Arhantsusi

Arhantsusi Nafarroa Behereko ekialdeko udalerri bat da, Oztibarre eskualdekoa.

 Geografia 
Biduze ibaia udalerritik igarotzen daSandre datu-basea eta baita RD-933 errepidea ere.

 Udalerri mugakideak 
 Uhartehiri iparraldean
 Izura-Azme ipar-mendebaldean
 Pagola eta Jutsi hegoaldean

 Etxeak eta Auzoak 
 Eliza
 Pagola
 Oihana

 Toponimia 

 Antzinako toponimoak 
Arhantsusi toponimoa honako formak izan ditu: sanctus stephanus de aranchiis eta aranchus (1160), Arhanssus (1291), eransus eta aransus (1305), Eranssus (1350), Arhansus (1365 eta 1413), Aransus (1513, Iruñeko eskutitzakJosé Yanguas Mirandak argitaraturiko eskutitzak) eta Aransusi (1621, Martin Biscay<ref name="Martin Biscay">Derecho de naturaleza que la merindad de San-Juan-del-pie-del-puerto, una de las seys de Navarra, tiene en Castilla - 1622 -4°</ref>).

 Etimologia 
Orpustanen esanetan, toponimoak Arhan- edo Arran- euskal erroa du. Besteek berriz 'elorri beltz asko duen lekua' dela diote.

 Egungo toponimoa 
Euskaltzaindiak Arhantsusi hobesten du, bertoko herritarrak arhantsusiar edo arhantsusitar izanda. Hala ere, Pierre Lhandek bere hiztegian Arhantsuse forma erabili zuen.Pierre Lhande, Dictionnaire basque-français, 1926.

 Demografia 
Karlos III.a Nafarroakoak agindutako 1412-1413ko zerga-erroldaren arabera, herriak 5 su zituen.: su banak, batez beste, 5,5 laguneko familia ordezkatzen zuen. 1551eko erroldan, des hommes et des armes qui sont dans le présent royaume de Navarre d'en deçà les ports izenekoa, berriz 13 su zituen, hau da, bilakaera demografiko handia izan zuen XV. eta XVI. mendeetan.

Oharra: 2006ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da.

 Kultura 

 Euskara 
Arhantsusin Garaziko hizkeran mintzatzen da, nafar-lapurtarraren aldaera.

 Ondasun nabarmenak 

 Gotorleku baten aztarna protohistorikoak Gaztelu Zahar''ren eta beste batenak Portasanse izeneko lekuan.
 XIV. mendeko Doneztebe eliza.
 Udalerriko XVIII. mendeko zenbait etxek monumentu historiko izendapena dute.


 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Arhantsusi