Ziordia

Ziordia Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Sakana haraneko Burunda eskualdekoa. Arabarekiko mugan dago, Iruñeko merindadean.  biztanle zituen . urtean, eta Iruñea hiriburutik 55 kilometro mendebaldera dago.

 Izena 
Ziordia izenaren amaierako -a artikulua da, eta deklinatzean honela egin behar da: Ziordia, Ziordiarekin, Ziordian..., baina Ziordiko, Ziorditik, Ziordira... Era berean, izen honek bere azken -a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Ziordi maitea, Ziordi osoan, Gure Ziordi hau...

Honela ahoskatzen da: [s̻ioɾðia]

 Geografia 
 Ingurune naturala
 thumb | ezkerrera | Zirauntza ibaia, Ziordia zeharkatzen.

Gasteiztik Iruñerako bidean, Nafarroa Garaiko lehen herria da Ziordia. Inguru oso menditsua du, Pirinioak kenduta hor baitaude Euskal Herriko mendirik altuenak: Aizkorri (1528 m), Beriain (1494 m), Aratz (1443 m), Aralar (1350 m), Arbarain (1116 m), Urbasa (1096 m), Beorkolarre (1008 m)...

Asparrenean (Araba) sortzen den Zirauntza ibaiak zeharkatzen du herria.

 Mugakideak 
Ziordiak mugakide ditu Altsasu iparraldean, Olatzagutia ekialdean, Urbasa mendilerroa hegoaldean, eta Asparrena (Araba) eta Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorra mendebaldean.

 Historia 
1462an Joan II.a Aragoikoak Lanzarot Ziordikoa aitoren semeari eman zion zerga bat jasotzeko eskumena. Zerga horrek gailurdea izena zuen. Gainera, Ziordian zegoen bidesariko dirua jasotzeko eskubidea ere eman zion. 1575ean Inkisizioak sorginkeriaren aurkako prozesuak hasi zituen, bereziki Ziordian eta Urdiainen.

 Demografia 

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 33 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %10,03 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren antzera).

 Politika 
 Udal hauteskundeak 
2007an udal hauteskundeak Nafarroa Bai alderdiak irabazi zituen, eta alderdi horretako Jesús Arrese Galbete hautagaia alkate bilakatu zen. Urte horretan Udaleko zazpi zinegotziak lortu zituen, gehiengo osoa; Espainiako Alderdien Legearen eraginez ezker abertzaleak ezin izan zuen legezko zerrendarik aurkeztu, eta balio gabeko botoak 109 izan ziren (emandako guztien % 44,49). Boto zuriak zortzi (% 5,88) eta abstentzioa % 21,73 izan ziren.

+Ziordiko Udala (2007) Alderdia  Botoak  Zinegotziak Nafarroa Bai  128  7

2011ko udal hauteskundeetan ere Jesús Arrese aukeratu zuten alkate, NaBai 2011ren izenean; Bilduri zinegotzi baten aldea atera zion.

+Ziordiko Udala (2011) Alderdia  Botoak  Zinegotziak NaBai 2011  146  4 Bildu  129  3

2015eko udal hauteskundeetan EH Bildu alderdiak irabazi eta gaur egungo alkatea Francisco Javier Bengoetxea da.

+Ziordiko Udala (2015) Alderdia  Botoak  Zinegotziak EH Bildu    4 Geroa Bai   3

 Udaletxea 
Udaletxea elizatik gertu dago, eta hiru solairu dauzka. Eraikinean, udal bulegoez gain, liburutegia, anbulatorioa eta etxebizitzak daude. XX. mendearen amaieran hainbat berrikuntza egin ziren udaletxean (2,4 milioi pezeta gastatuta). Ziordiko Udaleko idazkaria Urdiaingo idazkari ere bada.

 HELBIDEA: Andre Maria kalea, 76

 Alkateen zerrenda 
 2007-2011  Jesús Arrese Galbete  Nafarroa Bai 2011-2015  Jesús Arrese Galbete  NaBai 2011 2015-2019  Francisco Javier Bengoetxea  EH Bildu

 Azpiegiturak 

 thumb | eskuinera | Toki Eder pilotalekua, 2019. urtean berritua.

Egoitza nagusia Altsasun duen Altsasu, Olazti eta Ziordiko Zerbitzuen Mankomunitatea, arduratzen da Ziordian zaborra biltzeaz, ur horniduraz eta bestelako zerbitzuez.

 Garraioak 
La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Lineak honako ibilbide hau du:

 Gasteiz - Ilarratza - Argomaiz - Agurain - Munain - San Roman - Ibarguren - Andoin - Olatzagutia - Ziordia - Altsasu - Urdiain - Iturmendi - Bakaiku - Etxarri Aranatz - Arbizu - Lakuntza - Arruazu - Uharte Arakil - Irañeta - Ihabar - Hiriberri - Etxarren - Irurtzun - Eritze - Saratsa - Añezkar - Berriobeiti eta Iruñea

 Jaiak 
Ziordiko jaiak irailaren 8aren inguruan ospatzen dira, Andre Mariaren jaiotzaren omenez.

 Ondasun nabarmenak 

 thumb | eskuinera | Andre Mariaren Jasokundearen eliza.

 Jasokundearen eliza, XVI. eta XVIII. mendeen bitartean harriz eginiko eraikina.

 Ziordiar ospetsuak 
 Manu Sagastume (1945-2024), musikari, liburuzain eta ikertzailea.
 Olatz Irizar Martínez (1972-), kazetari eta politikaria.
 Jorge Azanza (1982-), txirrindulari profesional ohia, Euskadi Fundazioko kirol zuzendaria. Altsasun jaioa, Ziordian bizi da.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Nafarroa Garaiko udalerrien zerrenda

 Kanpo estekak 

 Ziordiko argazkiak, Lasonet.com webgunean.
  Ziordiari buruzko informazioa, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren webgunean.
 Dona Maria kalearen ikuspegia, Google Street View zerbitzuan.

Kategoria:Ziordia