Errumaniera

Errumaniera (limba română) hizkuntza indoeuroparra da, batez ere Errumanian eta Moldavian (moldaviera izena du han) hitz egiten dena. Bi herrialde horietan eta Serbia, Hungaria eta Ukrainako alde batzuetan ofiziala da.

Mundu osoan zehar, 28 milioi pertsona inguruk hitz egiten dute: munduko 36. hizkuntza mintzatuena da.

 Historia 
 1512an, lehen dokumentua idatzi zen, gutun bat, hain zuzen ere.
 1850eko urtarrilaren 15ean, Mihai Eminescu poetarik ezagunena jaio zen (1889an hila).
 1866an, Academia Romana gaur egungo erakunde araugilea sortu zuten, literatur elkarte moduan.

 Hiztunen geografia 
+Errumanierazko lurraldea HerrialdeaHiztunak  (%)Hiztunak (etxeko hizkuntza)Biztanleak  (2005)EuropaErrumania % 91 19.736.517 21.698.181Moldavia  % 76,4 2.588.355 3.388.071Transnistria  (Ekialdeko Moldavia) % 31,9 177.050 555.500Vojvodina (Serbia) % 1,5 29.512 2.031.992

 Literatura 

 Moldaviera 

Errumanieraren aldaera hori Moldaviako hizkuntza ofiziala da. Kontzeptuari eta identitateari dagokienez, ika-mikak sortzen ditu, moldaviera eta errumaniera ia gauza bera direlako: alde bakarra alfabetoa da, lehenengoak zirilikoa erabiltzen baitu Transnistrian, eta bigarrenak latinoa, Errumanian eta Moldavian.

 Alfabetoa 

 A, a (a)
 Ă, ă (ă) bokal neutroa (inglesezko "above"koa bezalakoa)
 Â, â (â scris din a) /i/ eta /u/ren arteko soinua
 B, b (be)
 C, c (ce) a, o eta u bokalean aurretik, euskal k bezalakoa; e eta i-ren aurretik, euskal tx bezalakoa
 D, d (de)
 E, e (e)
 F, f (fe / ef)
 G, g (ghe / ge)
 H, h (ha / haș)
 I, i (i)
 Î, î (î scris din i) /i/ eta /u/ren arteko soinua
 J, j (je) frantses j bezalakoa
 K, k (ka de la kilogram)
 L, l (le / el)
 M, m (me / em)
 N, n (ne / en)
 O, o (o)
 P, p (pe)
 Q (chiu)
 R, r, (re / er)
 S, s (se / es) euskal z bezalakoa
 Ș, ș (șe) euskal ixa bezalakoa
 T, t (te)
 Ț, ț (țe) euskal tz bezalakoa
 U, u (u)
 V, v (ve)
 W (dublu ve)
 X, x (ics) euskal ixa bezalakoa, "sexu", "oxigeno", "taxi" hitzetan
 Y (i grec) maileguetan baino ez, eta jatorrizko hizkuntzetan bezala ahoskatua
 Z, z (ze / zet) zubererazko z, "plazer" hitzean, edo frantsesezko eta ingelesezko s, "rose" hitzean bezala

 Hiztegia 
Errumanierazko hitzen % 75-85 latinetik etorritakoak dira eta egungo hizkuntzaren ia % 40 italieratiko eta frantsesetiko maileguak dira, bereziki XIX. mendean hartuak. Halaber, hiztegiaren zati txiki bat eslaviar jatorrikoa da.

 Ikus, gainera 
 Arumanierar
 Moldaviera
 Valakiera
 Meglenera

 Kanpo estekak 

 "Academia Română"
  Internet bidezko errumaniera ikastaroa
  Errumaniera-Ingelesa hiztegia
 Moldaviako Zientzia Akademia

Kategoria:Errumaniera
Kategoria:Errusiako hizkuntzak