Maiatzaren 17

Maiatzaren 17a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hogeita hamazazpigarren eguna da, 138garrena bisurteetan. 228 egun falta dira urtea amaitzeko.

 Gertaerak 

 Euskal Herria 
 1837 – Irungo gudua jazo zen.
 1979 – ETAk Antonio Perez Garcia taberna bateko jabea hil zuen Lemoan.
 2008 –
 Iñaki Arriola, Eibarko alkatea, Gipuzkoako PSE-EEko idazkari nagusia aukeratu zuten botoen %98,31arekin. Miguel Buenen lekua hartu zuen.
 Imanol Murua 1985tik 1991ra Gipuzkoako Ahaldun Nagusi izandakoa hil zen.
 2010 – Edurne Pasaban tolosarrak falta zitzaion azken zortzimilakoa igo zuen, Shisha Pangma (8.046 m.), Txinan.

 Mundua 
 1990 – Munduko Osasun Erakundeak homosexualitatea psikiatria-nahasmenduen zerrendatik ezabatu zuen. Maiatzaren 17an homofobia, transfobia, bifobia eta beste antzeko fobien kontrako Nazioarteko Eguna ospatzen da.

 Arte eta kultura 
 Euskal Herria 

 Mundua 

 Zientzia eta teknologia 
 Euskal Herria 

 Mundua 

 Kirolak 

 Euskal Herria 
 2009 – Itxako emakumezko eskubaloi taldeak EHF kopa irabazi zuen.
 2010 – Edurne Pasabanek hamalaugarren zortzimilakoa (Shisha Pangma) lortu zuen.
 2018ko Durango-Durango Emakumeen Saria: Anna van der Breggen herbeherearra irabazle.

 Mundua 
 2006 – Txapeldunen Ligako finala Arsenal F.C. eta F.C. Barcelona taldeen artean jokatu zen. F.C. Barcelona kataluniar taldeak irabazi zuelarik.

 Jaiotzak 

 Euskal Herria 
 1780 – Pascual Urdapilleta, bizkaitar militarra eta arkitektoa, Paraguain (h. 1856).
 1790 – Jean Pierre Darrigol, lapurtar apaiz katoliko eta idazlea (h. 1829).
 1806 – Pascual Madoz, nafar politikaria eta idazlea (h. 1870).
 1893 – Tomás Pero-Sanz, bizkaitar politikaria eta Bilboko alkatea (h. 1959).
 1906 – Juan Pablo Lojendio, gipuzkoar noble eta diplomazialaria (h. 1973).
 1911 –
 Eduardo Hernández Asiain, kubatar jatorriko nafar biolin-jotzailea, Habanan (h. 2010).
 Maurice Zelhai, baxenafar errugbilaria (h. 1980).
 1914 – Pío Iraizoz Francés, nafar apaiz, organo-jotzaile, koru-zuzendari eta musikagilea (h. 1991).
 1919 – Jose Maria Kerexeta, gipuzkoar futbolaria (h. 1989).
 1935 – Amaia Aulestia Txakartegi, bizkaitar abeslari lirikoa
 1947 – Elvira Kortajarena, gipuzkoar politikaria.
 1958 – Begoña Etayo Ereña, bizkaitar irakasle eta ekintzaile feminista.
 1964 – Garbiñe Abasolo, bizkaitar modelo-ohia eta enpresaburua.
 1966 –
 Luis Fernando Dadie, gipuzkoar futbolari ohia.
 Jesús María Visitacion Villan, gipuzkoar paralinpiar futbolari ohia.
 1967 – Isabel Sola, nafar birologoa
 1969 – Andoni Aldekoa, bizkaitar kazetaria, EITBko zuzendaria.
 1970 – Iñaki Elizalde, nafar zinema zuzendari eta gidoigilea.
 1977 – Iker Galartza, gipukoar aktorea eta gidoigilea.
 1980 – Mikel Alonso, gipuzkoar futbolaria.
 1981 – Beñat Albizuri, bizkaitar txirrindularia.
 1982 – Sheila Alaña, bizkaitar saskibaloi-jokalari ohia.
 1983 – Paule Sanchez Arieta-Araunabeña, bizkaitar politikaria.
 1988 –
 Adrian Crowley, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
 Adrián Legasa, bizkaitar txirrindulari ohia.
 1990 –
 Jon Gomez, bizkaitar musikaria eta telebista aurkezlea.
 Juan Peralta, nafar txirrindularia.
 1991 – Iñigo Martinez, bizkaitar futbolaria.
 1992 – Koldo Berasaluze, bizkaitar futbolaria.
 1995 – Irene Loizate, bizkaitar duatleta eta txirrindularia.
 1997 – Oier Sarriegi, gipuzkoar futbolaria.

