Apirilaren 8

Apirilaren 8a gregoriotar egutegiaren urteko laurogeita hamazortzigarren eguna da, 99.a bisurteetan. 267 egun falta dira urtea amaitzeko.

 Gertaerak 

 Euskal Herria 
 1976 – ETAk, Angel Berazadi Urbe, Donostiako Sigma lantegiko industriala erail zuen Elgoibarren. ETAk eraildako lehenengo bahitua izan zen.
 2010 – Eibarko lau gazte hil ziren Elgoibarren izandako auto-istripu larrian.
 2017 – ETAren armagabetzea gauzatu zen, bakegileen parte hartzearekin.
 2024 – Jose Antonio Ardanza lehendakari ohia zendu zen.

 Mundua 
 1271 – Sirian, Baibars I.ak Zaldunen Krak konkistatu zuen.
 1970 – K8 sobietar itsaspeko nuklearrak istripu larria izan zuen Bizkaiko Golkoan.
 2010 – Errusiako eta AEBetako zientzialari talde batek taula periodikoaren 117. elementua atzeman zuen historian lehen aldiz.

 Arte eta kultura 
 Euskal Herria 
 1950 –
 Entre Sevilla y Triana (euskaraz: Sevilla eta Triana artean), Pablo Sorozabalen musika eta Luis Fernández Sevilla eta Luis Tejedor Pérez libretoa duen zarzuela estreinatu zen Madrilgo Circo Pricen.
 La condesa de la aguja y el dedal (euskaraz: Orratza eta titarearen kondesa), Jesus Guridiren musika eta Jesús María Arozamena eta Adolfo Torradoren libretoa duen zarzuela estreinatu zen Madrilgo Teatro Madrid antzokian.
 1990eko Nafarroako Bertsolari Txapelketan Manolo Arozena, Joxe Fermin Argiñarena, Euxebio Fagoaga Fagoaga I eta Antonio Olanok osatutako taldeak jantzi zuen txapela.
 2001 – Martxoaren 29an Gasteizen hasitako 12. Korrikari amaiera eman zitzaion Baionan.
 2017ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan Julio Sotok jantzi zuen txapela laugarren aldiz.

 Mundua 
 1820 – Milos uhartean Venus Miloskoa aurkitu zen.
 1990 – AEBko CBS telebista katean Twin Peaks telesaila estreinekoz aireratu zen.

 Zientzia eta teknologia 
 Euskal Herria 

 Mundua 
 1911 – Heike Kamerlingh Onnes fisikariak supereroankortasuna aurkitu zuen.
 2007 – Debian Linux banaketaren Etch bertsio egonkorra kaleratu zen.

 Kirolak 
 Euskal Herria 
 1903 – Athleticek Real Madrili 3-2 irabazi eta Futboleko Espainiako Errege Koparen lehen finala irabazi zuen.
 2005 – Danilo Di Luca txirrindulariak 45. Euskal Herriko Itzulia irabazi zuen.
 2006 – Jose Angel Gomez Marchantek 2006ko Euskal Herriko Itzulia irabazi zuen.
 2017ko Euskal Herriko Itzulia: Alejandro Valverde espainiarra irabazle, Alberto Contador espainiarra bigarren eta Ion Izagirre euskalduna hirugarren.
 2018 –
 2018ko Udaberriko Klasikoa: Andrey Amador kostarrikarra garaile.
 2018ko Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia: Ezkurdia-Zabaleta bikotea txapeldun, Elezkano II.a-Rezusta bikoteari 22-9 irabazi ondoren.

 Mundua 
 1912ko Bost Nazioen Txapelketa: Ingalaterrak eta Irlandak garaipen partekatua eskuratu zuten.

