Lekaroz

LekarozEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.Lekauz bertako hizkeran Nafarroa Garaiko iparraldeko lekua da, Baztango udalerrian dagoena. Hiru auzo ditu: Aroztegia, Uharte eta Oharriz. 2022 hasieran, 285 biztanle zituen.

 Biztanleria 
 Lekarozko biztanleriaHerriguneko, Aroztegiko, Uharteko eta Oharrizko biztanleen batura. 1940  1950  1960  1970  1981  1991  2000  2010  2020 807  808  701  539  424  345  347  341  302

 Ekonomia 
 Lekarozko kanpusa, kultura, hezkuntza eta ekono­miarekin lotutako ekimenak biltzeko eremua. 2012an prestatu zuten, Lekarozko ikastetxea eraitsi ostean. 28.000 metro koadro erai­kigarriak ditu enpresak kokatzeko.
 Kortariko gasnategia, gasna lehiaketa anitzetan saritua izan dena.

 Bestak eta ospakizunak 
Lekarozko bestak abuztuaren 24an ospatzen dira, San Bartolomeetan.

 Historia 
1366. urtean, Baztango bailaran 164 "su" (etxe bizileku) dokumnetatzen dira.

1835. urtean Guda karlistak zirela eta Francisco Espoz Mina jeneralak 30 lekaroztar hil zituen herriko plazan. Ondotik su eman zion herriari, eliza eta 3 etxe bakarrik hondamenditik kanpo gelditu zirelarik.

 Ondarea 
 Kaputxinotarren Aholku Onaren ikastetxea edo Lekarozko ikastetxea, 1888an sortua.
 XVI. mendeko Aroztegia jauregia.
 XVIII. mende hasierako Oharriztarren jauregia.
 Perurena baserria.
 San Martzial ermita.

 Lekaroztar ezagunak 
 Agustin Jauregi (1711-1784), militar eta politikaria, Peruko erregeordea izana.
 Lino Plaza (1939-2009), arkitektoa eta errugbilaria. Madrilgo Club de Rugby Arquitectura taldean jokatzen hasi zen, eta gero entrenatzaile, hautatzaile eta sustatzaile ere izan zen.
 María Jesús Perurena Santesteban (1940-2012), irakaslea, EAJ eta EAko politikaria, udal zinegotzia, Senaturako hautagaia eta euskara eta euskal kultura eragilea.
 Juan María Amiano (1947-), futbolari profesional ohia. 1970etik 1981ra, Espanyol, UD Salamanca eta Real Sociedaden aritu zen.
 Xarre Bidegain Danboriena, AEBko San Frantziskon paperik gabeko ume etorkinen irakaslea.
 Julen Arburua, 2018an eta 2019an Ordiziako Ardi Latxen Gazta Txapelketako txapelduna Kortariko bordako "Infernuko Gasna" markarekin.

 Lekarozko ikastetxea 

Lekarozko ikastetxeak garrantzi handia izan zuen euskararen eta euskalgintzaren historian. Bertako ikasle ohi batzuk, bai Euskal Herrikoak, bai beste herrialde batzuetakoak, nabarmendu ziren arlo ezberdinetan. Besteak beste, aipagarriak dira: Jesus Aizpun eta Jesus Maria de Leizaola politikariak, Jorge Oteiza  eskultorea, Nicanor Zabaleta eta Aita Donostia musikariak, Pedro Miguel Etxenike fisikaria, Karmelo Balda pilotaria, Zaldua, Jones eta Glaría futbolariak, Martin Berasategi sukaldaria, Xabier Euzkitze bertsolaria, Patxi Ondarra, Damaso Intza, Andrés Espinosa…

 Aroztegia proiektu urbanistikoa eta aurkako protestak 

Palacio de Aroztegia egitasmoak 228 etxebizitzako bizigune berria sortu nahi du Lekarozen. 750 biztanle inguruko bizigunea hain zuzen, 2017an 322 biztanle zituen herri batean. Horrekin batera golf zelaia eta hotela ere bai. Hasieratik sortu ziren kontrako erantzunak herrian: Aroztegia eta gero zer? Plataforma, Sustrai Eraikuntzak, eskualdeko hainbat alkate, herri-kontsulta, 900 sinadura... Plataformak hainbat elkarretaratze eta ekimen antolatu ditu herri kontsulta eskatuz, Aroztegiko lurrak kudeatzen dituen Konpentsazio Batzordeak obrak publikoki esleitzeko prozedura prentsaren bidez jasotzeagatik, epaitegi auziak konpondu gabe daudenean eta abar.   

 Argazki galeria 

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Lekarozko orrialdea Baztango webgunean  
 Arostegia jauregia / Palacio de Jaureguia
 Arostegia... eta gero zer plataformaren webgunea
 Lekaroz, Baztan argazki bilduma
 José María Imízcoz Beunza: Historia de Baztan