Azkaine

AzkaineEuskaltzaindia: 150. araua: Lapurdiko udal izendegia. Lapurdiko hego-mendebaldeko barnealdeko udalerria da, Lapurdi Itsasegian kokatua.

Gaur egun 4.000 biztanle inguru ditu.

 Geografia 
 Ingurune naturala 
Larrun mendiak Azkaine ipar-mendebaldean dauka, eta herria tontorrera igotzeko abiapuntua da.

Urdazuri (Nivelle frantsesez) ibaiak udalerria gurutzatzen du, bertara isurtzen diren Ibardingo erreka, Arraioko erreka, Etxeberriko erreka eta Galardiko errekarekin batera.

Beste bi mendi aipatu behar dira, txikiagoak direnak. Herriaren Ekialdean kokatzen dira, Bizkarzun (185 m) eta Esnaur (273 m).

 Udalerri mugakideak 
 Donibane Lohizune iparraldean
 Ziburu ipar-mendebaldean
 Urruña mendebaldean
 Bera hegoaldean
 Sara hego-ekialdean
 Senpere ekialdean

 Etxeak eta auzoak 
 Aldagarai
 Ansorlua
 Apituxen Borda
 Arginenea
 Arraioa
 Askubea
 Behereko Borda
 Bordatxoenea  Dorrea
 Errotenea
 Etxegaraia
 Hiriburua
 Ihizelaia
 Indartea
 Jauregiko Borda
 Kisu Labea  Larrun
 Larrunzola
 Lur Eder
 Manttobaita
 Martinhaurren Borda
 Miramar
 Monségur
 Morzelai  Nausien Norda
 Oihanetxeberria
 Paxkulinenea
 Portua
 Esnaur Gotorlekua
 Sabadinen Borda
 Santa-Helena 
 Serres  Telleriaberria
 Xakarroko Errota
 Xeruen Borda
 Xorroetaberria 
 Xuanen Borda
 ZA Lanzelai
 Zelaia
 Zelaiako Borda

 Herria 
Pierre Loti idazlea ongi jabetu zen Azkaineko herri-giroaz bertan, Ramuntcho nobelaren goiargi literarioa edertzeko. Otharre hotelean zirriborratu zuen, hain zuzen.

Herrigunean nabarmentzeko modukoak dira Andredena Mariaren eliza, Herriko Etxea, pilotalekua, Larrungo ur freskoa jariatzen duen iturria, hotel batzuk eta etxetxoak.

Elizaren alboko fatxadan cagot edo agoteen­tzako bereizkeriazko atea ikus daiteke oraindik ere. Barneal­dean hiru galeria ditu el­karren gainean, San Mateoren irudi baliotsu bat ere bai, eta belaontzi bat, eliztarren baten ofrenda. Alboko hilerrian disko‑formako eta bestelako hilarriak daude. Haietako bat indiano batena, indiano izateaz loriatzen zena: Hau da thomba Miguel D’Arraiaga Azcaingo Indiano Jaunarena. Hilla Octobre 22‑1651.

Hainbat hotel eta zenbait kanpin izateak Azkaineko giroaren eta paisaiaren bikaintasuna ondo asko adierazten du.

 Historia 
Megalitoen aztarnak daude Larrungo magaletan. XVII. mendean garai zailak izan ziren herrirako, Pierre de Lancrek abiatutako sorgin-ehiza zela-eta. Halaber, Hogeita Hamar Urteko Gerraren ondorioz espainiar armadak Azkaine eta inguruko herriak okupatu zituen. Mende hartan ere gerra zibila piztu zen "sabeltxuri" eta "sabelgorri"en artean.

Bigarren Mundu Gerran zehar, iheslarientzat pasabidea izan zen mugaren bestalderakoa.

 Demografia 
XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran, herriak 1.200 biztanle inguru izan zituen. 1940ko hamarkadatik aurrera, ordea, hazkunde nabaria izan zuen eta mende bukaerarako 3.000 biztanleen maila gainditu. XXI. mendearen bigarren hamarkadan 4.000 biztanletik gora zituen.

 Kultura 

 Euskara 
Azkainen hizkera kostatarra mintzatzen da, nafar-lapurtarraren sartaldeko aldaera bat. Egun, biztanleen % 9 inguru baino ez da euskal hiztuna. Herrian ikastola dago, eta ehun ikasle inguru ditu."Azkaingo ikastola".

 Ondasun nabarmenak 
 Herriko zubi erromatarra monumentu izendaturik dago 1925az geroztik. Frantziako Kultura Ministerioa - Mérimée datu-basea, Azkaineko erromatar zubiari buruzko oharra (2011-03-22an eskuratua)
 Jasokundeko Gure Amaren elizathumb|280px|Lapurtar etxea.
 Azkaingo pilotalekua
 Azkaineko harrespilak
 Ferdinand Pinney Earleren etxea
 Bizkartzungo gotorlekua
 Esnaurko gotorlekua

 Azkaindar ospetsuak 
 Janbattitt Duhalde (1674-1743), jesuita eta idazlea.
 Mixel Xurio (?-1718), apaiza eta euskal idazlea.
 Jean Martin Hiribarren (1810-1866), euskal idazlea.
 Etiene Lapeire (1840-1930), apaiza eta euskal idazlea.
 Martin Lapeire (1842-1894), apaiza eta euskal idazlea.
 Ernest Fourneau (1872-1949), goi mailako kimikaria, herri horretan hila.
 Piarres Lartzabal (1915-1988), euskal antzerkigilea.
 Roger Idiart (1931-2009), apaiza eta euskal idazlea.
 Pantxoa Karrere (1948-), abeslaria eta Pantxoa eta Peio musika-bikoteko kidea.
 Panpi Ladutxe (1955-), esku huskako pilotaria eta abeslaria.
 Sebastien Gonzalez (1977-), esku huskako pilotaria.

 Herri senidetuak 
  Bollendorf (Renania-Palatinatua)
  Lesaka (Nafarroa)

 Argazki galeria 

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Udal webgune elebiduna.
  Azkaineko turismo-webgunea
 "Herri txiki, infernu handi" saioan (ETB).
 Ttipi-ttapa, eskualdeko hedabidea

Kategoria:Azkaine