Varsovia

Varsovia (polonieraz: Warszawa,  ahoskatua) Poloniako hiriburu eta hiri nagusia da. Errepublikako presidentearen, parlamentuaren eta beste autoritate zentralen egoitza da. Poloniako erdialdean, Vistula ibaiaren ertzean dago, Itsaso Baltikotik 360 kilometrora eta Karpatoetatik 300 kilometrora. 2009ko ekainan 1.711.466 biztanle zituen. Varsovia Europar Batasunako 9. hiririk jendetsuena da.

 Historia 
 1596an Sigismundo III.a Vasa erregeak Poloniako erresumaren hiriburua, eta Polonia-Lituania Mankomunitatearena, Krakoviatik Varsoviara aldatu zuen.
 Bigarren Mundu Gerra baino lehen Varsoviako komunitate judua Europako handiena zen: 350.000 lagun, hiriko populazio osoaren %30. Naziak 1939ko irailaren 29an sartu ziren Varsovian. 1940 urrian Varsoviako ghettoa eratu zuten eta bertan hiriko eta inguruko herrietako judu guztiak sarrarazi zituzten, 400.000 lagun 3,5 km2an. 1942ko uztailerako, gosez eta eritasunez, 83.000 judu hil zirenWarsaw, United States Holocaust Memorial Museum. Beste asko, 265.000 inguru, Treblinkako sarraski-esparrura eraman zituzten hiltzeraWarsaw Ghetto Uprising, United States Holocaust Memorial Museum.
 1945eko urtarrilaren 17an Sobietarrek hiria askatu zuten naziengandik.

 Klima 

 Barrutiak 
Barrutia Biztanleria Azalera (km2)Mokotów 220.682 35,4Praga Południe 178.665 22,4Ursynów 145.938 km2Wola 137.519 19,26Bielany 132.683 32,3Targówek 123.278 24,37Śródmieście 122.646 15,57Bemowo 115.873 24,95Białołęka 96.588 73,04Ochota 84.9909,7Wawer 69.896 79,71Praga Północ 69.510 11,4Ursus 53.755 9,35Żoliborz 48.342 8,5Włochy 38.075 28,63Wilanów 23.960 36,73Rembertów 23.280 19,30Wesoła 22.811 22,6Guztira 1.708.491 521,81

 Musika 
 Varsoviako Orkestra Filarmonikoa.

 Varsoviar ezagunak 
 Hugo Kołłątaj (1750-1812), politikari eta filosofoa.
 Stanisław Staszic (1755-1826), idazlea.
 Fryderyk Chopin (1810-1849), musikagilea.
 Bolesław Prus (1847-1912), idazlea.
 Władysław Reymont (1867-1925), idazlea.
 Maria Skłodowska-Curie (1867-1934), fisikari eta kimikaria.
 Kazimierz Funk (1884-1967), biokimikaria.
 Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885-1939), idazlea.
 Władysław Tatarkiewicz (1886-1980), filosofoa.
 Tadeusz Kotarbiński (1886-1981), filosofoa.
 Julian Tuwim (1894-1953), poeta.
 Witold Gombrowicz (1904-1969), idazlea.
 Maria Krüger (1904-1999), idazle eta kazetaria.
 Lidia Zamenhof (1904-1942), idazle eta itzultzailea.
 Konstanty Ildefons Gałczyński (1905-1953), poeta.
 Stanisława Angel-Engelówna (1908-1958), aktorea.
 Stefan Kisielewski (1911-1991), idazlea.
 Władysław Szpilman (1911-2000), piano jolea.
 Ryszard Kukliński (1930-2004), espioi eta militarra.
 Rena Rolska (1932-2024), abeslari, dantzari eta aktorea.
 Jacek Kaczmarski (1957-2004), abeslaria.

 Herri eta hiri senidetuak 
Varsovia ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
  Astana (Kazakhstan) (2002)
  Atenas (Grezia)
  Berlin (Alemania) (1991)
  Budapest (Hungaria) (2005)
  Buenos Aires (Argentina)
  Chicago (Illinois) (Ameriketako Estatu Batuak) (1995)
  Düsseldorf (Alemania) (1989)  Grozny (Errusia) (1997)
  Haga (Herbehereak) (1991)
  Hamamatsu (Japonia) (1990)
  Hanoi (Vietnam) (2000)
  Harbin (Txina) (1993)
  Île-de-France (Frantzia) (1990)
  Istanbul (Turkia) (1991)  Kharkiv (Ukraina)
  Kiev (Ukraina) (1994)
  Lviv (Ukraina)
  Madril (Espainia)
  Mosku (Errusia) (1993)
  Oslo (Norvegia) (2006)
  Riga (Letonia) (2002)  Rio de Janeiro (Brasil) (1997)
  Saarbrücken (Alemania)
  Saint-Étienne (Frantzia) (1995)
  San Diego (Kalifornia) (Ameriketako Estatu Batuak)
  San Petersburgo (Errusia) (1997)
  Seul (Hego Korea) (1996)
  Sofia (Bulgaria)  Solna (Suedia)
  Taipei (Taiwan) (1995)
  Tel Aviv (Israel) (1992)
  Toronto (Kanada) (1990)
  Viena (Austria) (2001)
  Vilnius (Lituania) (1998)
  Zagreb (Kroazia)

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Varsovia Chopin aireportua
 Varsoviako Dukerri Handia
 Varsoviako ghettoa
 Varsoviako Ituna
 Varsoviako metroa

 Kanpo estekak 
 Hiriaren webgunea.

{Poloniako hiriburu historikoak}}


Kategoria:Holokaustoaren guneak Polonian
Kategoria:Gizateriaren Ondarea Polonian
Kategoria:Europako hiriburuak