Azuelo

Azuelo ([as̻uelo]) Nafarroako udalerria da. Lizarrako merindadeko herri honek  biztanle zituen . urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 43 kilometrora dago.

 Geografia 
 Inguru naturala eta kokapena 
Herria Nafarroa mendebaldean kokatzen da, Lizarrako merindadearen mendebaldeko muturrean. NA-120 errepidea Santsol-Cabredo norabidean hartuta ailegatzen da herrira.

Azuelok Kanpezurekin (Araba) egiten du muga iparraldean, Torralba del Rio eta Bargotarekin ekialdean, Aguilar Kodeskoarekin mendebaldean, eta Arasekin hegoaldean.

Kodesko mendilerroaren magalean, tontorrik garaiena den Joar mendia (1.419 m) Kanpezurekin elkarbanatzen du Azuelok.

 Klima eta landaredia 
Klima mediterraneoa da udalerriaren gehienean (gunerik altuenean prezipitazioak ugariagoak direnez, klima azpimediterraneoa dela esan liteke). Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu bitartekoa, eta prezipitazioak 900mm ingurukoak dira. Urteroko egun euritsuak 80 izaten dira herrigunean, eta 100 egun edo gehiago gunerik menditsuenean.

Herriko jatorrizko landaredia artea zen nagusiki, baina zoritxarrez, nekazaritzaren eta gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 113 hektarea arte baino ez dira gordetzen. Iparraldean eta hegoaldean, landare azpimediterraneoak dira nagusi, lertxuna, besteak beste. Nafarroako udalerri askotan bezala, birlandaturiko pinu lariziarrak daude bertan.

 Ekonomia 
Azueloko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da, laborantza lur gehienak lehorreko lurrak dira, eta bertan laboreak olibondoa, eta zainzuriak dira nagusi, besteak beste.

 Parke eolikoa 

Aguilar Kodes eta Azuelo udalerrien artean, Las Llanas de Codes izeneko gunean, Nafarroako gobernuak eraikitako bi parke eoliko daude, "Codés Aguilar" eta "Codés Azuelo". Lehenak 50,00 megawatteko potentzia dauka, eta bigarrenak 43,20 megawatteko potentzia. Parkeen jabea Acciona Energia da gaur egun.

 Azpiegiturak 
2003an elektrizitatearen Espainiako kudeatzaile publikoa den Red Eléctricak Castejón eta Gasteiz artean 400.000 volteko goi-tentsio linea bat eraikitzeko proiektua proposatu zuen. Proiektuaren arabera, 46 metroko goi-tentsio dorreak eraikiko ziren Lizarraldeko hainbat udalerri zeharkatuko zituztenak.http://sites.google.com/site/nolineadealtatension/Home/RATplanoAldizk.pdf?attredirects=0. 2008an proiektuaren aurkako talde bat sortu zen, eta 2010eko urtarrilaren 31n proiektuaren inguruko bozketa antolatu zen Arabako bost herritan eta Nafarroako hogei herritan. Ezezko botoak %98,9 izan zirenhttp://www.elcorreo.com/vizcaya/20100201/alava/votantes-rechaza-linea-alta-20100201.html El Correo Español egunkariaren webgunea.

 Demografia 

2008ko erroldaren arabera, ez da etorkinik bizi Azuelon.

 Politika 

 Udaletxea 

Azueloko udaletxeko idazkaria Esprontzeda eta Torralba del Rioko idazkari ere bada.

 HELBIDEA: La Solana kalea, z/g

 2023-2027 legegintzaldia 

 Alkateak 

Hauek izan dira Azueloko azken alkateak:
AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Jose Manuel Diaz de Cerio Crespo 1979 1983 Zentro Demokratikoaren Batasuna Jose Manuel Diaz de Cerio Crespo 1983 1987 Union del Pueblo de Azuelo Jose Manuel Diaz de Cerio Crespo 1987 1991 Agrupacion Independiente de Azuelo Jose Manuel Diaz de Cerio Crespo 1991 1995 Nafar Herriaren Batasuna Jose Manuel Diaz de Cerio Crespo 1995 1999 Nafar Herriaren Batasuna Jose Manuel Diaz de Cerio Crespo 1999 2003 Nafar Herriraren Batasuna Jose Ignacio Crespo Vicente 2003 2007 Agrupacion Independiente de Azuelo Roberto Crespo Morentin 2007 2011 Nafarroako Demokraten Elkargunea Roberto Crespo Morentin 2011 2011 aCDN alderdiak 2011ko hauteskundeen ostean desegitea erabaki zuen; Azuelokoa irabazi zituen bi alkatetzetakoa izan zen. Nafarroako Demokraten Elkargunea Roberto Crespo Morentin 2011 2015 Ez esleituak Roberto Crespo Morentin 2015 2019 Geroa Bai Roberto Crespo Morentin 2019 2023 Geroa Bai Roberto Crespo Morentin 2023 Jardunean Geroa Bai

a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, Nafarroako Demokraten Elkargunearen hautagai bezala.

 Euskara 
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Azuelo eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, ez dago euskara dakien herritarrik Azuelon.

 Ondasun nabarmenak 
San Jorge eliza herriaren erdiguneko antzinako monastegi benediktarraren zati izan zen. Elizak bi zati karratutan banaturiko solairua dauka, eta gurutzadura eta absidedun aurrealde erdizirkularreko hirugarren zati bat. Gurutzadura eta absidearen hormak jatorrizko XII. mendeko tenplua eraiki zenekoak dira. Portada erromanikoak balio handiko ezaugarriak dauzka, Nafarroako erromanikoaren erakusgarri. Azueloko monastegia 992.urtean eraikitakoa dugu. Aurkitutako dokumentuek diote sorrera errealekoa dela, García Sanchez "Najerakoa" izan baitzen maonastegia Najerari dohaintzan eman ziona 1052.urtean.

Monastegiaren sorrera XII.mendean kokatu izan badugu ere, 1968.urtean burututako berrikuntzan aurkitu izan ziren X.mendekoak izan zitezkeen arte karolingioko harri landuak.

 Baselizak 
Azuelon lau baseliza daude, San Simeon, San Millan, San Martin eta Santa Garazi. Simeon eta Millan santuen omenezkoak herrigunearen inguruan daude, eta beste biak, herritik gertu dauden mendixketan. Baselizen sortze data zehatza ezezaguna da, baina Erdi Aroko historialari benediktarren ustez, monjeen bakarlekuak izan ziren.

 Azuelotar ezagunak 

 Franco Diaz de Cerio Ruiz (1921-2005), elizgizon, filosofo, historialari eta idazlea.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Nafarroako udalerrien zerrenda
Vianaldea
Lizarrako merindadea

 Kanpo estekak 

  Azueloko udalaren webgunea.
  Azuelori buruzko informazioa Nafarroako Gobernuaren webgunean.
 Herriaren urrutiko ikuspegia NA-7200 errepidetik Google Street View-n.
 https://web.archive.org/web/20161110233115/http://azuelo.com/azuelo/de/breve-historia-del-monasterio.asp?cod=1883&nombre=1883&nodo=&orden=True&sesion=1
 https://web.archive.org/web/20160120013717/http://azuelo.com/azuelo/dm/historia.asp?nombre=1880&hoja=0&sesion=1

Kategoria:Azuelo