1 Formula

1 Formula (ingelesez, Formula One), F1 izenez ere ezagutzen dena, auto-lasterketa lehiaketa bat da. Lasterketa hauetako bakoitzari Sari Nagusi deritzo eta horiek biltzen dituena 1 Formulako Munduko Txapelketa. Lasterketak kale-zirkuituetan edo horretarako bereziki sortutako zirkuituetan ospatzen dira.

Erabiltzen diren kotxeak aurkitun diren azkenengo teknologiak dituzte, eta automobilen teknologia horiek limitatu daude arau tekniko baten arabera; 1 formulan aurkitutako aurrerapen batzuk ere lagungarriak izan dira gaur egun kalean aukitzen diren kotxeen nahiz segurtasuna nahiz beste hainbat alderditran obetzeko, adibide bezala disko balaztak aurkitu daiutezke. Txapelketa honen lasterketak ospatzen diren zirkuitoak normalean ere hiriaren errepidearen parte dira edo izan ziren iraganean.

1950eko 1 Formulako denboraldia izan zen nolabait 1 Formula mordernoaren hasiera, non parte hartu zuten gaur egungo talde ezagun batzuk: Ferrari, Alfa Romeo eta Maserati. Denboraldi horietan parte hartutako beste eskuderiak ordeskatuak izan dira haibat garaipen lortu dituzten beste batzuengatik. Esaterako, McLaren, Lotus, Renault eta Williams, hauek Konstruktoreen Txapelketa Mundiala irabazi duten noizbait.

 1 Formulako Historia 

 1 Formularen sorrera 

1946. urtean, Bigarren Mundu Gerraren ostean, lau lasterketa ofizial besterik ez ziren ospatu. Sari nagusi hauen arauak Bigarren Mundu Gerra baino lehen ezarri ziren baina hainbat urte behar izan ziren guztiz aurautegia bukatzeko eta azkenik, 1947. urtean AIACR-a Automobileko Federazio Nazionala izena hartu zuen, gaur egun ezaguna den "FIA" izenarekin. Federazio honek 1949. urteko denboraldiaren amaieran adierazi zuen hurrengo denboraldirako besta makina bat sari nagusi nazional bilduko zituela 1 Formula 1 Formulako Gidarien Txapelketa Mundiala sortzeko helburuarekin. Bestalde, ezin izan zuten lortu eta bai 1952. urteko bai 1953. urteko denboraldietan oraindik ere Formula 2ko kotxeak erabili zituzten arazo ekonomikoak zirela eta. Hurrengo denboraldietan puntuazio taula bat ezarri zen eta zazpi lasterketak onartu ziren Txapelketa Mundiala osatzeko. Txapelketako lehenengo lasterketa Maiatzak 13ean Silvertoneko Zirkuituan, Erresuma Batuan.

 Lasterketen hasiera berria (1950-1958) 

Lehenengo Sari Nagusia Silverstoneko Zirkuituan 1950. urtean ospatu zen eta Giuseppe Farina italiarra izan zen irabazlea, gainera, bere taldekideari (Juan Manuel Fangioargentinarra) irabazi egin zion 1950eko 1 Formulako denboraldia. Bestalde, Fangio txapelketa irabazi zuen 1951, 1954, 1955, 1956 eta 1957. urteetan. Bere bost garaipen Alberto Ascari Ferrariko gidaria moztu zion bi txapelketa bi urte jarraietan irabaziz. Historiako atal honetan ere ikusi egin ziren Stirling Moss Britainia Handiako gidaria bezalakoak, non oso gidari hona zen baina ez zuen lortu Txapelketa Mundiala irabaztea. Gaur egun, Britainian Moss inoiz txapelketa irabazi ez zuen gidaririk honena bezala ezagutzen da.

Alfa Romeo, Ferrari, Masserati eta Mercedes Benz izan ziren automobilen fabrikatzaile nagusiak non gerra aurretik ere oso garratzitsuak izan ziren. Hasierako denboraldietan erabili zituzten gerra aurreko kotxe modeloak, adibidez, Alfa Romeo 159. 1952ko eta 1953ko txapelketetan erabili izan zen Formula 2-ko aurautegia, kotxe tamaina nahiz pontetzialki txikiagoak. 1 Formulako Txapelketa Mundiala berriro hasi zenean gerra ondoren motoreak 2,5 litrokoak ziren, eta 1954ean Mercedes-Benz-ek aurkeztu egin zuen W196. Kotxe hau haibat teknologia berri ekarri zituen eta hurrengo bi txapelketak nabarmenki irabazi zituen.

