1872

Gertaerak 
 Euskal Herrian 
 Abuztuaren 12a – Santa Kruz apaizak ihes egin zuen preso zuten Aramaioko udaletxetik. Hamaika orduz egon zen ezkutatuta ibaian sartuta, kanabera baten bidez arnasa hartuz. Aramaioar batek lagundu zion handik ezkutuan ateratzen.

 Munduan 
 Urtarrilaren 1a – Argentinar gautxo talde batek, «hil itzazue euskaldunak eta gringoak» oihukatuz, 36 etorkin hil zituen, Argentinako historiaren erritu sarraskirik handiena gauzatuz.
 Martxoaren 1a – Yellowstone Parke nazional izendatu zuten.
 Maiatzaren 10a – Victoria Woodhull AEBetako presidente izateko aurkeztu zen, hori egiten zuen lehen emakumea. Ekintzailea zen emakumeen eskubideen alde.

 Arte eta kultura 

 Zientzia eta teknologia 

 Kirolak 

 Jaiotzak 
 Urtarrila 
 Urtarrilaren 6a – Alexander Nikolaievitx Scriabin, errusiar pianista eta musikagilea (h. 1915).
 Urtarrilaren 9a – Ivar Lykke, Norvegiako lehen ministroa (h. 1949).
 Urtarrilaren 12a – Victoriano Flamarique, nafar apaiza eta kooperatibismoaren aitzindaria (h. 1946).
 Urtarrilaren 15a – Concepción Lopez de Arroiabe Lejarreta, Gasteizko Institutuan ikasketak egin zituen aurreneko emakumea.
 Urtarrilaren 20a – Julia Morgan, estatubatuar arkitektoa, Parisko Arte Ederretako Eskolan onartutako lehen emakumea (h. 1957).
 Urtarrilaren 22a – Vicente Fatrás, bizkaitar politikaria (h. 1936).
 Urtarrilaren 23a – Paul Langevin, frantziar fisikari eta politikaria (h. 1946).
 Urtarrilaren 23a – Jože Plečnik, esloveniar arkitektoa (h. 1957).
 Urtarrilaren 24a – Morris Travers, britainiar kimikaria (h. 1961).
 Urtarrilaren 31 – Cecilio Erauskin, Gorbeiako artzaina (h. 1938).
 Urtarrilaren 31 – Zane Grey, estatubatuar idazlea (h. 1939).

 Otsaila 
 Otsailaren 2a – Tomé de Barros Queirós, Portugalgo lehen ministroa (h. 1925).
 Otsailaren 5a – Selma Rıza Feraceli, Turkiako lehen emakume kazetaria (h. 1931.
 Otsailaren 6a – Teresa Rosell i Capdevila, kataluniar irakasle eta esperantista (h. 1954).
 Otsailaren 11 – Rita de Morais Sarmento, portugaldar ingeniari zibila, Portugalen, eta ziurrenik Europa osoan, titulu hori lortu zuen lehen emakumea (h. 1931).
 Otsailaren 16a – Jeanne Bucher, frantziar argitaratzailea (h. 1946).

 Martxoa 
 Martxoaren 3a – Pauls Kalniņš, Letoniako presidentea (h. 1945).
 Martxoaren 6a – Johan Bojer, norvegiar kontalari eta eleberrigilea (h. 1959).
 Martxoaren 7a – Piet Mondrian, herbehereetar margolaria (h. 1944).
 Martxoaren 9a – Ella Ewing, Missouriko emakume erraldoia, akromegaliaren ondorioz, 2,54 metro garai izatera heldu zen estatubatuar gizasemea (h. 1913).
 Martxoaren 14a – Liudmila Nikolaevna Stal, ukrainar boltxebikea (h. 1939).
 Martxoaren 20a – Robert Brough, eskoziar margolari eta ilustratzailea (h. 1905).
 Martxoaren 23a – Michael Joseph Savage, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1940).
 Martxoaren 25a – Tōson Shimazaki, japoniar idazlea (h. 1943).
 Martxoaren 28a – Ingolf Elster Christensen, norvegiar politikaria (h. 1943).
 Martxoaren 28a – José Sanjurjo, nafar militarra (h. 1936).
 Martxoaren 31 – Arthur Griffith, irlandar lider abertzalea (h. 1922).
 Martxoaren 31 – Aleksandra Kollontai, errusiar iraultzaile feminista (h. 1952).
 Martxoaren 31 – Sergei Pavlovitx Diagilev, errusiar artista (h. 1929).

