Apirilaren 17

Apirilaren 17a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta zazpigarren eguna da, 108garrena bisurteetan. 258 egun falta dira urtea amaitzeko.

 Gertaerak 

 Euskal Herria 
 1979 – ETAk Juan Bautista Garcia goardia zibila hil zuen Ordizian.
 2005eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak.
 2010 – Javier Agirresarobek eta Mikel Urmenetak 2009ko Euskal Herritar Unibertsalak saria eskuratu zuten.

 Mundua 
 1524 – Giovanni da Verrazanoren espedizioak New Yorkeko badia ikusi zuen, eta lehen europarrak izan ziren Manhattanera heltzen.
 1986 – Scilly uharteak eta Zazpi Herbehere Batuen Errepublikaren arteko Hirurehun eta Hogeita Hamabost Urteko Gerra tiro bakar bat egin gabe bukatu zen. Ofizialki, historiako gerrarik luzeena da.
 2004 – Helikoptero israeldarrek jaurtitako misilek Hamaseko burua zen Abdel Aziz al-Rantissi hil zuten.
 2005 – Autobus istripua Suitza hegoaldean, hamabi hildako egon ziren hogeitazazpi pertsona zeramatzan autobusean.
 2006 – Atentatua Tel Aviven, hamar hildako.
 2010 – Islandiako sumendiak botatako errautsa zela-eta beste 17.000 hegaldi bertan-behera geratu ziren. Errautsa Europa osora zabaldu zen, Euskal Herria barne. Hegazkintzaren historiako kaosik handiena izan zen.
 2011 – AEBetako hegoalde eta erdialdeko estatuetan egondako tornadoetan gutxienez 40 pertsona hil ziren.

 Arte eta kultura 
 Euskal Herria 
 2011 – Apirilaren 7an Trebiñun hasitako 17. Korrikari amaiera eman zitzaion Donostian.

 Mundua 

 Zientzia eta teknologia 
 Euskal Herria 

 Mundua 

 Kirolak 
 Euskal Herria 
 2010 – Edurne Pasaban tolosarrak Annapurna (8.091 m.) (Nepal) igo zuen. Bere 13. zortzimilakoa zen.
 2011 – 2011ko Eskuz Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko Finala: Olaizola II.a eta Beginok 22-14 irabazi zieten Xala eta Beroitzi.
 2016 – 2016ko Eskubaloiko Emakumezko Kopa: Bera Bera garaile finalean Zuazori 33-17 irabazita.

 Mundua 

 Jaiotzak 

 Euskal Herria 
 1822 – Anastasio Etxeberri, nafar apaiza eta euskal idazlea (h. 1907).
 1832 – Aniceto Lagarde, nafar margolari eta ingeniaria (h. 1909).
 1875 – Víctor Carrasco, gipuzkoar militarra.
 1896 – Anizeto Olano, Amaialde, gipuzkoar idazle kaputxinoa (h. 1966).
 1901 – Jesus Larrañaga Txurruka, euskal herritar politikari eta sindikalista komunista (h. 1942).
 1904 – Anizeto Zugasti, gipuzkoar apaiza eta euskal idazlea (h. 1983).
 1911 – Jesús Erize, nafar fraide misiolaria (h. 1990).
 1913 – Jose Estornes Lasa, euskal idazle eta hizkuntzalaria (h. 1987).
 1918 – Mario Salegi, gipuzkoar idazle, kazetari eta ezkerreko aktibista abertzalea (h. 2005).
 1927 – Bernardo Alberro, gipuzkoar musikagile, olerkari eta akordeoi-jotzailea.
 1930 – Sagrario Aranburu, nafar dantzaria, abeslaria eta piano-jotzailea (h. 2021).
 1949 – Luis Etxabarri, bizkaitar ingeniaria.
 1950 –
 Izaskun Uranga, euskal abeslaria, Mocedades taldearen sortzaileetako bat.
 Eukene Urkaregi, bizkaitar artista.
 1953 – Itziar Eguren, bizkaitar erizaina eta txistularia.
 1955 – Alicia Alonso Izquierdo, bizkaitar biologoa
 1957 – 
 Marc Aillet, Baionako apezpikua, Beninen.
 Merche Olabe, bizkaitar margolaria.
 1971 – Arturo Vaquero, Humanoid, musika elektronikoa egiten duen galiziar musikaria, Santurtzin.
 1977 –
 Itziar Iratzagorria, bizkaitar politikaria.
 Ixone Sádaba, bizkaitar argazkilaria.
 1979 – Savitri Ceballos, gipuzkoar aktorea.
 1982 – Joseba Zumeta, gipuzkoar txirrindulari ohia.
 1984 – Aritz Egea, gipuzkoar atleta, mendi lasterketetan aditua.
 1993 – Aitor Castro, gipuzkoar futbolaria.
 1997 – Olatz Alberdi Etxeberria, gipuzkoar zibersegurtasun-teknikaria eta futbolaria.
 1999 – Sara Alonso Martinez, gipuzkoar mendi lasterketaria.
 2001 – Ander Dufur, nafar futbolaria.
 2004 – Nicolás Atanes, burgostar-nafar matematikari gaztea, matematikaren garrantzia zabaltzearen aldeko ekintzailea, Burgosen.

