Seaska (ikastolen elkartea)

Seaska Iparraldeko ikastolen federazioa da, Lapurdin, Behe Nafarroan eta Zuberoan haurren euskarazko hezkuntza segurtatzea helburu duena. 1969an sortu zen.

2019ko irailean 32 ama-ikastola eta Lehen Mailakoak zituen, lau Bigarren Mailako kolegioak eta lizeo bakarra. Herrialdeei dagokienez, 26 Lapurdin daude, bederatzi Nafarroa Beherean eta bi, Zuberoan.

2019ko irailetik goiti Peio Jorajuria elkarteko lehendakaria da, eta Hur Gorostiaga, zuzendaria.

 Historia 
1969ko apirilaren 30an sortu zuten Seaska: Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako ikastolen federazioa. Hainbat familia eta irakasle baten bultzadarekin, lehen ikastola zabaldu zuten Arrangoitzen. Ordutik Ipar Euskal Herriko haurrek euskaraz ikasteko duten eskubidearen berme bakarretakoa izan da, eta milaka haur pasa dira haren zentroetatik. Frantziako Hezkuntza Ministerioen aurrean borroka ugari planteatu ditu, izan finantzazioagatik edo ikasleek azterketak euskaraz pasatzeko duten eskubidearen alde, sarritan desobedientzia ekimenekin.https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/seaska-sortu-zuten-lapurdi-nafarroa-beherea-eta-zuberoako-ikastolen-federazioa

 Kronologia 
 1969an abian ipini zuten lehendabiziko ikastola, Arrangoitzen (Lapurdi).
 1984an hasi ziren Herri Urrats ospatzen.
 2005ean 24 ikastola eta 2.129 ikasle zituen federazioak.
 2009ko maiatzean Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin 3 urtetarako akordioa lortu zuen ikastolak garatzeko Hitzarmenaren berria kazeta.info webgunean (2009-5-5).
 2013an, prefetak salaketak jarri zizkien Beskoitzeko eta Hendaiako herriko etxeei, Seaskari lurrak alokatu eta inbertsioetan laguntzeagatik. Hendaian, arazoa konpontzeko, herriko eskola publikoa bi zatitan banatu zuten eta alde bat ikastolako haurrentzat erabiltzea adostu zuten.M. A. Txoperena Iribarren, «Hendaia eta Beskoitze, Fallouxen bi aurpegiak», Berria, 2014-11-08
 2014-2015 ikasturtean 3.220 ikasle ari ziren ikasten.«3.220», Berria, 2014-11-08eskuinera|300x300px|Angeluko Ikastola 2009an
 2016-2017 ikasturtean 34 ikastola ziren, 3.388 ikasle inguruk euskaraz gauzatzen zituzten beren ikasketak, ama-eskolatik batxilergora arte. Bernat Etxepare Lizeoan, bigarren hezkuntzan eta batxilergoan, 2016-2017 ikasturterako 265 ikasle ziren. Ikasturte honetan, lehen aldiz, Lanbide Heziketa ikasteko aukera izan zuten 25 ikaslek.
 2018-2019 ikasturtean hiru mila eta zazpiehun bat ikasle zeuden matrikulaturik Seaskako 36 ikastetxeetan.
 2019ko uztailean Ikastolentzako Hitzarmena sinatu zuten Seaskak, Frantziako Hezkunde Nazionalak eta Euskararen Erakunde Publikoak (EEP) gorabehera luzeen ondoren. Eskatzen zituen 25 lan-postuetatik 19,5 erdietsi zituen Seaskak.

 Seaskaren egitura 
Orotara 2023ko sarreran, 39 ikastetxe ditu Seaskak Lapurdi, Zuberoa eta Nafarroa Beherean, eta 4300 ikasle eskolatzen ditu.

