Cherrie Moraga

Cherrie Lawrence Moraga (Whittier, Kalifornia, 1952ko irailaren 25a) estatubatuar poeta, antzerkigile, saiogilea, hezitzailea eta kultur ekintzailea. Literatura eta teoria feminista txikanoan pertsonaia nabarmena da .  

 Biografia 
Moraga 1952ko irailaren 25ean jaio zen Los Angeles konderrian, Kalifornian. Ama txikanaren ezaugarriekin eta aita angloaren azalarekin jaio zen. Gaztetan bere ama familiaren sostengu nagusia bihurtu zen bere aita joan ondoren. Bizirauteko lan egin zuen amak eta hezkuntza lortzeko aukera gutxi izan zuen. Ingelesezko hezkuntza formalik gabe, Moragaren ama analfabetotzat hartzen zen herri hartan.  Bere familiaren historiak eragin handia izan du Moragaren idazkeran.1979ko La Guera artikuluan, gizon zuri baten eta emakume mexikar baten ume bezala hazitako bizipenei buruz idatzi zuen, eta aitortzen zuen  arrazakeria eta klasismo barneratuak zituela.  Moragak bere ama aipatzen du idazle izateko inspirazio nagusitzat, ipuin kontalari bikaina zela adieraziz.

Moraga Los Angeleseko Immaculate Heart Collegen ikasi zuen, eta 1974an bere Bachelor of Arts gradua lortu zuen. 1974-1977 bitartean Bigarren hezkuntzako irakasle gisa lan egin zuen Los Angelesen. Denbora horretan, idazketa-eskola batean izena eman zuen, eta bere lehen maitasun-poema lesbikoak ekoitzi zituen. Lesbiana eta txikana gisa idaztea erabaki zuen. 1977an San Frantziskora joan zen bizitzera eta San Frantziskoko Unibertsitatean, 1980an, masterra lortu zuen Ikasketa feministetanAnderson, Kelly (June 6, 2005). "Cherríe Moraga" in Voices of Feminism Oral History Project. .

Hogei urte baino gehiagoz, Moraga Artista Egoiliarra izan zen Stanford Unibertsitateko Antzerki eta Performance Ikasketen Sailean. 2017an, Kaliforniako Unibertsitateko Santa Barbara campusean (UCSB) Ingeles Sailean hasi zen lanean, eta, bertan, irakasle-lanaz gain, Celia Herrera Rodríguez bere kide artistikoarekin kolaboratuko du, pentsamendu eta praktika artistiko txikano eta indigenarako Las Maestras Center for Xicana Indian Thought, Art, and Social Practice sortuz. Las Maestras Centerren sorreran funtsezko garrantzia eta eragin inspiratzailea izan zuen 1997an sortutako La Red Xicana Indígena erakundeak, justizia sozialaren aldeko talde aktibista, non Moraga kide sortzailea izan zen.

Denboraldi batez New Yorken izan ondoren, Kaliforniara itzuli zen.

 Ibilbidea eta idazlanak 
Bere lanak generoaren, sexualitatearen, arrazaren eta klasearen arteko  intersekzionalitatea aztertzen ditu, emakume txikano eta indigenen esperientziak bereziki azpimarratuz.

Moraga homosexuala da argi eta garbi, unibertsitate urteak igaro ondoren lesbiana gisa atera baitzen.  Armairutik atera ondoren, Moraga gogorrago idazten hasi zen, eta mugimendu feministarekin inplikatu zen. Loving in the War Years lanean, Moragak Zillah R. Eisensteinek argitaratutako Capitalist Patriarchy and the Case for Socialist Feminism (1978) feminismo sozialistari buruzko antologia aipatzen du inspirazio gisa, lesbiana txikana gisa duen identitate intersekzionalaz ohartuta. La Gueran (1979), Moragak lesbiana gisa bizi izan zuen diskriminazioa bere amaren esperientziekin alderatu zuen, emakume mexikar pobrea eta ikasketarik gabea izanik.

Moragak This Bridge Called My Back: Writings by Radical Women of Color antologia editatu zuen Gloria Anzaldúarekin batera eta Toni Cade Bambararen hitzaurrearekin, eta lehen edizioa 1981ean argitaratu zuen Persephone Pressek. Antologia edo idazki bilduma honek, orain jada klasikoa, lehen aldiz azaldu zuen pentsamendu feminista hegemonikoak ez zituela kontuan hartu koloretako emakumeek —latinoak, indigenak, beltzak eta asiarrak, besteak beste— feminismoan zuten garrantzia. Lehen edizioan ia 100.000 ale saldu zituzten. Ikerketa feminista eta queeretan testu fundazionaltzat hartzen da.

1983an, Barbara Smith, Audre Lorde eta Moragak Kitchen Table: Women of Color Press sortu zuten, Estatu Batuetan koloretako emakumeek modu autonomoan zuzendu zuten lehen argitaletxea. Kitchen Table argitaletxeak This Bridge Called My Back lanaren bigarren edizioa argitaratu zuen. 1986an, urte horretako Before Columbus Foundation American Book Award saria irabazi zuen liburuak. 1988an, Ana Castillo eta Norma Alarcónekin batera, Moragak antologia hau gaztelaniara Este puente, mi espalda: Voces de mujeres tercermundistas en los Estados Unidos egokitu zuen. Urte horretan bertan argitaratu zen Moragaren lehen liburua, Loving in the War Years: lo que nunca pasó por sus labios.

1990ko hamarkadan Moragaren lana Tatiana de la Tierraren Esto no tiene nombre aldizkari lesbiko latinoan agertu zen, Moraga bezalako idazleen lanaren bidez lesbiana latinoen berri eman eta ahalduntzea bilatzen.

