X. mendea

X. mendeak 901etik 1000. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

X. mendea Europako historian behe-puntutzat hartzen da. Txinan ere nahasmen politikoko garaia izan zen. Mundu musulmanean ordea, kulturaren gailurra izan zen, batez ere Iberiar penintsulan ezarri zen Kordobako Kaliferrian. Gainera, X. mendea Bizantziar eta Bulgariar Inperioen gailurra izan zen.

 Gertaerak 
 Afrika 
 909 inguru: Fatimitar Kaliferria sortu zen gaurko Algeria ekialdean.
 948 inguru: Nri Erresuma hasi zen gaurko Nigeria hego-ekialdean.
 980 inguru: Al-Azhar Unibertsitatea ezarri zen Kairon
 Nubiako erresuma kristaua oparotasunaren eta botere militarraren gailurrera iritsi zen.

 Amerika 
 Beterri erdialdeko Maia zibilizazioa gainbehera egin zuen. Maien Aro klasikoaren amaiera eta Maien Aro klasiko ondokoaren hasiera.
 Tolteka zibilizazioaren gorakada gaurko Mexikon
 Anasazi kulturaren urrezko aroa (II. Pueblo Aroa)
 Mississippiko kultura hasi zen gaurko Estatu Batuen hegoaldean

 Eurasia 
 965: Kieveko Rusak Khazaria eraso eta garaitu zuen.

 Asia 
 Tenplu budistak eraikitzen hasi ziren Bagan hirian, gaurko Birmanian
 919: Bolbora lehen aldiz erabili zen gudu batean (Lang-shan Jiang guduan) Txinan.
 910: Txola dinastiako Parantaka I.ak Pandyan erresuma India hegoaldetik Sri Lankara egotzi zuen.
 928: Ziyarida dinastia Persia iparraldean ezarri zen.
 936: Goryeo dinastiak Ondoko Hiru Korear Erresumak batu zituen.
 993: Yemengo kapitain Abu Himyarita itsasgizona Guangzhou-ko portua ikuskatu zuen.
 Seljukarrak islamdu ziren.

 Europa 
 Gizatalde bikingoak Frantzia iparraldean kokatu ziren.
 Cluny fundatu zen, lehen ordena monastiko federatua
 917: Bulgariarrek bizantziar armada deuseztu zuten Akelooko Guduan, Erdi Aroko gudu odoltsuenetakoan.
 Magyarren (Hungariarren) zalditeriak zenbait sarraldi egin zituen Mendebaldeko Europan (47 sarraldi Alemanian, Italian eta Frantzian, 899–970)
 966: Mieszko I.a, Poloniako lehen dukea, kristautu zen
 Moravia Handiaren gainbehera
 Erdi Aroko kroaziar estatua Kroaziar Erresuma bihurtu zen, Tomislav erregearen mendean.
 Elur-oreinak eta hartzak Britainiar Uharteetatik desagertu ziren.
 Lehoia Europa osotik desagertu zen, azkenekoak Kaukasoan zeudela.

 Ozeania 
 Tu'i Tonga Inperioa sortu zen gaurko Tongan

 Pertsona garrantzitsuak 
 Abderraman III.a (889 – 961) Kordobako kalifa
 Antso III.a Gartzeitz Nagusia (992 - 1035) Iruñeko errege
 Erik Gorria (950-1003) itsasgizon bikingoa
 Huges Capet (940 inguru - 996) kapetar leinuko lehenengo Frantziako errege
 Nizeforo II.a Fokas (913-969) Bizantzioko enperadore

 Kanpo estekak 

Kategoria:X. mendea