AC Milan

Associazione Calcio Milan Milango futbol taldea da, munduko arrakastatsuenetarikoa. Txapeldunen Liga-a 7 aldiz, Kontinente arteko Futbol Kopa 3, FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa 1, Serie A (Italiako liga) 19 eta Italiako Kopa 5. Etxeko partiduak San Siro estadioan jokatu ohi ditu.

 Historia 
 Sorrera eta hasierako urteak 
Alfred Edwards britaniarrak fundatu zuen kluba 1899an. Haren jatorria zela eta, ingelesezko izena eman zion, Milan, italierazko Milano jarri ordez. Taldearen goitizena rossoneri (gorribeltzak) da, elastikoko koloreak horiexek baitira.

Hasiera hartan Milan Cricket and Football Club izena zuen eta futbolaz gain Kriketean ere aritzen zen izan ere garai hartan aberatsek gogokoago baitzuten kriketa futbola baino. 1900an lehenengo titulua eskuratu zuen, Medaglia del Re (Erregearen domina), Juventus FC-ri 2-0 irabaziz eta hamarkada honetan Italiako hiru liga irabazi zituen, 1901, 1906 eta 1907an. Urte haietan jokalari ingelesen eta milandarren artean sorturiko taldea zen baina 1908an beraien artean istiluak izan ziren eta 43 bazkidek taldea utzi eta berria sortu zuten, Internazionale Football Club izena eman ziotena. Hiriko aberatsen taldea bihurtu zen Inter.

1916an Kopa Federala lortu zuen, txapelketa ez ofiziala baina Lehen Mundu Gerraren garaian Italiako Liga ordezkatu zuen.

 Gerra arteko garai apala 
1919an taldeak izena aldatu eta Milan Football Club ezarri zuen. Gerra bien arteko hiru hamarkadetan ez zuen titulurik eskuratu eta taldearen denboraldi apalena da. 1938an Italiar faxistek ez zituzten ingelesak gogoko eta hauen presioarengati taldeak berriz ere izena aldatu zuen, gaur egun daukan Associazione Calcio Milano.

 Taldearen berpiztea 
1949an hiru jokalari suediar fitxatu zituen Gunnar Nordahl (Il pompierone), Gunnar Gren (Il professore) eta Nils Liedholm (La stella venuta dal nord). Gre-No-Li ezizena hartu zuen hirukoteak. 1955ean Andrea Rizzoli presidente bihurtu eta garaipenak lortuz jarraitu zuen Milanek. 50eko hamarkadan Italiako lau liga eskuratu zituen eta nazioarte mailan bi Latindar Kopa lortu zituen, 1956koa Bilboko Athletic Kluba 2-1 gaindituz. 1958an Europako Kopako finala ere jokatu zuen, Real Madrilekin 3-2 galdu zuena.

 Milandarren nagusitasuna 
60ko hamarkada milandarren hamarkada izan zen izan ere hiriko bi taldeen artean Europako lau kopa lortu baitzituzten (AC Milanek 2 eta Interrek 2) eta Kontinente arteko hiru kopa (interrek 2 eta Milanek 1).

1961 urtean Nereo Rocco entrenatzailea iritsi zen eta 1963an Europako Kopa irabazi zuen SL Benfica 2-1 garaituz. Urte hartan Rccok taldea utzi eta Nils Liedholm jokalari ohia fitxatu zuen entrenatzaile kargurako. Hurrengo urteetan ordea Helenio Herreraren Interren itzalean egotea egokitu zitzaion. 1967an Liedholmek dimisioa aurkeztu eta Nereo Rocco itzuli zen. Honen eskutik 1968an Europako Errekopa eta 1969an Europako eta Kontinente arteko Futbol Kopak irabazi zituen.

 70eko eta 80ko hamarkada apalak 
Trantsizio urteak izan ziren eta Italiako hiru kopa irabzi bazituen ere Liga bakarraz jabetu zen eta Europa mailan ez zuen aurreko mailarik erakutsi. 1979ko Liga irabazi ondoren 1979-80an Felice Colombo presidentea futboleko ustelkeria kasuan (Totonero izenaz ezagutu zena) sarturik zegoela ikustean bigarren mailara jeitsiarazi zuten taldea. Lehen mailara berehala igo zen baina berriz ere B eriera itzuli zen.