 Jaiotzak 

 Euskal Herria 
 1696 – Joan Batista Gamiz, euskal idazlea (h. 1773).
 1852 – Daniel Zuloaga, gipuzkoar margolari eta zeramikaria, Madrilen (h. 1921).
 1886 – Alberto Alcocer Ribacoba, bizkaitar abokatu eta politikaria (h. 1957).
 1900 –
 Matias Aranzabal, gipuzkoar futbolaria (h. 1963).
 Frantziska Astibia, euskal militantea, idazlea eta itzultzailea (h. 1964).
 1901 – Macaria Iriarte, arabar ipuin eta kontakizun folklorikoen kontalaria (h. 1992).
 1909 – José María Castellanos, Athleticeko bizkaitar futbolaria (h. 1973).
 1923 – José Gallego, gipuzkoar futbolaria, Ingalaterran aritutakoa (h. 2006).
 1941 – Alfredo Amestoy, bizkaitar kazetaria.
 1951 – Xabier Agirre Lopez, arabar politikaria, Arabako Ahaldun Nagusia (h. 2021).
 1953 – Pedro María Uribe-Etxebarria, arabar botanikaria (h. 2013).
 1959 – Txiki Idoate, nafar idazlea (h. 2009).
 1979 – Josephine Orji, nigeriar pisu-jasotzzile paralinpiarra.
 1961 – Mila Aierbe, gipuzkoar astrologo-iragarlea.
 1962 – Balbino Sáenz, gipuzkoar ETAkidea.
 1970 – Amaia Cía Abascal, gaztelaniazko haur literaturaren idazle nafarra.
 1974 – Idoia Torregarai, gipuzkoar kazetaria, komunikazio-arduraduna eta umorista.
 1976 – Ricardo Sanzol, nafar futbolari ohia.
 1982 – Carol Miranda, nafar futbolari ohia.
 1984 –
 Mikel Agirrezabalaga, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
 Patricia Elorza, arabar eskubaloi jokalaria.
 1993 – Mikel Vesga, arabar futbolaria.
 1994 –
 Sofía Esparza, nafar soprano lirikoa.
 Iker Hernández, gipuzkoar futbolaria.
 Lourdes Oiarbide, arabar txirrindularia.
 1995 – Lierni Lekuona, gipuzkoar txirrindularia.
 1997 – Álvaro Iso, nafar futbolaria.
 2000 – Xabier Berasategi, gipuzkoar txirrindularia.
 2003 – Ibon Ispizua, bizkaitar futbolaria.

