Apirilaren 2

Apirilaren 2a gregoriotar egutegiaren urteko laurogeita hamabigarren eguna da, 93garrena bisurteetan. 273 egun falta dira urtea amaitzeko.

 Gertaerak 

 Euskal Herria 

 Mundua 
 1998 – Gamesak hegazkinen hegalak eraikitzeko kontratua sinatu zuen Brasilgo Embar enpresarekin.
 2005 – Joan Paulo II aita santua hil eta gero, lau milioi pertsonek bidaiatu zuten Vatikanora.

 Arte eta kultura 
 Euskal Herria 
 1995eko Nafarroako Bertsolari Txapelketan Estitxu Arozenak bere lehen txapela jantzi zuen.

 Mundua 
 1971 – Raidió na Gaeltachta irlanderazko irrati katea Irlandako Errepublikan lehenbizikoz aireratu zen.

 Zientzia eta teknologia 
 Euskal Herria 

 Mundua 

 Kirolak 
 Euskal Herria 
 1994ko Nafarroako Foru Erkidegoko Saria: Marino Alonso irabazle.

 Mundua 
 1898ko Home Nations Txapelketa bigarren urtez jarraian ez zen amaitu eta txapeldunik gabe gelditu zen ekitaldia.

 Jaiotzak 

 Euskal Herria 
 1755 – Pedro Enparan, gipuzkoar noble eta politikaria.
 1794 – Jose Antonio Muñagorri, gipuzkoar militarra (h. 1841).
 1865 – Eduardo Urkiola, bizkaitar margolaria (h. 1932).
 1874 – Esteban Lasa, gipuzkoar apaiza (h. 1959).
 1887 – Ignacio Baleztena Azkarate, nafar abokatu, idazle eta politikari karlista (h. 1972).
 1893 – Resurrección Hernández Gil, 109 urte bizi izan zen euskal herritarra (h. 2002).
 1903 – Marcelino Galatas, eusko-filipinar futbolaria, Manilan (h. 1994).
 1904 – Roman Irigoien Mitxelena, gipuzkoar sendagile eta olerkaria (h. 1978).
 1909 – Andrés García Calle, Errepublikaren alde borrokatu zen Espainiako Aireko Armadako bizkaitar hegazkinlaria (h. 1973).
 1916 – Felipe Ugarte, espainiar militarra, Donostiako alkatea frankismo garaian (h. 1988).
 1927 – Tomás Oñaederra, bizkaitar txirrindularia (h. 2025).
 1943 – Itziar Aizpurua, ezker abertzaleko gipuzkoar politikaria.
 1952 – Salva Iriarte, gipuzkoar futbolari ohi eta entrenatzailea.
 1955 – Emilio Olabarria, bizkaitar politikari eta legelaria.
 1963 –
 Pierre Arthapignet, zuberotar errugbilari ohia.
 Fernando Martinez de Gereñu, arabar txirrindulari ohia.
 1966 –
 Floren Aoiz, ezker abertzaleko nafar politikaria, idazlea eta iruzkingilea.
 Diego Vasallo, gipuzkoar musikari eta konposatzailea, Duncan Dhu taldeko kidea.
 1967 – Jon Sistiaga, gipuzkoar kazetaria eta gerra-berriemailea.
 1968 –
 Jorge Garcia Sertutxa, bizkaitar ETAkidea, Juan Karlos I.a Espainiakoa erregea erailtzea saiatzegatik gartzelaratua.
 Joxan Oiz, euskal kazetaritzan aritutako irakaslea.
 1972 – Goiuri Aldekoa-Otalora, bizkaitar argazkilaria eta ikus-entzunezkoen zuzendari eta ekoizlea.
 1973 – Unai Basurko, euskal marinel eta bela-estropadalaria, munduari bakarrean bira eman dion bigarren itsasgizon euskal herritarra.
 1975 – Imanol De la Sota, bizkaitar futbol entrenatzailea.
 1980 – Aritz Begino, nafar pilotari ohia.
 1981 – Julien Peyrelongue, lapurtar errugbilari ohia.
 1985 – Jon Rekondo, nafar aizkolaria.
 1988 – Nikolas Blain, lapurtar politikaria.
 1989 – Bingen Erdozia, gipuzkoar futbolaria.
 1993 – Ander Okamika, bizkaitar txirrindularia.
 1994 – Ane Legarreta, bizkaitar orkestra zuzendaria.
 1996 –
 Eider Lizarbe, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
 Estanislao Marcellán, gipuzkoar futbolaria.
 1998 – Israel Pagaldai, GIB birusarekin kutsatua egoteagatik ikastetxetik kanporatu zuten lehen euskal haurra (j. 1984).
 2001 – Gaizka Aiesa, nafar futbolaria.
 2003 – Unai Goti, bizkaitar futbolaria.
 2007 – Eñaut Urkaregi, gipuzkoar txirrindularia.

