El Busto

El Busto ([el busto]) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadekoa.  biztanle zituen . urtean. Iruñea hiriburutik 67 kilometro mendebaldera dago.

 Geografia 
El Busto Nafarroa Garaiko mendebaldean dago, Errioxarekiko mugatik gertu, eta N-111 errepidearen alboan.

El Bustok mugakide ditu Santsol iparraldean, Los Arcos ekialdean, Santsol mendebaldean, eta Elizagorria hegoaldean.

 Historia 
XIII. mendean bi herrigune izan ziren Busto izenarekin: Goi Busto (Busto de Suso) eta Behe Busto (Busto de Yuso). XV. mendean, El Busto Los Arcoseko herrixka bihurtu zen, eta hiriburuaren zori bera izan zuen, 1463 eta 1753 bitartean Gaztelako erresumaren barne izanik. Hiru mende horietan, San Andres parrokia handitu eta pizkundetarra erretaula gehitu zitzaion. XVIII. mendearen erdialdean, herria Calahorrako elizbarrutian izan arren Nafarroa Garaiko udalerri bihurtu zen.

Herria, elbustoarrek proposaturiko eta erregeordeak berretsitako alkate batek agintzen zuen. Herritarrek inguruko iturburu batetik ateratzen zuten edateko ura. Udalaren aurrekonturako beharrezko dirua, larreen salmentatik eta labearen alokairutik lortzen zuten, 500 eta 600 erreal inguru.

 Demografia 
1860an herriak 218 biztanle zituen, eta ondorengo hamarkadetan biztanle kopurua gorabeheratsu ibili zen, harik eta XX. mendeko emigrazioaren ondorioz erdira murriztu zen arte.

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko zazpi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 8,86 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

 Politika 
 Udal hauteskundeak 
2007an bi zerrenda independente aurkeztu ziren; AIBko Jesús María Ripa Asensio hautatu zuten alkate (zinegotzi bakar). Boto baliogabeak 8 izan ziren (emandako guztien % 12,70) eta 3 boto zuri izan ziren (botoen % 5,45). Abstentzioa % 47,16 izan zen.

+El Bustoko Udala (2007) Alderdia  Botoak  Aukeratua? Jesus Maria Erripa Asensio (AIB)  43  Bai Jesus Maria Osés Zurbano (C)  9  Ez

2011n, ordea, zerrenda bakarra aurkeztu zen, eta Ripak karguan jarraitu zuen, oraingoan beste bi zinegotziren laguntzaz.

 Udaletxea 
 HELBIDEA: Zelai kalea, z.g.

 Alkateak 
Hauek izan dira El Bustoko azken alkateak:
AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Isaias Silanes Oses 1979 1983 El Busto Pueblo Unido Isaias Silanes Oses 1983 1987 Agrupacion Electoral Independiente San Andres Oscar Arbeo Lopez 1988 a 1991 Kudeaketa batzordea Ruben Maria Marañon Taberna 1991 1995 Agrupacion Independiente El Busto Ruben Maria Marañon Taberna 1995 1999 Agrupacion Independiente El Busto Ruben Maria Marañon Taberna 2000 b 2003 Kudeaketa batzordea Ruben Maria Marañon Taberna 2003 2007 Independientes Jesus Maria Ripa Asensio 2007 2011 Agrupacion Independiente El Busto Jesus Maria Ripa Asensio 2011 2015 Independientes Javier Ripa Arizaga 2015 2019 Independiente El Busto Javier Ripa Arizaga 2019 2023 Independientes de El Busto Javier Ripa Arizaga 2023 Jardunean Independientes de El Busto

a 1987an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

b 1999an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

 Azpiegiturak 

Garraioak
La Estellesaren Donostia eta Logroño bitarteko lineak (NA-10 zenbakiko emakida) geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:

 Irun - Donostia - Tolosa - Etxarri Aranatz - Lezaun - Abartzuza - Bearin - Legarda - Obanos - Gares - Zirauki - Lizarra - Aiegi - Los Arcos - El Busto - Santsol - Bargota - Viana eta Logroño

 Kultura 
 Euskara 
Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, El Busto eremu ez-euskalduneko udalerria da. Hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldan jasota dagoenez, herritarren % 3,26k zekien euskaraz hitz egiten.

 Jaiak eta ospakizunak 
Herriko jaiak abuztuko azken aurreko asteburuan ospatzen dira.

 Ondasun nabarmenak 
 San Andres eliza, estilo pizkundetar arkitektura gotikokoa, XVI. mendean eraikia.
 San Roman baseliza, muino baten gainean kokatua.

 Elbustoar ospetsuak 

 Perfecto Ripa Fernandez (1905-1987), politikari falangista.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 

 Nafarroako udalerrien zerrenda
 Vianaldea
Lizarrako merindadea

 Kanpo estekak 

  El Bustori buruzko informazioa, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren webgunean.
 El Bustorako sarbide errepidea Google Street View-n.

Kategoria:El Busto