Meñaka

Meñaka Bizkaiko iparraldeko udalerri bat da, barrualdekoa, Mungialdekoa, Uribe eskualdekoa. 

Herri bizkaitar benetakoa da, mendikoa eta baserrikoa, auzo sakabanatu eta autonomoak dituena, lur aberats eta emankorduna. Jendea aspaldiko garaietatik bizi da bertan, inguruan aurkitu diren aztarna arkeologiko ugariek erakusten duten bezala. 

745 biztanle zituen 2023-ko Urtarrilean. 

 Geografia 
 Inguru naturala eta kokapena 

Herrira heltzeko Mungiako Larrauri auzoan (BI-631 errepidea) hasten den BI-4105 errepidea hartu behar da.

 Auzoak 
 Mesterika.
 Ametzaga.
 Meñakabarrena.
 Emerando.

 Udalerri mugakideak 
 Bermeo iparraldean
 Mungia mendebaldean
 Fruiz hego-mendebaldean
 Arrieta hego-ekialdean

 Demografia 

 Politika 
2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Bilduko Aitor Ugarte hautatu zuten alkate. Ugartek Bilduren sostengua jaso zuen, hauteskundeetan boza gehien izan zituen hautagaitza. Euzko Alderdi Jeltzaleak 2 zinegotzi lortu zituen eta Alderdi Popularrak batere ez.

 Kultura 
 Euskara 
Meñakan Mungialdeko euskara hitz egiten da, mendebaldeko euskalkiaren aldaera bat. Meñakaren azentu-sistema Bizkaiko iparraldeko azentu-barietateen eremuan kokatzen da.

Iñaki Gamindek artikulu bat idatzi du honi buruz Fontes linguae vasconum-en aldizkarian. Meñakako euskararen azentual sistemaren ezaugarri nagusiak aztertzen ditue hitz elkartuei dagokienez. Lan honetan morfema azentudunen eta azentugabeen arteko desberdintasun nagusiak aurkezten dira. Bi irizpide horiei jarraiki, eratorpenaren atzizkiak banatu dira, erroaren azentua aldatzen ez dutenak, azentua izan ala ez, eta azentua ezeztatzen dutenak. Ataletako batean konposatuen azentuazioa aztertzen da. Konposatu hauek beti azentuatuak izaten dira eta kasu gehienetan azentua arau finko baten bidez esleitzen da.

 Jaiak 

 Aste Santutik 9. igandea: Trinidade jaiak (Meñakabarrena auzoan)
 Abuztuaren 10a: San Lorenzo
 Abuztuaren 16a: San Roque

 Liburua 
Nire umetako Meñaka, Luis Baraiazarrak idatzia. 

Liburuaren oinarria Meñaka da, 1940tik 1951ra bitartean. Bertako bizimoduaren testigantza gogora ekarri nahi izan du Baraiazarrak. Horretarako, 36ko gerrearen ostean baserri giroko herritxuan izandako pasarteak kontatzen ditu. Etxeko giroa, baserriko zereginak, ofizioak, eskolako kontuak, umeen jokoak, jaiak... Horreek eta beste gai asko jorratzen ditu. 

Liburu honek Urrezko Luma irabazi zuen Bilboko XXXVI Liburu Azokan. 

 Ondasun nabarmenak 

 Eusko Jaurlaritzaren izendapena dutenak 
 Ametzagaerrota
 Arriaga baserria
 Infernuerrekako asentamendua
 Mesterikako San Lorenzo ( San Lontzo edo Santilland) nekropolia.
 Meñakabarrena burdinola.
 Meñakabarrenako Andra Maria baseliza.
 Meñakako Andra Maria eliza

 Beste batzuk 
 Mesterikako burua edo dama
 Mesterikako San Lorenzo - San Lontzo edo Santillandi.
 XVI. eta XIX. mendeen artean estilo ezberdinetan eraikitako baserri multzoa.
 Goikoabadena eta Bekoabadena apaizetxeak.
 Emeraldoko Santa Helena – Santela.
 Otuna jauregia.

 Meñakar ospetsuak 
 Pilare Baraiazarra (1938-), euskara-irakaslea, ertainetako irakasle eta euskaltzalea.
 Luis Baraiazarra (1940-2024), karmeldarra, idazlea eta euskaltzain urgazlea.
 Miguel Anjel Lotina (1957-), futbol entrenatzailea.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Bizkaiko udalerrien zerrenda

 Kanpo estekak 

 Udalaren webgunea

Kategoria:Meñaka