 Mundua 
 1511 – Ashikaga Yoshiharu, Ashikaga shogunerriko hamabigarren shoguna (h. 1550).
 1602 – Maria Jesusena Ágredakoa, espainiar moja frantziskotar kontzepzionista eta gaztelaniazko idazle mistikoa (h. 1665).
 1614 – Jahanara Begum, mongolen printzesa, poeta (h. 1681)
 1647 – Maria Sibylla Merian, alemaniar naturalista, esploratzailea eta margolaria (h. 1717).
 1653 – Jurgi Danimarkakoa, Britainia Handiko printze ezkontidea (h. 1708).
 1719 – Johann Wilhelm Ludwig Gleim, alemaniar idazlea (h. 1803).
 1725 – Giacomo Casanova, italiar abenturazalea (h. 1798).
 1793 – Thomas Addison, ingeles sendagilea (h. 1860).
 1795 – Étienne-Jean Georget, fantziar psikiatra aitzindaria (h. 1828).
 1796 – Ana María Campos, Venezuelako Independentzia Gerrako heroia (h. 1828).
 1798 – August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, alemanezko olerkari eta filologoa (h. 1874).
 1805 – Hans Christian Andersen, danimarkar idazlea (h. 1875).
 1827 – William Holman Hunt, ingeles margolaria, Anaidi prerrafaelitaren sortzailetako bat (h. 1910).
 1838 – Léon Gambetta, frantziar politikaria (h. 1882).
 1840 – Emile Zola, frantziar idazlea (h. 1902).
 1859 – Anatol ar Braz, bretainierazko idazlea (h. 1926).
 1861 – Chung Ling Soo, estatubatuar ilusionista (h. 1918).
 1862 – Nicholas Murray Butler, estatubatuar filosofo, diplomazialari eta irakaslea, 1931ko Bakearen Nobel Saria (h. 1947).
 1873 – Virginia González Polo, espainiar buruzagi politiko eta feminista (h. 1923).
 1874 – João Evangelista de Lima Vidal, portugaldar elizgizona (h. 1958).
 1877 – Olga Kalantarova, errusiar piano-jotzailea eta irakaslea (h. 1952)
 1878 – Edward Kasner, estatubatuar matematikaria, googol terminoaren dibulgatzailea (h. 1955).
 1883 – Mariam Tatexvili-Ratiani, Mariam Gariquli, georgiar idazle eta aktorea (h. 1960).
 1889 – María del Refugio García, mexikar maistra, sufragista eta aktibista (h. 1973)
 1891 – Max Ernst, alemaniar artista (h. 1976).
 1892 – Klavdia Ode-Vasilieva, palestinar-errusiar arabista eta irakaslea (h. 1965).
 1894 – Charles Osborne, 69 urtez jarraian zotina izan zuen estatubatuarra (h. 1991).
 1899 – Robert Hill, britainiar biokimikaria (h. 1991).
 1900 – Roberto Arlt, argentinar idazle, kazetari eta asmatzailea (h. 1942).
 1903 – Virgínia Amposta Amposta, kataluniar sindikalista eta maistra (h. 1939).
 1905 – Edmond Jouhaud, frantziar jenerala (h. 1995).
 1914 – Alec Guinness, ingeles aktorea (h. 2000).
 1924 – Daria Diachenko, sobietar partisanoa, Sobietar Batasuneko Heroia (h. 1944).
 1925 – George MacDonald Fraser, eskoziar idazlea (h. 2008).
 Emma Pérez Ferreira, argentinar fisikaria, zientzialaria eta irakaslea (h. 2005)
 1926 – Jack Brabham, 1 Formulako australiar pilotua (h. 2014).
 1927 – Ferenc Puskás, hungariar futbolaria, historiako jokalari onentsuenetako bat (h. 2006).
 1928 –
 Serge Gainsbourg, frantziar musikari, musikagile, abeslari, idazle, aktore eta zinemagilea (h. 1991).
 Cheikh Hamidou Kane, frantsesezko senegaldar idazlea.
 1930 – Rosalind Fox Solomon, estatubatuar argazkilaria (h. 2025).
 1931 – Reizo Fukuhara, japoniar futbolaria (h. 1970).
 1932 – Jumana El Husseini, palestinar margolari garaikidea (h. 2018)
 1933 – György Konrád, hungariar idazle eta soziologoa (h. 2019).
 1934 – Paul Cohen, estatubatuar matematikaria (h. 2007).
 1936 –
 Abdelhamid Brahimi, Aljeriako lehen ministroa (h. 2021).
 Aurelio Galfetti, suitzar arkitektoa (h. 2021).
 1937 – Antoni Ros-Marbà, kataluniar orkestra-zuzendaria.
 1938 – José Garay de Pablo, matematikari espainiarra (h. 2026).
 1939 – Marvin Gaye, estatubatuar musikaria, abeslari eta soul, smooth soul, quiet storm eta blaxploitation ekoizlea (h. 1984).
