Zaratamo

Zaratamo Bizkaiko erdialdeko udalerri bat da, Nerbioi ibarrean dagoena. Mugakide ditu ipar-mendebaldean Basauri, ipar eta ekialdean Galdakao, mendebaldean Arrigorriaga eta hegoaldean Zeberio. . urtean  biztanle zituen.

 Geografia 
 Ingurune naturala 
Upo (597 m) eta Artanda (554 m) mendien babesean eta Bilboko hirigunetik gertu, landa giroko hainbat auzunek osatzen dute Uribe-Urduña Bizkaiko eskualdeko herria.

 Auzoak 
Udalerriak bi zati oso ezberdin ditu. Beheko aldeak, Arrigorriaga ondoan dago, Nerbioi ibaiaren ertzean, industria du nagusi; goiko aldekoa, berriz, landa eremukoa da. Goian, Elexalde hirigunean, nabarmentzekoak dira San Lorentzo eliza eta horren alboan, pilotalekua eta udaletxea.

Beste auzoak Moiordin-Barrondo, Burbustu-Altamira eta Arkotxa (populatuena) dira.

 Historia 
Zaratamoko elizatea Uribeko merindadekoa zen. 1375ean Joan I.a Gaztelako erregeak Zaratamoko elizateko labradoreak Bilboko hirira mugarriztatu zituen; ostera, 1411ko urrian, Joan II.a erregeak berretsiriko erregalia.

Lehenik Arrankudiagako auzo bat izan zen, 1520an parrokia independente bihurtu zen arte, Bizkaiko Jaurerriaren baimenik gabe. Ondorioz, Zaratamok Bizkaiko Jaurerriko Batzar Nagusietan eserlekuka egin zuen, baina ez zuen hitzik eta botorik, eta politikoki Arrankudiagaren mende zegoen. San Lorentzoren omenezko parrokia-eliza XVI. mendean eraiki zuten, XIV. mendearen amaieran iraun zuen Erdi Aroko eraikin baten gainean. Eliza horretan bi hilarri anepigrafiko erromatar aurkitu ziren, K.o. IIIII. mendekoak. Elorriagan (Lemoa) aurkitutakoen antzekoak dituzte. Behe Erdi Aroan Bizkaiko lurralde osoan izandako bando-kideen borrokak jasan behar izan zituen, Lur Lauan eta hiribilduetan bezala, baita mendeetan zehar lurraldeak izan zituen gatazka armatuak ere, XIX. mendeko gerra karlistak eta XX. mendeko Gerra Zibila bereziki. Bere ekonomia landatarra izan da, nekazaritza, abeltzaintza eta basokoa. Burdinolak eta errotak zituen.

Industrializazioa XIX. eta XX. mendeetan nabaritu zen. Tradizioz landa-ekonomia izatetik industrializaziora igarotzean, biztanle gehiago egon ziren, batez ere XX. mendeko hirurogeiko hamarkadatik aurrera gertatu zen migrazio-prozesuagatik.

 Demografia 

 Politika 
 2011ko udal hauteskundeak 
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Zaratamoko alkatea PIGH (Plataforma Independiente Gure Herria) plataformako Jon Ajuria da.

 Kultura 

 Euskara 
Gaur egun zaratamarren ia %40 euskalduna da, bertako hizkera jatorrizkoa mendebaleko euskararen edo bizkaieraren aldaera da, Nerbioi ibarrekoa.

 Jaiak 
Urtean zehar, hainbat jai egun izaten dira Zaratamon; horien artean, San Bizente eta San Lorentzo festak nabarmendu ditzakegu, hurrenez hurren, urtarrilaren 20an eta abuztuaren 10ean ospatzen direnak.

 Ondasun nabarmenak 
 San Lorentzo Eliza
 San Asentzio ermita
 San Vizente ermita
 Pilotalekua
 Udaletxea

 Zaratamar ospetsuak 
 Juan Jose Sagardui (1941-2010), txirrindularia.
 Mikel Urrutikoetxea (1989-), esku huskako pilotaria.
 Danel Elezkano (1994-), esku huskako pilotaria.

 Ikus, gainera 
 Bizkaiko udalerrien zerrenda

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Zaratamoko udalaren webgunea
  Zaratamo Auñamendi entziklopedian
 Herriko toponimia Euskaltzaindiaren webgunean
 Bizkaiko Foru Aldundiaren Agiritegi Historikoaren Katalogoa

Kategoria:Zaratamo
Kategoria:Bizkaiko udalerriak eskualdearen arabera
Kategoria:Bilboaldea