Beroitz

BeroitzEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. Itzagaondoa udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

1981. urtean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Itzagaondokoa Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak beroiztarrak ziren.

 Izena 
Beroitz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Vereiz (1268)
 Veroyz (1280)
 Veroiz (1366)
 Veroiz (1591)
 Beroiz (1770)
 Beroiz (1839)
 Beroiz (1945)
 Beroitz (1989)

 Geografia 
Beroitz Itzagaondoa ibarran dago.

 Inguru naturala eta kokapena 
Itzagaondoa Zangozako merindadeko udalerria da eta Nafarroako hiriburutik 28 kilometrora dago. Udaletxea Ardatzen dago. Erliebe handiko ibarra da. Itzaga mendiaren magalean dago, ibarbide emankor eta laua eratuz, eta, ondoren, mendilerro menditsu bat.

 Klima 
Itzagaondoko klimaren ezaugarriak klima azpimediterraneoari dagozkio. Urteko batez besteko tenperatura oso aldakorra da altuera zein den, sei gradu gunerik menditsuenetan, eta 13 gradu herrigune eta hegoaldeko guneetan. Prezipitazioek ere antzeko aldakortasuna daukate, 800 hegoaldean eta 1.400mm edo gehiago mendietan. Urteroko egun euritsuak 100 eta 140 inguru izaten dira.

Jatorrizko basoetan pagoak, haritzak, ameztiak eta basa pinuak zeuden. Zoritxarrez, nekazaritzaren eragina dela eta, gaur egun 33 hektarea pago baino ez dago Itzagaondoan. Birlandaturiko pinu lariziar austriarrak (Pinus nigra) Izanozko gunean daude gehienbat, guztira 600 hektarea baino gehiago.

 Estazio meteorologikoak 
Itzagaondoan dagoen Zuhatzu lekuan, itsasoaren mailatik 631 metrora, Nafarroako Gobernuak 1987an jarritako estazio meteorologikoa dago.

 Historia 
Dagoeneko 1142an Aznar Galinditz jaunaren ezizen lokatibo gisa agertzen da. XIII. mendean bizi zen, baina hurrengo mendean despopulatu behar izan zuten. Bere bi bizilagunek, 1427koak, ez zuten petxarik behar, ezta beste zamarik ere. 1553an hiru su zituen eta 1678an bakarra. 1786an 19 biztanle zituen; 1824an, 20; 1858an, 21; 1887an, 23; 1930ean, 19; 1940an, 18; 1950ean, 16; eta 1960an, 9. 1970eko Izendegian ez zen ageri, eta 1981ekoan, berriz, hutsik.

 Ondasunak 
Abandonatutako eraikinen artean dago San Martin eliza, zeinetarik 1962. urtean bi pieza eraman zituzten Iruñeko Elizbarrutiko Museora: zurezko Santa Katalina nabarmen bat, 14. mendekoa Informazio panela (2025)., bere martirioaren gurpilari eusten, eta 16. mendeko zurezko kopoi bat.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Itzagaondoa
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia

 Kanpo estekak 

Kategoria:Itzagaondoko herri hutsuak