 Mundua 
 1320 – Petri I.a, Portugalgo Erregea (h. 1367).
 1460 – Juan Ponce de León, espainiar itsasgizona eta konkistatzailea (h. 1521).
 1605 – Filipe IV.a Espainiakoa, Espainiako erregea eta Portugalgo erregea (h. 1665).
 1692 – Giuseppe Tartini, italiar musikagilea eta biolinista (h. 1770).
 1761 – Gilen Josef Chaminade, frantziar apaiz katolikoa, Mariaren Lagundiaren eta Marianista Familiaren sortzailea (h. 1850).
 1798 – Dionysios Solomos, Greziako poeta nazionala (h. 1857).
 1809 – Hortense Lacroix, frantziar idazle, itzultzaile eta salonnière (h. 1875).
 1818 –
 August Wilhelm von Hofmann, alemaniar kimikaria (h. 1892).
 Kristian IX.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (h. 1906).
 1827 – Barbara Bodichon, britainiar, pedagogo, artista eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea (h. 1891).
 1853 – Laura Alberta Linton, estatubatuar kimikari eta medikua (h. 1915).
 1859 –
 Edmund Husserl, alemaniar filosofoa (h. 1938).
 Teodor Teodorov, Bulgariako lehen ministroa (h. 1924).
 1863 – Josep Llimona i Bruguera, kataluniar eskultorea, Kataluniako modernismoaren artista nagusietariko bat (h. 1934).
 1865 – Lucy Foster Madison, estatubatuar idazle eta irakaslea (h. 1932).
 1867 – Arthur Streeton, australiar margolaria (h. 1943).
 1869 – Harvey Williams Cushing, estatubatuar sendagilea (h. 1939).
 1875 – Alberto I.a Belgikakoa, Belgikako erregea (h. 1934).
 1883 – Muriel Robertson, eskoziar bakteriologoa (h. 1973)
 1884 – Blanche Stuart Scott, Estatu Batuetako lehen emakume hegazkinlaria (h. 1970).
 1885 – Juana Teresa Juega López, galiziar poeta (h. 1979).
 1886 –
 Margaret Ayer Barnes, estatubatuar eleberrigile eta antzerkigilea (h. 1967).
 Dolores García-Negrete Ruiz Zarco, espainiar politikaria (h. 1940).
 1892 –
 Richard Neutra, austriar-estatubatuar arkitektoa (h. 1970).
 Mary Pickford, kanadar-estatubatuar aktorea eta United Artists estudioaren fundatzailea (h. 1979)
 1898 – Achille Van Acker, Belgikako lehen ministroa (h. 1975).
 1901 – Jean Prouvé, frantziar arkitekto eta diseinatzailea (h. 1984)
 1902 –
 Andrew Irvine, britainiar mendizalea, agian Everest mendia eskalatzen lehena (h. 1924).
 Josef Krips, austriar musikari eta orkestra-zuzendaria (h. 1974).
 1904 – John Hicks, ingeles ekonomista, 1972ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 1989).
 1917 – Winifred Asprey, estatubatuar matematikaria ta informatikaria (h. 2007)
 1909 – John Fante, estatubatuar idazle eta gidoilaria (h. 1983).
 1911 –
 Melvin Calvin, estatubatuar kimikaria, 1961eko Kimikako Nobel Saria (h. 1997).
 Emil Cioran, errumaniar jatorriko frantsesezko idazle eta filosofoa (h. 1995).
 1912 –
 Julián Berrendero, El negro de los ojos azules, espainiar txirrindularia (h. 1995).
 Sonja Henie, norvegiar izotz patinatzailea eta aktorea (h. 1969).
 1913 – Sourou-Migan Apithy, Dahomeyko presidentea (h. 1989).
 1914 – María Félix, La Doña, mexikar aktorea (h. 2002).
 1917 – Irene Uchida, kanadar genetikalaria (h. 2013).
 1918 –
 Roberta Cowell,  britainiar ingeniaria, auto-pilotu eta borrokarako-hegazkin-pilotua, sexua berresleitzeko ebakuntza egin zuen Britainia Handiko lehen emakume transa (h. 2011).
 Betty Ford, Ameriketako Estatu Batuetako Lehen Dama (h. 2011).
 Sonja Sekula, suitzar artista (h. 1963).
 1919 – Ian Smith, Rhodesiako (gaur egun Zambia eta Zimbabwe) lehen ministroa (h. 2007).
 1921 – Franco Corelli, italiar tenorra (h. 2003).
 1924 – Marisa Sanches, brasildar aktore, abeslari eta esataria (h. 2002).
