Jupiterren sateliteak

Jupiterren 79 satelite natural ezagutzen dira.

Jupiterren aurkitu ziren lehenengo sateliteak lau handienak izan ziren: Io, Europa, Ganimede eta Calisto. Galileo astronomoak aurkitu zituen 1610ean. Ilargiaz kanpo, planeta baten satelite bat behatzen zen lehenengo aldia izan zen. Izenak greziar mitologiagatik datozkie, nahiz eta hasiera batean Galileok zenbaki erromatarrekin izendatu zituen Jupiterrekiko distantziaren arabera. Ilargia baino handiagoak dira (Europa ezik, gutxigatik), Ganimede izanik eguzki-sistemako sateliterik handiena.

1979an Voyager 1 espazio-ontziak barnerago dauden hiru satelite aurkitu zituen, satelite ezagun kopurua 16tan utziz. 1999 arte ez zen aurkikuntza berririk egin. Ordutik hona, ordea, beste 47 satelite txiki aurkitu dira, gehienak oso txikiak eta orbita oso eszentrikotan. Batez beste 3 km-ko diametroa dute. Satelite txiki hauek asteroide edo kometa izandakoak direla uste da.

Sateliteak hainbat taldetan sailkatzen dira:

 Amaltea taldea da Jupiterretik gertuen dagoena. Bertan Metis, Adrastea, Amaltea eta Thebe sateliteak daude. Galileo taldearen ostean garrantzitsuena da.

 Galileo taldeak lau satelite nagusiak hartzen ditu.

 Kanporago, satelite irregularrak daude. Himalia kenduta, nahiko txikiak dira. Era berean hainbat taldetan sailkatzen dira:
 Themistok berak bakarrik osatzen duen taldea. Galileo taldea eta hurrengo taldearen artean orbitatzen du.
 Himalia taldea, Jupiterretik 11-12.000.000 km-ra, eta batez beste 149º-ko inklinazioaz
 Carpok beste talde bakarti bat osatzen du.
 Ananke taldea nahiko handia da. Bataz beste, sateliteak 21.276.000 km-ra daude eta 149º-ko inklinazioaz
 Carme taldea.
 Pasiphae taldea, nahiko sakabanatua.

 Sateliteen taula 

Hurrengo taulan Jupiterren 63 satelite ezagunak sailkatzen dira, orbita erradioaren arabera.

