Ligi-Atherei

Ligi-Atherei ([liɣi ad̟ðeʁ̞ei]) Zuberoako udalerria da, Basabürüako ibarrezkerrean kokaturik dagoena.

 Geografia 
 Ingurune naturala 
Lurralde menditsuan dago kokaturik udalerria, iparraldean Lexantzümendi (572 m), hego-mendebaldean Zalhagaina (1.053 m), hegoaldean Jora (1.089 m) eta hego-ekialdean Hilaga (1.337 m) tontorrek inguratzen dutelarik.

Hidrografiari dagokionez, Ligiko herriaren sarreran batzen dira Santa Graziko ühaitza eta Larraineko ühaitza ibaiak, Zuberoako ibai nagusia, Ühaitza, osatzeko. Gainera, bertara isurtzen diren hainbat erreka ere igarotzen dira udalerritik.

 Udalerri mugakideak 
 Liginaga-Astüe eta Lexantzü-Zunharre iparraldean
 Etxebarre ipar-mendebaldean
 Hauze ekialdean
 Larraine hego-mendebaldean
 Santa Grazi hegoaldean

 Etxeak eta auzoak 
 Ligi
 Atherei
 Zübibürüa
 Elgegarai (Susselgue)
 Zonbiaga
 Jaura
 Andost
 Huge
 Herri

 Historia 
1843. urtean Ligi eta Atherei herriak batu egin ziren udalerri bakarra osatzeko.

 Ekonomia 
Udalerriko ekonomia laborantzan dago oinarriturik. Udalerritik igarotzen diren uren kalitatea dela-eta, zenbait arrain-haztegi sortu dira bertan.Xiberoako Herri Alkargoa -- Ligi-Athereiren fitxa

Zuberoa osoa orokorrean eta bereziki Maule-Lextarre korronte elektrikoz hornitzen duen zentral hidroelektrikoa dago Ligi-Atherein.

Akerbeltz izeneko garagardoa egiten zen udalerrian 2012rarte. Enpresa antzinako kautxozko zola lantegian kokaturik zegoen, Uhaitzandiren ertzean.

 Demografia 
XIX. mendearen erdialdean, Ligi eta Atherei batu ondoren, bertako biztanleriak gora egin zuen hainbat urtez, eta 800 biztanleen maila gainditu zuen. Hala ere, ondorengo hamarkadetan eta XX. mende osoan zehar populazioa nabarmen galdu zuen eta XXI. mendearen hasieran 250 inguru ziren bertan bizi ziren lagunak.

 Politika 

 Alkateak 
 Alkatea Agintaldia Jean-Marc Peillen  1995-2020 Pierre Quihillalt  2020-2026

 Azpiegiturak 

 Hezkuntza 
Udalerriak eskola publiko bat du, ama-eskolako eta lehen hezkuntzako ikasketak eskaintzen dituena. Ama-eskola mailan, 2023-2024 ikasturtetik aurrera, ikasleek euskaraz ikasten dute, murgiltze ereduan. Lehen hezkuntzako ikasleek eredu elebidunean ikasten dute.

 Garraioa 
2021etik aurrera Txik Txak autobus sareko 60. lineak zerbitzua ematen dio udalerriari uztailean eta abuztuan, astelehenetik igandera. 
Horrez gain, udalerriko biztanleek Txik Txakeko eskaera bidezko garraioa erabili ahal dute urtean zehar, astelehen, asteazken eta larunbatetan, Atharratze-Sorholüzera, Maule-Lextarrera edo Mendikotara joateko.

 Kultura 
 Euskara 
Ligi-Atherein Basabürüako hizkera erabiltzen da, zuberotarraren aldaera.

 Maskaradak 
Udalerriak antolatutako azken maskaradak 2001ean izan ziren. Hala ere, XX. mendearen hasieran, herriko gazteek hiru aldiz prestatu zituzten maskaradak: 1913an, 1925ean eta 1933an.

 Pastorala 
2005ean Berterretx pastorala (Pier Paul Berzaitzek idatzia) antzeztu zuten Atherein. 

 Kirola 
2007ko Frantziako Tourreko 16. etapa, uztailaren 25ean egindakoa eta Orthezetik Aubisquera zihoana, udalerritik igaro zuen.

 Ondasun nabarmenak 
 Ligiko zubia edo laminen zubia, Ligin dago kokaturik, zeina kondairaren lamien laguntzarekin eraiki zen, nahiz eta harri bat faltan duen.
 Ligiko eliza (Julian Deunaren omenez), Erdi Aroaren erdialdean eraiki zen eta XIX. mendean berriztatze sakon bat jasan zuen.
 Athereiko eliza (San Ziro eta Santa Julita Tarsokoen omenez). Barruan dauden hiru objektu monumentu historiko gisa klasifikatuta daude: XVIII. mendeko prozesioetarako gurutze bat eta XVIII. mendeko Ama Birjina eta umearen zurezko bi estatua.

 Mitologia 

 Ligiko zubia edo laminen zubiaren kondaira
  Elorriaga, Unai. Lur eta Amets 2. Atzaparra zubian : Euskal Herriaren historia, Donostia, Elkar, 2015.  Haurrentzako ipuina

 Argazki galeria 

 Ligiar-athereiar ospetsuak 

 Bernard Artigau (1894-1968), hegazkinlaria.
 Johañe Etxebest (1980-), kultura-eragile, irakasle, dantzari eta txirularia.

 Herri senidetuak 
Ligi-Atherei hurrengo herriekin senidetuta dago:

  (1997)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

  Ligiko Laminen zubiaren kondaira

Kategoria:Ligi-Atherei