 1928 – Françoise Collin, belgikar eleberrigile, filosofo eta feminista, frantsesezko lehen aldizkari feministaren sortzailea (h. 2012).
 1929 –
 Bartolomé Benassar, frantziar historialari eta hispanista (h. 2018).
 Jacques Brel, belgikar abeslari, kantautore eta aktorea (h. 1978).
 1930 – Karlos Hugo Borboi-Parmakoa, Parmako duke eta erregegai karlista (h. 2010).
 1932 –
 József Antall, Hungariako lehen ministroa (h. 1993).
 Iskandar Johorrekoa, Johorreko sultan eta Malaysiako erregea (h. 2010).
 Jean-Paul Rappeneau, frantziar zinema zuzendari eta gidoigilea.
 1933 – Thomas Ming Swi Chang, kanadar medikua, zelula artifizialaren asmatzailea.
 1934 – Kisho Kurokawa, japoniar arkitektoa (h. 2007).
 1937 – Ferdinand Maemba Liwoke, kongoar apezpiku katolikoa (h. 2025).
 1938 – Kofi Annan, Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusia eta 2001eko Bakearen Nobel Saria (h. 2018).
 1940 –
 John Havlicek, estatubatuar saskibaloi jokalaria (h. 2019).
 Chicho Sánchez Ferlosio, espainiar kantautorea (h. 2003).
 1941 – 
 Emília Biancardi, brasildar folklorista, etnomusikologo, irakasle, musikagile eta idazlea.
 Vivienne Westwood, britaniar diseinugile eta enpresaria (h. 2022).
 1942 – Maria Aro, finlandiar aktorea (h. 2024).
 1943 – Luis Fernando Orozco, kolonbiar aktorea (h. 2020).
 1944 –
 Masanobu Izumi, japoniar futbolari ohia.
 Julissa, mexikar aktore, abeslari, antzerki-ekoizle eta film-zuzendaria.
 1949 – John Madden, ingeles zinema zuzendaria.
 1950 –
 Nobuo Fujishima, japoniar futbolari ohia.
 Grzegorz Lato, poloniar futbolari ohia.
 1951 – Luisa Gavasa, espainiar antzezlea.
 1955 – Kazuyoshi Nakamura, japoniar futbolari ohia.
 1956 – Lucia Pietrelli, italiar idazle, poeta eta itzultzailea.
 1962 – Izzy Stradlin, estatubatuar gitarra-jotzaile eta musikagilea eta Guns N' Roseseko taldekide ohia.
 1964 – Janne Teller, daniar idazlea.
 1966 –
 Melchor Mauri, kataluniar txirrindulari ohia.
 Robin Wright, estatubatuar aktorea.
 1967 - Kate Barry, britainiar argazkilari erretratugilea (h. 2013).
 1968 – Patricia Arquette, estatubatuar aktorea.
 1969 – Dulce Pontes, portugaldar abeslaria, fado eta beste estilo batzuk lantzen dituena.
 1970 – Care Santos, kataluniar  idazle eta literatura kritikaria, gaztelaniaz eta katalanez.
 1972 – Piotr Świerczewski, poloniar futbolari ohia.
 1973 – Emma Caulfield, estatubatuar aktorea.
 1974 – Hiroshi Aso, japoniar futbolari ohia.
 1975 – Anouk Teeuwe, herbeheretar rock abeslari eta musikagilea.
 1978 – Paola Núñez, mexikar modelo eta aktorea.
 1979 – Alexi Laiho, finlandiar gitarra-jotzaile, musikagile eta abeslaria, Children of Bodom taldeko kide sortzailea (h. 2020).
 1980 –
 Bill English, estatubatuar aktore eta umorista.
 Katee Sackhoff, estatubatuar aktorea.
 1982 –
 Allu Arjun, indiar aktorea.
 Gennady Golovkin, kazakhstandar boxeolaria.
 1983 – Diogo Correa de Oliveira, brasildar futbolaria (h. 2021).
 1984 – Júlia Liptáková, eslovakiar modeloa.
 1986 – Erika Sawajiri, japoniar aktore eta modeloa.
 1989 – Alejandro Ospina, kolonbiar aktore pornografikoa eta modeloa.
 1990 – Jonghyun, hegokorear abeslari eta irrati esataria (h. 2017).
 1992 –
 Mathew Ryan, australiar futbolaria.
 Lucas Velasco, argentinar aktorea, abeslaria eta modeloa.
 1993 – Danilo Nikolić, montenegrotar saskibaloi jokalaria.
 2001 – Catalina Soto, txiletar txirrindularia.
 2005 – Leah Isadora Behn, Martha Louisa Norvegiako printzesaren eta Ari Behnen bigarren umea.

