Altzaga

Altzaga Gipuzkoako erdialdean eta Goierrin kokaturik dagoen landa-udalerri txiki eta euskalduna da, eskualdean biztanle gutxien daukana, Gaintzarekin eta Aramarekin batera. UEMAko kidea da. Altzagarrek zakurrak ezizena dute.

Etimologiaren aldetik, izena haltz zuhaitzetik datorkio.

 Geografia 
 Mugakideak 
Iparraldean, Legorreta; ekialdean, Baliarrain eta Gaintza; hegoaldean, Zaldibia; eta mendebaldean. Itsasondo eta Arama mugakide ditu.

 Auzoak 
 Urruti Zelai
 Altzaga Bidea (udaletxea)
 Altzagarate
 Sarasola
 Abali

 Historia 
1960ko hamarkadaren amaieran Altzaga eta Itsasondo batu ziren, eta hogei bat urte geroago banandu egin ziren.

 Demografia 
2019an zituen 188 biztanleetatik % 18,62k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak % 5,32 ziren. XXI. mende hasieran etxe berriak egin ziren eta horren ondorioz, familia gehiago joan ziren Altzagara bizitzera.

 Euskara 
Altzagako euskara gipuzkeraren aldaera bat da, sartaldeko gipuzkeraren parte den Goierriko euskara zehazki. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.

2016an herritarren % 88,69 euskalduna zen.

 Politika 

1991n berriz udalerri bihurtu zenetik alkate berbera eduki zuen Altzagak 24 urtez: Imanol Muxika Katarain.

 2023-2027 legegintzaldia 

 Alkateak 

Hauek izan dira Altzagako azken alkateak:

AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Imanol Muxika Katarain 1991 a 1995 Herri Batasuna Imanol Muxika Katarain 1995 1999 Altzagako Artea Imanol Muxika Katarain 1999 2003 Altzagako Artea Imanol Muxika Katarain 2003 2007 Altzagako Artea Imanol Muxika Katarain 2007 2011 Altzagako Artea Imanol Muxika Katarain 2011 2014 b Altzagako Artea Imanol Muxika Katarain 2014 2015 Kudeaketa Batzordea Eluska Ibarguren Miguel 2015 2016 c Altzagako Artea Mitxel Arizkorreta Baron 2016 2019 Altzagako Artea Maite Garmendia Erauskin 2019 2023 Altzaga Denok Elkarrekin Maite Garmendia Erauskin 2023 Jardunean Altzaga Denok Elkarrekin

a 1991. urtean Altzaga Itsasondotik banandu eta udalerri bihurtu zen.

b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

c Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.


 Ondasun nabarmenak 
Aipatzekoak dira XVI. mendeko San Migel parrokia-eliza eta Altzagarateko Amaren baseliza; azken horretan Andre Mariaren irudi erromanikoa dago. Herriko festak irailaren 29an egiten dituzte, San Mikelen omenez.

Bestela, ondare zibilean nabarmentzekoak dira herrian hain ugariak diren baserriak.

 Altzagarateko Gure Amaren baseliza: Erdi Arokoa, Altzagarate auzoan dago. Erromaniko estilokoa.
 Altzagako udaletxea: Udalaren egoitza.
 Artegain pilotalekua: Herriko pilotaleku estalia.
 San Migel eliza: Erdi Arokoa eta XVI. mendean zaharberritua eta handitua, herrigunean dago. Gipuzkoar errenazimentuaren lehenengotariko adierazgarria da.

 Altzagatar ezagunak 
 Antton Ibarguren (1949-1989), abokatua, mendizalea eta Herri Batasuneko politikaria.
 Zeferino Sarasola, Xafe (c. 1957-1978), etakidea.
 Juan Domingo Goitia Garmendia (?-?), 1886an nekazaritzari buruzko euskarazko tratatu bat argitaratu zuen.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Gipuzkoako udalerrien zerrenda

 Kanpo estekak 

 Altzagako udalaren webgunea.

Kategoria:Altzaga