Eltziego

Eltziego Arabako hegoaldeko udalerri bat da, Arabako Errioxa kuadrillakoa. Gasteiztik 46 bat kilometro hegoaldera dago. Izen bereko herria udalerriaren erdialdean dago. Udalak Zieko izena erabiltzen du bere webgunearen euskarazko bertsioaren zati batzuetan (Eltziego euskal izen arautuarekin batera), eta 2019ko udal hauteskundeak Zieko Bai alderdiak irabazi zituen.

 Geografia 
 Ingurune naturala 
Erliebe gutxiko eremuan dago Eltziego, Mayor izeneko ibaiak udalerria iparretik hegora zeharkatzen duela.

 Udalerri mugakideak 
 Iparraldean: Eskuernaga, Navaridas eta Guardia.
 Hegoaldean: Cenicero (Errioxako Autonomia Erkidegoa).
 Ekialdean: Guardia.
 Mendebaldean: Eskuernaga, Mañueta eta Errioxako Cenicero.

 Historia 
Herriaren berri zaharrak ditugu, 1067. urtekoak, hain zuzen, Donemiliaga Kukulako agiri batzuetan haren izena jada agertzen baitzen, El Cieko gisa. 1366. urtean, 15 etxe zeudela ziurtatzen zuen Nafarroako erresumak. 1368ko beste agiri batean, aldiz, Ilciego bezala agertzen zen.

Nafarroako Erresumakoa izan zen 1461 arte, ondoren Gaztelakoa. 1571. urtean, 150 etxe zeuden herrian. 1583an, Felipe II.ak hiribildu izendatu zuen, eta Guardiatik emantzipatzea lortu zuen, ordura arte haren menpe egon zen.

1864. urtean, 345 biztanle zituen.

 Ekonomia 
Eltziego Arabar Errioxako ardoaren ekoizle nagusietakoa da, Guardia eta Lantziegorekin batera. Azken boladan, ardoaren ekoizpenaz gain, gora doa horren inguruan sortutako turismoa.

 Demografia 

 Politika 

 2023-2027 legegintzaldia 

 Alkateak 

Hauek izan dira Eltziegoko azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Rafael Cruz Saenz Castro 1979 1983 Euskadiko Alderdi Sozialista Rafael Cruz Saenz Castro 1983 1987 Euskadiko Alderdi Sozialista Rafael Cruz Saenz Castro 1987 1991 Euskadiko Alderdi Sozialista Fidel Uribe Alonso 1991 1995 Euskadiko Alderdi Sozialista Fidel Uribe Alonso 1995 1999 Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra Rafael Cruz Saenz Castro 1999 2003 Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra Rafael Cruz Saenz Castro 2003 2007 Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra Rafael Cruz Saenz Castro 2007 2011 Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra Luis Aldazabal Ruiz de Viñaspre 2011 2015 Zieko Bai Luis Aldazabal Ruiz de Viñaspre 2015 2019 Zieko Bai Luis Aldazabal Ruiz de Viñaspre 2019 2022 a Zieko Bai Juan Carlos Uribe Rueda 2022 2023 Zieko Bai Juan Carlos Uribe Rueda 2023 Jardunean Zieko Bai

a 2022ko Urtarrilean Luis Aldazabal Ruiz de Viñaspre Alkatea zendu zen.

 Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:

 Kultura 
 Hizkuntza 
Gaur egun gaztelania da nagusi. Ezin dugu zehaztu bertako jatorrizko euskara galdu zen garaia. Hala ere, Eltziegoko euskara galtzea nonbait IX. eta XVI. mendeen artean kokatzen da.

XX. mendearen bukaeran eta XXI. mendearen hasieran euskara berreskuratzeko gertatutako prozesuaren ondorioz, 2011. urterako Eltziegoko populazioaren % 18 elebiduna zen.

 Jaiak 
 Otsailaren 5ean San Blas eguna ospatzen da.
 Uztailaren 2an Santa Isabel ospatzen da, herriak, itxuraz, santa horrekin zerikusirik ez badu ere. Egun horietan Eltziegoko banderari omenaldia egiten zaio.
 Jai nagusiak, Irailaren 7tik 11ra ospatzen dira, Plazako Andra Mariaren omenez. Ekitaldirik garrantzitsuenetakoa, txupinazoaren egunean egiten den Barrihueloko jaitsiera da, Zeledonek egiten duenaren antzekoa.
 Azaroaren 30ean San Andres ospatzen da, Eltziegoko elizaren patroiaren eguna.

 Ondasun nabarmenak 

 San Andres eliza: Eusko Jaurlaritzak monumentu historiko-artistiko izendatu zuen 1984an, eta kultura ondasun 2002an. Eraikinak aurrekari gotikoak dituen arren, homogeneotasun- eta trinkotasun-itxura handia du.San Andres elizaren izendapena EHAAn.
 Eltziegoko pikota.
 Herederos del Marques de Riscal izeneko upategi, spa eta hotela, Frank Gehry kanadar arkitektoak diseinatua. Gutxi gorabehera, 5.000 m2 eraiki ditu. Hotelak luxuzko 43 gela dauzka. Upategia bisita daiteke.

 Eltziegar ospetsuak 
 Francisco Navarrete Ladron de Guevara (?-1722), Mondoñedoko apezpikua.
 Andres Merino (1730-1787), elizgizon, paleografo eta idazlea.

 Herri eta hiri senidetuak 
Eltziego ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
  Boiro (Galizia)  Cussac-Fort-Médoc (Okzitania)  Idiazabal (Gipuzkoa)

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Arabako Errioxako kuadrilla

 Kanpo estekak 

 Eltziego, Arabako Errioxako turismoko webgunean
  Eltziegoko udalaren webgunea
  Eltziegori buruzko webgunea
  «Eltziego», Auñamendi Eusko Entziklopedia.