Quimper

Quimper () Bretainiako hego-mendebaldean dagoen hiria eta Finistère departamenduko hiriburua da. Bro Kernev () lurralde historikoaren hiriburua ere bada.

2013ko erroldaren arabera 63.532 biztanle ditu, bretainierazko hiztunak tartean.

 Etimologia 
Bretainierazko Kemper izenak "bilgunea" esan nahi du, bertan bat egiten baitute Odet eta Steir ibaiek.

 Klima 

 Historia 
 Aurrekariak 
Indusketa arkeologikoek erakutsi dute aintzinatik populatua izan dela. Duela 6.000 urteko bi sukarrizko tresna aurkitu dira, bai eta Neolito eta Brontze Aroko keramikak ere.

Erromatarren garaiko oppidum baten aztarnak ere aurkitu dira hiriaren mendebaldean, Locmaria barrutian, bai eta Osimes leinu galiarraren asentamendu bat ere, Civitas aquilonia izena zuena. Herri galiar-erromatar honek foruma eta termak zituen eta baliteke akropoli bat ere eduki izana Odet ibaiaren ertzean.

 Erdi Aroa 
Kemper bera Erdi Aroan sortu zen, baina sorrera kondaira eta mitoetan murgiltzen da. Cornouailleko errege Gradlonek V. edo VI. mendean bere gaztelua eman zion San Corentinori, horrek katedrala eraiki zezan eta orduan sortu zen Kemper. Dirudienez, apezpikuta karolingiar garaian eratu zen: lehenengo aipamena 885 urtekoa da, eta X. menderako jadanik katedralaren inguruan planifikaturiko herri bat bazen bertan. XI. mendean Bretainiako dukerriarekin bat egin zuenean apezpiku eta dukeen artean tentsio handiak izan ziren, harik eta 1491n Frantziak Bretainia eskuratu zuen arte. Hiriak 4.500 biztanle zituen orduan.

 Aro modernoa 
Hurrengo mendeetan lasaitasuna izan zen nagusi eta hiria haziz joan zen. Erlijio orden ugari iritsi ziren eta kaleen banaketa modernizatu egin zen. XVIII mendean jarduera ekonomiko nagusiak keramikagintza eta meagintza izan ziren. Ikatzaren ekoizpenak indar handia hartu zuen. Frantziako Iraultzak erlijio adierazpen guztien debekua ekarri zuen arren, Quimperrek ez zuen kalte handirik jasan Finistère departamenduko hiriburu izendatu baitzuten. 1863an trenbidea iritsi zen eta honek industrializazioa areagotu zuen.

 XX. mendea 
Bigarren Mundu Gerraren barnean, 1940an alemaniarrek hiria okupatu zuten eta gerra-presoen esparrua eraiki zuten Odet ibaiaren ezkeraldean. 1944an hiria askatu zen baina gartzelak 1946 arte iraun zuen, azken bi urteetan alemaniar presoekin.

1960an Ergué-Armel, Kerfeunteun eta Penhars herriek bat egin zuten Kemmperrekin. 1993an Quimper Communauté metropoli eremua eratu zen.

 Ondasun nabariak 
eskuinera|300px|thumb|Kereon kalea, atzean Saint-Corentin katedrala.
2002 urtean, "Arte eta historiaren hiria" izendatu zuten Kemper.

Hiriko monumento aipagarriena XIII. mendeko Saint-Corentin katedrala da, eta horren inguruan Vieux Quimper alde zaharra dago. Egurrezko etxe koloretsuen artean kale eta txoko polit ugari daude, gaur egun dendaz, kafetegiz eta jatetxez beteak.

Quimper faïence keramika produkturik ezagunena da, baina kobre eta brontzezko artisautzak ere sona handia du. Elikagaiei dagokienez, crepeak eta Bretainiako sagardoa tradizionalenak dira.

 Kultura 
Uztailaren amaieran Cornouailleko jaialdia ospatzen da. 1923an "Erreginen jaialdia" izenarekin abiatu zen eta 2002tik aurrera egitura profesionala hartu du. Kultura bretoiaren aberastasuna erakustea du helburu. 180 ekitaldi inguru izaten ditu eta igande batean ospatzen da. Frantzian ezohikoa den arren, neguko jaialdia ere badu Quimperrek, Les Hivernautes izena duena.

Arte Ederren Museoa alde zaharretik gertu dago. XIX mendeko aurrealdea du eta XIV mendetik honako artelanak biltzen ditu barnean.

 Demografia 
 Biztanleriaren bilakaera 1793  1800  1806  1831  1861  1881  1931  1962  1975  1982  1999  2006  2013 8.400  6.651  6.905  9.860  11.438  15.228  18.297  45.989  55.977  56.907  63.238  64.902  63.532

 Iruditegia 

 Herri eta hiri senidetuak 
  Limerick, Irlanda
  Remscheid, Alemania
  Falkirk, Eskozia
  Ourense, Galizia
  Yantai, Txina
  Foggia, Italia

 Hiritar ezagunak 
 Yves-Joseph de Kerguelen-Trémarec (1734-1797), esploratzailea.
 René Laennec (1781-1826), fisikaria.
 Max Jacob (1876-1944), margolaria eta idazlea.
 Dan Ar Braz (1949- ), musikaria.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 
 Webgune elebiduna
 Webgune ofiziala
 Dan Ar Brazen webgune pertsonala

Kategoria:Quimper