Okondo

Okondo (gaztelaniaz Oquendo) Arabako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Aiaraldeko kuadrillakoa. Sei herri edo auzo ditu: Irabaien, Villachica, San Roman, Ugalde, Jandiola eta Zudibiarte.

 Geografia 
 Ingurune naturala 
Ganekogorta mendiaren azpian kokatuta dugu.

 Udalerri mugakideak 
Iparraldean Gueñes eta mendebaldean Gordexola udalerri bizkaitarrak eta hegoaldean Aiara eta ekialdean Laudio udalerri arabarrak mugakide ditu.

 Auzoak 
 Irabien
 Jandiola
 Okondogoiena edo San Roman
 Ugalde
 Villachica
 Zudubiarte

 Historia 
Historiaurreko aztarnak topatu zituen Jose Miguel Barandiaranek herrian dagoen Mariazuloko koban, giza hezurrak hain zuzen ere.

Erdi Aroan, Okondo Aiarako Jaurerrian sartu zen 1020. urtean, eta 1521ean Bizkaiko jaurerriko foruei atxeki zitzaien, hurrengo ia 70 urteetan udalerri bizkaitarra izan zen. 1590ean, beraz, Aiaraldeko Batzarretara itzuli zen nolabaiteko autonomiaz, eta 1841ean udaletxe propioa lortu zuten, Aiaratik banatuta.

 Demografia 

 Politika 


 2023-2027 legegintzaldia 

 Alkateak 

Hauek izan dira Okondoko azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Abel Ibarguchi Arechaga 1979 1983 Euzko Alderdi Jeltzalea Jose Antonio Ulibarri Garrastachu 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea Juan Urruela Guerra 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea Angel Alcalde Olano 1991 1992 a Euzko Alderdi Jeltzalea Andres Alcalde Olano 1992 1995 Eusko Alkartasuna Andres Alcalde Olano 1995 1999 Eusko Alkartasuna Andres Alcalde Olano 1999 2003 Eusko Alkartasuna Andres Alcalde Olano 2003 2007 Okondo Gallarraga Andres Alcalde Olano 2007 2009 b Eusko Alkartasuna Sergio Tato Eguren 2009 2011 Eusko Alkartasuna Sergio Tato Eguren 2011 2015 Bildu Sergio Tato Eguren 2015 2019 Okondo Aurrera Jon Escuza Del Campo 2019 2023 Euzko Alderdi Jeltzalea Jon Escuza Del Campo 2023 Jardunean Euzko Alderdi Jeltzalea
a 1992ko Azaroan zentsura-mozio batek Angel Alcalde Olano alkatetzatik bota zuten.

b 2009ko Urrian Andres Alcalde Olano Alkateak dimisioa aurkeztu zuen.

 Garraioa 
Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:

 Ekonomia 

 eskuinera | alt = XV. Baserri Azoka, 2012ko martxoaren 25ean. | thumb | XV. Baserri Azoka, 2012ko martxoaren 25ean.

Tradizioz, abeltzaintza eta nekazaritza izan dira udalerri honetako jarduera nagusiak, bai eta industria ere. Izan ere, XVII. mendearen amaieran irina egiteko bederatzi errota eta burdinola bat zeuden Okondon.

Urtero, martxoan, Baserri azoka egiten dute, Okondoko Udalak antolatua; eta, harekin batera, Enkarterriko billano txakurraren jardunaldia.

 Kultura 
 Jaiak 
 Abuztuaren amaieran, San Bartolome jaiak ospatzen dituzte.

 Ondasun nabarmenak 
 Zurikaldai dorretxea eta jauregia
 Zudibiarte dorrea
 Aranbarri oinetxea
 Untzako Andra Mariren eliza
 San Bartolome, San Prudentzio, San Esteban eta Otaolako San Sebastianen baselizak.

 Okondar ezagunak 
 Jose Pablo de Ulibarri (1775-1847), hizkuntzalaria.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Aiaraldea

 Kanpo estekak 
  Okondo "Auñamendi" entziklopedian
  Herriaz "Noticias de Alava" egunkariaren artikulu batean
  Okondoko toponimia Euskaltzaindiaren webgunean