 Kirola eta arautegia 

 Lasterketa bakoitzeko puntu kopurua, postuaren arabera 

 Posizioa  1950-1959(*)  1960  1961-1990  1991-2002  2003-2009  2010-20182019-orain (**) 1º  8 puntu  8 puntu  9 puntu  10 puntu  10 puntu  25 puntu25 puntu 2º  6 puntu  5 puntu  6 puntu  6 puntu  8 puntu  18 puntu18 puntu 3º  4 puntu  4 puntu  4 puntu  4 puntu  6 puntu  15 puntu15 puntu 4º  3 puntu  3 puntu  3 puntu  3 puntu  5 puntu  12 puntu12 puntu 5º  2 puntu  2 puntu  2 puntu  2 puntu  4 puntu  10 puntu10 puntu 6º  -  1 puntu  1 puntu  1 puntu  3 puntu  8 puntu8 puntu 7º  -  -  -  -  2 puntu  6 puntu6 puntu 8º  -  -  -  -  1 puntu  4 puntu4 puntu 9º  -  -  -  -  -  2 puntu2 puntu 10º  -  -  -  -  -  1 puntu1 puntu

* Lasterketa bakoitzean buelta bizkorrena lortzen zuen gidariak 1 puntu irabazten zuen, denboraldi haietan.

* * Lasterketa bakoitzean buelta bizkorrena lortzen duen gidariak 1 puntu irabazten du, lehen hamar posizioetan bukatuz gero.

 Munduko Txapelketa irabazi duten gidariak 

+ 1 Formulako Mundu Txapelketa irabazi duten gidariakGidariakTxapelketakUrteakGaraipenakPodioak  Michael Schumacher71994-1995, 2000-2004 91  155 Lewis Hamilton72008, 2014-2015, 2017-2020 105  202  Juan Manuel Fangio (†)51951, 1954-1957 24  35  Alain Prost41985-1986, 1989, 1993 51  106  Sebastian Vettel42010-2013 53  122  Max Verstappen42021-2024 71  127  Jack Brabham (†)31959-1960, 1966 14  31  Jackie Stewart31969, 1971, 1973 27  43  Niki Lauda (†)31975, 1977, 1984 25  54  Nelson Piquet31981, 1983, 1987 23  60  Ayrton Senna (†)31988, 1990-1991 41  80  Alberto Ascari (†)21952-1953 13  17  Jim Clark (†)21963, 1965 25  32  Graham Hill (†)21962, 1968 14  36  Emerson Fittipaldi21972, 1974 14  35  Mika Häkkinen21998-1999 20  51  Fernando Alonso22005-2006 32  106  Giuseppe Farina (†)11950 5  20  Mike Hawthorn (†)11958 3  18  Phil Hill (†)11961 3  16  John Surtees (†) 11964 6  24  Denny Hulme (†)11967 8  33  Jochen Rindt (†)11970 6  13  James Hunt (†)11976 10  23  Mario Andretti11978 12  19  Jody Scheckter11979 10  33  Alan Jones11980 12  24  Keke Rosberg11982 5  17  Nigel Mansell11992 31  59  Damon Hill11996 22  42  Jacques Villeneuve11997 11  23  Kimi Räikkönen12007 21  103  Jenson Button12009 15  50  Nico Rosberg12016 23  57  Lando Norris12025 11  44
* Letra lodiz ageri diren gidariak oraindik ere Munduko Txapelketan parte hartzen ari dira

 Errekorrak 
ErrekorraGidaria#2021ko Espaniarte eguneratuaLasterketakKimi Raikkonen3362001-2009, 2012-2021Lasterketak (hasierak)Kimi Raikkonen3342001-2009, 2012-2021Lasterketak (irabazi)Lewis Hamilton982007-2021Gazteena (hasierak)Max Verstappen17 urte 166 egun2015eko Australiako Sari NagusiaGazteena (irabazi)Max Verstappen18 urte 228 egun2016ko Espainiako Sari NagusiaZaharrenaLouis Chiron58 urte 288 egun1958ko Monacoko Sari NagusiaZaharrena (hasierak)Louis Chiron55 urte 292 egun1955eko Monacoko Sari NagusiaZaharrena (irabazi)Luigi Fagioli53 urte 22 egun1951ko Frantziako Sari Nagusia

 Kanpo estekak 
  Txapelketaren webgune ofiziala
  1 Formulako araudia

Kategoria:1 Formula