Burgu

BurguEuskaltzaindia: 150. araua: Arabako herri izendegia. (ofizialki Elburgo / Burgelu) Arabako erdialdeko udalerri bat da, Arabako Lautadako kuadrillakoa. Izen bereko herria da udalerriko herriburua, haren mendebaldean dela, Dulantzi ibaiaren eskuin ertzean. Gasteiztik 12 bat kilometro ekialdera dago.

 Geografia 
 Ingurune naturala 
Dulantzi ibaiak zeharkatzen du udalerria.
 Udalerri mugakideak 
 Iparraldean: Leintz-Gatzaga (Gipuzkoa).
 Hegoaldean: Bernedo.
 Ekialdean: Barrundia eta Dulantzi.
 Mendebaldean: Arratzu-Ubarrundia eta Gasteiz.

400px|erdian|thumb|Burguko ikuspegi panoramikoa.

 Historia 
1025. urteko Donemiliagako goldean Burgellu aldaera agertzen da.

Burguren sorreraren agiria galduta dago. Hala ere, geroko agiriek hiribilduaren foru-agiria 1337koa zela argitzen dute, alboko Dulantzi sortu zen urte berekoa. «Introducción histórica sobre la concesión de privilegios de villazgo», Burguko Udalaren webgunea.

 Banaketa administratiboa 
Zazpi herrik osatzen dute udalerria:
 Añua
 Arbulu
 Argomaiz
 Azua (1957 arte Orenin herri hustuarekin Ganboa udalerriaren barruan)
 Burgu (udalburua)
 Gazeta
 Ixona

 Demografia 
Tradizionalki nekazaritzari lotutako udalerria izanik, Burguk biztanle asko galdu zituen XX. mendearen bigarren erdialdean. 1990eko hamarkadatik aurrera, berriz, garraiobideen hobekuntzak eta Gasteizen hazkundearen eraginak bultzatuta, biztanle berriak erakarri zituen Burgura.

 Politika 

 2023-2027 legegintzaldia 


 Alkateak 

Hauek izan dira Burguko azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Moises Diaz de Mendibil Lopez de Uralde 1979 1983 Euzko Alderdi Jeltzalea Domingo Ruiz de Azua Saez de Gordoa 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea Francisco Javier Valladolid Ladron de Gebara 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea Alfredo Alday Lopez de Maturana 1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea Pedro  Fernandez de Lapeña Lopez de Lacalle 1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea Pedro Fernandez de Lapeña Lopez de Lacalle 1999 2003 Euzko Alderdi Jeltzalea Maria Natividad Lopez de Munain Alzola 2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea Maria Natividad Lopez de Munain Alzola 2007 2011 Euzko Alderdi Jeltzalea Maria Natividad Lopez de Munain Alzola 2011 2015 Euzko Alderdi Jeltzalea Maria Natividad Lopez de Munain Alzola 2015 2019 Euzko Alderdi Jeltzalea Maria Natividad Lopez de Munain Alzola 2019 2023 Euzko Alderdi Jeltzalea Maria Natividad Lopez de Munain Alzola 2023 Jardunean Euzko Alderdi Jeltzalea

 Ondasun nabarmenak 

 Burguko bolatokia, Kultura Ondasun sailkatua. Herriko Eliza Nagusiaren absidetik hurbil dagoen eraikina da. Oina errektangulu formakoa da eta, hormak, harlangabez eginak. Sabaia, egurrezkoa. Aurreko aldea, hegoaldean, zabalik du eta, bertan, egurrezko hiru zutabe. Zutabeen oinetan, harri bana eta zapata bana. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta teilatu gaineko hegia sarrerarekiko paraleloki jarria dago, zutabe lodi batzuez eutsita.Burguko bolatokiaren izendapena EHAAn
 Burguko 19. etxea, Kultura Ondasun sailkatua. Herriko ipar-ekialdean dago, errepidetik gertu. Oin errektangularra du eta bi solairu, behekoa eta lehena. Fatxada nagusian, beheko solairua portikoduna da: harrizko zutabeak, fuste ildokatu eta zutabeburu dorikodunak. Goiko aldea, adreiluz eta egurrez itxita dago. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta, teilatugaina, fatxada nagusiarekin paraleloan jarria da. Teilatuko hegalen azpiak zuburuz teilatuta daude.Burguko 19. etxearen izendapena EHAAn
 Burguko Pikota, Kultura Ondasun sailkatua. Herriko plazan dagoen monumentua da, zutabea, lau harmailaren gainean eta prisma formako oinarria duena. Egurrezko oinarri soila, fuste laua eta zutabeburu dorikoa du. Gaineko aldean puntan bukatutako osagai konikoa du. Gaur egun, haize-orratza eta burdinazko gurutzea ditu gainean.Burguko Pikutaren izendapena EHAAn
 Argomaizko paradore edo ostatua. Pizkundeko eraikin handi batean dago, Larreatarren jauretxean, hain zuzen. 1978tik dabil ostatu moduan.
 Natibitatearen eliza, XIII. mendeko abside aurregotiko bat duena.
 Arraraingo San Joan baseliza, XII. mendekoa.

 Garraioa 
Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:

Bestalde, La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia Burguko Argomaiz herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:

 Gasteiz - Ilarratza - Argomaiz - Agurain - Munain - San Roman - Ibarguren - Andoin - Olatzagutia - Ziordia - Altsasu - Urdiain - Iturmendi - Bakaiku - Etxarri Aranatz - Arbizu - Lakuntza - Arruazu - Uharte Arakil - Irañeta - Ihabar - Hiriberri - Etxarren - Irurtzun - Eritze - Saratsa - Añezkar - Berriobeiti eta Iruñea

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Arabako Lautadako kuadrilla

 Kanpo estekak 

 Arraraingo San Juan ermita - Bisita birtuala
   Burguko Udalaren webgunea
  Ainhoa AROZAMENA AYALA: «Elburgo/Burgelu», Auñamendi Eusko Entziklopedia.


Kategoria:Arabako herriak
Kategoria:Donemiliagako goldean aipatuak