 Mundua 
 1155 – Jien, Japoniako fraide budista, historialari eta poeta (h. 1225).
 1504 – Pio V.a, aita santua (h. 1572).
 1587 – Esaias van de Velde, herbeheretar margolaria (h. 1630).
 1626 – Leonor Katalina Zweibrückengoa, alemaniar noblea, printzesa (h. 1692).
 1663 – Rosine Elisabeth Menthe, Rodolfo Augusto Brunswick-Wolfenbüttelekoaren emazte morganatikoa (h. 1701).
 1749 – Edward Jenner, ingeles medikua, immunologiaren aitatzat hartua (h. 1823).
 1768 –
 Karolina Brunswickekoa, Britainia Handiko erresumako erregina ezkontidea (h. 1821).
 Henry Paget (Angleseyko I. markesa), britainiar militar eta politikaria (h. 1854).
 1792 – Anne Isabella Noel Byron, ingeles matematikaria, idazlea, poeta eta aristokrata (h. 1860)
 1811 – Irina Koni, errusiar aktore eta idazlea (h. 1891).
 1833 – Manuel Murguía, galiziar idazle eta historialaria (h. 1923).
 1836 – Norman Lockyer, ingeles zientzialari eta astronomoa, helioaren aurkitzailea (h. 1920).
 1842 – August Thyssen, alemaniar enpresaburua (h. 1926).
 1845 –
 Pedro Lira, txiletar margolari eta arte kritikaria (h. 1912).
 Jacint Verdaguer, kataluniar idazlea (h. 1902).
 1858 – Mary Adela Blagg, britainiar astronomoa, Ilargiko izendegiaren egilea (h. 1944).
 1860 – Nataly von Eschstruth, alemaniar idazlea (h. 1939).
 1861 – Maxime Maufra, frantziar margolari, grabatzaile eta litografoa (h. 1918).
 1866 – Erik Satie, frantziar musikagilea (h. 1925).
 1873 –
 Henri Barbusse, frantziar idazlea eta kazetaria (h. 1935).
 Dorothy Richardson, britainiar eleberrigilea (h. 1957).
 1876 – Andreas Michalakopoulos, Greziako lehen ministroa (h. 1938).
 1877 – Juana Borrero, kubatar poeta eta margolaria (h. 1896).
 1886 –
 Alfontso XIII.a Espainiakoa, Espainiako erregea (h. 1941).
 Teodora Zuloaga, espainiar zeramikaria (h. 1976).
 1889 – Alfonso Reyes, mexikar diplomatikoa, idazlea eta literatura-kritikaria (h. 1959).
 1897 – Odd Hassel, norvegiar kimikaria, 1969ko Kimikako Nobel Saria (h. 1981).
 1899 –
 Anita Conti, frantziar esploratzaile eta argazkilaria, Frantziako lehen emakume ozeanografoa.
 Carmen de Icaza, espainiar kazetari eta idazlea (h. 1979).
 Henry Habberley Price, galestar filosofoa (h. 1984).
 1904 – Jean Gabin, frantziar antzezlea (h. 1976).
 1908 – Antonio Pesenti, Il gatto di Zogno, italiar txirrindularia (h. 1968).
 1909 – Giulio Carlo Argan, italiar artearen eta arkitekturaren historiako kritikaria (h. 1992).
 1911 –
 Antonio Tovar, espainiar filologoa, hizkuntzalaria eta historialaria (h. 1985).
 Maureen O'Sullivan, irlandar aktorea (h. 1998).
 1912 – Mary Kenner, estatubatuar asmatzailea (h. 2006).
 1916 – Jenő Fock, Hungariako lehen ministroa (h. 2001).
 1917 – Radomir Putnik, serbiar jenarala (h. 1917).
 1918 – Birgit Nilsson, suediar sopranoa (h. 2005).
 1924 – Gabriel Bacquier, frantziar opera abeslaria, baritonoa (h. 2020).
 1926 –
 Bübüsara Beixenalieva, sobietar-kirgizistandar ballet dantzaria eta dantza irakaslea (h. 1973).
 María Duval, argentinar aktorea (h. 2022).
 Miriam Moreira Leite, brasildar soziologo, irakasle eta idazlea (h. 2013).
 1929 – Jean-Denis Bredin, frantziar abokatu eta idazlea (h. 2021).
 1933 – Jean Vautrin, frantziar zinemagilea eta idazlea (h. 2015).
 1935 – Rafael Canogar, espainiar margolari eta eskultorea.
 1936 –
 Philippe Boesmans, belgikar musikagilea (h. 2022).
 Lars Gustafsson, suediar eleberrigile eta olerkaria (h. 2016).
 Dennis Hopper, estatubatuar aktore eta ekoizlea (h. 2010).
 1938 – Paolo Bortoluzzi, italiar dantzaria (h. 1993).
