Irañeta

Irañeta ([iɾaɲeta]) Nafarroako udalerria da, Sakanako eskualdean kokatutakoa. Iruñeko merindadeko herri honek 169 biztanle zituen 2020. urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 30 kilometrora dago.

 Geografia 
 Inguru naturala eta kokapena 
Herria Nafarroa erdialdean dago kokatua eta A-10 autobidea eta N-240 errepideak herria zeharkatzen dute.

Irañetak Uharte Arakilekin egiten du muga iparraldean, Arakilekin ekialdean, Uharte Arakilekin mendebaldean, eta Urbasako mendizerrarekin hegoaldean.

 Historia 
1194 eta 1234. urteetan Antso Azkarrak foruak eman zizkion Irañetari eta Urruntza izeneko herriko jendeak osatu zuen herria. 1210ean, bestalde, Antso Indartsuak forua berretsi zuen. 1394an Irañetari Zabal eta Torrino izeneko herrietako lurrak eman zizkion erregeak. 1467an Irañetan sortzen ziren zergak Navazeko Pedrori eman zizkioten.

1734ean erregeak emandako pribilegioaren bidez banatu zen Arakildik, 500 dukateko dohaintza baten truke.

 Demografia 

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko lau etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %2,56 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

 Politika 
 Udal hauteskundeak 
2007an Txapelazpi (TA) izan zen aurkeztutako zerrenda bakarra; taldeak udaleko bost ordezkariak lortu zituen. Botorik gehien eskuratu ez bazuen ere, azkenean Óscar Eritze Juango aukeratu zuten alkate. Boto baliogabeak hiru izan ziren (emandako boto guztien %3,33) eta boto zuriak bi (%2,30). Abstentzioa %40,40 izan zen.

+Irañetako Udala 2007 Alderdia  Botoak  Aukeratua? Maria Cristina Irigarai Beraza (TA)  58  Bai Iñaki Jaca Zudaire (TA)  41  Bai Oscar Eritze Juango (TA)  40  Bai Asier Lakuntza Gutierrez (TA)  38  Bai Miguel Jesus Armendaritz Juango (TA)  34  Bai

2011n Amorro mendiaren izena hartu zuen zerrenda aurkeztu zen; Pedro Beraza Gastesi alkate bihurtu zen eta bere lau zerrendakideak zinegotzi.

 Udaletxea 
Irañetako udaletxeko idazkaria, Uharte Arakil eta Arruazuko idazkari ere bada. Udalak bost kide ditu, alkatea eta lau zinegotzi.

 HELBIDEA: San Gregorio Kalea, z/g

 Alkateak 
 2007-2011  Oscar Eritze Juango  Txapelazpi 2011-2015  Pedro Beraza Gastesi  Amorro 2015-2019  Juan Angel Beraza Gastesi  Aritzmakur2019Ainhoa Beraza MaizaOrbela

 Azpiegitura eta garraioak 
La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:

 Gasteiz - Ilarratza - Argomaiz - Agurain - Munain - San Roman - Ibarguren - Andoin - Olatzagutia - Ziordia - Altsasu - Urdiain - Iturmendi - Bakaiku - Etxarri Aranatz - Arbizu - Lakuntza - Arruazu - Uharte Arakil - Irañeta - Ihabar - Hiriberri - Etxarren - Irurtzun - Eritze - Saratsa - Añezkar - Berriobeiti eta Iruñea

 Jaiak eta ospakizunak 
Herriko jaiak, San Joan Lepamoztuaren omenez ospatzen dira abuztuaren 28tik irailaren 1era. Jaien egun nagusia abuztuaren 29a da.

Ihauterietan xomorroak eta Atxun Zarkoa izeneko pertsonaia kalera atera eta panpina erretzeko ohitura dago.

 Ondasun nabarmenak 
 San Juan batailatzailearen parrokia, XIX. mendearen hasierakoa.
 San Gregorio ermita
 San Migel berri

 Natura ondasunak 

 Haritz monumentalak
 Urruntzureko iturburua

 Zerbitzuak 
Irañeta "Sakanako Mankomunitateko" eta "Irurtzungo Zerbitzuen Mankomunitateko" kidea da.

 Irañetar ospetsuak 

 Maria Ana Sanz (1868-1936), irakaslea.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Nafarroako udalerrien zerrenda

 Kanpo estekak 

  Irañetako argazkiak.
  Irañetari buruzko informazioa Nafarroako Gobernuaren webgunean.
 San Gregorio kalearen ikuspegia Google Street View-n.

Kategoria:Irañeta