Granda niktibio

Granda niktibio (Nyctibius grandis) estas la plej granda el la specioj de niktibioj kaj ĝi estas vaste distribuata en Centra kaj Suda Ameriko. Tre simile al strigoj, ĉi tiu specio estas noktula. Ĝi predas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn, kiujn ĝi kaptas per flugosaltoj de altaj ripozejoj.

Eble ĝia plej konata karakterizaĵo estas ĝia unika ĝema grumblo, kiun la granda niktibio elsendas dum la tuta nokto, kreante maltrankviligan etoson en la Neotropikoj per siaj noktaj sonoj. 

Taksonomio
200ra|maldekstre|thumb|Granda niktibio ripoze surbranĉe. 
La Grandan niktibion formale priskribis en 1789 la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin en sia reviziita kaj etendigita eldono de la verko de Carl Lineus nome Systema Naturae. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj kaprimulgecaj specioj en la genron Caprimulgus kaj stampis la duvortan nomon Caprimulgus grandis. 

La Granda niktibio estas nun unu el sep niktibioj metitaj en la genron Nyctibius, kiun enkondukis en 1816 la franca ornitologo Louis Pierre Vieillot. La genronomo devenas el la greka nuktibios  signife "noktovivanta", el nuks "nokto" kaj bios "vivo". La specio esstas monotipa: nemiu subspecio estas agnoskita.

 Aspekto 
La granda niktibio havas grandan kapon rilate al sia korpo. Ankaŭ la okuloj estas tre grandaj kun malhelbrunaj irisoj anstataŭ la flavaj, kiujn multaj aliaj niktibioj havasFr. Haverschmidt. "Observations on Nyctibius Grandis in Surinam." The Auk, vol. 65, no. 1, 1948, pp. 30–32. JSTOR, . Alirita la 30an de Nov. 2023. kaj havas mallongan sed larĝan bekon. Iliaj flugiloj estas elipsaj laŭ formo, kaj ilia vosto estas longeca. La plumkoloroj varias inter blanka, griza, nigra kaj burgonja. La vostkoloroj kongruas kun tiuj de la cetero de la korpo, escepte de blankaj strioj, kiujn oni povas vidi trans la voston laterale. (vidu referencojn sube)

 Gamo en maso: 360 ĝis 650 g
 Gamo en longo: 480 ĝis 600 mm
 Gamo en enverguro: 700 ĝis 804 mm
 Averaĝa enverguro: 734.8 mm

Distribuado kaj habitato
Ili havas teritorion de suda Meksiko tra nordorienta Gvatemalo kaj tra plejparto de Centrameriko suden tra Sudameriko ĝis sudorienta Brazilo kaj Bolivio.

Ĝenerale, la grandaj niktibioj distribuiĝas de humidaj ĝis duonhumidaj arbaraj vivejoj. Kvankam ĉi tiu specio estas vaste disvastigita geografie, estas malmulta aŭ neniu vario en ĝia aspekto, kiel ekzemple grandeco aŭ plumaro. La grandaj niktibioj troviĝas plejparte en densaj arbaroj de malaltaj teroj, arbaraj randoj kaj maldensejoj. Ĝi ankaŭ povas etendiĝi en antaŭmontojn (ĝis ĉirkaŭ 1 500 m da alteco), duarangajn, malfermajn arbarojn (inkluzive de plantejoj) kaj foje videblas ĉirkaŭ herbejoj, sed ili ĉiam bezonas arbojn - ktp., por sia kamufla ripozado.

Tage, ili kutime troviĝas ripozantaj aŭ nestantaj, kutime pli alte ol 12 metrojn super la grundonivelo ene de grandaj arboj. La branĉoj, sur kiuj ili elektas ripozi, kutime havas diametron de 20 ĝis 30 centimetroj. Nokte, ili povas iri al pli malaltaj ripozejoj 1,5 metrojn super la grundo, de kie ili ĉasas.

Kutimaro
Ĉi tiu nokta predanto kutime videblas sidante alte super la tero dum manĝado, kaj akcipitras kiam predo estas ekvidita. Post la salto, la niktibio preskaŭ ĉiam revenas al sia antaŭa ripozejo. Normale, dumtage, ĝi sidas vertikale sur arbostumpo kaj estas preteratentata ĉar ĝi similas parton de la stumpo; tio estas kamuflaĵo, ne nur pro kolorigo, sed ankaŭ pro la medio. La Granda niktibio povas esti lokita nokte per la reflekto de lumo el ĝiaj okuloj dum ĝi sidas vertikale sur fosto, ripozejo aŭ angula arbotrunko. Grandaj niktibioj estas timemaj kaj solemaj estaĵoj. Tamen, ili komencis sidi sur homfaritaj objektoj kiel plastaj boteloj. Tio pruvas kiel homoj daŭre influas la faŭnon kaj naturajn vivejojn nuntempe.