 Mundua 
 1277 – Mikel IX.a Paleologo, Bizantziar Inperioko enperadorea (h. 1320).
 1497 – Pedro de Valdivia, espainiar konkistatzailea (h. 1553).
 1573 – Maximiliano I.a Handia, Germaniako Erromatar Inperio Santuko dukea eta Bavariako hauteslea (h. 1651).
 1598 – Giovanni Battista Riccioli, italiar astronomo, jesulagun eta apaiz katolikoa (h. 1671).
 1676 – Frederiko I.a Suediakoa, Suediako erregea (h. 1751).
 1741 – Johann Gottlieb Naumann, alemaniar musikagile, orkestra-zuzendari eta kapera-maisua (h. 1801).
 1750 – François de Neufchâteau, konde François, frantziar idazle eta politikaria (h. 1828).
 1794 – Carl Friedrich Philipp von Martius, alemaniar botanikari eta esploratzailea (h. 1868).
 1832 – Enriqueta González Rubín, asturiar idazle eta kazetaria (h. 1877).
 1838 – Antonieta Saxonia-Altenburgekoa, Saxonia-Altenburgeko printzesa eta Anhalteko dukesa ezkontidea (h. 1908).
 1842 – Maurice Rouvier, Frantziako lehen ministroa (h. 1911).
 1855 – 
 Maria Sadovska-Barilotti, ukrainar abeslari eta aktorea (h. 1891).
 Joseph Vrindts, valonieraz idatzi zuen belgikar akademikoa eta idazlea (h. 1940).
 1859 – Eliza Acton, sukaldaritzako liburu idazle eta poeta ingelesa (h. 1859).
 1865 – Urtsula Ledóchowska, poloniar moja urtsulatarra (h. 1939).
 1867 – María Guerrero, espainiar aktore eta enpresaburua (h. 1928).
 1882 – Artur Schnabel, austriar pianista eta musikagilea (h. 1951).
 1885 – Karen Blixen, daniar idazlea (h. 1962).
 1891 – Jose Enrique Varela, espainiar militarra (h. 1951).
 1897 – Thornton Wilder, estatubatuar antzezlan eta eleberri idazlea (h. 1975).
 1899 – Vincent Wigglesworth, britainiar entomologoa (h. 1994).
 1903 – Nikolai Nabokov, estatubatuar musikagilea (h. 1978).
 1904 – Irene Manton, britainiar botanikaria, iratzeak eta algak aztertzeagatik nabarmendu zena (h. 1988).
 1907 – Martti Miettunen, Finlandiako lehen ministroa (h. 2002).
 1909 – Alain Poher, Frantziako presidentea (h. 1996).
 1911 –
 Hervé Bazin, frantziar idazlea (h. 1996).
 George Seaton, estatubatuar antzerkigile, zinema gidoilari, zuzendari eta ekoizle, eta antzerki zuzendaria (h. 1979).
 1912 – André Bruyère, frantziar arkitektoa (h. 1998).
 1916 – Sirimavo Bandaranaike, Zeilango eta Sri Lankako lehen ministroa (h. 2000).
 1918 –
 William Holden, estatubatuar aktorea (h. 1981).
 Carol Rama, italiar margolaria (h. 2015).
 Anne Shirley, estatubatuar aktorea (h. 1993).
 1919 –
 Osvaldo Dorticós, Fidel Castroren Iraultzaren gidaria eta Kubako presidentea (h. 1983).
 Chavela Vargas, kostarikar-mexikar abeslaria, rantxera musikaren interprete nabarmenenetakoa (h. 2012).
 1920 – Edmonde Charles-Roux, frantziar idazlea (h. 2016).
 1921 –
 Christopher Okoro Cole, Sierra Leonako gobernadore orokorra eta presidentea (h. 1990).
 Sergio Sollima, italiar zinema zuzendari eta gidoilaria (h. 2015).
 1922 – Inés Malinow, argentinar idazle, poeta, haur literaturako ipuingilea, kazetari eta baleteko kritikaria (h. 2016).
 1923 –
 Lindsay Anderson, indiar-ingeles antzerki eta zinema zuzendaria (h. 1994).
 Katharina Reiss, alemaniar itzultzaile eta itzulpen teorialaria (h. 2018).
 1925  – René Moawad, Libanoko presidentea (h. 1989).
 1926 – Montserrat Torrent i Serra, kataluniar organojolea.
 1927 – Chandra Shekhar, Indiako lehen ministroa (h. 2007).
 1928 –
 Adalbert Ibrahim Kapandji, frantziar zirujau ortopedikoa, eskuaren kirurgian espezializatua (h. 2019).
 Cynthia Ozick, estatubatuar narraziogile, nobelagile eta saiakera-idazlea.
 1929 – Mariama Bâ, senegaldar eleberrigilea, irakaslea eta feminista (h. 1981).
