Biotzari

BiotzariEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. Erromantzatua ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak bioztarrak dira.

 Izena 
Biotzari beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 gaztelaniaz: Bigüézal ("biguézzal" ahoskatua)

Gainera, hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Biozari (880)
 Viocali (900)
 Biozali (1063)
 Bioçal (1195)
 Bihueçal cabo Castiel Nuevo (1273)
 Bigueçal (1366)
 Biguezal (1534)
 Boçal (1638)
 Biguezal (1802)
 Biotzari (1959)

 Ezaugarriak 

 Armarria 
Biotzariko armarria Erromantzatuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:

 Geografia 
Biotzari Erromantzatua ibarran dago.

 Inguru naturala eta kokapena 
Erromantzatua Zangozako merindadeko udalerria da eta Nafarroako hiriburutik 46 kilometrora dago. Udaletxea Domeñun dago. Erliebe handiko ibarra da. Mendebaldeko tarteak lautada bat osatzen du, Longida, Urraulbeiti eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

 Klima 
Erromantzatuko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

 Estazio meteorologikoak 
Erromantzatuan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Urraulbeiti pareko udalerrian, estazio bat dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

 Historia 
Dokumentazioan agertzen da jada, 890. urte inguruko Biozal grafiarekin, Semeno apezpiku iruindarrak bere elizako laurdenak Iturrozko Santa Maria monasterioari utzi zizkiolako. Bertako jauregi bat Leireko abadiari eman zion jabeak 1063an. Hiribildua, hala ere, errege-jaurerrikoa zen, eta Antso VII.a Nafarroakoak 1195ean eguneratu egin zituen bere biztanleen kargak: urtean 4 peta-soldata etxe bakoitzeko, gehi 15 soldaten batura osoa, «afaria» kontzeptupean. Henrike I.a Nafarroakoa erregeak Pedro Santxitz Monteagudori eman zion lekua trukaketa bidez 1273an. 1427an Xil Martinitz Erredinek zituen errentak, eta haren ondorengoei lotu zitzaien lekua baronia gisa.

 Demografia 
 biztanle zituen Biotzarik.200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020696564595657576263565448555551555554524951

 Politika 
Biotzariko kontzejua kontzejuburuak eta hiru kontzejukidek osatzen dute. Egungo kontzejuburua Fernando Ilincheta Barace da.

 Kontzejua 
Biotzariko kontzejua kontzejukidek eta kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Kontzejuburua Fernando Ilincheta Barace da. Kontzejukideak 3 daude:

 Felix Maria Zabalza Echeverria
 Oscar de Carlos Zabalza
 Jose Maria Zabalza Compains

 Kontzejuburuak 
2011tik, Biotzarik 3 kontzejuburu izan ditu:KontzejuburuAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraJuan Ignacio Urquia Lus20112015Jose Maria Zabalza Compains20152019Fernando Ilincheta Barace2019jardunean

 Kultura 
 Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erromantzatua ez-euskal-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Erromantzatua ez-euskal-eremuan sailkatu zen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Izenak adierazten duen bezala, eremu honetan Nafar erromantzea izan da tradizioz hitz egiten den hizkuntza, duela gutxi gaztelaniak ordezkatu duena.

 Jaiak 
 Santiagoko jaiak, ekainaren laugarren asteburuan

 Ondasun nabarmenak 
 Santa Eulalia eliza, XII. mendeko kristiau eliza, erromaniko estiloan.
 Biotzariko zubia, Zaraitzu ibaiaren gaineko Erdi Aroko zubia.
 Arbaiungo arroila, Zaraitzu ibaiak osatutako arroila.

 Bioztar ospetsuak 
 Jose Areso (1797-1878), apaiz, misiolari eta idazle.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Erromantzatua
 Zangozerria
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Erromantzatuko kontzejuak