Cabredo

Cabredo ([kaβreðo] gaztelaniaz eta ofizialki; Kabredo [kaβreðo] edo Ahuntzegi [a.unts̻eɣi] euskaraz baina ez ofizialki, Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da. Lizarrako merindadeko mendebaldeko muturrean kokatzen den herri honek  biztanle zituen . urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 82 kilometrora dago.

 Izena 
Euskaltzaindiak 1979an argitaratutako herri izendegian, Kabredo eta Ahuntzegi proposatu ziren herriaren euskal izentzat. Euskaltzaindiak 1990ean argitara emandako izendegian, berriz, izen horiek alde batera utziz, «Ez du euskal ordain ezagunik» oharra paratu zioten. 2007an, azkenik, toponimia sakonago aztertuta Euskaltzaindiak Nafarroako udalerrien izenak arautu zituenean, Cabredo izan zen euskara baturako onartutako forma bakarra, ez baitago euskaraz tradizioa duen beste izenik.

 Geografia 
 Ingurune naturala eta klima 
Herria, Ega ibaiaren haraneko goiko adean kokaturik dago.

 Udalerri mugakideak 
Cabredok Genevilla eta Arabako probintziarekin egiten du muga iparraldean, Aguilar Kodeskoarekin ekialdean, Arabarekin mendebaldean, eta Marañon eta Aguilar Kodeskoarekin hegoaldean.

 Demografia 

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bost etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %4,81a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

 Politika 

 Udaletxea 

Cabredoko udaletxeko idazkaria, Aguilar Kodeskoa, Aras, Genevilla, Lapoblacion eta Marañongo idazkari ere bada.

 HELBIDEA: San Simeon kalea, 26

 2023-2027 legegintzaldia 

 Alkateak 

Hauek izan dira Cabredoko azken alkateak:
AlkateaAgintaldi hasieraAgintaldi amaieraAlderdia Jose Manuel Zurbano Lecumberri 1979 1983 Agrupacion Electoral Independiente de Cabredo Jose Manuel Zurbano Lecumberri 1983 1987 Kudeaketa batzordea Jose Manuel Zurbano Lecumberri 1987 1991 Nafar Herriaren Batasuna Jose Manuel Zurbano Lecumberri 1991 1995 Nafar Herriaren Batasuna Jose Manuel Zurbano Lecumberri 1997 a 1999 Kudeaketa batzordea Eloy Diaz de Cerio Etayo 2000 b 2000 c Kudeaketa batzordea Angel Jesus Sancho Martinez 2000 2003 Kudeaketa batzordea Angel Jesus Sancho Martinez 2003 2007 Nafarroako Alderdi Sozialista Angel Jesus Sancho Martinez 2007 2011 d Nafarroako Alderdi Sozialista Jose Maria Diaz de Cerio 2011 2011 Kudeaketa batzordea Aranzazu Fernandez Cayetano 2011 2015 Agrupacion Independiente La Antanilla Aranzazu Fernandez Cayetano 2015 2019 Agrupacion Independiente La Antanilla Aranzazu Fernandez Cayetano 2019 2023 Agrupacion Independiente Otxanda Gorka Sancho Perez de Albeniz 2023 Jardunean Euskal Herria Bildu

a 1995ean ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

b 1999an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

c Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

d 2011ko Maiatzean Angel Jesus Sancho Martinez Alkatea zendu zen.

 Azpiegiturak 

 Garraioak 
La Estellesa autobus konpainiak Aguilar Kodes eta Iruñea bitarteko autobus linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka Aguilar Kodesko norantzan eta lau zerbitzu kontrako norabidean. Linearen ibilbidea honakoa da:

 Aguilar Kodes - Cabredo - Marañon - Genevilla - Zuñiga - Antzin - Murieta - Lizarra - Villatuerta - Zirauki - Mañeru - Gares - Obanos - Legarda - Zizur Nagusia eta Iruñea

 Zerbitzuak 
Cabredo "Kodes Mendizerrako Zerbitzuen Mankomunitateko" kidea da. Erakundeak Aguilar Kodeskoan du egoitza nagusia.

 Kultura 

 Euskara 
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Cabredo eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %3,42k zekien euskaraz hitz egiten.

2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batera.

 Jaiak eta ospakizunak 
Cabredo herriko jaiak, iraileko hirugarren asteburuan ospatzen dira Simeon eta Ursula santuen omenez. Antolaturiko ekitaldien artean, meza nagusia eta herri afaria dira garrantzitsuenak. Irailaren 8an, beste herri bazkari bat antolatzen da, Carrascalgo Ama Birjinaren egunean. San Joanen aurreko igandean, cabredotarrak Azueloko San Simeon baselizarako erromeria antolatzen dute. Bide zaharretik muinoaren tontorrean dagoen baselizara igo ondoren, Azueloko biztanleekin bat egin eta elkarrekin askaltzen dute.

Urteko gainontzeko jaiegunen artean, uztailaren 25eko herriko patroia den Donejakueren omenezko jaia eta gabonetako Olentzero nabarmentzen dira.

 Cabredotar ospetsuak 
 Simeon Labrador Deuna: Santua
 Frantzisko Ximenez (1651-1713), eskultorea.
Baltasar Jaime Martínez de Compañón (1735-1797), apezpikua Peru eta Kolonbian.
Ruperto Sagasti (1923-2008), futbolaria.

 Erreferentziak 

 Ikus, gainera 
 Nafarroako udalerrien zerrenda
Vianaldea
Lizarrako merindadea

 Kanpo estekak 

  Cabredori buruzko informazioa Nafarroako Gobernuaren webgunean. 
  Lizarreriko Batzorde Turistikoa.
 Cabredoko Kale Nagusiaren ikuspegia Google Street View-n.

Kategoria:Cabredo