2007an, Moraga 2007ko USA Rockefeller Fellow izendatu zuten eta United States Artistsek 50.000 dolar eman zizkion.  2008an Creative Work Fund Award saria irabazi zuen, eta 2009an Gerbode-Hewlett Fundazioaren Playwriting beka.

2009an, Moragak Still Loving in the (Still) War Years: On Keep Queer Queer saiakera argitaratu zuen, LGBT politikaren joera nagusia kritikatzen zuena, sexu bereko pertsonen arteko ezkontzan enfasia jarriz. Saiakeran queer komunitateetako pertsona transgeneroei buruz ere hitz egiten zuen, eta kritikatzen zuen LGBT politikan gero eta gehiago sartzen zirela trans gaiak. Queer kulturak gazteei trantsiziorako presioa eragiten diela argudiatzen zuen, eta beldurra adierazten. Komunitateko kide batzuek, hala nola Morgan Colladok eta Francisco Galartek, erantzun zuten azpimarratuz horrek nola baliogabetzen eta ezeztatzen zuen trantsizioa erabakitzen duten gazteen bizitzaCollado, Morgan. (2012). "On Actually Keeping Queer Queer: A Response to Cherrie Moraga". openjournals.neu.edu. Saiakera honetan Moraga haratago doa trantsizioaren hautua egiten dutenak deitoratzean butch eta kultura lesbikoaren galera gisa ikustean.

1994tik 2002ra, Moragak antzezlanen bi liburuki argitaratu zituen Mexiko Berriko Albuquerqueko West End Pressen. Arte dramatikoko eta idazketako ikastaroak eman ditu Estatu Batuetako hainbat unibertsitatetan, eta artista egoiliarra izan da Stanford Unibertsitatean. Hainbat antzerki lan idatzi eta ekoiztu ditu.

Moragaren 1996ko antzezlana, Watsonville: Some Place Not Here, San Frantziskoko Brava Antzerki Zentroaren (Brava Theater CenterEmakumeen, koloretako pertsonen, gazteen, LGBTQIA+, eta ordezkaritza txikia duten beste ahots batzuen adierazpen artistikoa bultzatzen duen antzokia Kaliforniako San Frantziskon.) enkarguz egin zen, Rockefeller Fundazioaren laguntzarekin, eta mundu mailako estreinaldia Brava Antzokian bertan izan zuen 1996ko maiatzaren 25ean. Kennedy Center for the Performing Arts irabazi zuen eta Arte Eszenikoen Kennedy Zentroaren Fund for New American Plays Award saria irabazi zuen.

 Bibliografia hautatua 

 Liburuak 

 This Bridge Called My Back: Writings by Radical Women of Color (Gloria Anzaldúarekin batera koargitaratua). 1. argitalpena, Watertown: Persephone Press, 1981. 2. argitalpena, New York: Kitchen Table: Women of Color Press, 1983. 3. argitalpena, Berkeley: Third Woman Press, 2002. 4. argitalpena, Albany: State University of New York Press, 2015. Berrogeigarren urteurrenaren argitalpena, Albany: State University of New York Press, 2015.
 Loving in the War Years - Lo que nunca pasó por sus labios. 1. argitalpena, Boston: South End Press, 1983. 2. argitalpena, Boston: South End Press, 2000.
 Cuentos: Stories By Latinas (Alma Gómez eta Mariana Romo-Carmonarekin koargitaratua). New York: Kitchen Table: Women of Color Press,1983.
 Esta puente, mi espalda: Voces de mujeres tercermundistas en los Estados Unidos (Ana Castillorekin koargitaratua). San Francisco: ISM Press, 1988.
 The Last Generation: Prose and Poetry. Boston: South End Press, 1993.
 The Sexuality of Latinas (Norma Alarcón eta Ana Castillorekin koargitaratua). Berkeley: Third Woman Press, 1993.
 Heroes and Saints and Other Plays. Albuquerque: West End Press, 1994.
 Waiting in the Wings: Portrait of a Queer Motherhood. 1. argitalpena, Ithaca: Firebrand Books, 1997. 25. urteurrenaren argitalpena, Chicago: Haymarket Books, 2022.
 The Hungry Woman: A Mexican Medea & The Heart of the Earth: A Popol Vuh Story. Albuquerque: West End Press, 2001.
 Watsonville: Some Place Not Here & Circle in the Dirt: El Pueblo de East Palo Alto. Albuquerque: West End Press, 2002.
 A Xicana Codex of Changing Consciousness: Writings, 2000-2010. Durham: Duke University Press, 2011.
 Native Country of the Heart: A Memoir. New York: Farrar, Straus, and Girox, 2019.
 Loving in the War Years and Other Writings, 1978-1999. Chicago: Haymarket Books, 2023.

 Antzerkia 

 Giving up the Ghost (1986)
 Shadow of a Man (1990)
 Coatlicue's Call/ El llamado de Coatlicue (1990)
 Heroes and Saints (1992)
 Shadow of a Man (1992)
 Heart of the Earth: A Popol Vuh Story (1994)
 A Circle in the Dirt (1995)
 Watsonville: Some Place Not Here (1996)
 The Hungry Woman (1995)
 Circle in the Dirt (2002)
 Digging Up the Dirt (2010)
 New Fire: To Put Things Right Again (2012).
 The Mathematics of Love (2016)

 Kanpo estekak 
  Webgune ofiziala

 Erreferentziak 
Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako idazleak
Kategoria:Kaliforniarrak
Kategoria:Lesbiana feministak