Donemiliaga Kukula

Donemiliaga KukulaEuskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak (gaztelaniaz eta ofizialki, San Millán de la Cogolla) Errioxako mendebaldeko udalerri bat da. 2005ean, 298 biztanle zituen.

Nahiz eta Donejakue bidean kokatua ez dagoen, erromes ugari joaten zen hara, bidearen zatitzat. 1997. urtean, UNESCOk gizateriaren ondare izendatu zituen Donemiliaga Kukulako Susoko eta Yusoko monasterioak.

 Geografia 
Demanda mendilerroaren magalean dago, ekialdeko isurialdean, itsas mailatik 728 metro gorago. Cárdenas ibaiaren eskuineko ertzean luzatzen da herria.

 Historia 
473. eta 574. urteen artean, Done Miliaga () eremiten Susoko komunitatean bizi izan zen, eta hark ematen dio izena herriari. 

VI. mendearen amaieran eraiki zuten San Millán de Susoko monasterioa. X. mendea arte hainbat aldaketa izan zituen. IX. mendean "Santurde" auzoa sortu zen monasterioaren inguruan. 1053an Yusoko monasterioa sortu zen, haranaren azpialdean, eta auzo berri bat eratuz joan zen, Barrionuevo izenekoa. Gaur egun herriaren gehiengoa hartzen du. Geroago sorturiko auzoak dira Prestiño (Yusoko monasterioaren iparraldean) eta Lugar del Río (ibaian gora herritik bi kilometrora).

 Donemiliagako glosak 

Aipagarriak dira Donemiliagako glosak deiturikoak, X. mendean prediku-liburu baten ertzetan idatzitako glosa edo iruzkinak, alegia. Glosa hauek erromantzez idatziak ziren, baina banaka batzuk euskaraz ere bazeuden. Izan ere, garai hartan Errioxaraino ere heltzen zen euskara. Hitz solte horiek euskararen idatzizko aztarnarik zaharrenetarikoak dira.

 Biztanleriaren bilakaera 

 Ekonomia 
Nekazaritzan oinarrituriko ekonomia dauka Donemiliaga Kukulak; zekaleak, patata, erremolatxa... Abeltzaintza eta basogintza ere jarduera ekonomiko garrantzitsuak dira. Monasterioen harira turismoa ere garrantzzia hartzen hasi da, ostatuak eta jatetxeak ugari baitira.

 Kultura 
Ekaineko hirugarren larunbatean Santuaren leizera erromeria egiten da. 1604an hasitako ohitura da, eta haraneko emakumezkoek izan zuten gaixotasun bat kentzeko eskatu zitzaion orduan.

Irailaren 26an Millan deunaren hondarren garraioa ospatzen da, Susoko monasteriotik Yusoko monasteriora eraman izana ospatzen da.

 Ondasun nabarmenak 
 San Millán de Yusoko monasterioa
 San Millán de Susoko monasterioa

 Ikus, gainera 
 Donemiliagako goldea.
 Donemiliagako glosak.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Donemiliaga Kukula
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak