Agiñaga (Aiara)

Agiñaga (Agiñiga aldaera ere ezagutzen da) Aiarako udalerriko auzoetako bat da, Gorobel mendilerroaren azpian kokatua. Izan ere, ohiko abiapuntua da Ungino mendira (1.105 m) igotzeko.

 Mugakideak 
Iparraldean Maroño, ipar-mendebaldean Madaria eta Salmanton, ipar-ekialdean Izoria, ekialdean Belandia (Urduña), hego-ekialdean Lendoñogoiti (Urduña) eta hego-mendebaldean Merindadeak (Burgos) mugakide ditu.

 Historia 
Herri honen lehenengo aipamen idatzia 1114koa da, bertan Diego López de Lejarzo jaunak San Millango monasterioari egindako dohaintza zehaztuta agertzen da, eta horren arabera San Clemente eta Santa Cecilia de Obaldia izeneko monasterioa (gaurko Madaria) ematen zien, "con árboles, montes, prados y pastos comunes", Agiñaga eta Salmanton barne. Lekuko moduan Munio Álvarez de Aginaga, Diego Álvarez de Aginaga eta Fortún Álvarez anaia eta Bela Álvarez de Menerdo jauna agertzen dira. Ondorioz, herriko eliza San Millani hamarrenak (diezmos) ematen ibili zen 1827 arte, gutxienez 1556tik. Horren truke, monasterioa eliza berriztatzen arduratu zen 1825ean.

Agiñagak bestela Sopeñako Kuadrilla osatzen zuen, Aiarako Jaurerrian barruan zeuden kuadrilletako bat eta Zaraobeko zelaian eta bertako mahaian biltzen zena. 1841ean jaurerria desagertu zenean, Baldomero Esparteroren garaian eta udalak sortu zituztenean Aiarakoan sartu zen.

 Auzoak 
Landa-inguruko herri hau baserri-auzo hauek osatzen dute gaur egun: Larrabe mendebaldean, Mendieta eliza inguruan, Sologuren ekialdean eta El Lugar, azken bien artean.

 Demografia 
Demografiari dagokionez, XX. mendea arte aldaketa handirik ez da egon biztanleen kopuruaren aldetik: Izan ere, XVI. mendean 20 herritar erroldatuta bazeuden, 1725ean 12, 1802an 16 eta 1848an 11 auzokide (44 biztanle). XX. mendeko hasieran 62 biztanle zituen.

 Garraioa 
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

 Ondasun nabarmenak 
 Sortzez Garbiaren eliza

 Bibliografia 
 Alava, pueblo a pueblo. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

 Kanpo estekak 
  Aiarako udalaren webgunea

Kategoria:Aiara
Kategoria:Arabako herriak