 1930 – Chris Barber, britainiar jazz musikari, tronboi jole eta orkestra zuzendaria (h. 2021).
 1931 – Igor Oistrakh, ukrainar biolin-jotzailea (h. 2021).
 1935 – Michael Fagun, nigeriar apezpiku katolikoa (h. 2025).
 1937 – 
 Ferdinand Piëch, automobilgintzari lotutako austriar enpresaburua (h. 2019).
 María Cristina Masaveu Peterson, espainiar enpresaburua, filantropoa eta mezenasa (h. 2006)
 1939 – Ireneo Jerusalemgoa, Jerusalemgo Eliza Ortodoxoko 140. patriarka (h. 2023).
 1940 –
 Yvonne Blake, espainiar-britainiar jantzi-diseinatzailea (h. 2018).
 Costas Kondylis, greziar jatorriko estatubatuar arkitektoa (h. 2018).
 Anja Silja, alemaniar sopranoa.
 1942 – Katia Krafft, frantziar bolkanologoa (h. 1991).
 1946 –
 Àngel Casas, kataluniar kazetari eta idazlea (h. 2022).
 Georges J. F. Köhler, alemaniar biologoa, 1984ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1995).
 Kerry O'Brien, australiar atleta (h. 2025).
 1951 –
 Olivia Hussey, ingeles aktorea (h. 2024).
 Christoph Mäckler, alemaniar arkitektoa.
 Börje Salming, suediar izotz hockey jokalaria (h. 2022).
 1952 – Željko Ražnatović, serbiar buruzagi paramilitarra (h. 2000).
 1953 – Miguel Giubergia, argentinar abokatu eta politikaria (h. 2020).
 1955 –
 Erin Mouré, kanadar poeta eta itzultzailea.
 Pete Shelley, ingeles abeslari, kantautore eta gitarra-jotzailea, Buzzcocks taldearen sortzaileetakoa (h. 2018).
 1957 –
 Anicet-Georges Dologuélé, Afrika Erdiko Errepublikako lehen ministroa.
 Nick Hornby, britainiar idazlea.
 Antón Reixa, galizierazko abeslari, idazle eta zinema zuzendari pontevedrarra.
 1959 – Sean Bean, ingeles aktorea.
 1960 – Didier Burkhalter, Suitzako Konfederazioko presidentea.
 1961 – 
 Alfred Bosch, kataluniar unibertsitate irakaslea, idazlea, saiakeragilea eta politikaria.
 Gabriele Schor, austriar publizista, idazlea, arte-kritikaria, bildumagilea, aholkularia.
 1963 – Pedro Casablanc, espainiar aktorea.
 1965 – Andrea Barbieri, argentinar aktorea eta telebista aurkezlea.
 1968 – Adam McKay, estatubatuar zinema zuzendaria, gidoigilea, ekoizlea, aktorea eta umorista.
 1969 – Yoko Takahagi, japoniar futbolari ohia.
 1970 – Pascale Arbillot, frantziar aktorea.
 1972 – Jennifer Garner, estatubatuar aktorea.
 1974 –
 Victoria Beckham, ingeles abeslari, modelo, moda-diseinatzaile eta enpresaburua.
 Alicia Scherson, txiletar film zuzendaria, film ekoizlea, enpresaburua, gidoilaria eta irakaslea.
 1975 – José Luis Martínez-Almeida, Madrilgo alkatea.
 1977 – Gayatribala Panda, indiar idazle eta kazetaria.
 1978 – Satoshi Yamaguchi, japoniar futbolari ohia.
 1980 – David Otero, espainiar musikari, abeslari eta konpositorea, El Canto del Loco taldeko kidea.
 1981 –
 Lea T, brasildar emakumezko modelo transexuala.
 Hanna Pakarinen, finlandiar pop eta pop-rock abeslaria.
 Viktória Varga, hungariar haltera.
 Bolatta Silis-Høegh, groenlandiar artista eta idazlea.
 1983 – Lucía Muñoz, espainiar flamenko eta pop abeslari eta musikagilea.
 1984 – Cesk Freixas, kataluniar kantautorea.
 1985 –
 Takuya Honda, japoniar futbolaria.
 Rooney Mara, estatubatuar aktorea.
 1987 – Nidaa Badwan, palestinar artista.
 1989 – Darius Adams, estatubatuar saskibaloi jokalaria.
 1991 – Constance Jablonski, frantziar modeloa eta tenislari ohia. 
 1992 – Karlo Bručić, kroaziar futbolaria.
 1996 – Dee Dee Davis, alemaniar-estatubatuar aktore eta ilusionista ohia.
 2007 - Olivia Mandle, kataluniar ingurumen-aktibista eta animalien eskubideen defendatzailea.