 Berlusconiren urrezko aroa 
1986ko martxoaren 24ean Silvio Berlusconi magnateak erosi zuen kluba. 1988an Arrigo Sacchi fitxatu eta Milango taldearen "urrezko aroa" iritsi zen hasieran Sacchirekin eta 1991etik aurrera Fabio Capellorekin. Taldeko jokalariak mundu mailan ezagun bihurtu ziren: Franco Baresi kapitainarekin batera han ziren Paolo Maldini, Alessandro Costacurta, Mauro Tassotti, Roberto Donadoni, Carlo Ancelotti, eta herbehereetatik ekarritako Marco van Basten eta Ruud Gullit.

Italiako talde nagusia bihurtu zen 90. hamarkadan eta 1989, 1990, 1994ko Europako Kopak lortu zituen, bai eta 1989 eta 1990ko Kontinente artekoak ere.

 XXI. mendearen hasiera Ancelottirekin (2001-2009) 
Milanen hurrengo arrakasta Carlo Ancelotti jokalari ohiak lortu zuen. 2001eko azaroan izendatu ondoren, Ancelottik 2003ko Champions Leagueko finalera eraman zuen Milan, non juventus garaitu zuten klubaren seigarren Europako Kopa irabazteko zigorretan. Taldeak, orduan, Scudetto irabazi zuen 2003-04 denboraldian Champions Leagueko finalera iritsi aurretik, non Liverpoolek jipoitu zituen, nahiz eta 3 eta 0 lider izan. Bi urte geroago, bi taldeak berriro elkartu ziren 2007ko Champions Leagueko finalean, Milan 2 - 1 irabaziz titulua zazpigarren aldiz lortzeko. Taldeak FIFAko lehen Munduko Kopa irabazi zuen 2007ko abenduan. 2009an, Milango bigarren gerente luzeena bihurtu eta 420 partidu zuzendu ondoren, Ancelottik kluba utzi zuen Chelseako gerente kargua hartzeko.

 Iskanbila ekonomikoa eta gorabeherak (2009-2019) 
Denboraldi hartan, kluba Italian sortu zen eskandaluan murgilduta zegoen, non bost talderi leporatu zitzaien partiduetan tranpa egitea aldeko epaileak hautatuz. Ikerketa polizial batek Milango arduradunek zerikusirik ez zuela aitortu zuen, baina Italiako Futbol Federazioak (FIGC) erabaki zuen froga nahikoa zituela Milan Adriano Galliani presidenteordea botatzeko. Ondorioz, Milani 15 puntu kendu zizkioten ligan, eta 2006-07 denboraldiko UEFA Champions Leaguetik kanporatua izan zen. Apelazio batek zigor hori zortzi puntura murriztu zuen, eta horrek Champions Leagueko bere parte hartzea mantendu zion klubari.

Iskanbila ondoren, Milango Interrek Serie A menderatu zuen, lau Scudetto irabaziz. Hala ere, Zlatan Ibrahimović, Robinho eta Alexandre Pato bezalako jokalariek hamarkada erdiko arrakastetan parte hartu zuten jokalari askok lagunduta, Milanek 2010-2011 denboraldian liga irabaztea ahalbidetu zuen, 2003-04 denboralditik aurrenekoz.

Hala ere, Scudettoren ondoren, klubak kirol-krisi nabarmen batean erori zen. Klubak ez zuen lortu urte askotan Europako lehiaketetara sailkatzea.

2017ko azaroaren 27an, Montella entrenatzailea emaitza eskasengatik kanporatua izan zen, eta Gennaro Gattuso jokalari ohiak ordezkatu zuen.

Gattusoren agintaldiko lehen denboraldian, Milanek itxaropenak gainditu zituen eta kanpainako emaitza asko eman zituen 4. mailan. Azken lau partidak irabazi arren, Milanek huts egin zuen Champions Leaguean puntu 1 lortuz, bosgarren amaituz 68 punturekin. Milanek Champions Leaguerako sailkapena lortu ez ondoren, Gattusok dimisioa eman zuen.

 Ibrahimović-en itzulera eta berriro ilusioa (2019-) 
2019ko urrian, Stefano Pioli kontratatu zuten, Milan oso dinamika txarrean sartuta baitzegoen. Kontuak itxura txarra edukitzen jarraitu zuen, eta taldea jada ordezko entrenatzaile baten bila zebilen, Ralf Rangnick kandidatua zelarik. Urtarrilean ordea, Zlatan Ibrahimović itzuli zen, eta orduan dena aldatu zen. COVID-19 -ak eragin zuen geldialdiaren ondoren, taldeak beste itxura bat hartu zuen, eta 10 partidu jarraian eman zituen galdu gabe, hoietako 7 irabaziz, tartean Juventusi.