 Apirila 
 Apirilaren 9a – Léon Blum, Frantziako Estatuburua (h. 1950).
 Apirilaren 12a – Francesca Bonnemaison i Farriols, kataluniar pedagogo, idazle eta emakumeen hezkuntza herrikoiaren sustatzailea (h. 1949).
 Apirilaren 29a – Manuel Hugué, espainiar idazle eta margolaria (h. 1945).

 Maiatza 
 Maiatzaren 1a – Hugo Alfvén, suediar musikagile, orkestra-zuzendari, biolin-jotzaile eta margolaria (h. 1960).
 Maiatzaren 3a – Park Jung-yang, Hego Korear politikari eta filosofo liberala (h. 1959).
 Maiatzaren 5a – José María Urkijo Ibarra, bizkaitar politikaria, industria-gizona eta kazetaria (h. 1936).
 Maiatzaren 6a – Willem de Sitter, herbeheretar fisikari, matematikari eta astronomoa (h. 1934).
 Maiatzaren 10a – Marcel Mauss, frantziar soziologoa, Frantziako etnologiaren aita (h. 1950).
 Maiatzaren 15a – Marija Lastauskienė, lituaniar idazlea (h. 1957).
 Maiatzaren 16a – Nikolaos Stratos, Greziako lehen ministroa (h. 1922).
 Maiatzaren 18a – Bertrand Russell, galestar idazle, filosofo eta matematikaria, 1950eko Literaturako Nobel Saria (h. 1970).
 Maiatzaren 26a – António Maria da Silva, Portugalgo lehen ministroa (h. 1950).
 Maiatzaren 28a – Otto Bahr Halvorsen, Norvegiako lehen ministroa (h. 1923).
 Maiatzaren 30a – Paul-Émile Janson, Belgikako lehen ministroa (h. 1944).
 Maiatzaren 30a – Kostiantyna Malytska, ukrainar irakasle, idazle eta aktibista (h. 1947).

 Ekaina 
 Ekainaren 6a – Antoni Bolesław Dobrowolski, poloniar geofisikaria, meteorologoa eta esploratzailea (h. 1954).
 Ekainaren 6a – Alexandra Feodorovna, Errusiako enperatriza eta Errusiako Inperioko azken agintaria (h. 1918).
 Ekainaren 11 – Eustaquio Etxabe-Sustaeta, arabar kazetari eta politikari karlista (h. 1952).
 Ekainaren 12a – Manuel Uruchurtu, RMS Titanic itsasontzian hildako euskal jatorriko mexikar abokatu eta politikaria (h. 1912).
 Ekainaren 13a – Albert Demangeon, frantziar geografoa (h. 1940).
 Ekainaren 18a – Ana de Castro Osório, portugaldar idazlea, kazetaria, pedagogoa, feminista eta militante errepublikanoa (h. 1935).
 Ekainaren 19a – Juho Vennola, Finlandiako lehen ministroa (h. 1938).
 Ekainaren 21a – Muhammad Ali Xah Qajar, Persiako xah edo enperadorea (h. 1925).
 Ekainaren 23a – Henri Hubert, frantziar arkeologoa eta erlijio konparaketan soziologo aditua (h. 1927).

