Liga Komunista Iraultzailea

Artikulu hau Euskal Herriko Liga Komunista Iraultzaileari buruzkoa da, izen bereko beste alderdietarako, ikus LKI (argipen orria)<noinclude>

Liga Komunista Iraultzailea (LKI) Hego Euskal Herriko alderdi politiko bat izan zen, Espainiako Liga Comunista Revolucionaria (LCR) alderdiarekin lotua, ideologia komunista eta troskista zuena. Europako eta munduko beste alderdi troskistekin batera, IV. Internazionaleko kide izan zen eta iraultza etengabearen kontzeptua aldeztu zuena. Alderdia 1970ean sortu zen, ETAren seigarren biltzarreko zatiketa batetik, eta 1973an LCRekin bat egin zuen, LCR-ETA (VI) izena harturik Espainiak, eta, geroago, LKI Hego Euskal Herrian.

Eusko Legebiltzarreko eta Nafarroako Parlamentuko hauteskundeetara aurkeztu zen, zenbaitetan bakarka, zenbaitetan Euskadiko Mugimendu Komunistarekin (EMK) batera, betiere emaitza urriak bilduta. Bi alderdiek, hau da, LKIk eta EMK-k bat egin zuten 1990ean, lehenik Batzarre sortzeko Nafarroan, eta 1991n Zutik eratzeko, EAEn.

 Alderdiaren jatorria eta sorrera 
Alderdiaren jatorria ETAk 1970eko udan Itsasun egindako seigarren biltzarrean dago. Biltzarrean funtsean bi sektoreren arteko talka gogor bat gertatu zen: alde batean, jarduera armatuari jarraitu nahi zion taldea zegoen; bestean, talde «obrerista», hau da, langile erakundeekin egindako aliantzen bitartez garatutako borroka politikoaren mende jarri nahi zuena borroka armatua. Bigarren sektore horrek hartu zuen ETA VI. Biltzarra - Iraultza hala hil izena. VI. biltzarraren bigarren zatia egin behar zenean, 1972ko uztailean, beste zatiketa bat sortu zen: gehiengoa zeukan taldeak (gaztelaniaz, «los mayos») troskismora hurbiltzea erabaki zuen bitartean, gutxiengodun taldeak («los minos») desegitea erabaki zuen, beste talde politiko batzuetara jotzeko edo, besterik gabe, ETAn jarraitzeko. 

 Bat egitea LCRekin 
ETAren VI. bitzarretik sortutako talde politiko berriak langileria-burgesia antagonismoa gizarte esparru guztietara eramateko xedea hartu zuen, jarduera politiko nagusiaren gidalerrotzat. Taldeak argi zeukan, lehen urratsetatik, ideologia sozialistan oinarritutako alderdi politiko berri bat eratu nahi zuela.ETA VI-ren oinarri ideologikoei buruz, ikus «Principios ideológicos básicos» izeneko dokumentua, Kemen aldizkarian argitaratua, 1971ko otsailean; eta «El proletariado frente a la opresión nacional de Euskadi», Zutik aldizkarian,1971ko abenduan.

Talde politikoaren jatorriarekin eta norabidearekin loturik, gogoan izan behar 1970eko abenduko Burgosko prozesua. Izan ere, prozesuak Euskal Herrian, Espainian eta Europan izandako ondorioez gain, garrantzi handia izan zuen prozesu hartan epaitutako gehienek 1971ko urtarrilean Burgosko espetxetik ETAren zuzendaritzari bidalitako gutunak;Ikus «Carta al C.C. de ETA», 1971eko urtarrila. Gutunaren sinatzaile izan ziren, besteak beste, Josu Abrisketa, Iñaki Bihar, Unai Dorronsoro, Enrike Gesalaga, Jokin Gorostidi, Xabier Izko, Antton Karrera, Xabier Larena, Mario Onaindia, Teo Uriarte eta Txomin Ziluaga. bertan, kritika gogor bat egiten zioten borroka armatuari lehentasuna eman nahi zion sektoreari.  