 Heriotzak 

 Euskal Herria 
 1503 - Andres Febo, nafar infantea, Vianako printzea (j. 1501).
 1801 – Simon Aragorri, ekonomilari, bankari eta intelektual ilustratua, Madrilen (j. 1720).
 1939 – Alberto Pelairea, nafar olerkari eta antzerkigilea (j. 1878).
 1957 –
 Florentzio Axpe, euskal apaiza (j. 1871).
 Pierre Lhande, euskal idazlea eta apaiza (j. 1877).
 1961 – Manuel Maria Ynchausti, euskal jatorriko estatubatuar enpresaburu, kristau filantropo eta euskal kulturaren ekintzailea (j. 1900).
 1979 – Julia Irazu Gartzia, arabar maistra aitzindaria (j. 1892).
 1980 – Elvira Iñurrieta, bizkaitar emagina, Elorrion 2400 ume baino gehiagori lagundu ziena jaiotzen (j. 1895).
 1996 – François-Régis Bastide, lapurtar eleberrigile, diplomazialari eta irrati-esataria, Parisen (j. 1926).
 2012 – Manuel Gómez Larrañeta, gipuzkoar biologo eta ozeanografoa (j. 1924).
 2015 – Rosario Aranburu, gipuzkoar erraketista, Marbellan (j. 1921).
 2019 – Aurea Etxaniz, gipuzkoar erraketista, Caracasen (j. 1922).
 2023 – Joxe Luis Zurutuza, gipuzkoar idazlea (j. 1935).