 1940 – Miguel Bonasso, argentinar idazle, kazetari eta politikaria.
 1942 – Elisabeth Vrba, hegoafrikar paleontologoa (h. 2025).
 1943 – Sirajuddin Perliskoa, Perlisko raja eta Malaysiako erregea.
 1945 – Jorge Maria Ribero-Meneses, espainiar filologo eta idazlea (h. 2025).
 1947 – Carlos Romeu, kataluniar idazle, historialari eta umorista grafikoa (h. 2021).
 1948 –
 Dick Gaughan, eskoziar folk kantautore eta abeslaria.
 Horst Köppel, alemaniar futbolari ohi eta entrenatzailea.
 1949 – Aletta Bezuidenhout, kenyar-hegoafrikar aktore, zinemagile eta antzerkigilea (h. 2024).
 1950 – Janez Drnovšek, Esloveniako presidentea (h. 2008).
 1952 – 
 Josep Lluís Carod-Rovira, ERCko kataluniar politikaria.
 Domingos Raposo, irakaslea eta Mirandes hizkuntzan espezialista.
 1954 – Patsy Reddy, Zeelanda Berriko gobernadore nagusia.
 1955 – Bill Paxton, estatubatuar zinema eta telebistako aktore eta zuzendaria (h. 2017).
 1956 –
 Sugar Ray Leonard, estatubatuar boxeolaria.
 Bob Saget, estatubatuar aktorea (h. 2022).
 1958 – Paul Di'Anno, britainiar rock abeslaria, Iron Maiden taldeko kidea (h. 2024).
 Graziella Galán, espainiarra, zirkuko artista, trapezio eta akrobazian aditua
 1959 – Jojo Anand, indiar apezpiku katolikoa.
 1960 – Makoto Sugiyama, japoniar futbolari ohia.
 1961 – Enya, irlandar abeslaria.
 1962 –
 Ferenc Krausz, hungariar austriar fisikaria, 2023ko Fisikako Nobel Saria.
 Rosalind Picard, estatubatuar informatika-ingeniaria, MITeko Media Lab-en konputazio afektiboko Ikerketa Taldearen sortzailea eta zuzendaria.
 1966 – Esteban Pérez Esquivel, argentinar musikaria eta luthierra.
 1967 – Joseph Acaba, estatubatuar irakasle, hidrogeologo eta NASAko astronauta.
 1969 – Joan Llaneras Roselló, pistako espainiar txirrindulari ohia.
 1970 – Giovanna Trillini, florete modalitateko italiar eskrimalaria.
 1971 – Maxima Zorreguieta, Herbehereetako erregina ezkontidea.
 1973 – Sasha Alexander, estatubatuar aktorea.
 1974 –
 Andrea Corr, The Corrs taldeko irlandar abeslaria.
 Tamara Rojo, espainiar dantzari eta ballet zuzendaria.
 1976 –
 Rochelle Aytes, estatubatuar aktorea, ahots-aktorea eta modeloa.
 Endry Cardeño, kolonbiar emakumezko aktore transgeneroa.
 Mayte Martínez, espainiar atleta ohia, 800 metrotan aditua.
 Kirsten Vlieghuis, herbeheretar igerilaria.
 1977 – Pablo Prigioni, argentinar-italiar saskibaloi jokalaria.
 1980 – Erica Quinn Jennings, irlandar jatorriko lituaniar abeslaria.
 1981 – Laura Hojman, espainiar dokumentalista, gidoilaria, produktorea eta film-zuzendaria.
 1982 –
 Vjosa Osmani, Kosovoko presidentea.
 Tony Parker, frantziar saskibaloi jokalari ohia, NBAren final bateko MVP izaten lehenengo europarra.
 1983 – Masahiro Okamoto, japoniar futbolaria.
 1984 – Passenger, ingeles folk-rock abeslari eta konpositorea.
 1985 – Greg Van Avermaet, belgikar txirrindularia.
 1987 – Edvald Boasson Hagen, norvegiar txirrindularia.
 1988 –
 Mónica Ojeda, ekuadortar idazlea.
 Nikki Reed, estatubatuar aktore, gidoigile, abeslari eta modeloa.
 Koki Yonekura, japoniar futbolaria.
 1989 –
 Yuri Kawamura, japoniar futbolaria.
 Thalita Zampirolli, brasildar enpresaburu, modelo eta aktore transgeneroa.
 1990 – Ján Kuciak, eslovakiar ikerketa-kazetaria (h. 2018).
 1994 –
 Devin Thomas, estatubatuar saskibaloi jokalaria.
 Ahmed Yasser, qatartar futbolaria.
 1995 – May Simón Lifschitz, argentinar-daniar aktorea eta modeloa.
 1998 – Patri Guijarro, espainiar futbolaria.
 2002 - Léon Marchand, frantziar igerilaria, tximeleta eta misto estiloetan aditua.

