Abaigar

Abaigar ([aβaiɣaɾ]) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrerrian kokatua, Lizarrako merindadean. Uste da herriaren izena euskarazko (h)abe igar grafiatik datorrela, "zuhaitz lehorra" esan nahi duena. Itsas mailatik 498 metro gorago dago, eta Nafarroako hiriburu Iruñetik 58 kilometrora. Abaigarrek  biztanle zituen . urteko erroldaren arabera.

 Historia 
Udalerriaren jatorria XIII. mendekoa da, Iranzuko monasterioak gaur egun Abaigar osatzen duten ondasunak zituela frogatuta dagoen garaikoa. XIX. mendearen erdialdera arte, udalerria Egako Haraneko herri bat izan zen; hala ere, 1846an udalerri hori desagertu zenean, Abaigarrek udal propioa bereganatzea lortu zuen.

 Geografia 
 Inguru naturala eta kokapena 
Abaigar Lizarrako merindadearen mendebaldean dago, Lizarra eta Gasteiz arteko errepide zaharretik gertu. Herrira heltzeko Murietan hasten den NA-7455 errepidea hartu behar da, eta lau kilometroren ostean ailegatzen da Abaigarko herrigunera. Herrigune txikia izan arren, bi kale nagusi daude, San Vizente kalea eta Kale Nagusia.

Udalerriak Murietarekin egiten du muga iparraldean, Villamayor de Monjardinekin ekialdean, Olexuarekin hegoaldean, eta Okorekin mendebaldean.

 Klima eta landaredia 
Klima mediterraneo kontinental motakoa da, udak nahiko beroak eta negu hotzekin. Urteko batez besteko tenperatura 9 gradu ingurukoa eta prezipitazioak 700 eta 800mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak 90 izaten dira, batez ere udaberri eta udazkenean.

Landaredia klima mediterraneokoa da, eta nahiz eta gizakiaren eraginez jatorrizko basoen azalera asko galdu den, oraindik ere 68 hektarea pago kontserbatzen dira, laborantza lurren artean.

 Demografia 

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko etorkin bakarra bizi zen herrian, biztanleriaren %0,99a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

 Politika 
 Udal hauteskundeak 
CIA herri ekimeneko Maria Clara Gurrea Lantz atera zen Abaigarko alkate 2007ko udal hauteskundeetan, bere taldeak udaleko bost ordezkariak lortu baitzituen. Boto baliogabeak lau izan ziren (emandako boto guztien %5,71) eta boto zuriak sei (%9,09). Abstentzioa %33,96 izan zen.

+Abaigarko Udala (2007) Alderdia  Botoak  Aukeratua? Raquel Aiukar Tardienta (CIA)  39  Bai Jame Salvador Alegria (CIA)  36  Bai Angel Maria Lopez Martinez (CIA)  29  Bai Maria Clara Gurrea Lantz (CIA)  26  Bai Antonio Guinea Crespo (CIA)  17  Bai
2011n AIA (Agrupación de Independientes de Abáigar, independenteak) izeneko zerrenda izan zen bakarra; 39 boto eskuratuta, zerrendako kidea zen Álvaro Pérez de Aransolo Fernández izendatu zuten alkate.

 Udaletxea 
 HELBIDEA: San Vizente kalea, z/g

 Alkateak 

Hauek izan dira Abaigarko azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Florentino Lopez Fernandez 1979 1983 Independenteak Jesus Guinea Crespo 1983 1987 Independenteak Ramon Zabal Arizaleta 1988 a 1991 Kudeaketa batzordea Juan J. Fernandez Lorz 1992 b 1995 Kudeaketa batzordea Francisco Javier Iriberri Gomez de Segura 1995 1999 Independenteak Francisco Javier Iriberri Gomez de Segura 1999 2000 c Independenteak Jesus Guinea Crespo 2000 2003 Kudeaketa batzordea Jesus Guinea Crespo 2003 2007 Independenteak Maria Clara Gurrea Lanz 2007 2011 CIA Alvaro Perez de Aransolo Fernandez 2011 2015 Agrupacion de Independientes de Abaigar Jose Luis Gomez Sarasua 2016 d 2019 Independenteak Gorka Alegria Saralegui 2019 2023 Independenteak Alvaro Perez de Aransolo Fernandez 2023 Jardunean Independientes por Abaigar
a 1987an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

b 1991an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

c Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

d 2015eko hauteskundeetan ez zen zerrendarik aurkeztu.

 Kultura 
 Euskara 
Nafarroako gobernuak 1986an onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Abaigar eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zuen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %1,02k zekien euskaraz hitz egiten. 2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.

 Jaiak eta ospakizunak 
Abaigarko jaiak uztailaren 12an ospatzen dira, eta lau egun irauten dute.

 Zerbitzuak 
Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea, zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Abaigar eta eskualdeko beste hainbat herritan.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Nafarroako udalerrien zerrenda

 Kanpo estekak 

  Abaigarri buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
 Abaigarko Kale nagusia Google Street View-n.