Zerain

Zerain Gipuzkoako hegoaldean eta Goierri eskualdean dagoen udalerri euskalduna da. Herriak  biztanle zituen . urtean.

Zerain nekazaritzari lotuta bizi izan den herria da. Naturan dauden lehengaiak, mea, egurra, ikatza etab. ere ustiatu izan dira bertan. Gaur egun, biztanleriari eusteko buru-belarri lanean ari da herri osoa. Biziraupeneko ekimen hau gaurkotutako auzolanean oinarritzen da. Azken urte hauetan, kontzientzia soziala indartzeko, bizi kalitatea hobetzeko eta etorkizun ekonomikoa bermatzeko lan handia egin dute herritarrek.

Etorkizuneko proiektua Zerain Paisaia Kulturala da. Bertan natur eta giza paisaia lantzen dira, kalitatezko baserriko produktuak sustatuz eta ondare zabala (meategia, kartzela, museoa, etab.) berreskuratuz eta ikusgai jarriz.

 Kokapena 
Zerain Euskal Herriaren bihotzean dago; Gipuzkoaren hegoaldean, Arabako eta Nafarroako mugetatik oso gertu. Aizkorri mendiaren itzalpean, Segura, Mutiloa, Zegama eta Legazpi ditu mugatzat eta hiriburuetatik gertu dago: Donostia (50 km), Gasteiz (70 km), Bilbao (85 km) eta Iruñea (75 km).

Aizkorri-Aratz natura parkearen barnean dagoen udalerria ere bada, Gatzaga, Eskoriatza, Aretxabaleta, Oñati, Legazpi eta Zegamarekin batera.

 Azpiegiturak 

 Haur-eskola
 Pilotalekua
 Liburutegia
 Maixune gaztetxokoa
 Bolatokia

 Demografia 
2019an 266 biztanle zituen. Horietatik %26,32k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %4,51 ziren.

 Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: Lehen sektorea, BEGaren %9,9. Bigarren sektorea %49,8. Hirugarren sektorea %39,7. Eraikuntza %0,6.

 Politika 

 2019ko udal hauteskundeak 
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 105 boto. Zeraingo herri kandidaturak: 89 boto. Amaia Junquera (EH Bildu) izendatu zuten alkate.

 Alkateak 
Hauek izan dira Zeraingo azken alkateak:
AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdiaAntonio Garcia Aguirre 1979 1983 Independenteak 1983 1987 Independenteak 1987 1991 Independenteak 1991 1995 Independenteak 1995 1999 Zerain Herri Kandidatura 1999 2003 Zerain Herri Kandidatura 2003 2007 Zerain Herri KandidaturaJose Manuel Oria 2007 2011 Zerain Herri Kandidatura 2011 2013 a Zerain Herri Kandidatura 2013 2014 b Independenteak 2014 2015 Independenteak Miren Arantzazu Ruiz de Larrinaga Olaizola 2015 2019 Euskal Herria Bildu Amaia Junquera Landeta 2019 Jardunean Euskal Herria Bildu
a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

 Ospakizunak eta jaiak 
 San Blas eguna.
 Santa Ageda bezpera.
 San Juan bezpera.
 Bolatea.
 Andra Mari eta San Roke egunak.
 Kultur astea.
 Azoka ekologikoa.