 Heriotzak 

 Euskal Herria 
 1644 – Pedro Agerre, Axular, euskal idazlea (j. 1556).
 1863 – Ascensio Ignacio Altuna, gipuzkoar politikaria (j. 1802).
 1882 – Luciano Urizar, euskal politikari eta enpresaburua (j. 1823).
 1939 – Emilio Serrano Ruiz, arabar musikagilea, Madrilen (j. 1850).
 1944 – Alberto Arrue, euskal margolaria (j. 1878).
 1976 – Angel Berazadi, gipuzkoar enpresaburua, 20 egunez bahituta eduki ondoren ETAk eraila (j. 1918).
 1985 – Paben Loidi, euskal olerkaria (j. 1909).
 1994 – Marcelino Galatas, eusko-filipinar futbolaria, Benalmádenan (j. 1903).
 2005 – Mario Salegi, gipuzkoar idazle, kazetari eta ezkerreko aktibista abertzalea, New Yorken (j. 1918).
 2007 – Eli Galdos Zubia, Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailburuordea (j. 1934).
 2010 – Justina Aldalur, klaratar ordenako gipuzkoar lekaimea eta bertsozalea (j. 1922).
 2011 – Xabier Gereño, euskal idazlea eta ohorezko euskaltzaina (j. 1924).
 2012 – Regina Araluze, bizkaitar irrintzilaria (j. 1922).
 2018 – Dolores Txurruka Zubiria, bizkaitar noblezia eta aristokraziako kidea (j. 1913).
 2020 – Miguel Jones, Ekuatore Ginean jaiotako bizkaitar futbolaria (j. 1938).
 2021 –
 Iñaki Aldekoa Azarloza, Aralar alderdiko bizkaitar politikaria (j. 1940).
 Sagrario Aranburu, nafar dantzaria, abeslaria eta piano-jotzailea (j. 1930).
 Jasone Salaberria, bizkaitar linguista eta irakaslea (j. 1952).
 2024 – Jose Antonio Ardanza, Eusko Jaurlaritzako 4. lehendakaria (j. 1941).
 2025 – Teresa del Valle, gipuzkoar antropologo, irakasle eta ikertzailea (j. 1937).

