Onddobeltz

Onddobeltz edo onddo burubeltza (Boletus aereus) Boletaceae familiako onddo handia da. Txapela arre iluna eta ganbila du. Bere oin lodia krema kolorekoa da. Txapelaren azpialdea poroz osatuta dago; hasieran zuriak eta gero horiak. Jateko ona da.

 Bizilekua 
Harizti, artelatz-baso eta artadietan dago.

 Beste izen arruntak 
Boletus aereus
tokiko euskarazko testuetan:Orotariko Euskal Hiztegia, Euskaltzaindia.onddo beltz;
onddo burubeltz.

 Ikus, gainera 
 Ziza jangarriak

 Deskribapena 
Oso itxura sendoko ondoa da, batzuen ustez Boletus-ik onena da.

Kapela: 6-20 cm-koa. Hemisferikoa, gero ganbila, azkenean irekia ale helduetan, sendoa, denbora batera pixka bat bigunagoa. Gaztetan ia beltza, gero marroi iluna edo arre okrea. Brontze koloreko erreflexuekin. Gainazal aterziopelatua, ez likatsua edulisarena bezalakoa.

Tutuak: Finak, luzeak, ia libreak, lehenengo zurixkak, gero horixkak eta azkenik berdexkak.

Poroak: Estu, hasieran txikiak, gero irekiak, zuriak, gero horiak eta azkenik berdeak.

Hanka: Sendoa, lodia, trinkoa, hasieran oinarrian lodituta, gero zilindrikoa.

Haragia: Sendoa, trinkoa, zuria, ez da urdintzen eta ez dago koloreztatuta kapelaren azalaren azpian. Usain eta zapore atseginak.

 Jangarritasuna 
Bikaina. Haragi sendoagaitik askok Boletus-ik onena dela uste dute.

 Garaia eta lekua 
Udan eta udazkenean hostoerorkorren basoetan. Inoiz ez koniferetan.

 Nahasmen arriskua Boletus edulis, zurbilagoa da eta azal likatsuagoa du; Boletus pinicola kolore arre gorrixkakoa da, eta Boletus reticulatus udaren hasieran ateratzen da; azala ez du hain belusatua (aterciopelado) eta hurritz kolorekoa da. Denak jangarri bikainak.Boletus aereus-ak ez du inoiz irteten koniferoen azpian eta kapelak ez du tindu gorrixkarik izaten, besteak beste horregatik bereizten da Boletus Pinicola-rengatik, biak dute txapel iluna eta antz handia dute.

 Banaketa eremua 
Batez ere Europako erdialdean eta hegoaldean ateratzen da, baita Afrikako iparraldean ere. Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Aljeria, Turkia, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Hegoafrika.

 Etimologia Boletus terminoaren etimologia eztabaidagarria da. Aereus'' latineko aereus hitzetik dator; kobrea edo brontzea esan nahi du, bere brontze koloregaitik.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Kategoria:Boletus
Kategoria:Onddo jangarriak
Kategoria:Kanadako onddoak
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako onddoak
Kategoria:Mexikoko onddoak
Kategoria:Europako onddoak
Kategoria:Errusiako onddoak
Kategoria:Aljeriako onddoak
Kategoria:Turkiako onddoak
Kategoria:Himalaiako eremuaren onddoak
Kategoria:Japoniako onddoak
Kategoria:Txinako onddoak
Kategoria:Hegoafrikako onddoak