 Uztaila 
 Uztailaren 1a – Louis Blériot, frantziar ingeniari, hegazkin egile eta gidaria (h. 1936).
 Uztailaren 4a – Calvin Coolidge, Ameriketako Estatu Batuetako 30. Presidentea (h. 1933).
 Uztailaren 5a – Édouard Herriot, Frantziako lehen ministroa (h. 1957).
 Uztailaren 11a – José María Orellana, Guatemalako presidentea (h. 1926).
 Uztailaren 12a – Emil Hácha, Txekoslovakiako 3. Presidentea (h. 1945).
 Uztailaren 16a – Roald Amundsen, norvegiar esploratzailea (h. 1928).
 Uztailaren 23a – Edward Adrian Wilson, ingeles polar esploratzailea, medikua, naturalista eta ornitologoa (h. 1912).
 Uztailaren 28a – Albert Sarraut, Frantziako lehen ministroa (h. 1962).

 Abuztua 
 Abuztuaren 3a – Haakon VII.a Norvegiakoa, Norvegiako erregea (h. 1957).
 Abuztuaren 4a – Joaquín Beuntza, euskal abokatua eta politikaria (h. 1936).
 Abuztuaren 9a – Josef Augusto Austriakoa, austriar artxiduke eta Hungariako estatuburua (h. 1962).
 Abuztuaren 13a – Richard Willstätter, alemaniar kimikaria, 1915eko Kimikako Nobel Saria (h. 1942).
 Abuztuaren 15a – Aurobindo Ghose, indiar filosofoa (h. 1950).
 Abuztuaren 21a – Aubrey Beardsley, ingeles marrazkilaria (h. 1898).
 Abuztuaren 24a – Max Beerbohm, ingeles saiakeragile, eleberrigile eta parodien eta karikaturen egilea (h. 1956).
 Abuztuaren 31 – Matilda Kxesinskaia, errusiar-poloniar ballet-dantzaria eta Nikolas II.a Errusiako tsarraren maitalea (h. 1971).

 Iraila 
 Irailaren 5a – Victor Ardisson, Vampire du Muy, frantziar nekrofilo ospetsua (h. 1944).
 Irailaren 10a – Vladimir Arseniev, errusiar esploratzaile eta idazlea (h. 1930).
 Irailaren 13a – Kijūrō Shidehara, Japoniako lehen ministroa (h. 1951).
 Irailaren 15a – Max Factor, poloniar-judu enpresaria (h. 1938).
 Irailaren 18a – Vicenç Albert Ballester, kataluniar ekintzaile independentista eta errepublikarra, Esteladaren diseinatzaile eta hedatzailetzat joa (h. 1938).
 Irailaren 20a – Maurice Gustave Gamelin, frantziar jenerala (h. 1958).
 Irailaren 23a – Solomija Kruxelnytska, ukrainar sopranoa, XX. mendearen lehen erdiko opera-izarrik distiratsuenetakotzat joa (h. 1952).
 Irailaren 24a – Jaan Teemant, Estoniako estatuburua (h. 1941).
 Irailaren 25a – Carlota Rosales, espainiar margolaria (h. 1958).
 Irailaren 27a – Karl Scheurer, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1929).

 Urria 
 Urriaren 3a – Candido Albistur Iturria, nafar konposatzaile, zuzendari eta pianojolea (h. 1955).
 Urriaren 4a – Ernest Fourneau, Euskal Herri nahiz frantses estatu mailan kimioterapiaren sortzailea (h. 1949).
 Urriaren 6a – Carl Gustaf Ekman, Suediako lehen ministroa (h. 1945).
 Urriaren 7a – Mae Hotely, estatubatuar aktorea (h. 1954).
 Urriaren 8a – Gertrude Elles, britainiar geologo, paleontologo eta unibertsitateko irakaslea, graptolitoetan aditua (h. 1960).
 Urriaren 8a – Mary Engle Pennington, estatubatuar kimikari bakteriologiko, asmatzaile eta hozte-sistemaren injinerua (h. 1952).
 Urriaren 8a – John Cowper Powys, galestar filosofo, eleberrigile, literatura kritikari eta olerkaria (h. 1963).
 Urriaren 11 – Emily Davison, emakumeen sufragioaren aldeko ingeles ekintzailea (h. 1913).
 Urriaren 12a – Ralph Vaughan Williams, ingeles musikagilea, zuzendaria eta organo-jotzailea (h. 1958).
 Urriaren 15a – Wilhelm Miklas, Austriako presidentea (h. 1956).
 Urriaren 15a – Edith Bolling Galt Wilson, AEBetako lehen dama (h. 1961).
 Urriaren 28a – Tadeo Biela, nafar abeslaria eta euskal idazlea (h. 1935).