LCRekiko hurbilpena berehala hasi zen, oinarri ideologikoetan adostasun handia baitzegoen bi taldeen artean. Bateratze bidea erraztu zuen, baita ere, LCRek Euskal Herriaren autodeterminazio eskubidea aintzat hartzeak.Ikus «Por el libre derecho a la autodeterminación del pueblo de Euskadi», Combate 8. zk., 1972ko apirilak 1, 22-27. or.  

Horrela, bi taldeek adostasun protokolo bat izenpetu eta argitaratu zuten, 1973ko maiatzaren 14an, alderdi berri eta bateratu bat sortzeko borondatea eta erabakia adieraziz.Ikus «Protocolo de acuerdo ETA-LCR», Combate 16. zk., 14 de mayo de 1973ko maiatzarek 14, 3-5. or. Bere aldetik, ETAtik zetorren taldeak alderdi berriaren oinarriak azaldu zituen, hilabete batzuk geroago.Ikus «Construir el Partido con la LCR», Zutik 61. zk., 1973ko azaroa, 36-60. or.  

Horrela, alderdi berriak, LCR-ETA (VI) izenaz, indar handia lortu zuen Hego Euskal Herrian. Franco diktadorea hil ostean, 1976ko abuztuan egindako biltzarrean, alderdiaren izena aldatzea erabaki zuten, LCR soila utzita Espainian, eta izen berezi bat hartuta Hego Euskal Herrian.Honela azaldu zuten «Construir un partido comunista revolucionario» dokumentuan (8. or.): «El Congreso decidió cambiar el nombre de la organización,que pasa a ser LCR,excepto en Euskadi,donde un próximo Congreso de la organización en Euskadi decidirá el nombre de la organización en esa nación. En las demás naciones el nombre de la organización se escribirá en la propia lengua». 1977ko apirilean Arantzazun egindako lehen biltzarrean erabaki zuen alderdiak Liga Komunista Iraultzailea (LKI) izena hartzea.Bost bat hilabete lehenago saiatu zen lehen biltzarra egiten LKI, klandestinitatean oraindik, Arantzazun, baita ere, baina parte hartzeko prest zeuden 154 kideak atxilotu egin zituen poliziak. Atxilotutakoen artean zeuden, besteak beste, Joseba Barriola, Begoña Arrien, Patxi Aiestaran, Jose Ramon Garai eta Jaime Pastor, LCRko ordezkaria.

 Alderdiaren ibilbidea 

Espainiako 1977ko hauteskunde orokorretan, Langile Batasunaren aldeko Frontea izeneko koalizioan parte hartu zuen LKI alderdiak, ezker muturreko beste alderdi txikiago batzuekin batera, baina emaitza oso urriak izan zituen, inolako ordezkaritzarik lortu gabe.

Euskadiko autonomia estatutua egiteko prozesuan, 1979an, aurkako jarrera aktiboa eduki zuen, estatutu proiektuak ez baitzuen, alderdiaren ustez, euskal herritarren burujabetasuna aintzat hartzen, baizik Espainiako Gorteen erabakien mende jartzen.Ikus «Resolución sobre el Estatuto» dokumentua, 1978-11-23, Catalogo en línea del Archivo Histórico de CCOO de Andalucía. Estatutuen oinarriak plazaratzeaz gain,Ikus «Proyecto de texto público sobre bases estatuarias para Euskadi» dokumentua, 1978-06-04, Catalogo en línea del Archivo Histórico de CCOO de Andalucía. estatutuaren testu proiektu bat egitera iritsi zen,Ikus «Proyecto de Estatuto vasco» dokumentua, 1978-11-23, Catalogo en línea del Archivo Histórico de CCOO de Andalucía. alderdiaren jokabide politikoa zehaztu zuen, proposatzen ari zen Estatutu proiektuaren aurka,Ikus «Circular de la Secretaría del Comité Nacional de la LKI sobre el trabajo del partido ante el Estatuto vasco» dokumentua, 1978-12-01, Catalogo en línea del Archivo Histórico de CCOO de Andalucía. eta proiektuari buruzko zuzenketa proposamenak aurkeztu zizkion Estatutua idazten ari zen batzordeari.Ikus «Enmiendas al anteproyecto del Estatuto vasco presentadas por el Comité Nacional de la LKI», 1978, Catalogo en línea del Archivo Histórico de CCOO de Andalucía.

