Milafranga

Milafranga Lapurdiko erdialdeko udalerri bat da, Hiriburuko kantonamendukoa.

 Izena 
Milafranga izena gaskoizko bièla francatik (herri frankoa) dator. Herriaren lehenagoko izena Bazter zen (1200. urtean Baster idatzia).

 Geografia 
Errobi ibaiak udalerria gurutzatzen du

 Udalerri mugakideak 
 Baiona iparraldean
 Basusarri mendebaldean
 Uztaritze eta Jatsu hegoaldean
 Hiriburu eta Mugerre ekialdean
 Etxeak eta auzoak 
 Oihana
 Mendigain
 Hirurzedarri
 Berrogain
 Hegiberri
 Eliza
 Hirigarai
 Alzuia
 Behereharta

 Historia 
Antzinean Saint-Martin de Basters izeneko parrokia, elizaren lurrak izan ziren XI. menderarte, Baionako apezpikuak elizbarrutiko lurralde franko egin zuen arte (hortik izena). Kondairaren arabera 1343ko abuztuaren 24an (herriko jaietan), Baionako auzapezak, bost noble lapurtar atxilotzeko agindua eman zuen eta Errobi ibaiaren gaineko zubi batean (Miotz gazteluaren ondoan zegoena) lotzeko agindua eman ere, marearen igoerarekin batera ito egin zirelarik.

Hiribururekin batua izan zen Frantziako iraultzan eta udalerri berriak Tricolore izena hartu zuen 1794 eta 1795 urteen artean. Wellington jeneralaren eta Soult mariskalaren arteko bataila napoleonikoen eszenatoki ere izan zen (Errobiko eta Hiriburuko batailetan hain zuzen ere).

Behereharta auzunea izan zen herriko gune ekonomiko garrantzitsuenetarikoa, ibai-portu eta zapatagintza zonalde garrantzitsuekin.

 Demografia 

 Politika 

 Ingurumen-politika 
2020ko Herriko Etxeko hauteskundeetan, gehiengoa lortu zuen zerrendak Biziren metamorfosi ekologikoaren aldeko Ituna sinatu zuen,  azken honekin sinatzaileek mugikortasunaren, elikaduraren, etxebizitzaren, energiaren eta tokiko eta zirkularra den ekonomiaren arloko trantsizioaren alde jarduteko engaiamendua hartzen dute. 2021eko jarraipen-txostenaren ondotik, Herriko Etxeari 4tik 0,5eko"Ipar Euskal Herria, metamorfosi ekologikoaren 0 fasean da: 2021eko txostenaren emaitzak" metamorfosi puntuazioa eman zitzaion eta 2023ko kargualdi-erdiko txostenean, puntuazioa 4tik 0,8koa"Kargualdi-erdiko egoera ekologikoa: Bizik ekintza egituratzaileen aldeko deia egiten du"  izan zen.

 Kultura 

 Euskara 
Milafrangako euskara erdiguneko nafar-lapurterari dagokio, zehatzago esanda, Uztaritze inguruko hizkera da bertakoa.

 Eraikin nagusiak 
 Eraikin zibilak 

 Eraikin erlijiosoak 

San Bartolome eliza XVII. mendekoa da, eta ezaugarri garrantzitsu gisa erretaula edota 1632ko data duten galeriak aipa daitezke.

Elizaren ondoan dagoen kanposantuan honako hilarriak topa daitezke:

 Herritar ezagunak 
 Jean Saint-Pierre (1884-1951), euskal idazlea (bere hilobia elizaren atariaren azpian dago)

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Milafrangako herriko etxea edo udalaren webgunea

Kategoria:Milafranga