIC) 
NEW
    DEFINT I-N        'I eta N arteko hizkiez hasitako aldagaiak zenbaki osoak
    iTrue = -1        'Egiazkoa adierazteko Flag-a
    INPUT "Zein da zure izena?:"; Izena$
    PRINT "Ongi etorri 'Puztarri-zalera',"; Izena$
    DO
       PRINT ""
       INPUT "Zenbat puztarri hasteko?:"; N
       IF N<=0 THEN EXIT DO
       Segida$ = ""
       FOR I=1 TO N
          Segida$=Segida$ + "*"
       NEXT I
      PRINT "Hemen dituzu:"; Segida$
       DO
          INPUT "Jarraitu nahi?";SN$
       LOOP UNTIL SN$<>""
       IF SN$<>"B" OR SN$<>"b" THEN EXIT DO      'Begiztatik irten
       INPUT "Zenbat aldiz errepikatuta::";iAldiak
       IF iAldiak<=0 THEN EXIT DO                'Begiztatik irten
       FOR I = 1 TO iAldiak
          PRINT Segida$;
       NEXT I
       PRINT
    LOOP WHILE iTrue
    END
 Lengoaiaren eskuragarritasuna eta bertsioak 
BASIC eskuragarri dago ia plataforma eta sistema eragile guztietan. Estandarrak betetzen dituen doako inplementazio bat eta multiplataforma da Bywater BASIC (bwBASIC). Interpretea C lengoaiaz idatzita dago eta GNU lizentziapean dator. Testu-interfazerako edo kontsolarako diseinatuta dago (ez grafikoa), eta ez du euskarririk erabiltzailearen interfaze grafikoak sortzeko (GUI's, Graphical User Interface). Doako BASIC bat badago, GUIrako laguntza badu, Visual Basic-en antzekoa da eta Windowsen eta GNU/Linux-en exekutatzen da, Phoenix Object BASIC da.

Interpretatzaile/konpilatzaile ezagunenen bertsioak Quick BASIC eta QBASIC produktu-lerroan daude. Azken hori interpretea baino ez da, biak Microsoftenak dira. Gaur egun, Visual BASIC modernoa da. Microsoft BASICen lehen bertsioekin ere gutxieneko bateragarritasunari eusten saiatu da (egia esan, ez da oso bateragarria), baina badago FreeBASIC, konpiladore librea, horren sintaxia bateragarria da QBASIC/QuickBASICekin.

Beste bertsio komertzial batzuk ere badira: PowerBASIC (PowerBASIC), Fantaisie Software-ren PureBasic (Pure Basic) eta TrueBASIC (TrueBASIC). BASICen azken estandar ofizialak betetzen dituzte.

Mac OS Classic, Mac OS X, Microsoft Windows eta GNU/Linux sistema eragiletarako aldaera bat da REALbasic. Rapid-Q aldaeraren egungo jabeek merkaturatu dute, eta, hasiera batean, bertan behera utzitako BASICen beste ezarpen bat da, hasieran libre zena. BASICen parrot birtual machinerako dialekto sinple baten bertsioak erakusten du nola inplementatzen den BASICeko interpretea mihiztatzailearen antzeko lengoaian. SmallBASIC plataforma askotan (Win32, DOS, GNU/Linux eta PalmOS) exekutatzen den BASIC aldaera da eta GNU (GPL) lizentziapean dago.

BASIC lengoaiaren freeware- edo GNU-ezarpen asko daude, hala nola BCX, YaBasic, HBasic, XBasic, Gambas eta Just BASIC, besteak beste.

 BASIC lengoaiaren inplementazioak 
 BasictoPHP
 Dartmouth BASIC
 Tiny BASIC
 Locomotive BASIC
 XBasic
 Xblite
 SuperBASIC
 PluriBASIC
 FreeBASIC
 Gfa-BASIC
 Rapid-Q
 PowerBASIC
 AutoIt
 LSE (lenguaje)

 Microsoft-eko BASIC bertsioak 
 Microsoft BASIC

 Aspaldiko konputagailuetarako
 Altair BASIC
 AmigaBASIC
 AMOS
 Applesoft BASIC
 Commodore Basic
 MSX BASIC
 IBM PC DOS sistema eragilerako
 BASICA
 MS-DOS
 GW-BASIC
 QBASIC
 QuickBASIC
 Windows sistema eragilerako
 Visual Basic
 Visual Basic .NET
 Internet-erako
 VBScript

 BASIC MacIntosheko konputagailuetarako 
 Mac OS  sistema eragilerako
 MacBASIC

 BASIC GNU/Linux sistema eragilerako: 
 Software jabeduna
 REALbasic

 Software libre
 Gambas
 HBasic
 KBasic

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 KEMENY, J.G.; T.E. KURTZ. Structured BASIC programming.  New York, USA: John Wiley & Sons, 1986.
 Bennet, P. Lientz. A comparative evaluation of versions of BASIC.  New York, USA: ACM, 1976, p. 175-181.
 Gottfries, Byron S. Teoría y  problemas de Programación BASIC. traducción, Guillermo Caro Murillo, Jesús Villamizar Herrera. 2a. ed..  Buenos Aires; Bogotá: McGraw-Hill, 1984, p. 278 p..
 Kemeny, John G.; Thomas E. Kurtz. Programación BASIC.  México: Cecsa, 1984, p. 432 p..
 Finkel, Leroy; Jerald R. Brown. Programación de archivos de datos en BASIC.  México; Argentina: Limusa, 1986, p. 361 p.. «(Series Instrucción Programada Limusa)»
 Petroutsos, Evangelos. Visual Basic 6. 1a ed..  Anaya Multimedia, 1999, p. 864 p..
 Dobson, Rick. Programación De Microsoft Sql Server 2000 Con Microsoft Visual Basic .net. 1a ed..  McGraw-Hill, 2002, p. 664 p..Halvorson, Michael. Visual Basic 2008. 1a ed..  Anaya Multimedia, 2008, p. 656 p..

 Ikus, gainera 

 Visual Basic

 Programazio
 Informatika
 Software
 Programazio-lengoaien arteko konparazioa
 Goi-mailako programazio-lengoaiak
 Lengoaia interpretatua
 Interpretatatzailea

 Kanpo estekak 

 Arrojeria, Eustakio.  (1996). Basic. Programatzeko ariketak / egileak, Eustakio Arrojeria, Pili Lizaso ; laguntzaileak, Andoni Sagarna, Kepa Sarasola (Elhuyar Informatika-taldea).  : Elkar, ISBN 978-84-7529-342-4.
 Sarasola, kepa. Galdetsu: Konputagailuz lagunduriko irakaskuntzarako sistema. 1981. Zientzia Fiskoetako graduko titulua lortzeko tesina. Zuzendariak: Josu Aranberri eta Jose Ramon Etxebaria. EHU. Zientzia Fakultatea
  Ikastaroa UEU, 1997
Bengoetxea Castro, Endika.  (1997). Programazio-ingurune aurreratuak: Visual Basic.  (Noiz kontsultatua: 2023-10-31). Hitzaldia, UEU, 1997

  Tomas Kurtz, BASIC lengoaiaren sortzaileetako bat
  A Brief History of Programming Languages
  True BASIC - Home Web
  Tutorial de QBasic - Universidad de Oviedo
  Tutorial de QBasic -Monografias.com
  iBASIC - Home Web

  Didacticiel sur le Basic
  Centre de développement Visual Basic sur MSDN France

Kategoria:Programazio lengoaiak
Kategoria:Informatikako akronimoak