 Mundua 
 485 – Proklo, Antzinaro Berantiarreko filosofoa (j. 412).
 858 – Benedikto III.a, aita santua.
 1080 – Harald III.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (j. c. 1041).
 1111 – Roberto Molesmekoa, frantziar fraidea.
 1271 – Elisabet Frantziakoa, Frantziako infanta eta Nafarroako erregina ezkontidea (j. 1242).
 1355 – Marino Faliero, veneziar politikaria.
 1574 – Joachim Camerarius, alemaniar humanista (j. 1500).
 1679 – Jan van Kessel Zaharra, flandriar margolaria (j. 1626).
 1695 – Gurutzeko Sor Juana Ines, mexikoko erlijioso katolikoa, olerkaria eta antzerkigilea (j. 1651).
 1711 – Josef I.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (j. 1678).
 1783 – Louise d'Épinay, idazlea eta literatura-saloiko anfitrioia (j. 1726).
 1790 – Benjamin Franklin, estatubatuar politikari, zientzialari eta asmatzailea (j. 1706).
 1794 – Angelique du Coudray, frantziar emagina, "Erditzearen artea" jendartean erakutsi zuen lehen emagina (j. c. 1712).
 1852 – Étienne Maurice Gérard, Frantziako lehen ministroa (j. 1773).
 1902 – Frantzisko Asiskoa Borboikoa, Espainiako errege ezkontidea (j. 1822).
 1914 – Willen Jan Van Eys, holandar euskalaria (j. 1825).
 1923 – Maria Teresa Nuzzo, maltar moja (j. 1851).
 1936 – Charles Ruijs de Beerenbrouck, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1873).
 1941 – Frederick Griffith, britainiar mikrobiologo eta genetista (j. 1879).
 1942 – Jean Perrin, frantziar fisikaria (j. 1870).
 1944 – Max Josef Metzger, alemaniar apaiz katoliko, bakezale eta martiria (j. 1887). 
 1946 – Juan Bautista Sacasa, Nikaraguako presidentea (j. 1874).
 1947 – Juana la Macarrona, cadiztar flamenko-dantzari ijitoa (j. 1870).
 1948 – Kantarō Suzuki, Japoniako lehen ministroa (j. 1868).
 1960 – Eddie Cochran, estatubatuar rock musikaria (j. 1938).
 1975 –
 Long Boret, Khmer Errepublikako lehen ministroa (j. 1933).
 Sarvepalli Radhakrishnan, Indiako bigarren presidentea (j. 1888).
 1976 – Henrik Dam, daniar biokimikari eta fisiologoa, 1943ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1895).
 1984 – Mark Wayne Clark, estatubatuar jenerala (j. 1896).
 1986 –
 Guido Calogero, italiar filosofoa (j. 1904).
 Marcel Dassault, frantziar aeronautika-ingeniaria eta enpresa-gizona (j. 1892).
 1988 – Louise Nevelson, estatubatuar eskultorea (j. 1899).
 1990 – Ralph Abernathy, estatubatuar apaiz baptista eta eskubide zibilen aldeko buruzagia (j. 1926).
 1993 – Turgut Özal, Turkiako presidentea (j. 1927).
 1994 – Roger Wolcott Sperry, estatubatuar neurobiologoa, 1981eko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1913).
 1995 – 
 Argye M. Briggs, estatubatuar idazlea (j. 1908).
 Benita Galeana, mexikar idazlea, sufragista, sindikalista eta aktibista (j. 1903).
 1997 – Chaim Herzog, Israelgo presidentea (j. 1918).
 1998 – Linda McCartney, estatubatuar abeslari, konpositore, argazkilari eta animalien eskubideen aldeko aktibista (j. 1941).
 2000 – Philippe Bernier, frantziar kazetari eta idazlea (j. 1930).
 Paula Salomon-Lindberg,  alemaniar abeslaria (j. 1897)
 2003 – Koji Kondo, japoniar futbolaria (j. 1972).
 2008 –
 Aimé Césaire, frantsesezko martinikar idazlea eta politikaria (j. 1913).
 Rosario Sanchez Mora, La Dinamitera, Espainiako Gerra Zibilean borrokatu zuen milizianoa (j. 1919).
 2010 – Begoña Muñoz, galiziar irakasle eta antzerkigilea (j. 1961).
 2011 – Gilberte Serfaty, aljeriar ekintzaile komunista, irakasle eta itzultzailea (j. 1921).
 2013 –
 Deanna Durbin, kanadar-estatubatuar aktore eta abeslaria (j. 1921).
 Carlos Graça, Sao Tome eta Principeko lehen ministroa (j. 1931).
 2014 – Gabriel García Márquez, kolonbiar idazlea eta kazetaria, 1982ko Literaturako Nobel Saria (j. 1927).
 2017 –
 Gorka Dorronsoro, euskal jatorrizko venezuelar arkitekto, irakasle eta argazkilaria (j. 1939).
 Carlos Slepoy, argentinar abokatua eta giza eskubideen aldeko ekintzailea (j. 1949).
 2018 – Barbara Bush, Ameriketako Estatu Batuetako Lehen dama (j. 1925).
 2019 – Alan García Pérez, Peruko presidentea (j. 1949).
 2020 – Norman Hunter, ingeles futbolaria (j. 1943).
 2021 – 
 Black Rob, estatubatuar raperoa (j. 1969).
 Sebastian Koto Khoarai, lesothoar kardinala (j. 1929).
 2022 – Catherine Spaak, Frantzian jaiotako belgikar-italiar aktorea (j. 1945).
 2025 – 
 Ita Aber, kanadar-estatubatuar ehungintzako artista, arte kontserbadorea eta museoko komisarioa (j. 1932).
 Krystyna Miłobędzka, poloniar idazlea (j. 1932).

 Jaiak eta urteurrenak 
 Sehaska egutegiko izendegia: Ainara/Enara/Elaia eta Anitz.

 Kanpo estekak 

Apirilaren 16 | Urteko egutegi | Apirilaren 18
Kategoria:Urteko egunak