 1941 – Ludwika Wujec, poloniar fisikari, irakasle eta politikaria (h. 2024).
 1942 – Leon Russell, estatubatuar musikari, pianojole, gitarrajole eta kantautorea (h. 2016).
 1943 – 
 Teresa Jordá Vitó, kataluniar akuarela margolaria.
 Annalena Tonelli, italiar misiolari katoliko eta ekintzailea (h. 2003).
 1945 – Linda Hunt, estatubatuar zinema, telebista eta antzerkiko aktorea.
 1946 – Carol Dunlop, estatubatuar idazlea, itzultzailea, ekintzailea eta argazkilaria (h. 1982).
 1947 –
 Paquita la del Barrio, mexikar rantxera abeslaria (h. 2025).
 Emmylou Harris, estatubatuar country eta country rock musikagile, abeslari eta jotzailea.
 Camille Paglia, statubatuar filosofoa, irakaslea, idazlea, intelektuala eta kritikari soziala.
 1950 –
 Marcial Dorado, galiziar narkotrafikatzailea.
 Zhang Yimou, txinatar zinema zuzendaria.
 1951 –
 Georges Ibrahim Abdallah, Libanoko militantea, Europan arrazoi politikoengatik espetxean denbora gehien daraman presoa.
 Moriteru Ueshiba, aikidoko japoniar maisua.
 1952 – Leon Wilkeson, estatubatuar baxu-jotzailea, Lynyrd Skynyrd taldeko kidea (h. 2001).
 1953 – Malika Ufqir, marokoar idazlea.
 1954 – Yuji Kishioku, japoniar futbolari ohia.
 1955 – Michael Stone, Ipar Irlandako paramilitar leialista, 1988an IRAko hiru lagunen hiletan jendetza granada eta pistolarekin erasotzeagatik ezaguna.
 1956 – Pilar de la Oliva, espainiar magistratua.
 1959 –
 Alberto Fernández, Argentinako presidentea.
 Juha Kankkunen, finlandiar rally pilotua.
 John Lauridsen, daniar futbolari ohia.
 Mai Masri, palestinar zinemagilea.
 1960 – Linford Christie, britainiar atleta ohia, abiadura probatan aditua.
 1961 –
 Emmanuel Issoze Ngondet, Gabongo lehen ministroa (h. 2020).
 Keren Woodward, ingeles pop abeslari eta musikagilea.
 Cécile Roumiguière, frantziar idazlea.
 1963 – Jeevanandam Amalanathan, indiar apezpiku katolikoa.
 1965 –
 Rodney King, estatubatuar taxilaria, 1991n Los Angelesko poliziak emandako jipoi bategatik ospetsua (h. 2012).
 Cristina López Schlichting, espainiar kazetaria eta COPE irrati-kateko esataria.
 1966 – Masahiro Sukigara, japoniar futbolari ohia.
 1967 – Isabel Marant, frantziar moda-diseinatzailea.
 1969 – Maita Sanchez, filipinar aktore eta politikaria (h. 2024).
 1971 –
 Francisco Arce, paraguaitar futbolari ohia.
 Edmundo Alves de Souza Neto, brasildar futbolari ohia.
 Todd Woodbridge, australiar tenislari ohia.
 1972 – Masahiro Ando, japoniar futbolari ohia.
 1974 – Tayfun Korkut, turkiar-alemaniar futbolari ohia.
 1975 –
 Christian Heule, suitzar ziklo-kross txirrindularia.
 Pedro Pascal, txiletar-estatubatuar aktorea.
 Oscar Téllez, espainiar futbolari ohia.
 1976 –
 Rory Sabbatini, hegoafrikar-eslovakiar golfaria.
 Takahiro Yamanishi, japoniar futbolari ohia.
 1977 – Michael Fassbender, irlandar-alemaniar aktorea.
 1978 – Jaime Ray Newman, estatubatuar aktorea.
 1979 – Lindy Booth, kanadar aktorea.
 1980 – Filipa Gonçalves, portugaldar modelo eta aktorea.
 1984 – Miguel Ángel Moyà, espainiar futbolaria.
 1986 – Drew Van Acker, estatubatuar aktore eta modeloa.
 1987 – 
 Shane Lowry, irlandar golflaria.
 Dalma Maradona, argentinar aktorea.
 1990 – Cristina Dassaeva, esainiar gimnasta erritmiko ohia, Cheerleading eta modeloa.
 1988 – Kimber James, estatubatuar emakumezko aktore pornografiko ohi eta modelo transexuala.
 1999 –
 Sümeyye Aydoğan, turkiar aktorea, kantari eta modeloa.
 Malena Cavo, argentinar eskubaloi jokalaria.
 2001 – Judith Fernández, galiziar aktorea, abeslaria eta dantzaria.
 2002 – Elisa Confortola, italiarra, pista laburreko abiadurako patinatzaile olinpikoa.
 2004 – Diana Xnaider, errusiar tenislaria.