 Izena Diametroa (km) Masa (kg) Orbita-erradioa (km) Orbita-periodoa (egun) Inklinazioa Eszentrikotasuna Taldea Metis  43  1.2E+17  127.690  0.294780  0.000°  0.0012 Amaltea Adrastea  26×20×16  7.5E+15  128.690  0.29826  0.000°  0.0018 Amaltea  262×146×134  2.1E+18  181.170  0.49817905  0.360°  0.0031 Thebe  110×90  1.5E+18  221.700  0.6745  0.901°  0.0177 Io  3643  8.9E+22  421.700  1.769137786  0.050°  0.0041 Galileo Europa  3121.6  4.8E+22  671.034  3.551181041  0.471°  0.0094 Ganimede  5262.4  1.5E+23  1.070.412  7.15455296  0.204°  0.0011 Calisto  4820.6  1.1E+23  1.882.709  16.6890184  0.205°  0.0074 Themisto  8  6.9E+14  7.391.645  129.827611  15.346°  0.2006 Themisto Leda  20  1.1E+16  11.097.245  238.824159  27.210°  0.1854 Himalia Himalia  170  6.7E+18  11.432.435  249.726305  29.590°  0.1443 Lisitea  36  6.3E+16  11.653.225  256.995413  25.771°  0.1132 Elara  86  8.7E+17  11.683.115  257.984888  30.663°  0.1723 S/2000 J 11  4  9.0E+13  12.570.575  287.931046  26.169°  0.2058 Carpo  3  4.5E+13  17.144.875  458.624818  55.098°  0.2736 Carpo S/2003 J 12  1  1.5E+12  17.739.540  482.691255  134.861°  0.4449 - Euporie  2  1.5E+13  19.088.435  538.779839  131.854°  0.0960 Ananke? S/2003 J 3  2  1.5E+13  19.621.780  561.517739  111.592°  0.2507 S/2003 J 18  2  1.5E+13  19.812.575  569.728015  98.461°  0.1570 Thelxinoe  2  1.5E+13  20.453.755  597.606695  102.844°  0.2685 Ananke? Euanthe  3  4.5E+13  20.464.855  598.093368  123.649°  0.2000 Ananke Helike  4  9.0E+13  20.540.265  601.401918  120.908°  0.1375 Ananke? Orthosie  2  1.5E+13  20.567.970  602.619143  101.861°  0.2433 Iocaste  5  1.9E+14  20.722.565  609.426611  127.043°  0.2874 Ananke S/2003 J 16  2  1.5E+13  20.743.780  610.362159  149.279°  0.3185 Ananke  28  3.0E+16  20.815.225  613.518491  149.526°  0.3963 Praxidike  7  4.3E+14  20.823.950  613.904099  132.099°  0.1840 Harpalike  4  1.2E+14  21.063.815  624.541797  143.944°  0.2441 Hermippe  4  9.0E+13  21.182.085  629.809040  149.058°  0.2290 Ananke? Thione  4  9.0E+13  21.405.570  639.802554  116.088°  0.2526 Ananke Mneme  2  1.5E+13  21.427.110  640.768660  147.647°  0.2214 S/2003 J 17  2  1.5E+13  22.134.305  672.751882  139.842°  0.2379 Carme Aitne  3  4.5E+13  22.285.160  679.641347  143.251°  0.3927 Kale  2  1.5E+13  22.409.210  685.323873  133.342°  0.2011 Taigete  5  1.6E+14  22.438.650  686.674715  140.521°  0.3678 S/2003 J 19  2  1.5E+13  22.709.060  699.124764  140.956°  0.1961 Chaldene  4  7.5E+13  22.713.445  699.326904  119.572°  0.2916 S/2003 J 15  2  1.5E+13  22.721.000  699.676116  109.168°  0.0932 Ananke? S/2003 J 10  2  1.5E+13  22.730.815  700.129403  115.021°  0.3438 Carme? S/2003 J 23  2  1.5E+13  22.739.655  700.537990  137.576°  0.3931 Pasiphae Erinome  3  4.5E+13  22.986.265  711.964625  143.354°  0.2552 Carme Aoede  4  9.0E+13  23.044.175  714.656754  112.763°  0.6012 Pasiphae Kallichore  2  1.5E+13  23.111.825  717.806112  141.240°  0.2042 Carme? Kalike  5  1.9E+14  23.180.775  721.020662  137.125°  0.2140 Carme Euridome  3  4.5E+13  23.230.860  723.358859  143.033°  0.3770 Pasiphae? S/2003 J 14  2  1.5E+13  23.238.595  723.720459  138.885°  0.2462 Pasiphae Pasithee  2  1.5E+13  23.307.320  726.932963  144.112°  0.3289 Carme Cillene  2  1.5E+13  23.396.270  731.098603  115.507°  0.4116 Pasiphae Eukelade  4  9.0E+13  23.483.695  735.199980  118.384°  0.2829 Carme S/2003 J 4  2  1.5E+13  23.570.790  739.293961  98.660°  0.3003 Pasiphae Hegemone  3  4.5E+13  23.702.510  745.500007  150.314°  0.4077 Arche  3  4.5E+13  23.717.050  746.185469  146.289°  0.1492 Carme Carme  46  1.3E+17  23.734.465  747.008062  120.659°  0.3122 Isonoe  4  7.5E+13  23.832.630  751.646937  118.554°  0.1665 S/2003 J 9  1  1.5E+12  23.857.810  752.838751  135.452°  0.2762 S/2003 J 5  4  9.0E+13  23.973.925  758.341296  117.922°  0.3071 Pasiphae  60  3.0E+17  24.094.770  764.082032  143.037°  0.2953 Pasiphae Sinope  38  7.5E+16  24.214.390  769.779665  146.657°  0.2468 Sponde  2  1.5E+13  24.252.625  771.603566  112.409°  0.4432 Autonoe  4  9.0E+13  24.264.445  772.167762  129.073°  0.3690 Callirrhoe  9  8.7E+14  24.356.030  776.543335  131.895°  0.2644 Megaclite  5  2.1E+14  24.687.240  792.436947  143.760°  0.3078 S/2003 J 2  2  1.5E+13  30 290 845  1077.018006  151.523°  0.1882 -

 Kanpo estekak