Azkarate (udalerria)

Azkarate Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 2,2 kilometrora. Altuera 120 eta 446 metro artekoa da, eta 5,82 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 316 biztanle zituen.

Bertako biztanleak azkaratearrak dira.

 Izena 
Azkarate beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

 frantsesez: Ascarat ("azkagá" ahoskatua)
 gaztelaniaz: Azcárate ("aθkárate" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Ascarat (1106)
 Escarat (1300)
 Azcarat (1350)
 Atzcarat (1366)
 Azquarat (1413)
 Axcarat (1513)
 Axcarate (1621)Don Jose Yanguas Miranda jaunek argitaratu izenak
 Sanctus Julianus d'Ascarat (1763)Pirinio Atlantikoetako artxiboak

 Etimologia 
Jean-Baptiste Orpustanek dio Azkarate toponimoa aitz ("haitz") eta garate ("toki garaia"), hau da, "haitzezko toki garaia", hitzek osatzen dutela.

 Beste toponimoak 
Xubitoa Azkarate eta Anhauzeko bazter herrixka da, 1863an "dictionnaire topographique Béarn-Pays basque" hiztegi topografikoak aipatzen duena.

Jauregia Nafarroako Erresumaren manupeko etxe bat zen, 1863eko hiztegi horrek dioenez.

 Geografia 
Azkarate Beherobiko ibarran dago.

 Mugakideak 

 Ingurune naturala 
Errobi ibaiaren ertzean dago kokaturik udalerria. Udalerriko lurretatik igarotzen da, halaber, Errobira isurtzen den Arnegiko Errobi.

 Klima 

 Etxeak eta auzoak 
 Herri Barnea
 Basaburu
 Oziarte
 Bentaberria
 Hirueta
 Harginxuria
 Bordda
 Ithurraldea
 Indartea
 Bidartea
 Uhaldea

 Historia 
Azkarateko herria Aldudeko ibarra osatzen zuen hamaika herrixketarik bat zen. Erdi Aroan, hamaika herri horiek ondoko hauek ziren: Anhauze, Sorhoeta, Donostei, Lasa, Irulegi, Urdoze, Leizparze, Okoze, Otikorene, Gernieta eta Azkarate, denak ibarraren iparraldean daudenak. Hegoaldea, berriz, geroxeago jendeztatu zen.

1023 inguruan Antso III.a Gartzeitzek Lupo Antso lehengusuarentzat Baigorriko Bizkonderria sortu zuen. Herrixkaren sortzea garai hortakoa da.

1792an udalerri independente gisa eratu zen.

 Demografia 
1793180018061821183118361841184618511856186118661872187618811886189118961901334260279369402441440445403340375354360353350354346412338190619111921192619311936194619541962196819751982199019992006201120162018350354321323355353348325274283282294294275280315318318

 Ekonomia 
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da, eta Irulegiko Arnoa jatorri-izendapena duen ardoa ekoizteko sor-markaren barruan dago.

 Politika 

 Auzapezak 
+HasieraAmaieraAuzapezaAlderdia19952020Jean-Michel GalantEuskal Herria Bai2020karguanPhilippe Etcheniquefalta diren datuak osatu egin behar dira

 Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Azkarate Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com 

 Garraioa 
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.

 Euskara 

Koldo Zuazok, 2010ean, Azkaratek nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

 Azkaratear ospetsuak 

 Piarres Narbaitz (1910-1984), idazle, historialari eta apaiza.
 Jean Irigarai (1937-), idazlea.
 Jean-Michel Galant (1953-), politikaria.
 Joxe Mari Auzmendi Matxain (1954-2020), euskarazko hezkuntzaren defendatzailea.

 Irudiak 

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Baigorri-Ortzaize
 Nafarroa Beherea

 Kanpo estekak 

Kategoria:Azkarate