Historieco

La termino historieco (ankaŭ: Historia persono) devenas de historio kaj tiel rilatas al la pasinteco, precipe homa historio. Diversaj emfazoj eblas uzante la terminon.

 Signifoj 
La termino "historieca" (historia) rilatas al 

 io, kio efektive ekzistis aŭ okazis je specifa tempo en la pasinteco (= vere historia);
 kontentiĝi per simple konstati ion, kio okazis en la pasinteco (= nur historie);
 io pasinta kaj ankoraŭ efika (= historie efika)
 fundamenta karakterizaĵo kaj kondiĉo de la homaro, kontraste al natura kaj nenatura.

 Priskribo 
Historieco estas la historia vero de homoj kaj eventoj, tio estas, la amplekso laŭ kiu ili povas esti konsiderataj parto de homa historio kaj ne historia mito, popolrakonto, fablo, folkloro aŭ fikcio. La historieco de aserto pri la pasinteco estas ĝia fakta statuso. Historieco rilatas al historia vero, aŭtenteco kaj faktoj, kaj fokusiĝas al la fakta valoro de asertoj pri scio pri la pasinteco.Harre, R., & Moghaddam, F.M. (2006). Historicity, social psychology, and change. In Rockmore, T. & Margolis, J. (Eds.), History, historicity, and science (pp. 94–120). London: Ashgate Publishing Limited.

Kelkaj teoriuloj karakterizas historiecon kiel dimension de ĉiuj naturaj fenomenoj okazantaj en spaco kaj tempo. Aliaj akademiuloj karakterizas ĝin kiel trajton rezervitan por certaj homaj okazoj, konforme al la praktiko de historiografio.Jones, Michael S., "Lucian Blaga, The Historical Phenomenon: An Excerpt from The Historical Being" (2012). Faculty Publications and Presentations. Paper 1. Herbert Marcuse klarigis historiecon kiel "difinante historion kaj tiel distingante ĝin de 'naturo' aŭ 'ekonomio' " kaj "markante la signifon, kiun ni celas, kiam ni diras pri io, kio estas 'historia' ". La Vortaro de Okcidenta Filozofio de Blackwell difinas historiecon kiel "indikante la trajton de nia homa kondiĉo, per kiu ni trovas nin en konkretaj kaj specifaj tempaj kaj historiaj cirkonstancoj." Por Wilhelm Dilthey, historieco identigas homojn kiel unikajn kaj konkretajn historiajn estaĵojn.

Demandoj pri historieco koncernas ne nur la demandon "kio vere okazis", sed ankaŭ kiel modernaj observantoj povas scii "kio vere okazis".William J. Hamblin, professor of history at Brigham Young University. Two part article on historicity,  and Ĉi tiu dua demando estas proksime rilata al historiaj esplorpraktikoj kaj metodologioj por analizi la fidindecon de primaraj fontoj kaj aliaj pruvoj. Ĉar malsamaj metodologioj traktas historiajn temojn malsame, historieco ne povas esti reduktita al ununura strukturo, kiu povas esti reprezentita malambigue. Certaj metodologioj, kiel historiismo, povas submeti historiecon al valorbazitaj konstruadoj de historio.Hall, J. (2007). Historicity and Sociohistorical Research. In W. Outhwaite, & S. Turner (Eds.), The Sage Handbook of Social Science Methodology. (pp. 82–102). London: Sage Publications Ltd. Hall, J. (2007). History, Methodologies, and the Study of Religion. In J. Beckford, & N. Demerath (Eds.), The SAGE Handbook of the Sociology of Religion (pp. 167–189). London: Sage Publications Ltd.  Historiografo François Hertog enkondukis la ideon de historiaj reĝimoj por priskribi socion, kiu konsideras sian pasintecon kaj provas trakti ĝin, procezo ankaŭ difinita kiel "metodo de memkonscio en homa komunumo". La historieco de raportita okazaĵo povas diferenci de la historieco de la homoj implikitaj en la okazaĵo. Ekzemple, populara rakonto diras, ke kiel knabo, George Washington dehakis ĉerizarbon, kaj kiam alfrontita pri tio, li honeste prenis respondecon pri la ago. Kvankam ne estas dubo, ke Vaŝingtono ekzistis kiel historia figuro, la historieco de ĉi tiu specifa evento mankas.D.R. Woolf, A Global Encyclopedia of Historical Writing - Volume 2 (2014), p. 642-43.

Historiaj demandoj estas aparte gravaj por politikaj aŭ poeziaj bildigoj de pasintaj eventoj. Ekzemple, la historieco de la Iliado fariĝis temo de debato, ĉar pli postaj arkeologiaj trovaĵoj sugestas, ke la verko baziĝis sur iu reala evento.

Historiaj demandoj ofte ekestas rilate al studoj pri la historio de religioj. En tiaj kazoj, etikaj engaĝiĝoj povas influi la elekton de esplormetodo.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Historieco de la Biblio
 Historieco de Jesuo
 Historieco de la kanonikaj Evangelioj
 Historiismo (kristana eskatologio), specifa marko de biblia literalismo
 Historieco de Mohamedo
 Historieco de Ramo
 Historieco de la Libro de Mormono
 Historiismo
 Historia metodo
 Historieco de Reĝo Arturo
 Historieco de Vilhelmo Tell
 Historieco de Robin Hood
 Historieco de Ragnar Lodbrok
 Historieco de Laozio
 Paralelomanio
 Temporaleco


Kategorio:Historiografio
Kategorio:Filozofio de historio