Santiago de Compostela

Santiago de Compostela edo, izen historiko gisa, Compostelako Donejakue (galizieraz eta gaztelaniaz Santiago de Compostela) Coruñako probintziako udalerri historikoa da. Espainiako Galizia autonomia erkidegoko hiriburua denez, han dago Galiziako Xuntaren egoitza. Galiziako laugarren hiri jendetsuena da, 2009an 95.092 biztanle baitzituen.

1985ean, UNESCOk hiria gizateriaren ondare izendatu zuen, Donejakue bidearen amaiera baita.

 Geografia 
 Mugakideak 
Iparraldean Val do Dubra, Trazo eta Oroso, hegoaldean Teo, Vedra eta Boqueixón, ekialdean O Pino eta mendebaldean Ames udalerriak mugakide ditu.

 Ingurune naturala eta klima 
2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Santiagok oraindik ez zuela bete hondakin urak arazteko betebeharra. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.«El Tribunal de Justicia Europeo declara que España incumple la Directiva de Tratamiento de Aguas Residuales», iAgua, 2011-04-15. Eskuratze data: 2011-04-26.

 Parrokiak 
Santiago parrokiatan banatuta dago. Hemeretzi dira:

 Aríns (San Martiño)
 Bando (Santa Eulalia)
 A Barciela (Santo André)
 Busto (San Pedro)
 O Carballal (San Xulián)
 O Castiñeiriño (Nosa Señora de Fátima)
 Cesar (Santa María)
 Conxo (Santa María)
 O Eixo (San Cristovo)
 A Enfesta (San Cristovo) Fecha (San Xoán)
 Figueiras (Santa María)
 Grixoa (Santa María)
 Laraño (San Martiño)
 Marantes (San Vicente)
 Marrozos (Santa María)
 Nemenzo (Santa Cristina)
 A Peregrina (Santa María)
 Sabugueira (San Paio)
 San Caetano (Santiago) San Lázaro (Santiago)
 San Paio (Santiago)
 Santa Cristina de Fecha (Santa Cristina)
 Santiago de Compostela, Sar (Santa María)
 Verdía (Santa Mariña)
 Vidán (Divino Salvador)
 Villestro (Santa María)
 Vista Alegre (San Xoán)

 Ondasun nabarmenak 

Santiago de Compostelako eraikin nagusia Done Jakueren katedral erromanikoa da, Donejakue bidearen amaiera. Obradoiro enparantzan kokatzen da.

ezkerrera|250px|thumb|ezkerrera|Done Jakue katedrala
250px|thumb|eskuinera|Done Jakue katedraleko eskultura, hiriari izena ematen dion apostoluaren irudikapena. Apostulua zaldi zuriaren gainean ezpataz mairuak akabatzen.

 Demografia 
 Biztanleriaren bilakaera 1900  1930  1950  1981  2004  2005  2009 24.120  38.270  55.553  82.404  92.298  92.919  95.092

 Unibertsitatea 
Santiago de Compostelako Unibertsitatea XVI. mendekoa da, eta Galiziako unibertsitaterik garrantzitsuena da, historiaren aldetik eta bestela ere. Gaur egun 19 fakultate ditu bere barnean. Beste campus bat du Lugo hirian.

 Garraioak 

Hiriak garraiobidetzat ditu errepideak, trena eta Santiago de Compostelako aireportua (Lavacolla).

Tren geltokia 1873an eraiki zuten Cornes-en, West Galicia Railway Company-ren eskutik. Gaur egun, Galizia osoko erabiliena da, urtean milioi eta erditik gora bidaiarirekin. Zamora eta Coruña lotzen duen linearen barruan dago. Redondelarekin (Pontevedra) lotuta dago halaber. 2013ko uztailean, bestela, geltoki honetatik 2 km-tara gertatu zen Galiziako tren istripurik larriena, 80 pertsona hil zirenean.

 Kirolak 
Obradoiro Clube de Amigos do Baloncesto hiriko saskibaloi talde nagusia da, ACB Ligan jokatzen duena. Bestela, Sociedad Deportiva Compostela Santiagoko futbol talderik garrantzitsuena da, 4 denboraldiz Espainiako futbol ligako lehen mailan ibilitakoa.

 Konpostelar ospetsuak 
 Rosalía de Castro (1837-1885), idazlea.
 Antonio López Ferreiro (1837-1910), idazlea.
 Xerardo Fernández Albor (1917-2018), politikaria.
 Luz Fandiño (1931-2024), idazle eta aktibista.
 Xose Manuel Beiras (1936-), politikaria.
 Mariano Rajoy (1955-), politikaria.
 Suso de Toro (1956-), idazlea eta politikaria.

 Hiri senidetuak 
Santiago ondorengo hiriekin senidetuta dago:









 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Santiago (Txile)
 Santiago de Cuba

 Kanpo estekak 
  Santiago de Compostelako Udalaren webgunea
  Santiago de Compostelako Unibertsitatearen webgunea

Kategoria:Santiago de Compostela
Kategoria:Gizateriaren Ondarea Espainian
Kategoria:IX. mendean sortutako lekuak