Gordexola

Gordexola Bizkaiko mendebaldeko udalerri bat da, Enkarterri eskualdean dagoena. . urtean  biztanle zituen.

 Geografia 
 Ingurune naturala 
Kadaguako ibaiadarra den Herrerías ibaiak Gordexolako ibarra zeharkatzen du. Bestalde, udalerria Idubaltza, Pando, Aranbaltza eta Errigadas mendiek inguratzen dute. Bikirrio eta Ilso mendiak ere aipatzekoak dira.

 Udalerri mugakideak 
Mugakide ditu ekialdean Okondo (Araba), hego-ekialdean Lantenoko harana (Araba), hegoaldean Artziniega (Araba), hego-mendebaldean Mena Harana (Burgos), eta iparraldean Zalla eta Gueñes (Bizkaia).

 Auzoak 
Estatistikoki ofizialtzat hartzen diren auzoak honakoak dira:
 Iratzagorria
 Sandamendi (udaletxea)
 Zaldu
 Zubieta

Beste auzo batzuk:
 Azkarai
 Berbikiz
 Rodayega
 Ugarte
 Urarte

 Demografia 

 Ondasun nabarmenak«Gordexola: ondare historikoa», Gordexolako Udalaren webgunea."Gordexola", Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistema. 
Gordexola ondare historiko zabal eta aberatseko herria da. Ondare erlijioso zein zibileko hainbat eraikin aipatzekoak dira. Ondare zibilaren artean nabarmentzekoak dira herriak dituen dorretxe, jauregi eta indiano landetxe ugariak.

 Erlijio ondarea 
Molinarko San Joan eliza
Berbikizko San Joan eliza
Iratzagorriko San Esteban eliza 
Zaldun Bariko San Nikolas eliza 
Sandamendiko Santa Isabel komentua
Andre Mari Santutegia

 Ondare zibila 

 Dorretxeak 

Urtusaustegi dorretxea
Ibarguen dorretxea
Largatxako dorrea
Oxirando dorretxea
 Zabalburu dorrea

 Jauregiak 
Oxirando dorretxeari atxikitako jauregia.
Zubiete dorretxeari atxikitako jauregia.
Largatxa dorretxeari atxikitako jauregia.
Hurtado de Ibarguen jauregia
Ibarratarren Etxe Nagusia jauregia
Urdanegi jauregia
Largatxatarren Etxe Nagusia
Gordogana jauregia
Allende-Salazar jauregia
Molinar jauregia
Zabala jauregia
Ibargarai etxea
Martinez de las Rivas familiaren etxea.

 Bizileku garaikideak 
Aresti kontearen jauregia
Gurrutxagatarren etxea
Bilbao landetxea
Aretxabaleta landetxea
Villa Cuba landetxea
Aldai landetxea
Aspuru landetxea
Florita landetxea
Jose landetxea

 Argazki galeria 

 Elkarteak 
 A.DE.BU.EN.: Enkarterriko astoa defendatzeko elkartea, 1996an sortua.
 Argizka Emakume Elkartea: 1999an sortua.
 Beraskola Kirol Kultur Elkartea: Mendizaleen taldea, batez ere.
 Club Cicloturista Gordexola: Txirrindularien elkartea. Gerardo Ibarguen da presidentea.
 Club Deportivo Gordexola: batik bat futbol taldea sustatzen du.
 Gordexola Aurrera: gazte kristauen herriko elkartea.
 Gordexola Saskibaloi Taldea: 1993an sortua.
 Gurasoak: Eduardo Eskartzaga LHIko Ikasleen Gurasoen Elkartea.
 Hodoibaltza: euskaldunen elkartea, 2003an "Euskaldunon Egunkaria"ren itxiera dela-eta abiatua. 
 Ibalzibar Jubilatuen Elkartea: 1988an sortua.
 Isasiko Ama Abesbatza: 1977an jaioa.
 Ligorria: Athletic-zaleen taldea.
 Muxarra Taldea: Gordexolako gaztetxoen aisialdi elkartea.

 Gordexolar ospetsuak 
 Lope Sánchez Gordexola (XIV. mendea), Gordexolako lehen jauna. Salcedoko V. jaunaren eta Aiarako IV. jaunaren iloba. XIV. mendearen hasieran Gordexola udalerria sortu zuen.
 Juan Gordexola Palacio (XVI. mendea), elizgizona, Lope Sanchezen leinukoa. 1540. urte inguruan jaioa, Tenerifera joan zen, han Medina Sidonia dukearen administratzailea izan zen, eta uharteko erregidorea izatera ere iritsi zen. Bi komentu sortu zituen Kanarietako uharte hartan.
 Frantzisko Beraskola Saez de Castañiza (1564-1598), frantziskotarra. Florida aldean (gaur egungo Ameriketako Estatu Batuetan) ibili zen misiolari, martirioan hil zuten arte.
 Antonio Lanzagorta Urtusaustegi (1695-?), Espainiako errege-armadako kapitaina, Mexikon ibili zen. Calatravako Ordenako zalduna zen.
 Juan Kastañiza Larrea (1710-1770), Espainiako errege-armadako kapitaina, Mexikon ibili zen. Karlos III.a Espainiakoa erregeak "Kastañizako Markesa" titulua eman zion. Gordexolako apaizgaitegia sortu zuen.
 Ignacio Allende, Domingo Allende aita (1769-1811), merkataria, Mexikora joan zen beste hainbat gordexolar bezala. Han jaio zen orduan Ignacio Allende militarra izan zena eta denborarekin Mexikoren independentziaren alde borrokatzen amaitu zuena (XVIII. mendearen bueltan).
 José Antonio Etxabarri (1789-1834), militar eta politikaria. Mexikoko Independentzia Gerran parte hartu zuen.
 Castor Andetxaga Toral (1801-1874), militar karlista. Karlos VII.a erregeak "Andetxagako Kontea" titulua eman zion.
 Francisco de las Rivas Ubieta, Mudelako lehen markesa (1808-1882), enpresaburua, mahastizaina eta politikaria.
 Nicanor Zurikaldai Sierralta Salcedo (1845-1919), olerkaria.
 Jose Aretxabala Aldama (1847-1923), enpresaburua. La Vizcaya destilategia sortu zuen Cárdenasen 1878an, geroago José Arechabala S.A. izena hartuko zuena eta 1934an Havana Club rona atera zuena. 
 Eduardo Leopoldo Eskartzaga Solaun (1884-1954), elizgizona.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

 Gordexolako Udala

Kategoria:Gordexola