Aranera

Aranera okzitanieraren dialektoa den gaskoiaren aldaera bat da. Arango haranean (Katalunia) mintzatzen da. 2006ko abuztuaren 9tik —lege bidez 2010ean egikaritua— Kataluniako autonomia erkidego osoan hizkuntza ofizial izaera du, katalana eta gaztelaniarekin batera, Kataluniako estatutu berrian hala jasota. 1984an aranera Arango haraneko hezkuntza sisteman erabiltzeko hizkuntza izendatu zen.

 Arautzea 
Aranerak berezko idaztarauak ditu, eta gaskoiaren gainerako aldaeretatik bereizita dago, berezko dituen ezaugarriak kontuan hartzen dira idazteko garaian. Adibidez, emakumezkoentzako pluralak -es bukaera da (es hemnes araneses, 'emakume arandarrak'), gizonentzako pluralen -i (es aranesi) eta artikulu piriniotarrak (eth, era, es).
 Inguruko hizkuntzen eragina 
Aranerak inguruko hizkuntza ofizialen eragina jaso du historikoki (gaztelaniarena lehendabizi, katalanarena ondoren), eta egun gaskoitik bereizten dituen ezaugarriak ditu. Horrela, azken hamarkadetan neologismo "hispaniar" ugari gehitu zaizkio araneraren lexikoari. Esaterako, actuar (okzitanierazko "agir"-en ordez), empresa (vs. "entrepresa"), foment, impartir, increment (vs. "aumentacion"), laborau, matrícula (vs. "inscripcion"), oficina (vs. "burèu"), etab.

 Erabilera 
  Kopuruak  Ehunekoak Ulertzen dute 6.712  % 88,88 Hitz egiteko gai dira 4.700  % 62,24 Irakurtzeko gai dira 4.413  % 58,44 Idazteko gai dira 2.016  % 26,69 Iturria: IDESCAT, 2001eko hizkuntz neurketa

 Ekimenak 
2019an Corsa Aran per sa lengua izeneko lasterketa aldarrikatzailearen 26. edizioa ospatu zuten, Korrikaren ereduari jarraituz.https://web.archive.org/web/20210511220422/https://aranes.org/aran-tot-es-prest-per-la-26a-corsa-per-la-lenga/ Hurrengo urtean, COVID-19 zela eta, bertan behera geratu zen.

 Erreferentziak 

 Kanpo-estekak 
  Aranerari buruzko ikastaro eta loturak
  Aranes.org webgunea
  Araneraren idaztarauak

Kategoria:Okzitaniera
Kategoria:Arango kultura