Aranaratxe

Aranaratxe Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadekoa.  biztanle zituen . urtean. Iruñea hiriburutik 72 kilometro mendebaldera dago.

Herriaren izena [aɾanaɾatʃe] ahoskatzen da.

 Geografia 
 Inguru naturala eta kokapena 
Herria Nafarroa Garaiko mendebaldean dago, Lizarrako merindadearen mendebaldeko muturrean. Udalerritik igarotzen da NA-7185 errepidea, Lizarra-Gasteiz.

Aranaratxek Urbasako mendizerrarekin egiten du muga iparraldean, Eulaterekin ekialdean, eta Larragoarekin mendebaldean.

 Klima eta landaredia 
Udalerriko landaredia klima azpimediterraneoari dagokio, nahiz eta zenbat eta iparralderago egin, klima hezeagoa den. Udalerriaren hegoalde eta iparraldean dauden mendizerretan klima atlantiarra da nagusi, prezipitazioak herrigunean baino ugariagoak dira. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 10 gradu bitartekoa eta prezipitazioak 1.200 eta 1.400mm ingurukoak dira. Urteroko egun euritsuak 120 dira herrigunean, eta 140 edo gehiago gune menditsuenetan.

 Demografia 

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %2,53 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

 Politika 

 Udaletxea 
Udaletxe berria 1965ean eraiki zen, inguruko eraikinen antzeko estiloan. Herriko idazkaria Eulate eta Larragoako udaletan ere egiten du lan. Aranaratxeko udalak alkatea eta lau zinegotzi dauzka. Aranaratxeko udaleko idazkaria, Larragoa eta Eulateko idazkari ere bada.

 HELBIDEA: San Miguel Kalea, z/g

 Udal hauteskundeak 
Aranaratxeko alkatea (eta hautetsi bakarraHauteskunde emaitzak Berria.infon.) AEA (Agrupación Electoral Aranaratxe) herri ekimeneko Jesús Landa Peñas atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Baliogabeko botoak lau izan ziren (emandako boto guztien %8,20) eta boto zuriak ere lau izan zen (%8,70). Abstentzioa %39,76koa izan zen.

+Aranaratxeko Udala (2007)AlderdiaBotoakAukeratua? Jesús Landa Peñas (AEA)  84  Bai
2011n zerrenda beraren izenean hiru zinegotzi aukeratu zituzten; alkate Alfonso Ulibarri Iparragirre izendatu zuten.
Aranaratxeko udal hauteskundeak Alderdi politikoa2015Aranaratxeko udal hauteskundeak 2015.2011Aranaratxeko udal hauteskundeak 2011.2007Aranaratxeko udal hauteskundeak 2007.2003Aranaratxeko udal hauteskundeak 2003.1999Aranaratxe1999 ekaina:  Kandidatura ez.1995Aranaratxe 1995 maiatza:  Kandidatura ez.1991Aranaratxe 1991 maiatza: Kandidatura ez.1987Aranaratxe 1987 ekaina: Kandidatura ez.1983Aranaratxe 1983 maiatza: Kandidatura ez.1979Aranaratxeko udal hauteskundeak 1979.Aranaratxe Hautesle Elkarte %48,48 3 %79,55 3 %91,30 1 %98,18 1  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -Zentro Demokratikoaren Batasuna (UCD)   -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  -  - %62,22 5

 Alkateak 

Hauek izan dira Aranaratxeko azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Jose Manuel Iparraguirre Echazarra 1979 1983 Zentro Demokratikoaren Batasuna Pedro M. Aguirre Iñiguez 1984 a 1987 Kudeaketa batzordea Felipe Garcia de Eulate Ortiz 1989 b 1991 Kudeaketa batzordea Nicolas Ulibarri Ruiz 1992 <sup>c<sup> 1995 Kudeaketa batzordea * 1995 1999 Kudeaketa batzordea Jose Maria Baquedano Ruiz de Galarreta 1999 2003 Agrupacion Electoral Aranarache Francisco Javier Irurzun Iñiguez 2003 2007 Agrupacion Electoral Aranarache Jesus Landa Peñas 2007 2011 Agrupacion Electoral Aranarache Alfonso Ulibarri Iparraguirre 2011 2015 Agrupacion Electoral Aranarache Maria Asuncion Arrastio Corres 2015 2019 Agrupacion Electoral Aranarache Maria Asuncion Arrastio Corres 2019 2020 d Independenteak Marta Perez de Albeniz Ruiz 2020 2023 Kudeaketa batzordea David Azparren Lana 2023 Jardunean Agrupacion Electoral Aranarache
a 1983an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

b 1987an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

c 1991an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

d Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

 Azpiegitura eta garraioak 
Automoviles Urederra autobus konpainiak Aranaratxe Lizarrarekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

 Larraona - Aranaratxe - Eulate - Zudaire - Barindano - Etxabarri - eta Lizarra

 Kultura 

 Euskara 
Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Aranaratxe eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %41,94k zekien euskaraz hitz egiten.

2009ko urtarriletik, Aranaratxe udalerriaren izen ofiziala Aranarache <> Aranaratxe da.Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak 2009ko Urtarrilaren 19an kaleratutako dekretua.

2017ko ekainaren 22an, Nafarroako Parlamentuak Aranaratxe eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.

 Jaiak eta ospakizunak 
Abuztuaren 10ean San Lorentzo baselizarako erromeria ospatzen da.

 Zerbitzuak 
Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea, zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuak emateaz arduratzen da Aranaratxen eta eskualdeko beste hainbat herritan.

 Ondasun nabarmenak 
Jasokundearen eliza, Aranaratxe erdigunean kokaturik, Erdi Aroan eraiki eta XVII. mendean handituriko eliza gotikoa da. Horrez gain, San Lorentzo baseliza, oinarri laukizuzeneko XVI. mendekoa, barruan San Lorentzoren egurrezko irudi erromanista daukana.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Nafarroa Garaiko udalerrien zerrenda
Lizarraldea
Lizarrako merindadea

 Kanpo estekak 

  Aranaratxeri buruzko webgunea.
  Aranaratxeri buruzko informazioa, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren webgunean.
 Done Mikel kalearen ikuspegia, Google Street View zerbitzuan.

Kategoria:Aranaratxe
Kategoria:Lizarrako merindadea
Kategoria:Ameskoa