Eulate

Eulate ([eulate]) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerria da, Lizarrako merindadekoa. Iruñetik 70 kilometro  dago.  biztanle zituen . urteko erroldaren arabera.

 Geografia 
 Kokapena eta inguru naturala 
Herria Nafarroa Garaiko mendebaldean dago, Urbasa mendilerroaren hegoaldean, NA-7185 errepidean. Eulatek Urbasako mendilerroarekin egiten du muga iparraldean, Ameskoabarrenekin ekialdean, Aranaratxerekin mendebaldean, eta Lanarekin hegoaldean.

Eulatek hiru auzo ditu: Erdigunekoa elizaren inguruan, ekialdean Copalacioko auzoa, eta mendebaldean Gonea. Urbasako mendilerroaz gain, Lokizgo mendilerroa ere udalerritik gertu dago.

 Klima eta landaredia 
Udalerriaren iparraldean klima atlantikoa eta azpiatlantikoa nagusitzen da; herrigunean eta Eulateko gunerik beherenetan, berriz, ezaugarri mediterraneoak dauzka. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 10 gradu bitartekoa da, eta prezipitazioak 1.000 eta 1.400 mm artekoak, ugariagoak iparraldeko mendietan. Urteko egun euritsuak 120 inguru izaten dira.

Herriaren inguruko basoetan, haritz eta ametzak dira espezierik ohikoenak, guztira 652 hektarea hartzen baitute. Horrez gain, iparraldean pagoak ere badira.

 Demografia 

 Politika 
 Udaletxea 
Eulateko udaleko idazkaria, Larragoa eta Aranaratxeko idazkari ere bada.

 HELBIDEA: Kale Nagusia, 156

 Udal hauteskundeak 
2023ko udal hauteskundeetara hautagai-zerrenda bakarra aurkeztu zuten Eulaten: Agrupacion Electoral Eulate. Zerrenda horretako burua, Beñat Ruiz de Larramendi, da herriko alkatea.

 Alkateak 

Hauek izan dira Eulateko azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Francisco Javier Perez Martinez 1979 1983 Isasia Juan San Perez 1983 1987 Independenteak Luis Javier Garcia de Eulate Garcia de Eulate 1987 1991 Independenteak Luis Javier Garcia de Eulate Garcia de Eulate 1991 1995 Agrupacion Electoral Eulate Juan Ignacio Garcia de Eulate Corres 1995 1997 a Agrupacion Electoral Eulate Pedro Antonio Ruiz de Larramendi Garcia 1997 1999 Agrupacion Electoral Eulate Pablo Garcia de Eulate Garcia de Eulate 1999 2003 Agrupacion Electoral Eulate Angel Maria Martinez Remiro 2003 2007 Agrupacion Electoral Eulate Juan Ignacio Ruiz de Larramendi Mugica  2007 2011 Agrupacion Electoral Eulate Juan Ignacio Ruiz de Larramendi Mugica 2011 2015 Agrupacion Electoral Eulate Juan Ignacio Ruiz de Larramendi Mugica 2015 2019 Agrupacion Electoral Eulate Idoya Martinez de la Hidalga Jauregui 2019 2023 Agrupacion Electoral Eulate Beñat Ruiz de Larramendi Lopez 2023 Jardunean Agrupacion Electoral Eulate
a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

 Azpiegitura eta garraioak 
Automoviles Urederra autobus konpainiak Eulate Lizarrarekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

 Larraona - Aranaratxe - Eulate - Zudaire - Barindano - Etxabarri - eta Lizarra

 Zerbitzuak 
Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea, zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Eulate eta eskualdeko beste hainbat herritan.
 Euskara 
ezkerrera|thumb|Ekaitz Santazilia, Eulateko dotrinaren aurkitzailea
2023an aurkitu zen Eulateko dotrina, Juan Migel Gartzia de Bakedanok XVIII. mendearen bukaeran edo XIX.aren hasieran idatzitakoa. Testu horrek frogatzen du garai hartan bazirela euskaldunak Ameskoan, nahiz eta, ordurako, elebidunak ziren segur aski, eta euskara itzaltzen ari zen. Izan ere, bestelako iturriei esker, jakina zen 1800. urtean Aranaratxeko Fernando Albizu Iturmendin apez aritzeko egokitzat jo zutela, besteak beste, euskaraz zekielako. Hartara, dudarik ez dago etxetik zekarrela euskara, hangoa baitzuen familia, eta Araban ibili zenean ere hango parrokietan erabili zuela, herri horiek orduan euskaldunak ziren-eta.

Ameskoan, Larragoa lehentxeago erdaldundu zela dirudi, baina Eulatek, Burundarekiko loturaz edo, hobeki eutsi bide zion hizkuntzari. Bestalde, Bonaparte printzeak Bruno Etxenikeri 1863ko apirilaren 7an idatzi zion gutunean ziotsonez (frantsesetik itzulia): "Ziurtatu didate Lizarrako partidu osoan Ameskoabarrengo herri hauetan baino ez dutela pertsona batzuek oraindik euskaraz egiten: Eulate, San Martin, Ekala, Bakedao, Zudairi, Gollano, Urra, Barindano, Artatza".

Eulateko dotrinak, bada, Eulaten euskara bizi zela erakusteaz gain, euskara hori nolakoa zen jakiten ere lagundu du. 

 Ondasun nabarmenak 
 Eulateko jauregia, XVI. mendean eraiki eta 1835 suntsitutako jauregia. Gaur egun, jauregiaren arrastoak babesturik daude. Bertan, XIV mendeko iturriek gotorlekua bazegoela aipatzen dute, Alvarez de Eulate leinuarena.
 Hipolitoren etxea, dorretxea

 Eulatear ospetsuak 

 Juan Eulate (1583-1655), militarra.
 Juan Migel Gartzia de Bakedano (1739-1820), apaiz eta idazlea.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 

 García de Albizu, Balbino; Aranzadi, Telesforo de.  (2010). Conociendo el pasado amescoano.  Lamiñarra ISBN 978-84-613-9872-0.

 Ikus, gainera 
 Nafarroa Garaiko udalerrien zerrenda
Lizarraldea
Lizarrako merindadea
Balbino García de Albizu

 Kanpo estekak 
  Eulateri buruzko informazioa Turismo Navarra webgunean.
  Eulateri buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
 Auzo Erdia kalearen ikuspegia Google Street View-n.

Kategoria:Eulate