Ulibeiti

UlibeitiEuskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia. Longida udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

2019n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Longidako Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak ulibeitiarrak ziren.

 Izena 
Ulibeiti toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

 Uli (1280)
 Huli (1280)
 Vli (1280)
 Vlly (1366)
 Uli (1534)
 Uli Baja (1767)
 Uli (1800)
 Ulibeiti (1985)

 Geografia 
Ulibeiti Longida ibarran dago.

 Inguru naturala eta kokapena 
Pirinioaurrean kokatua, lurra hautsia eta uhindua da, baina, oro har, ez du goragune handirik. Iparraldea menditsuena da, eta hegoaldea nekazaritzakoa. Ibaien pasabidean zehar, alubioien terraza-maila batzuk mailakatuta daude. Mendilerroen oinean ere higadura-glazis zabalak daude. Irati eta Erro ibaiek ibarra sortu zituen.

 Klima 
Longidak klima azpimediterraneoa dauka. Urteko batez besteko tenperatura 10 eta 13 gradu artekoa da (altueraren arabera aldatzen da), eta prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak (ugariagoak udaberrian eta udazkenean. Urteroko egun euritsuak 80 dira batez beste eta 100 baino gehiago herriko gunerik menditsuenetan.

Jatorrizko landaredia asko gutxitu da gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 180 hektarea haritz inguru baino ez dira geratzen. Pinuek 441 hektarea hartzen dituzte, gehienak Austriatik ekarritako pinu lariziar birlandatuak dira baina berezko pinuren bat ere gordetzen da. Birlandatutako pinuak, Urrozgoiti, Ulibeiti, Zarikieta eta Rala herrietan izaten dira, batez ere.

 Estazio meteorologikoak 

 Historia 
Errege jaurerriko antzinako hiribildua, zeinaren urteko zerbitzuak 1280an 2 kahitze 2 lapurreta eta erdi gari eta 3 kahitze 3 laurden garagar eta olo, gehi bi kahitze eta erdi gari, eta beste horrenbeste garagar eta olo afari gisa, eta gutxienez 1 kahitze gari. Ziurrenik, toki horri dagokio Santsoaingo Eneko Gil Martínez Beortegik Migel García Makirriainen alde 1418an egindako errenta-besterentzea.

Ulibeiti eta Mugeta herriak 1574an kondenatu zituzten Joan Beaumont eta Leonor Espartzari zor zieten petxa ordaintzera. 1835-1845eko udal-erreformetara arte, ibarreko diputatuak eta herriko erregidoreak gobernatzen zuten, eta herritarren artean aukeratzen zen. Beraz, ulertzen da ordura arte errege izan zela; 1849an, Ulibeitiko elizak, Erretako etxea hornitzeko abade batek, herriko aldi baterako jaun gisa, balio zuela irakurtzen da -egia esan, jurisdikzio nagusiak abolitu zirenean-.

 Oharrak 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Longida
 Pirinioaurrea
 Zangozako merindadea
 Nafarroa Garaia
 Kanpo estekak 

Kategoria:Longidako herri hutsuak