Gauzak horrela, Pioli-ren kontratua berritu zuten 2 urtez, eta Theo Hernandez, Gianluigi Donnarumma, Franck Kessié eta beste hainbat jokalariren maila onarekin eta Ibrahimović-en maila bikainarekin Europa League-era sailkatu ziren.

 Uniformea 
Sorreratik bertatik marra gorri eta beltzdun elastikoa erabili du, galtza zuri eta galtzerdi beltzekin. XXI mendean urte batzuetan galtza beltzak ere jantzi izan ditu. Historian zehar gehien aldatu dena marra gorri eta beltzen lodiera izan da.

 Historikoa 

 Azken urteak 

 Palmaresa 
 Italian: 31 
 Italiako futbol liga (19): 1901, 1906, 1907, 1951, 1955, 1957, 1959, 1962, 1968, 1979, 1988, 1992, 1993, 1994, 1996, 1999, 2004, 2011, 2022.
 Italiako futbol kopa (5): 1967, 1972, 1973, 1977, 2003.
 Italiako superkopa (7): 1988, 1992, 1993, 1994, 2004, 2011, 2016.

 Nazioartean: 20 
 Kontinente arteko Futbol Kopa 
 Txapelduna (3): 1969, 1989, 1990.
 Finalista (4): 1963, 1993, 1994, 2003.
 UEFAko Txapeldunen Liga 
 Txapelduna (7): 1963, 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007.
 Finalista (4): 1958, 1993, 1995, 2005.
 Europako Errekopa 
 Txapelduna (2): 1968, 1973.
 Europako Superkopa 
 Txapelduna (5): 1989, 1990, 1994, 2003, 2007.
 Latindar Kopa 
 Txapelduna (2): 1950, 1956.
 Finalista (1): 1953.
 Mitropa Kopa 
 Txapelduna (1): 1982.
 Silvio Berlusconi trofeoa 
 Txapelduna (1): 2023

 Jokaturiko nazioarteko finalak 
 Txapelketa  Urtea  Txapelduna  Emaitza  Finalista  Hiria Kontinentearteko KopaetaFIFA Kluben arteko Kopa  1963   Santos FC 2-4, 4-2, 1-0  Milan 1969  Milan 3-0 , 1-2   Estudiantes de La Plata 1989  Milan 1-0   Atlético Nacional 1990  Milan 3-0   Club Olimpia 1993   São Paulo 3-2  Milan 1994   Vélez Sarsfield 2-0  Milan 2003   Boca Juniors 1-1 (pen 3:1)  Milan 2007  Milan 4-2   Boca Juniors Europako KopaetaTxapeldunen Liga  1957-58   Real Madril 3-2  Milan  Brusela 1962-63  Milan 2-1   SL Benfica  Londres 1968-69  Milan 4-1   Ajax Amsterdam  Madril 1988-89  Milan 4-0   FC Steaua Bucuresti  Bartzelona 1989-90  Milan 1-0  SL Benfica  Viena 1957-58   Olympique de Marseille 1-0  Milan  Munich 1993-94  Milan 4-0   FC Barcelona  Atenas 1994-95   Ajax Amsterdam 1-0  Milan  Viena 2002-03  Milan 0-0 (pen:3-2)   Juventus FC  Manchester 2004-05   Liverpool FC 3-3 (pen:3-2)  Milan  Istanbul 2006-07  Milan 2-1   Liverpool FC  Atenas Europako Superkopa  1973   Ajax Amsterdam  6-1 (0-1, 6-0)  Milan 1989  Milan  2-1 (1-1, 1-0)   FC Barcelona 1990  Milan  3-1 (1-1, 2-0)   UC Sampdoria  1993   AC Parma  2-1 (0-1, 2-0(luz))  Milan 1994  Milan  2-0 (0-0, 2-0)   Arsenal FC 2003  Milan 1-0   FC Porto 2007  Milan 3-1   Sevilla FC UEFA Kopa etaEuropa League  Titulurik
ez Europako Errekopa  1967-68  Milan 2-0   Hamburger SV 1972-73  Milan 1-0    Leeds United 1973-74   FC Magdeburg 2-0  Milan

 2023/2024 Taldea 
2023ko uztailaren 20an eguneratua.

 Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Milanek euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

 Denboraldia  Txapelketa  Fasea  Etxekoa  Emaitza  Kanpokoa 1956  Latindar Kopa  Finala  Milan  align=center|3-1  Athletic 1976-77  UEFA Kopa  Final zortzirenak  AthleticMilan 4-13-1  MilanAthletic

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Italiako futbol taldeen zerrenda

 Kanpo estekak 

  Milanen izenburua