 Mundua 
 217 –
 Karakala, erromatar enperadorea, Pretoriar Goardiak eraila.
 Julio Martzial, Sabinoren semea, pretoriar guardiako ofiziala.
 1143 – Joan II.a Komneno, Bizantziar enperadorea (j. 1087).
 1150 – Gertrudis Babenbergekoa, Bohemiako dukesa ezkontidea (j. c. 1118).
 1364 – Joan II.a Frantziakoa, Frantziako erregea (j. 1319).
 1492 – Lorentzo Medici, Florentziako printzea, arteen mezenas, bankari, olerkari eta filosofo pizkundetarra (j. 1449).
 1512 – Margarita Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa jaiotzez eta Mecklenburg-Stargardeko dukesa ezkontzaz (j. 1442).
 1735 – Ferenc II.a Rákóczi, Transilvaniako printzea (j. 1676).
 1791 – István Széchenyi, Hungariako politikaria (j. 1791).
 1826 – Rosalie Drouot, frantziar margolaria (j. 1791).
 Maria Cunigunda Saxoniakoa, saxoniar printzesa eta abadesa (j. 1740).
 1835 – Wilhelm von Humboldt, prusiar hizkuntzalari, filosofo, diplomatiko eta noblea (j. 1767).
 1848 – Gaetano Donizetti, italiar musikagilea (j.1797).
 1861 – Elisha Otis, estatubatuar asmatzailea, Otis igogailu konpainiaren sortzailea eta igogailuetarako segurtasun gailu baten asmatzailea (j. 1811).
 1879 – Antonio Panizzi, italiar idazlea (j. 1797).
 1885 – C. A. Rosetti, errumaniar idazlea (j. 1816).
 1894 – Bankim Chandra Chatterji, indiar eleberrigilea (j. 1838).
 1905 – Sarah E. Goode, estatubatuar asmatzailea, Estatu Batuetako patente bat jaso zuen lehen emakume afroamerikarra (j. 1855).
 1906 – Auguste Deter, alemaniar etxekoandrea, dokumentatutako alzheimer gaixotasunaren lehen kasua (j. 1850).
 1918 – Grigori Txudnovski, Ukrainan jaiotako boltxebike judua (j. 1890).
 1922 – Erich von Falkenhayn, Alemaniako Estatu Nagusiaren nagusia (j. 1861).
 1923 – Mary Cynthia Dickerson, estatubatuar herpetologoa, Historia Naturaleko Museo Amerikarrean lehen herpetologia arduraduna (j. 1866).
 1925 – 
 Thecla Åhlander, suediar aktorea (j. 1855).
 Karl von Pflanzer-Baltin, Austria-Hungariako jenerala, Lehen Mundu Gerran parte hartu zuena (j. 1855).
 1931 – Erik Axel Karlfeldt, suediar poeta, 1931n hilondoko Literaturako Nobel Saria (j. 1864).
 1936 –
 Robert Barany, austriar medikua, 1914ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1876).
 Božena Benešová, txekoslovakiar eleberrigile feminista (j. 1873).
 1950 – Vatslav Nijinski, poloniar-errusiar ballet dantzari eta koreografoa (j. 1890).
 1962 – Juan Belmonte, el Pasmo de Triana, espainiar zezenketaria (j. 1892).
 1968 – Astrid Cleve, suediar botanikari, geologo, kimikari eta ikertzailea (j. 1875).
 1969 – Zinaida Aksentieva, ukrainar astronomo eta geofisikaria (j. 1900).
 1970 – Felix Borboi-Parmakoa, Luxenburgoko duke handi ezkontidea (j. 1893).
 1973 – Pablo Picasso, espainiar margolari eta eskulturagilea, XX. mendeko artista esanguratsuenetarikoa (j. 1881).
 1975 – Joseph Laniel, Frantziako lehen ministroa (j. 1889).
 1977 – Stefania Turkewitx, ukrainar musikagile, piano-jotzaile eta musikologoa (j. 1898).
 1981 – Omar Bradley, estatubatuar militarra (j. 1893).
 1984 –
 Piotr Kapitsa, errusiar fisikaria, 1978ko Fisikako Nobel Saria (j. 1894).
 Ioannis Paraskevopoulos, Greziako lehen ministroa (j. 1900).
 1985 – Rosa Estiarte, kataluniar igerilari olinpikoa (j. 1959).
 1992 –
 Mariano Aguilar Navarro, espainiar legelari, irakasle eta politikaria (j. 1916).
 Daniel Bovet, suitzar botikaria, 1957ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1907).
 1993 – Marian Anderson, estatubatuar kontraltoa, XX. mendeko ahotsik onenetarikoa (j. 1897).
 1996 – Ben Johnson, estatubatuar aktorea (j. 1918).
 1997 – Laura Nyro, estatubatuar egile abeslari, musikari eta piano-jotzailea (j. 1947).
 2000 – Claire Trevor, estatubatuar aktorea (j. 1910).
 2002 – María Félix, La Doña, mexikar aktorea (j. 1914).
 2003 – José Couso, Telecinco espainiar telebista kate pribatuaren kameralaria (j. 1966).
 2007 – Sol LeWitt, estatubatuar artista (j. 1928).
 2010 –
 Malcolm McLaren, ingeles enpresaburu, artista bisual, abeslari, egile abeslari, musikari, jostun diseinatzaile eta denda jabea (j. 1946).
 Abel Muzorewa, Zimbabwe Rhodesiako lehen ministroa (j. 1925).
 Teddy Scholten, 1959ko Eurovision Abesti Lehiaketaren irabazlea. (j. 1926)
 2013 –
 Waldemar Esteves da Cunha, Santos hiriko Momo erregea, inoiz izan den Momo erregerik zaharrena (j. 1920).
 Sara Montiel, espainiar aktore eta abeslaria (j. 1928).
 José Luis Sampedro, espainiar idazlea eta ekonomialaria (j. 1917).
 Margaret Thatcher, Erresuma Batuko lehen ministroa eta Thatcherismoaren sortzailea eta bultzatzaile nagusia (j. 1925).
 2016 – Elizabeth Roemer, kometa eta asteroideen ikerketan espezializatutako estatubatuar astronomoa (j. 1929).
 2018 – Chuck McCann, estatubatuar aktore, umorista eta gidoigilea (j. 1934).
 2020 – Valeriu Muravschi, Moldaviako lehen ministroa (j. 1949).
 2021 – Elsa Bolívar, txiletar margolaria (j. 1929)
 2024 –
 Lindita Ahmeti, albaniar-mazedoniar poeta eta itzultzailea (j. 1973).
 André Boniface, frantziar errugbi jokalaria (j. 1934).
 Peter Higgs, britaniar fisikaria (j. 1929).
 Ann Trevenen Jenkin, kornuallestar aktibista, liburuzain, irakasle eta idazlea (j. 1930).
 Melitha Sidabutar, indonesiar abeslaria (j. 2001).
 2025 – Svetlana Gerasimenko, sovietar eta tajistaniar astronomoa (j. 1945).

 Jaiak eta urteurrenak 
 Sehaska egutegiko izendegia: Nahia/Nahaia/Nahis/Nahiane/Nahikari eta Juli.

 Kanpo estekak 

Apirilaren 7 | Urteko egutegi | Apirilaren 9
Kategoria:Urteko egunak