 Heriotzak 

 Euskal Herria 
 1305 – Joana I.a Nafarroakoa, Xanpaina eta Brieko kondesa, Nafarroako erregina eta Frantziako erregina ezkontidea (j. 1273).
 1562 – Diego Alaba Eskibel, arabar apaiza eta legelaria, Kordoban.
 1825 – Pedro Antonio Olañeta, euskal militar eta politikaria, Bolivian (j. 1770).
 1871 – Paul Barroilhet, lapurtar opera abeslaria, baritonoa, Parisen (j. 1810).
 1907 –
 Eduardo Victoria de Lezea, bizkaitar politikari liberal eta abokatua, Bilboko alkatea (j. 1835).
 Wentworth Webster, Euskal Herrian bizi izandako idazle britaniar idazle euskaltzalea (j. 1828).
 1924 – José María Olabarri Massino, bizkaitar enpresaria (j. 1849).
 1984 – Angela Figuera Aymerich, gaztelaniaz idatzi zuen bilbotar olerkaria, Madrilen (j. 1902).
 1998 – GIBek afektaturiko gaztea hil zen. Gaixotasuna zela eta, Iurretako eskola batetik kanporatu zuten.
 2001 – Jesús Romeo, nafar politikari eta enpresaria, Madrilen (j. 1916).
 2009 – Luis Peña Gantxegi, gipuzkoar arkitektoa (j. 1926)
 2013 – Joaquín Gómez Peruyera, bizkaitar futbolaria, Santanderren (j. 1937).
 2020 –
 Anttoni Etxeberria, gipuzkoar tabernaria eta zerbitzaria (j. 1914).
 Jesus Rikardo Urteaga Repullés, Txetxu, gipuzkoar ETAkidea, Caracasen (j. 1958).
 2025 – Arantxa Lete Bergaretxe, gipuzkoar irakaslea, herri eragile feminista eta abertzalea (j. 1945).