 Reproduktado 
Reproduktado estas tipe registrita de februaro ĝis aŭgusto, sed depende de la parto de la teritorio de ĉi tiu birdo, oni povas trovi reproduktantajn birdojn preskaŭ tutjare.Ekz. nesto ĉe Tiputini, Ekvadoro, fine de decembro 1999 (Cisneros-Heredia 2006). La nesto estas eta kavaĵo sur dika arbobranĉo,Ekz. Ceiba sp. (Cisneros-Heredia 2006) almenaŭ 10 m super la tero, kun ununura blanka (iom makula) ovo ĉirkaŭ 5,2 cm × 3,8 cm granda. Malmultaj detaloj estas konataj pri la kovado, sed ĉirkaŭ monato pasas antaŭ ol la ido estas vidata sola ĉe la nesto. Ido de kelkaj tagoj pezis 220 g. Post ĉirkaŭ 5 semajnoj la nestobirdo estas dutriona versio de la plenkreskulo, sed kun pli hela korpotipo, pli pala plumaro, pli mallonga vosto kaj pli malgranda beko kun malpli da harecplumetoj. La elnestiĝo devas esti almenaŭ post 2 monatoj. Post ĉi tiu tempodaŭro, la idoj ne revenas al la nestejo.

Kvankam la plenkreska niktibio verŝajne havas malmultajn naturajn predantojn, predado de ovoj, birdidoj kaj elnestiĝintoj ŝajne ne estas malofta. Plenkreskuloj restas proksime al la nesto dum la tuta tago kaj fidas je kamuflado por protekti siajn idojn. Predantoj, kvankam ne konfirmitaj, de la nestoj de grandaj niktibioj en Kostariko inkluzivis simiojn kiel ekzemple mantelaj hurluloj, Ĝofroy-ateloj kaj blankkapaj kapucenoj, same kiel tajroj kaj Kolumaj mikrasturoj.

 Manĝado 
Ilia predo konsistas plejparte el grandaj flugantaj insektoj, precipe grandaj skaraboj, tetigonedoj kaj ortopteroj (inkluzive de griloj kaj akridoj). Ankaŭ vespertoj kaj birdoj estas foje ĉasataj. La granda niktibio profitas la nokton kaj sian naturan kamufladon sidante sur eksponita ripozejo por atendi ĝis iu predo preterflugos, tiam ĝi rapidege aliras al la predo kaj revenas al la branĉo kun ĝi. Tre ofte birdoj de ĉi tiu specio uzas la saman ĉasripozejon ĉiunokte.

Konservostatuso
Laŭ la Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN), pro sia vasta teritorio, la granda niktibio estas konsiderata specio malplej zorgiga. Kvankam ĝi estas normale priskribita kiel "neofta", ĝi ofte troviĝas en areoj de malpli ĝenitaj arbaroj kaj ofte troviĝas malofta laŭlonge de la randoj de sia teritorio. Senarbarigo estas la sola konservominaco konata al ĉi tiu birdo.

Efiko de homoj
La lokanoj en la kamparaj regionoj de Brazilo nur kelkfoje uzas niktibiojn kiel negravan nutraĵfonton, ĉar ili ne ofertas multan viandon kaj estas malfacile troveblaj. En ĉi tiuj areoj, oni kredas, ke iliaj plumoj havas la povon provizi ĉastecon, do ili estas ĉasataj pro siaj korpopartoj, kiuj estas uzataj por plenumi ceremoniojn. Oni kredas ankaŭ, ke partoj de ilia korpo forpuŝas delogon. Niktibioj timas la plej multajn lokulojn pro tio, ke ili estas ĉasataj.

Referencoj

 Borerro, J. 1974. Notes on the structure of upper eyelid of potoos.. The Condor, 76: 210–211.
 Land, H., W. Schultz. 1963. A proposed subspecies of the Great Potoo, Nyctibius grandis. Auk, 80: 195–196.

 Holyoak, D.T. (2001): Nightjars and their Allies: the Caprimulgiformes. Oxford University Press, Oxford, New York. 
 Adams, Kimberly. 2011. Great Potoo (Nyctibius grandis), Neotropical Birds Online (T. S. Schulenberg, Editor). Ithaca: Cornell Lab of Ornithology; retrieved from Neotropical Birds Online: https://neotropical.birds.cornell.edu/portal/species/overview?p_p_spp=222936

 Eksteraj ligiloj 

 Granda niktibio ĉe eBird
 Photo-Medium Res; Article home.scarlet.be–"Northern Venezuela"
 Granda niktibio, fotaro VIREO (kun kamufla ripozado)

Kategorio:Niktibioformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko