Apirilaren 23

Apirilaren 23a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hamahirugarren eguna da, 114garrena bisurteetan. 252 egun falta dira urtea amaitzeko.

 Gertaerak 

 Euskal Herria 
 1911 – Iratiko Burdinbideak bere lehen bidaia egin zuen.
 1937 – Eibar bonbardatu zuen abiazio frankistak. Bonbardaketan bi hildako izan ziren. Egun berean Barakaldo, Bilbo, Elgeta eta Erandioko hiriguneak bonbardatu zituzten. Hiru egunera frankisten eskuetan erori zen Eibar.
 2014 – Ikune, herrietako zenbait plataforma independentek sortutako alderdia aurkeztu zuten.

 Mundua 
 1521 – Villalarko guduan erregezaleek komuneroak garaitu zituzten.
 1661 –  Ingalaterrako, Eskoziako eta Irlandako Karlos II.a erregea, bigarren aldiz, Westminster abadian koroatu zuten.
 1930 – Britainiar Indiar Armadak Qissa Khwaniko sarraskia egin zuen Pakistango Peshawar hirian.
 2010 – Greziak 45.000 milioi euro arteko laguntza plana abian jartzeko eskatu zien euroguneko herrialdeei eta Nazioarteko Diru Funtsari (NDF).
 2013 – Frantziako Nazio Biltzarrak sexu berekoen arteko ezkontza ahalbidetzen duen legea onartu zuen.Berria.info

 Arte eta kultura 
 Euskal Herria 
 1989 –
 Apirilaren 14an Iruñean hasitako 6. Korrikari amaiera eman zitzaion Donostian.
 1989ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan Ernest Alkhatek bere bigarren txapela jantzi zuen.

 Mundua 
 1931 – The Public Enemy (Herriaren Etsaia) filma estreinatu zen, William A. Wellmanek zuzendu eta James Cagney, Jean Harlow, Edward Woods eta Joan Blondell aktoreek antzeztu zuten.
 1953 – Shane filma estreinatu zen, George Stevensek zuzendu eta Alan Ladd, Jean Arthur, Van Heflin, Brandon deWilde eta Jack Palance aktoreek antzeztu zuten.
 2010 – Centurion ("Zenturioi") filma estreinatu zen, Neil Marshallek zuzendu eta Michael Fassbender, Dominic West eta Olga Kurylenko aktoreek antzeztu zuten.

 Zientzia eta teknologia 
 Euskal Herria 

 Mundua 
 1946 – Vespa patentatu zen.

 Kirolak 
 Euskal Herria 
 1922 – Frantziako errugbi txapelketaren finala: Stade Toulousain taldeak Aviron Bayonnais 6-0 menderatu zuen.

 Mundua 

 Jaiotzak 

 Euskal Herria 
 1703 – Jean Agerre, lapurtar elizgizona, Larresoroko seminarioaren sortzailea eta burua (h. 1785).
 1833 – José Gallostra, nafar politikari eta legelaria (h. 1888).
 1861 – Manuel Olaizola Lertxundi, oriotar patroia (h. 1941).
 1885 – Jorge Agirre, euskal idazlea (h. 1947).
 1894 – Aurora Abasolo, bizkaitar sopranoa (h. 1965).
 1900 – Patxi Etxeberria, euskal idazlea, itzultzailea eta jesuita (h. 1989).
 1904 – Gerardo López de Gereñu, arabar etnografoa (h. 1992).
 1915 – Mikel Garmendia Olaziregi, Belarra, eusko gudaria, Itxarkundia batailoian aritua (h. 2015).
 1919 – Epifanio Fernández, gipuzkoar futbolaria (h. 1977).
 1923 – Teresa Gantxegi, gipuzkoar gizarte-ekintzailea (h. 2020).
 1929 – Bibiñe Belaustegigoitia, bizkaitar tenislaria.
 1936 – Ana Etxaide, donostiar filologoa eta ohorezko euskaltzaina.
 1939 –
 José Ángel Divassón, nafar apaiza.
 Jesus Maria Egiluz, bizkaitar irakasle eta ikertzailea, Jesusen Lagundiko kidea eta Deustuko Unibertsitateko errektore ohia.
 1940 – Jose Maria Rementeria, bizkaitar apaiz, euskaratzaile eta ohorezko euskaltzaina (h. 2023).
 1941 – Juan Luis Abasolo, bizkaitar futbolari ohia.
 1943 – Iñaki Sáez, euskal herritar futbolari ohi eta entrenatzailea.
 1949 – Arantxa Lazkano, gipuzkoar zinema zuzendaria.
 1954 – Arantza Urkaregi, euskal herritar estatistikaria, EHUko irakaslea, STEE-EILASeko sindikalista eta politikari abertzale ezkertiarra.
 1957 – Arantxa Moñux, gipuzkoar aktore eta bikoizketa-aktorea.
 1958 – Gorka Setien, euskal idazlea, Venezuelan (h. 2024).
 1966 – Iñaki Galdos, gipuzkoar politikari eta hizkuntzalaria.
 1973 – Iñaki Berruet, gipuzkoar futbolari ohia.
 1974 – Raúl de la Fuente, nafar zinema zuzendari eta gidoigilea.
 1976 – Garbiñe Basarte, nafar artista, muralista.
 1978 – Nagore Alkorta Elorza, gipuzkoar abokatua eta politikaria.
 1983 – Amaia Lejarreta, bizkaitar artista plastikoa eta makillatzailea.
 1985 –
 Iñigo Astiz, nafar poeta eta kazetaria.
 Hodei Beobide, bizkaitar pilotaria.
 1986 – Irune Murua, bizkaitar futbolaria.
 1987 – Joseba Ariño, bizkaitar futbolaria.
 1989 – Iñigo Bidondo, arabar izotz patinatzailea.
 1990 – Iosu Ozkoidi, gipuzkoar futbolaria.
 1992 – Borja Angoitia, bizkaitar futbolaria.
 1993 – Leire Aramendia, nafar eskubaloi jokalaria.
 1996 – Sophie Istillart, lapurtar futbolaria.
 1997 –
 Nagore Fernandez, EHUko ikertzaile eta literatura kritikari bizkaitarra.
 Javi Murua, bizkaitar futbolaria.
 Jorge Pineda, bizkaitar arraunlari paralinpikoa.
 2006 – Jon Martín, gipuzkoar futbolaria.

 Mundua 
 1185 – Alfontso II.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (h. 1223).
 1420 – Jurgi Poděbradykoa, Bohemiako erregea (h. 1471).
 1484 – Julio Zesar Eskaligero, italiar osagilea eta humanista (h. 1558).
 1532 – Ana Maria Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa jaiotzez eta Prusiako dukesa ezkontzaz (h. 1568).
 1598 – Maarten Tromp, herbehereetar almirantea (h. 1653).
 1723 – Hannah Snell, britainiar soldadua (h. 1792)
 1728 – Samuel Wallis, britainiar itsasontzi-ofiziala, Ozeano Bareko esploratzailea (h. 1795).
 1775 – Joseph Mallord William Turner, ingeles margolari erromantikoa (h. 1851).
 1791 – James Buchanan, Ameriketako Estatu Batuetako 15. presidentea (h. 1868).
 1803 – Jules d'Anethan, Belgikako lehen ministroa (h. 1888).
 1804 – Maria Taglioni, suediar-italiar dantzaria (h. 1884).
 1812 – Frederick Whitaker, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1891).
 1813 – Stephen A. Douglas, estatubatuar politikaria (h. 1861).
 1818 – James Anthony Froude, ingeles historialari, eleberrigile, biografo eta argiratzailea (h. 1894).
 1819 – Edward Stafford, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1901).
 1825 – Emil Welti, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1899).
 1826 – Victoriano Sánchez Barcáiztegui, espainiar itsas-militarra (h. 1875).
 1828 – Alberto Saxoniakoa, Saxoniako erregea (h. 1902).
 1844 – Sanford B. Dole, Hawaiiko presidentea (h. 1926).
 1853 – Thomas Nelson Page, estatubatuar idazlea eta diplomatikoa (h. 1922).
 1855 – Marco Fidel Suárez, Kolonbiako presidentea (h. 1927).
 1857 – Ruggiero Leoncavallo, italiar musikagilea eta libreto-egilea (h. 1919).
 1858 – Max Planck, alemaniar fisikaria, teoria kuantikoaren sortzaile eta XX. mendeko fisikari onenetarikoa (h. 1947).
 1861 – Edmund Allenby, britainiar landa-mariskala (h. 1936).
 1867 – Johannes Fibiger, daniar sendagile eta irakaslea, 1926ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1928).
 1873 – Theodor Körner, Austriako presidentea (h. 1957).
 1880 – Mikhail Fokin, errusiar dantzari eta koreografoa (h. 1942).
 1882 – Augusto d'Halmar, txiletar poeta, eleberrigilea eta diplomatikoa (h. 1950).
 1884 – Rosa Spottorno Topete, espainiar itzultzailea eta feminista (h. 1980).
 1888 – Marcel L'Herbier, frantziar zinema zuzendaria (h. 1979).
 1890 – María Luz Morales, galiziar idazlea eta XX. mendeko Kataluniako kazetari aitzindaria (h. 1980).
 1891 – Sergei Prokofiev, errusiar musikagilea, orkestra zuzendaria eta pianista (h. 1953).
 1893 – Jorge de Lima, brasildar idazle, itzultzaile, margolari, politikari eta medikua (h. 1953).
 1894 – Frank Borzage, estatubatuar zinema zuzendari eta aktorea (h. 1962).
 1895 – Ngaio Marsh, zeelandaberritar idazle eta antzerki zuzendaria (h. 1982).
 1896 –
 Margaret Kennedy, ingeles idazlea (h. 1967).
 Charlie Rivel, kataluniar pailazoa, zirkuaren historiako ospetsuenetako bat (h. 1983).
 Lisette de Brinon, frantziar socialitatea eta markesa judua (h. 1982)
 1897 – Lester Bowles Pearson, Kanadako lehen ministroa eta 1957ko Bakearen Nobel Saria (h. 1972).
 1898 – Valentín Paz-Andrade, galiziar idazle eta kazetaria (h. 1987).
 1899 – Bertil Ohlin, suediar politikaria eta ekonomista, 1977ko Ekonomiako Nobel Saria (h. 1979).
 1900 – Henry Barraud, frantziar musikagilea (h. 1997).
 1902 – Halldór Laxness, islandiar idazlea, 1955eko Literaturako Nobel Saria (h. 1998).
 1903 – Joaquín Casalduero, espainiar literatura kritikari eta saiakera idazlea (h. 1990).
 1907 – Lee Miller, estatubatuar argazkilari eta erreportari grafikoa (h. 1977).
 1908 – Stanisława Angel-Engelówna, poloniar aktorea (h. 1958).
 1910 – Jean Stoetzel, frantziar psikologo eta soziologoa (h. 1987).
 1911 – Józef Cyrankiewicz, Poloniako lehen ministroa (h. 1989).
 1918 – Maurice Druon, frantziar eleberrigilea (h. 2009).
 1923 – Salvador Freixedo, apaiz katolikoa eta gai paranormalen ikertzailea, Espainian parapsikologia eta ufologiaren erreferentea (h. 2019).
 1924 – Rossana Rossanda, italiar zuzendari, kazetari, idazle eta politikari komunista (h. 2020).
 1927 – Manuel Rivera, espainiar margolaria (h. 1995).
 1928 – Shirley Temple, estatubatuar aktorea (h. 2014).
 1929 – George Steiner, frantziar-estatubatuar literatura kritikari, saiakeragile, filosofo, eleberri idazle eta irakaslea (h. 2020).
 1930 – Amalia Avia, espainiar margolari figuratiboa (h. 2011).
 1936 – Roy Orbison, estatubatuar kantari eta musikagilea (h. 1988).
 1938 – Annie Easley, estatubatuar informatikari teorikoa, matematikaria eta suziri-zientzialaria (h. 2011).
 1941 –
 Paavo Lipponen, Finlandiako lehen ministroa.
 Ray Tomlinson, estatubatuar programatzailea, ARPANET sarean lehen posta elektroniko sistema inplementatu zuena (h. 2016).
 1942 – Sandra Dee, estatubatuar aktorea (h. 2005).
 1943 – Carmen Cervera, espainiar-suitzar modelo eta aktore ohi eta filantropoa, bere bildumagile jardueragatik ezaguna.
 1947 –
 Bernadette Devlin, irlandar politikaria, Irlandar Alderdi Errepublikar Sozialistaren sortzailea.
 Glenn Cornick, ingeles baxu-jotzailea, Jethro Tull taldeko kide sortzailea (h. 2014).
 1948 – Pascal Quignard, frantziar idazlea.
 1952 – Jean-Dominique Bauby, frantziar kazetari eta idazlea, gatibutasun sindromepean komunikatzeko bide bat lortu zuena (h. 1997).
 1954 – Michael Moore, estatubatuar idazlea eta zinemagilea.
 1955 –
 Noël Dejonckheere, belgikar txirrindularia (h. 2022).
 Serge Vohor, Vanuatuko lehen ministroa (h. 2024).
 1960 – Craig Sheffer, estatubatuar aktorea.
 1961 – George Lopez, estatubatuar aktore eta umorista.
 1970 – Aerin Lauder, estatubatuar enpresaburua eta oinordeko aberatsa.
 1972 – 
 Patricia Manterola, mexikar abeslaria, aurkezlea, modeloa eta aktorea.
 Ruth Armas Alemán, espainiar idazlea.

 1975 – Christian Corrêa Dionisio, brasildar futbolari ohia.
 1976 - Pasión Vega, espainiar abeslaria.
 1977 –
 John Cena, estatubatuar aktore, abeslari eta borrokalari profesionala.
 Lisa Mandel, frantziar komikigilea.
 1979 –
 Jaime King, estatubatuar aktore eta modeloa.
 Nicolas Portal, frantziar txirrindularia (h. 2020).
 1981 – Valmiro Lopes, espainiar futbolaria.
 Gabriella Kingston, britainiar kazetaria, idazlea eta abeslaria.
 1984 – Aleksandra Kosteniuk, errusiar xake jokalaria.
 1986 – Jessica Stam, kanadar modeloa.
 1988 –
 Alistair Brownlee, britainiar triatleta.
 Steph Houghton, ingeles futbolaria.
 David Pocock, australiar errugbi jokalaria.
 Asuna Tanaka, japoniar futbolaria.
 1991 –
 Eren Albayrak, turkiar futbolaria.
 María Gil, kantabriar traineru-estropadetako patroia.
 1994 – Alberto Díaz, andaluziar saskibaloi jokalaria.
 1995 – Gigi Hadid, estatubatuar modeloa.
 1996 – Giuliana Farfalla, alemaniar emakumezko modelo transgeneroa.
 2001 – Cata Coll, espainiar futbolaria.
 2003 – 
 Laetitia María Belgikakoa, belgikar aristokrata.
 Lora Jristova,  biatloian lehiatzen den bulgariar kirolaria.
2004 – Elisa Mevius, alemaniar saskibaloi jokalaria.

 Heriotzak 

 Euskal Herria 
 1766 – Sebastian de la Quadra, Muskizen jaiotako Espainiako Handikia eta lehendabiziko Villariaseko markesa, Madrilen (j. 1687).
 1797 – Ignazio Luis Agirre, arabar legelari eta antzerkigilea (j. 1738).
 1913 –
 Raimundo Sarriegi, gipuzkoar musikagilea (j. 1838).
 Mariano Vilallonga, bizkaitar politikari, industrialari eta industria-ingeniaria, Madrilen (j. 1864).
 1918 – Nikolas Atxukarro, euskal neuropsikiatra (j. 1880).
 1946 – Jose Luis Zabala, euskal herritar futbolaria, Bartzelonan (j. 1898).
 1949 – Marcelino Ugalde, euskal irakaslea (j. 1881).
 1956 – César Figuerido, gipuzkoar musikagile eta biolin-jotzailea (j. 1876).
 1976 – José Antonio Elola-Olaso, gipuzkoar politikari falangista, Madrilen (j. 1909).
 2004 – Alicia Aretxabaleta Mendia, bikaitar musikaria, antzezlea eta irakaslea (j. 1901)
 2005 – Juan Manuel Zubiria Uhagón, III. Zubiriako kondea, bizkaitar enpresaburua eta politikaria (j. 1926).
 2007 - Aimar Elosegi Ansa, Moio, gipuzkoar gazte transexuala, bere izaera aldarrikatzeko prozesuan zegoela suizidatu zena (j. 1986).
 2015 – Consuelo Osa, erraketista profesionala (j.1922)
 2022 – Carmelo Borobia, nafar apaiza, Tarazonako apezpikua, Zaragozan (j. 1935).
 2024 - Itxaso Mardones, arabar kazetaria (j. 1979).

 Mundua 
 303 – Jurgi Kapadoziakoa, Kapadoziako erromatar gudari, martir eta gerora santua.
 1014 – Brian Boru, Irlandako Errege Nagusia.
 1016 – Æthelred Zalantzatia, Ingalaterrako erregea (j. c. 968).
 1020 – Melo Barikoa, lonbardiar noblea.
 1124 – Alexandro I.a Eskoziakoa, Eskoziako Erresumako erregea (j. c. 1078).
 1196 – Béla III.a Hungariakoa, Hungariako eta Kroaziako erregea (j. 1148).
 1200 – Zhu Xi, txinatar filosofoa (j. 1130).
 1217 – Inge II.a Norvegiakoa, Norvegiako erregea (j. 1185).
 1523 – Gaspara Stampa, italiar olerkaria (j. 1523).
 1616 – Garcilaso de la Vega (El Inca), perutar historialaria (j. 1539).
 1625 – Maurizio Nassaukoa, Herbehereetako iparraldeko estatuburua (j. 1567).
 1681 – Justus Sustermans, flandriar margolaria (j. 1597).
 1780 – Maria Antonia Bavariakoa, Saxoniako hauteslea, erregentea eta konpositorea (j. 1724).
 1804 – Micaela Ferrer, kataluniar margolaria (j. 1753).
 1847 – Erik Gustaf Geijer, suedierazko olerkaria eta historialaria (j. 1783).
 1850 – William Wordsworth, ingeles poeta (j. 1770).
 1851 – Anne Darwin, Charles Darwin-en eta Emma Darwin-en alaba zaharrena (j. 1841).
 1868 – Ramón Narváez, Valentziako duke, politikari eta militar espainiarra (j. 1800).
 1871 – Émile Deschamps, frantziar poeta (j. 1791).
 1876 – Otto Grashof, alemaniar margolari, marrazkilari eta erretratugilea, Txileko pinturaren atzerriko aitzindaritzat hartua (j. 1812).
 1889 – Eugenia Suediakoa, Suedia eta Norvegiako printzesa, idazlea, musikaria, konpositorea, margolaria eta eskultorea (j. 1830)
 1899 – Jules-Amédée Barbey d'Aurevilly, frantziar idazlea (j. 1808).
 1915 – Rupert Brooke, ingeles olerkaria (j. 1887).
 1916 – Battista Ugo, akromegaliaren ondorioz 2,30 metro garai izatera heldu zen alpetar erraldoi anaietako bat (j. 1876).
 1922 – Vlaho Bukovac, jugoslaviar margolari eta akademikoa (j. 1855).
 1931 – Elisabet Borboikoa eta Borboikoa, Espainiako infanta (j. 1851)
 1932 – Evelyn Everett-Green, ingeles eleberrigilea (j. 1856).
 1937 – François Gieure, frantziar artzapezpikua, Baionako apezpikua izandakoa (j. 1851).
 1939 – Liudmila Nikolaevna Stal, ukrainar boltxebikea (j. 1872).
 1940 – Julia Daudiet, frantziar idazlea, poeta eta kazetaria (j. 1844)
 1942 – Olga Benario, alemaniar komunista, Bernburgeko sarraski-esparruan (j. 1908).
 1947 – Gyula Károlyi, Hungariako lehen ministroa (j. 1871).
 1948 – Georges Dantu, frantziar margolari inpresionista (j. 1867).
 1951 – Charles Gates Dawes, estatubatuar finantziari eta politikaria, 1925eko Bakearen Nobel Saria (j. 1865).
 1952 – Elisabeth Schumann, alemaniar opera abeslari soprano lirikoa eta musika-irakaslea (j. 1888).
 1959 – Park Jung-yang, hegokorear politikari eta filosofo liberala (j. 1872).
 1964 – Karl Polanyi, ekonomiaren antropologo hungariarra (j. 1886).
 1967 – Edgar Neville, Berlanga de Dueroko IV. kondea, espainiar zinema-zuzendaria eta antzerkigilea (j. 1899).
 1976 – Renata Viganò, italiar idazle, poeta eta partisanoa (j. 1900).
 1979 – Blair Peach, zeelandaberritar hezkuntza bereziko irakaslea, manifestaldi batean polizia batzuei aurre egiten (j. 1946).
 1981 – Josep Pla, kataluniar idazlea (j. 1897).
 1982 – Lisette de Brinon, frantziar socialitatea eta markesa judua (j. 1896)
 1986 – Otto Preminger, austriar-estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1905).
 1989 – Hamani Diori, Nigeriako presidentea (j. 1916).
 1990 – Paulette Goddard, estatubatuar aktorea (j. 1910).
 1992 – Satyajit Ray, indiar zinema zuzendaria, margolaria eta idazlea (j. 1921).
 1993 – César Chávez, estatubatuar sindikatu-buruzagia (j. 1927).
 1996 – Pamela Travers, australiar-ingeles idazlea, Mary Poppinsen eleberrien egilea (j. 1899).
 1997 – Dorothy Hill, australiar geologo eta paleontologoa (j. 1907).
 1998 –
 Konstantinos Karamanlis, Greziako presidentea (j. 1907).
 James Earl Ray, Martin Luther Kingen hilketaren erruduntzat joa (j. 1928).
 1999 –
 Maria Àngels Anglada, kataluniar idazlea (j. 1930).
 Melba Liston, estatubatuar tronboijolea, konpositorea eta jazz eta blues moldatzailea (j. 1926).
 2002 – Manfred Bieler, alemaniar idazlea (j. 1934).
 2005 – John Mills, ingeles zinema, telebista eta antzerkiko aktorea (j. 1908).
 2006 – William P. Gottlieb, estatubatuar kazetaria eta argazkilaria, jazzaren «Urrezko Garaiaren» irudiegatik ezaguna (j. 1917).
 2007 – Boris Jeltsin, lehendabiziko Errusiako presidentea (j. 1931).
 2013 – Mohammed Omar, taliban mugimenduaren sortzailea eta burua (j. ).
 2014 – Yozo Aoki, japoniar futbolaria (j. 1929).
 2016 – 
 Dora Justiniano de la Rocha, boliviar hizkuntzalari, irakasle eta poeta (j. 1925).
 Miguel Picazo, espainiar zinema zuzendaria (j. 1927).
 2018 – Alice Provensen, umeentzako liburuen estatubatuar ilustratzailea (j. 1918).
 2019 – Joan Luxenburgokoa, Luxenburgoko duke handia (j. 1921).
 2021 – Ana Vives Casas, espainiar kazetaria (j. 1971).
 2022 – Dawie de Villiers, hegoafrikar ministro protestante, errugbilari, diplomazialari eta politikaria (j. 1940).
 2023 – Tori Bowie, estatubatuar atleta (j. 1990).
 2024 –
 Yukio Kasaya, japoniar eski-jauzilaria (j. 1943).
 Ro Jai-bong, Hego Koreako lehen ministroa (j. 1936).
 2025 –
 Eugène Koffi Adoboli, Togoko lehen ministroa (j. 1934).
 Fouad Mebazaa, Tunidiako presidentea (j. 1933).
 Lulu Roman, estatubatuar komediantea, abeslaria eta egilea (j. 1946).

 Jaiak eta urteurrenak 
 San Jurgi Eguna.
 Sehaska egutegiko izendegia: Gorka.
 Liburuaren Nazioarteko Eguna ospatzen da.
Jaieguna, ondoko herrietan:
 Bizkaian: Santurtzi.

 Erreferentziak 

 Kanpo estekak 

Apirilaren 22 | Urteko egutegi | Apirilaren 24
Kategoria:Urteko egunak