1982ko uztailean egindako kongresuan onartutako ildo politiko berriaren barnean, Auzolan izeneko hauteskunde marka berri bat eratu zuen 1983an Liga Komunista Iraultzaileak, Langile Abertzale Iraultzaileen Alderdiarekin (LAIA) eta Ezker Berriarekin (Euskadiko Ezkerraren nafar zatiketa) batera, baina oso emaitza urriak lortu zituen; 1986an desegin zen koalizioa. Geroztik, maiz eskatu zuen botoa Herri Batasunarentzat, maila guztietako hauteskundeetan.

 EMKrekin bat, Zutik alderdi berria 

1987tik aurrera, Euskal Herriaren independentzia aldeztu zuen berariaz LKIk,LKIren eta ezker muturreko beste indar politikoek euskal independentziaz izandako jarrerari buruz, ikus F. Javier Merino Pacheco (2011) La izquierda radical ante ETA ¿El último espejismo revolucionario en Occidente? Bilbo, Bakeaz. . eta Euskadiko Mugimendu Komunistarekiko harremanak estutzen. Hurbilpen horren ondorioz, 1991ko martxoaren 17tik 19ra Leioan egindako biltzarrean, LKI eta EMK batu egin ziren, Zutik alderdi berria sortzeko Euskal Autonomia Erkidegoan; konbergentzia lehenago egina zuten Nafarroan, 1990ean Batzarre sortua baitzuten.

Bi alderdien bat egitea euskal ezker iraultzailearen barruan izandako eztabaida sakon eta zabal baten emaitza izan zen, 1989an Berlingo harresia eraitsi ondoren Europako joera marxisten aldakuntzen ondorioz gertatutakoa. Espainian gisa bereko konbergentzia gauzatu nahi izan zuten Liga Comunista Revolucionariak eta Movimiento Comunistak, Izquierda Alternativa mugimendua sortuta 1991n, baina ez zuen aurrera egin, eta 1993an desegin zen.Izquierda Alternativa-ren bizitza laburraz, ikus Ricard Martínez i Muntada (2011). «La LCR más allá del franquismo: de la “unidad trotskista” al Partido de los Revolucionarios y la fusión con el MC (1978-1991)». Viento Sur, 115. zk. 64-71. or.

 Alderdiko aurpegi ezagunak 
Liga Komunista Iraultzaileko kide ezagunen artean daude, besteak beste, Andoni Arrizabalaga, Ramón Zallo, Joxe Iriarte «Bikila», Antton Karrera, Juan Ramon Garai, Sabin Arana, Sabino Cuadra, Iñaki Uribarri, Petxo Idoiaga, Jose Ramon Castaños, German Rodriguez eta Pilar Ansoategi.Pilar Ansoategiri buruz, ikus Juan Ramon Garai (2020) «In memoriam, Pilar Ansoategi», Viento Sur, 2022ko otsaila.

 Argitalpenak 
LKIren agerkaria Zutik! izenekoa izan zen. Argitalpena ETAren garaitik zetorren, 1962an hasi baitzen argitaratzen.

Irudi galeria

 Bibliografia 
 Iker Casanova (2007) ETA 1958-2008: Medio siglo de historia. Tafalla, Editorial Txalaparta. .
 Carlos Egia eta Javier Bayón (1997) Contrainformación. Alternativas escritas en Euskal Herria. Bilbo, Likiniano Elkartea. .
 Imanol Satrustegi Andres (2021) 'Beste mundu bat nahi genuen'. Nafarroako ezker iraultzailea, 1970-1979. Iruñea, UPNA. 

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Zutik
 Komunismoa

 Kanpo estekak 
  Historia de la LCR 

Kategoria:Liga Komunista Iraultzailea