 Azaroa 
 Azaroaren 13a – Estanislao Urkixo Ussia, arabar enpresaburua (h. 1948).
 Azaroaren 23a – Isabel Güell i López, kataluniar konpositorea (h. 1956).
 Azaroaren 24a – Georgi Vasilievitx Txitxerin, errusiar diplomatikoa (h. 1936).
 Azaroaren 30a – Isidre Nonell, kataluniar margolari eta marrazkigilea (h. 1911).

 Abendua 
 Abenduaren 1a – Maria Walanda Maramis,  Indonesiako Heroi Nazionala (h. 1924)
 Abenduaren 7a – Johan Huizinga, herbeheretar filosofo eta historialaria (h. 1945).
 Abenduaren 12a – Isaías Gamboa, kolonbiar hezitzaile eta poeta (h. 1904).
 Abenduaren 12a – Heinrich Vogeler, alemaniar margolari, diseinatzaile eta arkitektoa (h. 1942).
 Abenduaren 16a – Anton Denikin, errusiar jenerala (h. 1947).
 Abenduaren 22a – Rufino Laiseka, PSEko buruzagi eta Bilboko alkatea (h. 1944).
 Abenduaren 24a – Natividad Yarza Planas, kataluniar irakaslea eta politikaria, Espainian sufragio unibertsalaren bidez hautatu zen lehenengo emakumezko alkatea (h. 1960).
 Abenduaren 26a – Norman Angell, britainiar politikari laborista, kazetari eta egilea, 1933ko Bakearen Nobel Saria (h. 1967).
 Abenduaren 26a – Zizinha Guimarães, brasildar irakasle eta esperantista (h. 1964).
 Abenduaren 28a – Pio Baroja, gaztelaniazko idazle gipuzkoarra (h. 1956).
 Abenduaren 31 – Joseph Garat, Baionako alkatea (h. 1944).

 Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
 Alfredo Etxabe, Iturribidekoa , gaztelaniazko kazetaria eta euskal antzerkigilea (h. 1926).
 Emilio Azarola, euskal ingeniari eta politikaria (h. 1950).
 Felisa Aguado Sainz, nafar etxekoandrea eta PCEko kidea (h. 1936).
 Fernando Ortiz de Latierro, arabar idazlea eta kaputxinoa (h. 1966).
 Frantzisko Iturzaeta, gipuzkoar bertsolaria (h. 1948).
 Ignacio Coyne, nafar argazkilari eta zinemagilea (h. 1912).
 Jose Elosegi, Donostiako alkatea.
 Victoriano Mateo Ramírez, Errioxa, Arabar Errioxako forja-langile artistikoa (h. 1956).
 Aneta Dadexkeliani, georgiar poeta, itzultzaile, irakasle eta alfabetatzearen aldeko ekintzailea (h. 1922).
 Edith Margaret Garrud, Mendebaldeko lehen arte martzialetako emakume irakasle profesionala (h. 1971).
 Julius Koch, akromegaliaren ondorioz, 2,459 metro garai izatera heldu zen belgikar gizasemea (h. 1902).