 Heriotzak 

 Euskal Herria 
 1823 – Joan Batista Agirre, nafar idazlea (j. 1742).
 1923 – Manuel Allendesalazar, bizkaitar ingeniaria eta politikaria, Madrilen (j. 1856).
 1937 – Remigio Gandasegi, euskal artzapezpikua, Valladoliden (j. 1871).
 1949 - Ignacio Berriotxoa, bizkaitar hargina, Idahon (j. 1949).
 1952 – Eulojio Bengoa, bizkaitar idazle eta misiolaria (j. 1873).
 1979 – Ximon Ibarra, Zubikoa, nafar bertsolaria (j. 1905).
 1990 – Manuel Anatol, gipuzkoar futbolaria (j. 1903).
 1999 – Jose Ignazio Urbieta, gipuzkoar futbolaria, dekoratzailea eta erraldoien zein buruhandien fabrikatzailea (j. 1915).
 2004 – Antonio Segura, bizkaitar botanikaria, Sorian (j. 1921).
 2007 – Oihana Alkorta, gipuzkoar musikari eta abeslaria (j. 1977).
 2008 – Imanol Murua Arregi, euskal idazlea, irakaslea, kazetaria eta politikaria (j. 1935).
 2023 – Joan Mari Irigoien, euskal idazlea (j. 1948).

