Lizartza

Lizartza Gipuzkoako ekialdean, Tolosaldean, dagoen udalerri euskalduna da, UEMAko mankomunitateko kide.

 Geografia 
 Inguru naturala 
Araxes ibaiak zeharkatzen du udalerria Leitzaldetik etorrita eta Tolosarako bidean doala.

 Auzoak 
 Basaizaldea
 Ermitalde
 Elizondo
 Elbarren
 Iturralde
 Larzabal
 Leizialdea

 Udalerri mugakideak 
 Iparraldean Leaburu eta Gaztelu.
 Ekialdean Gaztelu eta Orexa.
 Hegoaldean Araitz (Nafarroa), Gaztelu eta egun Tolosako auzoa den Bedaio.
 Mendebaldean Altzo.

 Historia 
1374an Lizartzak Tolosarekin bat egin zuen. Horrela, handikiekiko babesa lortu nahi zuen Lizartzak, garai hartan zegoen guda giroan. 

1802an lortu zuen Lizartzak hiribildu izaera.http://www.lizartza.eus/documents/1132674/1963306/lizartzako+sorrera+modernoa.pdf/76190a38-f688-1ac6-9c21-87f2c31064db

 Azpiegiturak 

 Liburutegia
 Haur eskola
 Osasun zentroa
 Eskola

 Demografia 
2019an 647 biztanle zituen herriak. Horietatik %21,64k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoak %9,65 ziren.

 Politika 
2015eko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu koalizioak gehiengo osoa eskuratu zuen, alde handiz. Emaitzen ondorioz, Leire Gordo Castro hautatu zuten alkate.

2019ko udal hauteskundeetan EH Bilduk 296 boto eta zazpi zinegotziak lortu zituen eta Equok 33 boto. Iñaki Azpiroz (EH Bildu) izendatu zuten alkate.

 Alkateen zerrenda 
2019Iñaki Azpiroz (EH Bildu)2015 Leire Gordo Castro (Euskal Herria Bildu)2011 Aitor Agirre Alkorta (Bildu)2007Regina Otaola Mugerza (PP)2003Joseba Egibar Artola (EAJ-EA)1999 José Antonio Mintegi (EH)1995 José Antonio Mintegi (HB)1991 ? - (HB)1987 ? - (HB)1983 Julian Zubeldia (HB)1979 Julian Zubeldia (indep.)

 Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %1,8. Bigarren sektorea %61,9. Hirugarren sektorea %34,4. Zerbitzuak %1,8.

 Ondarea 
Eraikin erlijiosoak

 Santa Katalina eliza, Lizartzako parrokia.
 Uberetako ermita. Aurretik etxe bat zen, eta XVII. mendean kanpandorrea erantsi zitzaion.http://www.lizartza.eus/documents/1132674/1963306/uberetako+ermita.pdf/52f811b6-c82c-0192-f63d-809fb54f08d0

Baserriak

 Etxeaundi baserria (XVI. mendekoa)

Bestelakoak

 Mikeleteen etxea (XIX. mendea). Nafarroako mugatik gertu kokatuta, Ilarratzuko kobazuloaren ondoan eta Añiko aisialdi gunearen aurrean.

Historiaurrea
Urkitako Estazio Megalitikoa
Otsabio-Zarateko Estazio Megalitikoa

 Euskara 
2016an herritarren %83,97 euskaldunak ziren.

Lizartzan hitz egiten den euskara gipuzkeraren barne dagoen Tolosaldeko euskarari dagokio. Tolosarekin batera, hogeita zortzi herrik osatzen dute Tolosaldeko hizkerari dagokion hiztun komunitatea. Eskualdeko berezko hizkera horren erabilera maila herrialde osoko handienen artean dago.

Nolanahi ere, euskarari dagokionez, alde handiak daude udalerri jendetsuen eta txikien artean. Ia erabat euskalduntzat har daitezke herririk txikienak. Euskaldun kopururik txikiena zeukan udalerrian ere, Zizurkilen, euskalduntzat zuten beren burua biztanleen % 64k.

 Lizartzar ospetsuak 

 Bartolome Gibelalde (1788-1852), jeneral karlista. Gipuzkoako komande nagusi izan zen.
 Roberto Bertol (1917-1990), Athleticeko futbolaria 1940tik 1949ra bitartean.
 Kaxiano (1932-2002), Lizartzako itsua, trikitilaria.
 Luis Mari Mujika (1939-2017), idazlea, euskaltzalea eta euskaltzain urgazlea.
 Julian Zubeldia (1943), idazle eta politikaria.
 Bizente Olaetxea (1956), esku huskako pilotaria.
 José María Luluaga (1962), futbolari ohia eta entrenatzailea.
 Mikel Olaetxea (1985), esku huskako pilotaria.
Erik Jaka (1994), esku huskako pilotaria.
Garazi Esnaola (1992), musikaria.

 Erreferentzia 

 Kanpo estekak 

 Lizartzako albisteak atarian

 Lizartzako udal webgunea
 Lizartzako albisteak "Tolosaldeko Hitza"n

Kategoria:Lizartza