Ibaeta

Ibaeta Donostiako (Gipuzkoa) auzoa da. Bertan dago Ibaetako campusa. Jaiak Aingeru Zaindariaren egunean ospatzen dira. Duela urte gutxi arte, baserritarren auzoa zen, baina egun erabat aldatu da, ia baserri gehienak desagertu baitira. Donostiako Udalaren informazioen arabera, gaur egun Ibaetan 10.082 pertsona bizi dira (2022). Haren mugak hauek dira: ipar-ekialdean, Arriola, Benta Berri eta Lugaritz; ekialdean, Aiete; eta hegoaldean, Añorga eta Usurbil.
 Auzuneak 
Ibaeta barruan beste alde batzuk bereizten dira:
 Arriola
 Unibertsitateko campusa Donostian
 Lorea
 Iza
 Infernua
 Errotaburu
 Igara
 Berio

 Historia 
Egun inguru hiritarra dena, orain ez asko arte hezeguneen eta larreen paisaia zen. Hegoaldeko zuhaitz-igela geratu zaigu testigu. Ibaiek Ibaeta zehartzen zuten bezala, itsasoa lehorrean barruraino sartzen zen halaber. Oraindik orain itsalaldien eragina eta itsasotik ekarritako algak Añorga ibaian ikus daitezke. Urte askoan ibaia nabigagarria izan zen, Portuetxe baserriaren izenak frogatzen duen bezala. Ohikoa zen XIX. mende erdi aldean, adibidez, Ibaetatik Donostiako Alde Zaharrera txalupaz joatea. Geroago, Konportan uren mugimenduak mugarazteko konporta bat eraiki zen.

Historikoki Ibaeta Donostiako auzo zaharrenetarako bat da. Hasiera batean haien lur asko Igeldoren barruan kokatzen ziren. 1141ean Igeldoren lehenengo aipamena jasotzen da, “Iheldo Bizchaya” formaz, eta herri horrek, Orio eta Usurbilekin batera, Ibaeta hartzen zuen. Urte horretan, Nafarroako Erregea zen Gartzia V.a Ramiritz Berrezarleak inguru hori Iruñeko Katedralaren eskuetan utzi zuen. 1379an, Orio herria sortu zen eta dokumentu berean Igeldo, Ibaeta eta Andoain Donostiako jurisdikziopean zeudela baieztatzen zen; Donostian herri horien alkateak izendatzen ziren, esaterako. 1379ko dokumentu horrek beste informazioa ematen digu: beste herrien bidean jarraituz (Hernani, Orio, Usurbil) garaiko ibaetarrak Donostiatik bereizi nahi ziren, hau da, herri propioa izan, eta hori eskatu zuten dokumentu hartan esaten den moduan. Eskaerak ez zuen arrakastarik izan eta Donostiaren pean segitu behar zutela bermatu zen.

Horri guztiari lotuta, Josu Tellabide ikerlariak Ibaeta auzoarentzako beste toponimo jaso du, “Ileta”; antza, Igeldoko zaharrek oraindik horrela deitzen diote Ibaetari, ez hildakoak zeudelako, ihi landareak zeudelako baizik, “ihitza” euskara batuaz.

Beraz, Ibaeta mendeetan Donostiako auzoa izan da, baina horrek ez du aztarna historiko edo artistiko handirik utzi. Nahiz eta izen handiko familiak izan, orokorrean, herri xumearen auzoa izan da beti, Donostiako hiribarnetik urruti, harreman handiagoekin inguruko herriekin Donostiarekin baino. Gerrak, inbaditzaileak eta gertaera handiak horrik igaro bide ziren, baina Ibaeta ez da historia liburuetan geratu. Ingurua berritu eta aldatu nahi izan zioten nobleak eta intelektualak egon ziren orobat: Pedro Lasarte, Simon Aragorri, Juan Olasagasti…

XIX. mendean, Josu Tellabide historialariak dioenez, Errege Bide berria egin zen. Ordu arte, Aiete bitartez, Hernaniko bidea hartzen zuenaren ordez, Andoainera zihoana egin zen. Bide horrek bi multzo sortu zituen: Kontxako badiari begira, eskuinean, Lugaritz auzoa eta ezkerrean, Ibaeta. Hor, modu batez, bide berriak erakarrita, merkatariak eta bentariak kokatu ziren, beste auzo multzoak ezarriz.

XX. mende arte, auzoak funtsezko aldaketa handirik gabe segitu zuen, baina haren azken hamarkadetan izan zen, ordea, erabateko eraldatzea: lehengo industriak, Errotaburu, Gurelesa, Igara industrialdea, erreken kanalizazioak, hezeguneen agortzea, auzo berriak, unibertsitatearen campusa, Zuatzu industrialdea, etxe gehiago... Hezeguneen eta baserrien ordez, eraikin berriak eta errepideak.

 Ondarea 

 Eraikinak 
 Aingeru Zaindariaren baseliza
 Carlos Santamaria zentroa
 Donostia International Physics Center
 Errotaburuko dorreak: Errotaburu auzunea. Gipuzkoako Foru Aldundia eta FREMAP aseguruetxearen egoitzak dauden bi bulego eraikin dira.
 Espiritu Santuaren eliza
 Ibaetako campusa: Donostiako Arkitektura Goi Eskola Teknikoa, Donostiako Enpresa Ikasketen Unibertsitate Eskola, Donostiako Informatika Fakultatea, Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskola
 Lautximinieta frontoia
 Nafarroako Unibertsitateko Campus Teknologikoa
 NanoGUNE
 Portuetxe baserria
 Tolare baserria
 Zuatzu Enpresa Parkea

 Plazak 
 Amerika plaza (Errotaburuko biribilgunea)
 Europa plaza (Ibaetako biribilgunea)
 Ibaeta plaza (Igarako biribilgunea)

 Geltokiak 
 Lugarizko geltokia

 Ikastetxeak 
 Santa Teresa Ikastetxea
 Santo Tomas Lizeoa
 Ibai ikastola

 Bibliografia 
 Ibai Ikastola: Ibai Ikastola. Mende erdi baten kontakizuna. Donostia, 2018. ISBN:978-84-09-07175-5.

 Ikus, gainera 
 Ibaetako errekastoa
 Igara
 Hegoaldeko zuhaitz-igela
 Aitor Zabaleta
 Aingeru Zaindariaren baseliza

 Kanpo estekak 

Kategoria:Ibaeta