 Ondasun nabarmenak 
 Brinkola-Zegamako Estazio Megalitikoa
 1711ko kartzela: Euskal Herriko XVIII. mendeko kartzela bakarra. Kartzelaren berezitasun nagusia, lau paretak haritz-oholez estaliak dituela. Gaur egun, kartzela Ostatu tabernaren barruan dago.
 Aizpeko burdin meategia: Burdinaren Mendia izenez ezagutzen den Aizpeako meategiak Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren Monumentu Multzo izendapena du eta Aizkorri Aratza Parke naturalaren barruan dago. Burdinaren Mendiak meagintzaren aztarna interesgarri ugari gordetzen ditu: lurrazpiko galeriak, lokomotoraren errailak... Historia hori guztia eta burdingintzaren prozesua ezin hobeki azaltzen dute Aizpittako Adieraztegiko aretoek, ikus-entzunezko eta erakusgela modernoen bitartez.
 Andre Mariaren Jasokundearen eliza: Herriguneko eraikin nagusia da Andra Mari Eliza, XV. mendearen lehen zatian eraikia. Zer ikusi asko eskaintzen du, baina aipatzekoa da harribitxiz apaindutako kobrezko gurutze erromaniko ederra: XII. mendekoa da, Gipuzkoako bakarra, Zegamako elizan dagoenaz gain.
 Diaporama: 1996. urtean museoaren osagarri moduan sortua, gaur egun nortasun propioa izatera heldu da. Musikaz lagunduriko diapositiba-emanaldi honetan, zeraindarrek beren iragan, orain eta etorkizunean zer izan nahi duten erakusten dute. 14 minutuko emanaldi honetan, herriari egindako 500 diapositiba ikusten dira euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez, ingelesez nahiz katalanez.
 Francisco de Goyaren estatua: Francisco Goya margolari famatuaren omenez, arbasoak zeraindarrak baitzituen.
 Herri museoa: Museo txiki honek Goierriko herri honen bizimodu eta ohituren bilakaera azaltzea du helburu. Zenbait ataletan  herriaren prozesu historikoa adierazten duten tresna, altzari, lanabes, dokumentu, etab. biltzen dira, garai bateko nekazaritza eta artzaintzatik hasi eta, meagintza garaitik igarota, gaur egunera arte.
 Jauregia etxea: Zeraingo Jauntxoen bizileku izan zena. Jauregiaren zatirik deigarriena dorretxearen parte izan ziren hiru horma dira, harri landuz eginak. Gotiko erako arku ederra ere badago, arku honen gainean herriko armarririk zaharrena dago, eta alboan, zer adierazten duen inork ez dakien irudi bat: "Eguzki goibela, ilargi laurdenaz besarkatua eta zortzi puntako lau izarrez inguratua".
 Larraondoko zerrategia: 1890. urtearen inguruan eraiki zen. Zeraingo mendietan jaiotzen den Lasurtegi errekatxoko urez baliatzen da eta gaur egun ere eraiki zeneko ezaugarri eta berezitasunak gordetzen ditu.
 Liztormendi bolatokia: Euskal Herrian tradizio handia duen jokoa da bola-jokoa eta Zerainen ere oso zabalduta dago. Garai batean, bederatzi bolatoki zeuden herrian sakabanatuta, baina garrantzitsuena Herriko Plazakoa da.
 Benefiziaune etxea, XVIII. mendeko etxea.
 San Blas baseliza: XVII. mendekoa.
erdian|Panoramika sarrera

 Euskara 

Zeraingo euskara gipuzkeraren aldaera bat da, sartaldeko hizkeren artean dagoen Goierriko euskara, hain zuzen. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.

 Zeraindar ospetsuak 

 Domingo Goia, (j. 1578), Francisco Goya margolari ospetsuaren aitona.https://web.archive.org/web/20110326042808/http://www.euskalnet.net/laviana/gen_bascas/goya.htm De Zerain a Aragón. Ascendientes del pintor Francisco Goya Lucientes.
 Jose Frantzisko Telleria Petrikilo, (1774-1842), petrikiloa.
 Juan Goikoetxea Maiza (1913-1983), euskal idazle, apaiz eta euskaltzaina.
 Inozentzio Olea (1921-2010), euskal idazle eta bertsolaria.
 Garbiñe Alustiza (1964-), irakasle eta bolaria.
 Aitziber Makatzaga (1976-), bolaria.

 Partzuergoak 
Zerain Gipuzkoako Partzuergo Txikiko eta Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorreko kide da berauen sorreratik.

 Galeria 

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Gipuzkoako udalerrien zerrenda
 Goierriko hizkera

 Kanpo estekak 

      Zeraingo Udalaren webgunea 
 Aldabe Zerbitzu Turistikoak 
 Zerain Paisaia Kulturala Facebook-en 
 Zerain Paisaia Kulturalari buruzko erreportajea Argia astekarian
 Zeraingo albisteak Hitzan

Kategoria:Zerain