 Seasko ama eskolak 
Ama eskola eta lehen mailako 33 ikastetxe ditu:thumb|500x500px|Seaskako ikastolak mapa interaktibo batean (2021)
+IzenaHerriaSorturteaDonibaneko ikastolaDonibane Lohizune1970Zaldubi ikastolaSenpere1971Gure ikastolaHendaia1971Louis Dassance ikastolaUztaritze1972Eperra ikastolaSohüta1972Ezkia ikastolaHazparne1972Garaziko ikastolaDonibane Garazi1972Azkaingo ikastolaAzkaine1972Amikuzeko ikastolaDonapaleu1973Itsas-argi ikastolaBiarritz1974Hiriondo ikastolaBaiona1974Oihana ikastolaBaiona1974Errobi ikastolaKanbo1976Olhain ikastolaSara1977Basabürüko ikastolaAloze1978Ortzaizeko ikastolaOrtzaize1985Oztibarreko ikastolaLarzabale1991Urruñako ikastolaUrruña1995Kimua ikastolaAngelu1997Ametza ikastolaHiriburu2004Baigorriko ikastolaBaigorri2005Arberoa ikastolaDonamartiri2008Uhabia ikastolaBidarte2009Arrokagarai ikastolaItsasu2010Baigura ikastolaLekorne2010Kaskarotenea ikastolaZiburu2012Beskoitzeko ikastolaBeskoitze2013Biriatuko ikastolaBiriatu2015Biez Bat ikastolaBasusarri2015Munhoa ikastolaAzkarate2015Hatsa ikastolaBokale2017Alhorga ikastolaAhetze2019Xarnegu ikastolaBardoze2021

 Bigarren mailako ikastetxeak 6 dira: 
Bigarren mailako ikastetxeak 6 dira Seaskan:
 5 kolegio:
 Xalbador kolegioa - Kanbo, 1983an sortua
Piarres Larzabal kolegioa - Ziburu, 1999an sortua
 Manex Erdozaintzi kolegioa - Larzabale, 1999an sortua
 Estitxu Robles kolegioa - Baiona, 2017an sortua
 Kattalin Elizalde kolegioa - Senpere, 2023an sortua.

 Lizeo orokor, teknologiko eta profesional bat:
 Bernat Etxepare Lizeoa - Baiona, 1985ean sortua

 Elkarlana 
Seaska Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioaren barruan dago.
alt=|thumb|300x300px|Seaskak Angelun antolatutako Glisseguna
Ipar Euskal Herrian euskarazko irakaskuntzak ikasturte hasiera orotan frantses administrazioaren aldetik pairatzen dituen arazoei aurre egiteko, arlo horretan lan egiten duten beste bi elkarterekin (Biga Bai Ikas-Bi hezkuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkartea eta Euskal Haziak eskola giristinoetakoa) Hiru Sareta deritzon bilgunea sortu du.

Frantses estatuko beste herri batzuetan dauden antzeko elkarteekin ere (Alsaziako ABCM Zweisprachigkeit, Ipar Kataluniako Bressola, Okzitaniako Calandreta, Bretainiako Diwanekin eta Korsikako Scola Corsa) sarritan elkarlana egiten du eta Eskolim federazioa sortu du.

 Lehendakari izandakoak 
Hauek izan dira Seaskako lehendakariak 1969an elkartea sortu zenetik:

 1969-1979: Argitxu Noblia
 1979-1980: Jean Pierre Seiliez
 1980-1983: Jean Louis Maitia
 1983-1985: Mailux Zaldunbide
 1985-1986: Jean Berria
 1986-1987: Gexan Alfaro
 1987-1992: Jean Louis Maitia
 1992-1997: Philippe Goyetche
 1997-1999: Marie Josée Anetas
 1999-2000: Itxaro Borda
 2000-2003: Mixel Etxeberri
 2003-2004: Filgi Claverie
 2004-2008: Isabel Charritton
 2008-2019: Paxkal Indo
 2019: Peio Jorajuria

 Zuzendari izandakoak 
3 zuzendari izan dira hasieratik:

 1992-2000: Estebe Eyherabide
 2001-2008: Pantxika Ibarboure
 2008tik: Hur Gorostiaga

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Euskara hezkuntza sistemetan
 Ikastolen Elkarteko ikastolen zerrenda
 Azterketak Euskaraz
 Kaskarotenea ikastolaren auzia
 Murgiltze (hizkuntzalaritza)
 Jasone Salaberria
Jurgi Kanblong
Haritza Kanblong
Joana Kanblong

 Diwan
 Calandreta
 Bressola
 Eskolim

 Kanpo estekak 
 Seaskako webgunea    
 Ana Erasun eta Paxkal Indori elkarrizketa Argia astekarian (2008-01-06) 
 Henriette Aguerreri elkarrizketa Argia astekarian (2008-05-04) 
 Hur Gorostiaga Seaskako zuzendariari elkarrizketa Argia astekarian. 
 Argitxu Noblia Seaskaren sortzaileari elkarrizketa Argia astekarian.
 Seaskaren ikastetxeak, Berria, 2014-11-08
 Ikastolen Elkartea
 Koldo Tellituri elkarrizketa Argian 

Kategoria:Seaska