 Mundua 
 1118 – Balduino I.a Jerusalemgoa, Jerusalemgo lehen erregea.
 1272 – Rikardo Cornwallekoa, erromatarren erregea (j. 1209).
 1416 – Aragoiko Fernando I.a errege katalanaragoiarra (j. 1380).
 1507 – San Frantzisko Paolakoa, italiar aszeta (j. 1416).
 1520 – Luis de Mendoza, espainiar itsasgizon eta esploratzailea.
 1572 – Elixabete Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa jaiotzez eta Guelderseko dukesa ezkontzaz (j. 1494).
 1582 – Ichijō Nobutatsu, Takeda Shingenen hogeita lau jeneraletako bat (j. 1539).
 1657
 Fernando III.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (j. 1608).
 Jean-Jacques Olier, frantziar apaiz eta idazlea (j. 1608).
 1709 – Giovanni Battista Gaulli, italiar Barroko eta Rococoko margolaria (j. 1639).
 1791 – Honoré Mirabeau, Frantziako Iraultzako politikaria (j. 1749).
 1817 – Johann Heinrich Jung-Stilling, alemaniar idazlea (j. 1740).
 1851 – Rama III.a, Siamgo erregea (j. 1788).
 1861 – Peter Georg Bang, Danimarkako lehen ministroa (j. 1797).
 1871 – Francisco Javier de Istúriz, Espainiako presidentea (j. 1790).
 1872 – Samuel Morse, estatubatuar asmatzailea (j. 1791).
 1875 – Frantzisko Coll, Aita Coll, kataluniar domingotar erlijiosoa, misiolaria eta Anunciatako Ahizpa Domingotarren fundatzailea (j. 1812).
 1912 – Hedda Anderson, suediar idazle eta irakaslea (j. 1832).
 1914 – Paul Heyse, alemaniar idazlea (j. 1830).
 1922 – Hermann Rorschach, suitzar psikiatra eta psikoanalista (j. 1884).
 1928 – Theodore William Richards, estatubatuar kimikaria, 1914ko Kimikako Nobel Saria (j. 1868).
 1930 – Zewditu, Etiopiako Inperioko enperatriza (j. 1876).
 1931 – Katharine Tynan, irlandar poeta eta idazlea (j. 1859).
 1933 – Guerau de Liost, kataluniar politikari eta poeta (j. 1878).
 1944 – Daria Diatxenko, sobietar partisanoa, Sobietar Batasuneko Heroia (j. 1924).
 1949 – Carlo Galetti, italiar txirrindularia (j. 1882).
 1952 – Bernard Lyot, frantziar ingeniaria (j. 1897).
 1953 – Hugo Sperrle, alemaniar militarra (j. 1885).
 1965 – Jens Hundseid, Norvegiako lehen ministroa (j. 1883).
 1966 – C. S. Forester, ingeles eleberrigilea (j. 1899).
 1970 – Faysal al-Shaabi, Hego Yemengo lehen ministroa (j. 1935).
 1973 –
 Jascha Horenstein, ukrainar zuzendari judua, Bruckner eta Mahleren goi-mailako interpretatzailetzat joa (j. 1898).
 Alfred Schmitt, frantziar astronomoa (j. 1907).
 1974 – Georges Pompidou, Frantziako presidentea (j. 1911).
 1976 – Taos Amrouche, aljeriar idazle eta abeslaria, eleberri bat argitaratu zuen lehen emakume aljeriarra (j. 1913).
 1987 – Buddy Rich, estatubatuar bateria-jotzailea eta jazzeko orkestra-zuzendaria (j. 1917).
 1988 – Euros Bowen, galestar poeta (j. 1904).
 1990 – Aldo Fabrizi, italiar aktorea (j. 1905).
 1995 – Hannes Alfvén, suediar astronomo eta fisikaria, 1970eko Fisikako Nobel Saria (j. 1908).
 2002 –
 John Robinson Pierce, estatubatuar ingeniaria, satelite bidezko komunikazioen aitzindaria (j. 1910).
 Shigeo Sugimoto, japoniar futbolaria (j. 1926).
 2003 – Terenci Moix, kataluniar idazlea (j. 1942).
 2004 – Lynne Karen Deutsch, estatubatuar astrofisikaria, izpi infragorrien astronomian espezializatua (j. 1956).
 2005 – Joan Paulo II.a, aita santua (j. 1920).
 2007 –
 Henry Lee Giclas, estatubatuar astronomoa (j. 1910).
 Tsuguo Hongo, japoniar mikologoa, Agaricales ordenaren biogeografia eta taxonomian espezialista (j. 1923).
 2008 – Jacques Bondon, frantziar musikagilea (j. 1927).
 2015 – Manoel de Oliveira, portugaldar zinema zuzendaria (j. 1908).
 2016 – Gato Barbieri, argentinar jazz saxofoi-jotzaile eta musikagilea (j. 1932).
 2018 – Winnie Mandela, hegoafrikar politikaria (j. 1936).
 2020 – Goyo Benito, espainiar futbolaria (j. 1946).
 2022 – Leonel Sánchez, txiletar futbolaria (j. 1936).
 2024 –
 John Barth, estatubatuar idazle postmodernista (j. 1930).
 Maryse Condé, idazlea, feminista eta Karibeko kultura afrikarraren zabalkundeko ekintzailea (j. 1934).
 Zhang Lixiong, txinatar politikari eta militarra (j. 1913).
 2025 – Khamtai Siphandon, Laosko presidentea (j. 1924).

 Jaiak eta urteurrenak 
 Sehaska egutegiko izendegia: Harkaitz/Arkaitza eta Harritxu/Harri.
 Haur eta gazte literaturaren nazioarteko eguna.
 Autismoari buruzko Kontzientziaziorako Nazioarteko Eguna.

 Kanpo estekak 

Apirilaren 1 | Urteko egutegi | Apirilaren 3
Kategoria:Urteko egunak