 Heriotzak 
 Urtarriletik ekainera 
 Urtarrilaren 8a – Manuela León, ekuadortar emakume libertarioa, indigenen altxamenduan liderretako bat (j. 1844).
 Urtarrilaren 12a – Victor de Persigny, frantziar politikaria (j. 1808).
 Urtarrilaren 21a – Franz Grillparzer, austriar idazlea (j. 1791).
 Urtarrilaren 30a – Felicitas Guerrero, buenosairestar dirudun dama (j. 1846).
 Otsailaren 8a – Eugenio Abiraneta, euskal herritar politikaria (j. 1792).
 Otsailaren 11 – Edward James Roye, Liberiako presidentea (j. 1815).
 Otsailaren 29 – Eugenio Otxoa, erdal idazlea, bibliografoa, argitaratzailea eta itzultzailea (j. 1815).
 Martxoaren 10a – Giuseppe Mazzini, italiar politikari, kazetari eta abertzalea (j. 1805).
 Apirilaren 2a – Samuel Morse, estatubatuar asmatzailea (j. 1791).
 Apirilaren 20a – Ljudevit Gaj, kroaziar hizkuntzalari, politikari, kazetari eta idazlea (j. 1809).
 Apirilaren 27a – Ion Heliade Rădulescu, Errumaniako idazlea eta politikaria (j. 1802).
 Maiatzaren 18a – Charles Belzuntze, Belzuntze bizkondea, erbestean jaiotako euskal idazlea (j. 1796).
 Maiatzaren 24a – Julius Schnorr von Carolsfeld, alemaniar margolaria (j. 1794).
 Ekainaren 4a – Stanisław Moniuszko, poloniar musikagile, orkestra-zuzendari eta musika irakaslea (j. 1819).
 Ekainaren 4a – Johan Rudolph Thorbecke, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1798).
 Ekainaren 12a – Thomas C. Jerdon, britainiar mediku, zoologo eta botanikaria (j. 1811).
 Ekainaren 22a – Juana de Vega, aliziar idazlea eta ekintzaile liberala (j. 1805).

 Uztailetik abendura 
 Uztailaren 18a – Benito Juárez, Mexikoko presidentea (j. 1806).
 Uztailaren 22a – Edmond Guibert, euskal idazlea (j. 1847).
 Abuztuaren 20a – Ganix Makeakoa, baxenafar kontrabandista eta mugalaria (j. 1806).
 Abuztuaren 23a – Jean Dorey, normandieraz idazten zuen idazle jerseytarra (j. 1831).
 Irailaren 2a – Nikolai Frederik Severin Grundtvig, daniar idazlea (j. 1783).
 Irailaren 10a – Avram Iancu, Transilvaniako errumaniar legegizona (j. 1824).
 Irailaren 13a – Ludwig Feuerbach, alemaniar filosofoa eta moralista (j. 1804).
 Irailaren 18a – Karlos XV.a Suediakoa, Suediako erregea eta Norvegiako erregea (j. 1826).
 Irailaren 25a – Manez Etxeto, Katxo, lapurtar bertsolaria (j. 1789).
 Urriaren 23a – Théophile Gautier, frantziar idazlea (j. 1811).
 Urriaren 29a – Pierre Charles Fournier de Saint-Amant, frantziar xakelaria (j. 1800).
 Azaroaren 5a – Thomas Sully, estatubatuar margolari erretratugilea (j. 1783).
 Azaroaren 23a – John Bowring, ingeles politikari, ekonomilari, hizkuntzalari, itzultzaile, hispanista, idazle eta bidaiaria, Hong Kongeko laugarren gobernadorea (j. 1792).
 Azaroaren 28a – Mary Somerville, eskoziar matematikari, astronomo eta ikerlari autodidakta (j. 1780).
 Abenduaren 14a – John Frederick Kensett, estatubatuar Hudson Ibaiaren Eskolako paisaien-margolaria (j. 1816).
 Abenduaren 21a – Robert Seldon Duncanson, estatubatuar margolaria (j. c. 1821).
 Abenduaren 23a – George Catlin, estatubatuar abenturazale, esploratzaile, bidaiari, abukatu, idazle eta margolaria (j. 1796).
 Abenduaren 24a – William John Macquorn Rankine, eskoziar fisikaria (j. 1820).
 Abenduaren 31 – Aleksis Kivi, finlandiar idazlea, finlandierazko lehen eleberri esanguratsua idatzi zuena (j. 1834).

 Kanpo estekak