Zenon Eleakoa

Zenon EleakoaEIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak (, Zínon ó Eleátis; Elea,  - ) eskola eleatikoko filosofo greziar bat izan zen. Gutxi ezagutzen da bere bizitzari buruz. Suda entziklopediaren arabera, bere bizitzaren gorenera (akme) 78. Olinpiadan (K.a. 468-465 urteak) heldu zen Franco Volpi: Enciclopedia de obras de filosofía: Zenón de Elea, 2297. orrialdea.. Platonen Parmenides lanean aipatzen da Parmenidesen jarraitzailea izan zela eta Atenasera lagundu zuela. Bertan, Zenonek dialektikaz jotzen zuen Parmenidesen teoriak arbuiatzen zituztenen aurka. Horrela, Parmenidesen ustezko monismoa defendatzearren Zenon monista zela eta Parmenidesen jarraitzailea izan zela ordea eztabadaigarriak da. Ikus:  Jonathan Barnes: Los presocráticos, 281-282 orrialdeak., mugimendua eta izatearen pluraltasuna ukatzen duten paradoxengatik da ezaguna. Horrela, Zenon mundua homogeneoa eta bakarra izan behar zuela probatzen saiatu zen, eta espazioa ez zegoela elementu ez-jarraiez osatuta baizik eta unibertso osoa unitate bakar bat zela. Historian zehar gutxietsia izan bada ere, bere dialektika hitz-joko hutsa dela argudiatuz, filosofo modernoek, Bertrand Russell kasu, bere paradoxen sakontasuna goraipatu dute Jonathan Barnes: op. cit., 277. orrialdea..

 Zenonen paradoxak 

Zenonek logoi edo argudio andana bat idatzi omen zuen gaztetan Parmenides bere maisua defendatzearren, pluraltasuna eta mugimendua baztertuz. Argudio hauetatik guztietatik bakan batzuk bakarrik heldu dira gaurdaino.

 Akiles eta dortoka 

Akiles eta dortoka protagonistak dituen paradoxa honetan, Akilesek dortoka bat harrapatu behar du. Dortoka 100 metrotara dago, adibidez. Akiles 100 metroak eginez hasieran dortoka zegoen punturaino iristerako, dortoka beste (demagun) 10 metro egin ditu eta hasierako puntu horretatik urrundu da. Akiles berriz ere abiatzen da dortoka harrapatzeko 10 metro eginez, baina bigarren tartea egin duenerako, dortokak hirugarren tarte bat (demagun metro bat) zabaldu du Akiles heltzen den puntutik. Eta horrela infinituraino luzatuz, Akilesek dortoka inoiz ez duela harrapatuko ondorioztatzen da. Esperientziak, ordea, azkenean Akilesek dortoka harrapatuko duela erakusten digu eta horretan datza paradoxa eta dialektikaren muina.

 Geziaren paradoxa 

Gezi bat airean irudikatu behar da. Istant batean gezia mugitzen dela egiaztatzeko, gezia dagoen puntura mugitu behar izan da eta doan puntura mugitu behar da. Istant horretan ez da mugitu dagoen puntura, bertan baitago ia. Eta doan puntura ere ez da joan, istant horretan puntu berean baita. Beraz, istant batean mugimendua posible ez denez, edozein istantetan ere mugimendua sortzea ezinezkoa da.

 Erreferentziak 

 Bibliografia 
 Aguirre, Javier eta Juaristi, Felipe (2004): "Sarrera" in Filosofo presokratikoak, Bilbo, Klasikoak. 
 Aguirre, Javier (2008): "Filosofiaren sorrera: Presokratikoak" in Agustin Arrieta (et al.): Filosofiaren historia, Donostia, Elkar. 
 Iturriotz, Ander (2004): "Helendarren Filosofia (I): Presokratikoak" in Joxe Azurmendi (et al.): Filosofiako Gida, Bilbo, UEU. 
 Iturriotz, Ander (2007): Lehen filosofia Heladen, Donostia, Jakin. 

 Kanpo loturak 
 Filosofo presokratikoak EHUren webguneko Klasikoak bilduman.

Kategoria:Filosofo presokratikoak
Kategoria:Antzinako Greziako filosofoak
Kategoria:K.a. V. mendeko filosofoak