Urizaharra

Urizaharra (ofizialki Peñacerrada / Urizaharra) Arabako hegoaldeko udalerri bat da, Mendialdeko eskualdekoa. Gasteiztik 25 bat kilometrora dago, Trebiñu eta Errioxa artean. Izen bereko herria udalerriaren erdialdeko eremuan dago, Jugalez ibaiaren ezker bazterrean.

 Izena 
Urizaharra izenaren amaierako -a artikulua da, eta deklinatzean honela egin behar da: Urizaharra, Urizaharrarekin..., baina Urizaharrean, Urizaharreko, Urizaharretik, Urizaharrera... Era berean, izen honek bere azken -a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Urizahar maitea, Urizahar osoan, Gure Urizahar hau...

 Geografia 

Urizaharra mugatzen dute Trebiñuko Konderriko mendiek iparraldean, eta Kantabria mendilerroak hegoaldean. Udalerrian Artxabal mendia dago, 1.172 metroko garaiera duena.

Herrera mendateak udalerria lotzen du Errioxarekin.

754 metroko garaieran kokaturik dago.

 Udalerri mugakideak 

 Historia 
Urizaharreko Erdi aroko hiribildua XIII. mendean sortu zen.

Herritik gertu lau gazteluren hondarrak daude: Urizaharreko, Mendiluzeko, Herrerako eta Villamonteko gazteluenak, hain zuzen ere.

1838ko ekainaren 20 eta 22 artean, Lehen Karlistaldian, Urizaharreko gudua gertatu zen.

 Banaketa administratiboa 
Urizaharreko udalerria 7 herriz osatua dago:

 Baroja.
 Faidu.
 Lotza.
 Montoria.
 Pagoeta.
 Urizaharra (udalerriko hiriburua).
 Zumentu.

Horiek guztiek dute kontzejua. Barojak eta Zumentuk kontzeju bakarra osatzen dute. Besteek herri bakar bateko kontzejuak osatzen dituzte.

 Demografia 

2022ko erroldaren arabera, Urizaharra herriak 144 biztanle zituen.

2023ko urtarrilaren 1eko Eustateko datuen arabera, 151 biztanle horietatik, 88 gizonezko eta 63 emakumezko ziren. Adin taldeei dagokionez, biztanleen % 17,2 0 eta 19 urte bitartekoa zen; % 62,9, 20 eta 64 urte bitartekoa; eta % 19,9, 65 urte baino gehiagokoa.

 Politika 


 2023-2027 legegintzaldia 

 Alkateak 

Hauek izan dira Urizaharreko azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Adolfo Samaniego Samaniego 1979 1983 Zentro Demokratikoaren Batasuna Jose Luis Alonso Fernandez 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea Jose Luis Salazar Roa 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea Jose Luis Alonso Fernandez 1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea Eduardo Gonzalez Lopez de Lacalle 1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea Domingo Luis Montoya Campo 1999 2003 Euzko Alderdi Jeltzalea Luisa Maria Alonso Pinedo 2003 2007 Agrupacion Municipal Independiente Luisa Maria Alonso Pinedo 2007 2011 Agrupacion Municipal Independiente Edorta Alonso Pinedo 2011 2015 Agrupacion Municipal Independiente Juan Jose Betolaza Pinedo 2015 2019 Agrupacion Municipal Independiente Juan Jose Betolaza Pinedo 2019 2023 Agrupacion Municipal IndependienteJuan Jose Betolaza Pinedo 2023 Jardunean Agrupacion Municipal Independiente

 Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu udalerrian:

 Azpiegiturak 

 Kultura 
 Jaiak 
 Urriaren 6a: Arrosarioko Andre Mariaren eguna

 Ondasun nabarmenak 

 Hiribilduaren harresiaren hegoaldeko atari ikusgarria, herriaren kutsu militarra azpimarratzen duena.
 Jasokundeko Andre Mariaren eliza, XIII. mendekoa.
 Haitzeko Andre Mariaren eliza, Faidun.

 Urizahartar ezagunak 

 Diego Lorenzo Prestamero Sodupe (1733-1817), Ilustrazioko apaiz, kulturzale eta Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen kide nabarmena.
 Pedro Manuel Ramirez de la Piscina (?-1835), Ciudad Rodrigoko apezpikua.
 Haizea Alonso "Haizeatxo" (2001- ), rap abeslaria.

 Argazki galeria 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Arabako Mendialdeko kuadrilla
 Baroja
 Faidu
 Lotza
 Montoria
 Pagoeta
 Urizaharra, Lagran eta Lañuko Komunitatea
 Zumentu

 Kanpo estekak 

 «Urizaharra», Mendialdea eskualdeko webgune ofiziala.
  «Urizaharra», Auñamendi Eusko Entziklopedia.