Mungia

Mungia Bizkaiko barrualdeko udalerria eta Mungialdeko eskualdeko hiriburua da. . urtean  biztanle zituen eta itsasotik 20 metroko garaieran dagoen eremu zabala da. 

Sollube (684 m) eta Jata (592 m) mendiez gain, baditu hainbat sakonune eta mendixka; besteak beste Gondramendi (217 m), Tallu (342 m) eta Berreaga (366 m).

Hauek Butroi ibaiaren ibarra inguratzen dute. Ibai hau Bizkargi (536 m) mendian sortu, Mungiatik igaro eta Gaminiz badian isurtzen du ura. Baina hau ez da alde honek duen ur-etorri bakarra; badira inguruan makina bat errakatxo eta iturri Butroi ibaiaren ibaiadarrak direnak, Atxuri, Trobika, Lauromendi, Atebarri edo Mantzorriko erreka esaterako, antzina 20 errotari eragiteko gauza zirenak.

Erdi aroan, Mungiak bi jauregi zituen: Butroi eta Billeratarren dorretxea. 

 Geografia 
 Inguru naturala 
 Iparraldean Bakio eta Bermeo
 Hegoaldean Derio, Zamudio eta Gamiz-Fika
 Ekialdean Meñaka eta Gamiz-Fika
 Mendebaldean Loiu, Gatika eta Jatabe

Muga hauen barruan sortzen den eskualdeak Mungiaz gain, Arrieta, Gamiz-Fika, Gatika, Laukiz, Jatabe, Meñaka, Fruiz eta Bakio udalerriak ditu. Orain gutxira arte, Mungiak beste herri batzuek legez, bazituen ondoko udalerrietan hainbat barruti. Hauek hurbilen zeukaten udalerriaren esku geratu dira, kostaldeko Basorda kasu.

 Auzoak 
 Atxuri 
 Belako
 Billela
 Emerando
 Iturbaltzaga
 Larrabizker
 Larrauri
 Laukariz
 Markaida 
 Trobika
 Atela
 Basozabal
 Berreagamendi
 Birle
 Elgezabal
 Llona
 Maurola
 Zabalondo

 Demografia 
XX. mendeko lehen erdialdean Mungiaren biztanle kopurua nahiko egonkor mantendu zen, eta beherakada txiki bat ere izan zuen 1930eko hamarkadan. Bigarren erdialdean, berriz, hazten hasi zen, eta hazkundeak ez du etenik izan ordutik, ezta 1980ko hamarkadako krisialdian ere. Hazkunde hori azken urteotan bizkortu egin da Euskal Herriko hainbat tokitatik etorri eta herritartu diren pertsonei esker, bai eta hazkunde begetatiboaren ehuneko handiari esker ere.

Horrek guztiak populazioaren %21 hogei urtetik beherakoa izatea eragin du. Mungiako bizilagunetatik %43 oinarrizko ikasketak egiten ari da edo egin ditu, %14k profesional erako ikasketak ditu, %24k bigarren mailakoak edo erdi mailakoak, eta, %11k, berriz, goi mailakoak.

Azken urteotan, Mungia jatorri askotako jendearen bizileku gertatu da, besteak beste Ipar Afrikatik eta Hego Amerikatik etorritako hainbatena.

 Biztanleriaren bilakaera 

 Politika 
 Udal hauteskundeak 
2023ko maiatzaren 26ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EAJ alderdiko hautagai Alaitz Erkoreka Baraiazarra hautatu zuten alkate.

 Alkateen zerrenda 
AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdiaSegundo Goiriena19871991Euzko Alderdi JeltzaleaJose Ignacio Ibañez19911999Euzko Alderdi JeltzaleaJose Antonio Torrontegi19992007Euzko Alderdi JeltzaleaIzaskun Uriagereka20072015Euzko Alderdi JeltzaleaIgor Torrontegi20152015Euzko Alderdi JeltzaleaAger Izagirre20152023Euzko Alderdi JeltzaleaAlaitz Erkoreka2023JarduneanEuzko Alderdi Jeltzalea

 Kultura 
Mungia Cittaslow mugimenduaren kidea da.

 Hizkuntza 
Euskarari dagokionez, euskaldun kopuru handia duen herria da: bizilagunen %26 gaztelaniaduna da, %16 ia euskalduna eta %58 euskaldunak dira, (horietatik %67 alfabetatuak). Berezko hizkera mendebaleko euskararen aldaera bat da. 

 Ondarea 
Larraurin Zumetxagako San Migel baseliza dugu, arte erromanikoaren adibide bakanetarikoa dena Bizkaia osoan.

 Argazki galeria 

 Mungiar ospetsuak 
 Maria San Juan de Garonda (.... - 1508), emagina
 Juan Antonio Olabarrieta (1763 - 1822), polemista antiklerikala.
Julia Klaudia Gabilondo (1902 - 1994) idazlea
 "Zarra" (1921-2006), futbolaria.
 Miren Billelabeitia (1960), irakaslea, idazlea.
 Ikerne Goikoetxea (1967-), aktorea.
 Agustin Sagasti (1970-2009), txirrindularia.
 Unai Ziarreta- (1970-), Eusko Alkartasuneko presidente ohia.
 Rafa Rueda- (1972-), abeslaria eta gitarra-jotzailea.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Bizkaiko udalerrien zerrenda

 Kanpo estekak 

  Mungiako udala
  Mungia historian zehar