Ugao

UgaoEuskaltzaindia: 145. araua: Bizkaiko herri izendegia. (ofizialki Ugao-Miraballes) Bizkaiko hegoaldeko udalerri bat da, Arratia-Nerbioi eskualdekoa. Bilbotik 15 kilometro hegoaldera dago, Nerbioi ibaiaren arroan. Herrigunea itsas mailatik 81 metro gorago dago; udalerriak 4,54 km2 ditu guztira, eta . urtean  biztanle zituen.

 Geografia 
Ugaoko orografia malkartsua da. Ez du tontor garairik, baina zaila da bertan toki laurik aurkitzea. Mendiz inguratutako haran batean dago. Mendebaldean udalerriko punturik altuena Artanda mendia da (547 m), eta ekialdean Pagasarri mendiaren magalek osatutako zenbait muinotxo daude. Nerbioi ibaiak hegoaldetik iparraldera zeharkatzen du udalerria. Haran estuan kokatua dago ibaia, eta ekialdetik Zeberio erreka jasotzen du ibaiadar nagusi. Udalerrian badaude Nerbioira isurtzen diren beste errekasto batzuk ere.

 Udalerri mugakideak 
Inguruan dituen udalerriak hauek dira: Arrigorriaga, iparraldean; Arrankudiaga, mendebalde eta hegoaldean; eta Zeberio, ekialde eta hegoaldean.

 Auzoak 
Herrigunea txikia da: alde zaharra kale bakarrak osatzen du, kale nagusiak alegia, eta inguruetan azken urteotan eraikitako auzo berriak daude.

Horrez gain, landa-auzo txikiak ditu Ugaok: Udiarraga, Arandia, Markio, Basakoetxe, Elosu, Astibi, Beretxa, Iturrigorrialde, Ondategui, Urkemendi, Usila, Lupardo, Leitoki eta Dimutio-Etxebarri

 Demografia 

 Politika 
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, EAJko Ekaitz Mentxaka hautatu zuten alkate. EAJk zazpi zinegotzi lortu zituen, eta Bilduk lau.

2015eko udal hauteskundeen emaitzen ondorioz, Ekaitz Mentxakak alkate postua berretsi zuen. EAJk zortzi zinegotzi lortu zituen, eta Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bilduk hiru.

 Alkateen zerrenda 
 Agintaldia  Alkatea  Alderdia 1991-2007  Jose Luis Kortajarena  EAJ 2007-2011 Izaskun Landaida Larizgoitia  EAJ 2011- Ekaitz Mentxaka Corral  EAJ

 Kultura 
 Monumentuak 
 San Bartolome eliza
 Udiarragako Gure Amaren ermita

 Euskara 
Herriko hizkera mendebaldeko euskararen —bizkaieraren— sartaldeko multzoan sailkatu du Koldo Zuazo hizkuntzalari ezagunak.

Euskaldun kopurua handituz joan da Ugaon azken 20 urtean.

 UrteaEuskaldunakIa-euskaldunakErdaldunak198627,512,560,0199127,124,148,9199635,317,147,7200136,523,240,3

Hala ere, kale erabileraren neurketek erakusten dute euskararen erabilera jaitsi egin dela Arratia-Nerbioi eskualdean.

 Jaiak eta ospakizunak 
Jai nagusia Udiarragako Ama Birjinaren omenezkoa da, irailaren 8an ospatua.

 Ugaotar ospetsuak 
 Jose Ramon Egia Madariaga (1823-1879), arkitektoa.
 Luis Maria Larrea (1918-2009), apezpikua.
 Jose Maria Maguregi (1934-), futbolaria eta futbol entrenatzailea.
 Pedro Maria Onaindia Borde (1935-), futbolaria. 
 Maite Idirin Solatxi (1943-), euskal abeslaria
 Josu Abrisketa (1948-) etakide historikoa.
 Josu Urrutikoetxea (1950-), etakidea eta politikaria.
 Izaskun Landaida (1969-), politikaria eta enpresa administratzailea. Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeko zuzendaria. 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Bizkaiko udalerrien zerrenda

 Kanpo estekak 

 Ugaoko Udalaren webgunea