Elvillar

Elvillar (ofizialki Elvillar / Bilar) Arabako hegoaldeko udalerri bat da, Arabako Errioxako kuadrillakoa. Gasteiztik 48 bat kilometrora dago, eta Guardiatik 6ra.

Historiaurreko aztarnaz josita dago, mahastiak, artadiak, errekak eta sakanak nagusi diren ingurune batean. Plaza nagusia, bertan dauden Jasokundeko Andre Mariaren eliza itzela eta jauregi dotoreak, eta handik hurbil dagoen "Indianoaren" etxea (XVIII. mendeko jauregi barroko dotorea) gailentzen dira herriguneko monumentuen artean.

 Geografia 
 Inguru naturala 
Galijo eta Uneba errekek zeharkatzen dute udalerria (Ebroren adar dira).

 Udalerri mugakideak 
 Iparraldean: Guardia eta Kripan.
 Hegoaldean: Guardia eta Lantziego.
 Ekialdean: Lantziego.
 Mendebaldean: Guardia.

 Historia 

 Aztarna arkeologikoak 
Elvillarren ondare nagusia herrigunetik kanpo dauden historiaurreko arrastoek osatzen dute. "Sorginaren Txabola" trikuharria, adibidez, ikusgarria da zinez. 1935ean aurkitu zuten. Inguruotan daudenen artean handienetakoa eta ondoen mantentzen denetakoa da.

Handik gertu dago "Los Husos I eta II harpeak" aztarnategi arkeologikoa. Sekulako garrantzia dauka, lehenengo etxe-abereak eta zerealaren laborantzaren aztarnak ez ezik, oso aspaldi abere-hazkuntza inguru horietan oso errotuta zegoela erakusten duten aurreneko ukuiluak aurkitu baitzituzten bertan.

1943an "El encinal" trikuharria aurkitu zen Kripanerako bidean.

 Erdi Aroa 
1474an aipatzen da judutegia bazela Bilarren. Bertako juduen 2.500 marabedi ordaindu behar izan zituzten. XVI. mendean Guardia inguruko herri handiena zen.

1667. urtera arte Guardiaren menpeko herria izan zen Elvillar (gaztelaniaz El Villar de Laguardia esaten ei zioten). Orduan, urtarrilaren 22an, Karlos II.a Espainiakoaren aginduz hiribildu titulua jaso zuen.

 Ekonomia 
Arabako Errioxako herri gehienen antzera, Elvillarko ekonomiaren zutarria ardoaren ekoizpena da.

 Demografia 
XX. mendearen lehen erdialdean 700 biztanle inguru izatera iritsi bazen ere, 1950eko hamarkadatik 1980kora biztanleen erdia galdu zuen. XXI. mendearen lehen hamarkadan 350 biztanle inguru zituen Elvillarrek.

 Politika 

 2023-2027 legegintzaldia 

 Alkateak 

Hauek izan dira Elvillarko azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Jose Antonio Garcia Lopez-Gil 1979 1983 Independenteak / Euzko Alderdi Jeltzalea Julian Dañobeitia Peciña 1983 1987 Candidatura Independiente de Elvillar Paulino Garcia Lopez-Gil 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea Julian Ruiz de Viñaspre Medrano 1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea Miguel Arana Cuesta 1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea Jose Antonio Garcia Lopez-Gil 1999 2003 Euzko Alderdi Jeltzalea Luis Angel Bermudez Lopez-Gil 2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea Gerardo Olano Medrano 2007 2011 Euzko Alderdi Jeltzalea Gerardo Olano Medrano 2011 2015 Euzko Alderdi Jeltzalea Gerardo Olano Medrano 2015 2019 Euzko Alderdi Jeltzalea Enrique Perez Mazo 2019 2023 Euzko Alderdi Jeltzalea Enrique Perez Mazo 2023 Jardunean Euzko Alderdi Jeltzalea

 Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu udalerrian:

 Kultura 
 Jaiak 
 Abuztuaren 15ean eta Abuztuaren 16an, San Roke herriko zaindariaren jaiak. Festa horien bezperan, herritarrek akelarrea egiten dute "Sorginen Txabola" trikuharriaren inguruetan.
 San Isidro eguna, maiatzaren 15ean.
 Errege txoriaren jaia. Erdi Aroan hainbat herritan ospatzen zen jaia zen, baina Euskal Herrian Bilarkoa da dokumentatu den bakarra. Abenduaren 28an izaten zen, inuzente egunean. herriko gazteak mozorratu egiten ziren eta Errege txoria zenak izaten zuen jantzirik ikusgarriena, koroa, moko eta lumadun kapa janzten zuen honek.

 Euskara 
· 2016an Bilarko biztanleriaren %26a gai zen euskaraz hitz egiteko eta euskararen erabilera %2,7koa zen.

 Ondasun nabarmenak 

 Jasokunde eliza, XVI. mendekoa, monumentu izendapenaz sailkatutako Kultura Ondasuna.Elvillarko Jasokunde elizaren izendapena, EHAAn
 Indianoaren etxea, XVIII. mendeko jauregi barrokoa.
 Elvillarko pikota.
 Sorginaren Txabola, gaztelaniaz "La Chabola de la Hechicera" delako trikuharria, Euskal Herriko handienetakoa. Sarritan "Sorginaren txabola" itzuli egin da, "Hechicera" horrek euskarazko "Etxezarra" izenarekin lotura argia duen arren. 1935ean aurkitu zuten. 

 Elvillartar ospetsuak 
 Pedro Antonio Gainzarain (Gasteiz,1928-2006), apaiza eta EHUko filologiako irakasle doktoreaHenrike Knorrek idatzitako Pedro Antonio Gainzarainen omenezko artikulua eldorreodigital.com webgunean.
 Ernesto Garcia Fernandez (1957-), historialari, idazle eta EHUko irakasle doktorea.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Araba
 Arabako udalerrien zerrenda
 Arabako Errioxako kuadrilla

 Kanpo estekak 

  Elvillar, euskadi.net webgunean.
  Ainhoa AROZAMENA AYALA: «Elvillar/Bilar», Auñamendi Eusko Entziklopedia.