 Mundua 
 1395 – Maria I.a Hungariakoa, Hungariako eta Kroaziako erregina (j. 1371).
 1510 – Sandro Botticelli, italiar margolaria (j. 1445).
 1558 – Francisco de Sá de Miranda, portugaldar idazlea (j. 1481).
 1606 – Dmitri I.a Errusiakoa  Faltsua, Errusiako tsarra (j. 1582).
 1625 – Francisco Gómez de Sandoval y Rojas, Lermako lehen dukea, espainiar politikaria eta estatu gizona.
 1635 – Domenico Tintoretto, italiar margolaria (j. 1560).
 1727 – Katalina I.a Errusiakoa, Errusiako enperatriza (j. 1684).
 1765 – Alexis Clairaut, frantziar matematikaria (j. 1713).
 1797 – Michel-Jean Sedaine, frantziar dramagilea (j. 1719).
 1802 – Sofia Antonieta Brunswick-Wolfenbüttelekoa, alemaniar dukesa (j. 1724).
 1822 – Armand Emmanuel du Plessis de Chinon, frantziar militar eta politikaria (j. 1766).
 1829 – John Jay, estatubatuar politikari, epaile eta diplomazialaria (j. 1745).
 1838 – Charles Maurice de Talleyrand-Périgord, Frantziako 1. lehen ministroa (j. 1754).
 1870 – Radhanath Sikdar, bengaliar matematikaria (j. 1813).
 1875 – John C. Breckinridge, Ameriketako Estatu Batuetako 14. presidenteordea (j. 1821).
 1880 –
 Christen Andreas Fonnesbech, Danimarkako lehen ministroa (j. 1817).
 Ferenc Ribáry, hungariar historialaria, idazlea eta unibertsitateko irakaslea (j. 1827).
 1886 – John Deere, estatubatuar asmatzailea eta Deere & Company enpresaren sortzailea (j. 1804).
 1891 – Gina Ranjičić, ezagutzera eman den lehenengo poeta eta idazle ijitoa.
 1892 – Pedro Goyena, argentinar abokatu, idazle eta politikaria (j. 1843).
 1931 – Arminda Figueira Sousa, portugaldar poeta (j. 1888).
 1935 – Paul Dukas, frantziar musikagilea (j. 1865).
 1936 – Panagis Tsaldaris, Greziako lehen ministroa (j. 1868).
 1944 – Milena Jesenská, txekiar idazle, kazetari eta itzultzailea (h. 1896).
 1947 – George Forbes, Zeelanda Berriko lehen ministroa (j. 1869).
 1960 – Jules Supervielle, uruguaiar frantziar olerkaria (j. 1884).
 1982 – Peter Boardman, britainiar mendizalea eta idazlea (j. 1950).
 1987 – Gunnar Myrdal, suediar ekonomialaria, 1974ko Ekonomiako Nobel Saria (j. 1898).
 1989 – 
 Lucia Moholy, txekiar argazkilaria (j. 1894).
 Alfonso Liguori Morapeli, lesothoar artzapezpiku katolikoa (j. 1929).
 1994 – Irène Hamoir, belgikar poeta, saiakeragile eta artista, Belgikako surrealismoaren pertsonalitate garrantzitsuenetarikoa (j. 1906).
 2002 – László Kubala, hungariar futbolaria (j. 1927).
 2004 – Tony Randall, estatubatuar aktorea (j. 1921).
 2007 – Lloyd Alexander, estatubatuar idazlea (j. 1924).
 2009 –
 Mario Benedetti, uruguaiar idazlea (j. 1920).
 Octavia St. Laurent, estatubatuar emakumezko artista transexuala (j. 1964).
 2010 – Yvonne Loriod, frantziar pianista (j. 1924).
 2012 – Donna Summer, estatubatuar abeslaria (j. 1948).
 2013 –
 Elijah Harper, kanadar legegilea, Ojibwa-creeak indiar herriko kidea (j. 1949).
 Jorge Rafael Videla, Argentinako diktadorea (j. 1925).
 2014 – Gerald Edelman, estatubatuar biokimikaria, 1972ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1929).
 2015 – Lita de Lázzari, argentinar telebista-aurkezlea eta etxekoandre mediatikoa (j. 1925).
 2016 – Paulo Emilio, brasildar futbolari eta entrenatzailea (j. 1936).
 2017 –
 Chris Cornell, estatubatuar kantautorea, abeslaria eta gitarrista (j. 1964).
 Rhodri Morgan, Galesko lehen ministroa (j. 1939).
 2018 – Nicole Fontaine, frantses politikaria, Europako Legebiltzarrako presidentea (j. 1942).
 2019 – Herman Wouk, estatubatuar idazlea (j. 1915).
 2022 – Vangelis, musika elektronikoko greziar konposatzailea (j. 1943).
 2024 –
 Sid Going, zeelandaberritar errugbilaria (j. 1943).
 Roberta Marrero, kanariar artista plastikoa, idazlea eta abeslaria (j. 1972).

 Jaiak eta urteurrenak 
 Homofobiaren, Transfobiaren eta Bifobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna.
 Sehaska egutegiko izendegia: Dunize/Dunixe eta Neike.

 Kanpo estekak 

Maiatzaren 16 | Urteko egutegi | Maiatzaren 18
Kategoria:Urteko egunak