Inbuluzketa

InbuluzketaEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. Esteribar udalerriko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.

 biztanle zituen.

Bertako biztanleak inbuluzketarrak dira.

 Izena 
Inbuluzketa toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Yuilosqueta (1268)
 Yviosqueta (1268)
 Yuirozqueta (1279)
 Yuilosqueta (1366)
 Yuillosqueta (1428)
 Villozqueta (1532)
 Ymbulusqueta (1534)
 Biluzqueta (1587)
 Ybilosqueta (1592)
 Ynbulusqueta (1682)
 Yblusqueta (1726)
 Ibulusqueta (1800)
 Iblusqueta (1829)
 Imbuluzqueta (1845)
 Inguluzketa (1936)

 Ezaugarriak 

 Armarria 
Inbuluzketako armarria Esteribarko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:

 Geografia 
Inbuluzketa Esteriberran dago.

 Ingurune naturala eta klima 
Esteribarko udalerriaren azalera handia dela eta, klima alde handiak daude Esteribar iparraldearen eta hegoaldearen artean. Hala, udalerria klima kontinentalaren eta klima atlantikoaren mugan kokatzen da. Ezaugarri kontinental mediterraneoak ekialdean nabarmentzen dira, eta ezaugarri atlantikoak, berriz, mendebaldean. Urteko batez besteko tenperatura 8 °C eta 12 °C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1 000 eta 1 600 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 120 - 140 inguru izaten dira.

Pagoak eta pinu basatiek udalerriaren basoen %68 hartzen dute. Horrez gain, haritzak eta gaztainondoak daude ibarreko gunerik lauenetan. Birlandatutako basoen azalera 128 hektareakoa da, eta batez ere pinu beltz austriarra erabiliz egin zen XIX. mendetik aurrera. Pagoak ugariagoak dira udalerriaren iparraldeko gune menditsuenetan.

 Estazio meteorologikoak 
Esteribarren dagoen Eugi kontzejuan, itsasoaren mailatik 617 metrora, Nafarroako Gobernuak 1968an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Irotz lekuan, itsasoaren mailatik 479 metrora. Bestalde, 1995ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Zubiri kontzejuan, itsasoaren mailatik 526 metrora. Zubiriko estazioa da Inbuluzketarako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.

 Historia 
Jaurerri noblearen antzinako lekua. 1268ko Rediezmoren liburuan agertzen da.

1847an, abadeak -erretoreari deitzen zitzaionez- auzokoen hornidura izaten jarraitzen zuen; haurrak Larrasoañako eskolara joaten ziren eta bideak lokalak baino ez ziren eta egoera txarrean zeuden. Gure mendearen hasieran Rural Kutxa sortu zen.

 Demografia 
 biztanle zituen Inbuluzketak.200020012002200320042005200620072008200920102011201220132014201520162017201820192020353433363740393936363737383841403940403539

 Politika 
Inbuluzketako kontzejua kontzejuburuak osatzen dute. Egungo kontzejuburua Javier Equisoain Seminario da.

 Kontzejua 
Inbuluzketako kontzejua kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatua. Kontzejuburua Javier Equisoain Seminario da.

 Kontzejuburuak 
2011tik, Inbuluzketak kontzejuburu bat izan du:KontzejuburuAgintaldi hasieraAgintaldi amaiera -20112015Javier Equisoain Seminario20152019Javier Equisoain Seminario2019jardunean

 Garraioa 
Autobuses Artieda autobus konpainiak Inbuluzketa Iruñearekin batzen du. Autobus lineek, honako ibilbideak egiten ditu:

 Jaurrieta - Abaurregaina - Abaurrepea - Garaioa - Aribe - Garralda - Orreaga - Auritz - Aurizberri - Mezkiritz - Bizkarreta - Lintzoain - Erro - Zubiri - Larrasoaña - Idoi - Zuriain - Antxoritz - Zabaldika - Olloki - Uharte - Atarrabia - Burlata eta Iruñea
 Eugi - Urtasun - Saigots - Zubiri - Urdaitz - Larrasoaña - Idoi - Zuriain - Antxoritz - Zabaldika - Olloki - Uharte - Atarrabia - Burlata eta Iruñea

 Kultura 

 Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Esteribarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Erroibar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

Koldo Zuazok, 2010ean, Esteriberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen daude Esteribarrera (iparesteribartar eta erdiesteribartar aldaerak) eta Artzibarrera (hegoesteribartar aldaera) azpieuskalkietan. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Esteribarko mintzaira zaharra oso hiztun gutxik dakite. 2007ko udazkenean, Esteribarren ez zegoen esteribarrerazko edo artzibarrerazko euskaldun gutxienik, eta, beraz, bi azpieuskalkiak hilda daude ibarran.

 Euskararen Foru Legea 
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Esteribar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 25ek zekien euskaraz.

1986tik geroztik, Esteribar udalerriaren izen ofiziala Esteribar da.

 Jaiak 
 San Martingo jaiak: urriaren bigarren asteburuan

 Ondasun nabarmenak 

 San Martin eliza, XIII. mendeko kristiau eliza.
 Inbuluzketako jauregia, Erdi Aroko jauregia.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Esteribar
 Ibarrak (Iruñerria)
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 
 Esteribarko Udalako webgune ofiziala

Kategoria:Esteribarko kontzejuak