Mikaelo la 4-a (Bizancio)

Mikaelo la 4-a la Paflagono aŭ Μιχαήλ Δ΄ ο Παφλαγών estis bizanca imperiestro de la 11-a de aprilo 1034 ĝis sia morto la 10-an de decembro 1041.

Filo de kamparano, Mikaelo laboris kiel monŝanĝisto ĝis lia frato Johano la Orfanotrofo ankaŭ konata kiel Johano la Eŭnuko, (f. 1028-1034) trovis laboron ĉe la kortego. Li kaptis la atenton de la imperiestrino Zoe Porfirogenido kaj ili komencis ŝtorman kaj flagran amaferon. Oni kredas, ke ili konspiris por murdi ŝian edzon, imperiestron Romanon la 3-a Argiron, kiu mortis en 1034. Mikaelo kaj Zoe geedziĝis la saman tagon kaj Mikaelo estis kronita imperiestro la sekvan tagon.

Mikaelo, bela kaj energia, havis malbonan sanon kaj konfidis la plejparton de la registaraj aferoj al sia frato. Li malfidis Zoe-on kaj penis multe por certigi, ke li ne suferu la saman sorton kiel sia antaŭulo. La sorto de la Imperio sub la regado de Mikaelo estis miksita. Lia plej triumfa momento venis en 1041, kiam li gvidis la imperian armeon kontraŭ bulgaraj ribeluloj. Li revenis post ĉi tiu venko, sed mortis kelkajn monatojn poste.

Frua vivo kaj kariero
Mikaelo devenis de familio el grekaj kamparanoj el Paflagonio. Li laboris en Konstantinopolo kiel monŝanĝisto, kaj oni diris, ke li havis sekretan duan okupon kiel monerfalsigisto. Unu el la fratoj de Mikaelo, Johano la Orfanotrofo, ankaŭ konata kiel Johano la Eŭnuko, estis la parakoimomenos, altranga kortegano, kiu prezidis la virinajn loĝejojn ĉe la imperiestra palaco. Johano akiris laborpostenojn al pluraj el siaj pli junaj fratoj en la kortego.Angla Vikipedio

eta|maldekstre|300px|Mapo de Paflagonio ene de Anatolio.

eta|dekstre|400px|Bizanca imperiestro Mikaelo la 4-a alfrontante la bulgaran barikadon.

eta|maldekstre|200px|Ikonografia bildo de Mikaelo la 4-a.

eta|dekstre|300px|Murdo de imperiestro Romano la 3-a sub ordono de Mikaelo la 4-a la Paflagono.

eta|maldekstre|350px|La kristana vidvino de la kalifo de Egiptujo sendas leteron al Mikaelo la 4-a.

eta|dekstre|350px|Johano Orfanotrofo ekziligas Konstantenon Dalasenon, duko de Antioĥio.

eta|maldekstre|270px|Petro Deljan (r. 1040-1041) estas proklamita Imperiestro de Bulgario.

eta|dekstre|300px|La bulgaraj ribelantoj sub AluzianoGrokipedia estas venkitaj ĉe la dua batalo de Tesaloniko (1040).

eta|maldekstre|300px|Bizanca Grekio kaj ĝiaj temoj aŭ departementoj.

Romano Argiro fariĝis imperiestro de la Bizanca Imperio kiel Romano la 3-a en 1028. "Kiel reganto li havis nenian kapablon", kaj lia privata vivo estis ĝenata de lia malsukceso koncipi infanon kun sia edzino imperiestrino Zoe. La paro fremdiĝis, Romano prenis amantinon kaj Zoe implikiĝis pri pluraj amaferoj.

Ŝi estis enamiĝinta al la bela juna Mikaelo ĝis la punkto de fanfaroni pri li malkaŝe kaj paroli pri igi lin imperiestro. Romano alfrontis Mikaelon, kiu neis la akuzojn, ĵurante sian senkulpecon sur sanktaj restaĵoj. Liaj suspektoj estis disigitaj, kaj Romano permesis al Mikaelo fariĝi sia persona servisto en 1033.

Romano malsaniĝis komence de 1034, kaj oni ĝenerale kredis, ke Zoe kaj Mikaelo venenis lin. La 11-an de aprilo Romano estis trovita mortanta dum sia banado. Laŭ kortega oficisto kaj pli posta kronikisto Mikaelo Pselo, iuj el lia sekvantaro "tenis lian kapon dum longa tempo sub la akvo, samtempe provante strangoli lin".

Johano Skylitzes skribas kiel simplan fakton, ke Romano dronis laŭ ordono de Mikaelo. La rakonto de Mateo de Edesa diras, ke Zoe venenis Romanos. Zoe kaj Mikaelo geedziĝis en la tago, kiam Romano la 3-a mortis. La sekvan tagon la paro alvokis la patriarkon Aleksio la 1-a por ofici la kronadon de la nova imperiestro. Aleksio rifuzis kunlabori ĝis la pago de 50 funtoj da oro helpis ŝanĝi lian opinion. Li kronis Mikaelon kiel la novan imperiestron de la romianoj kiel Mikaelo la 4-a.

Regado
Enlandaj politikoj
Mikaelo la 4-a estis bela, inteligenta kaj malavara, sed epilepsio kaj manko de edukado malhelpis lin plenumi multajn el liaj imperiaj devoj. Li komence dependis de aliaj por direkti la registaron en lia nomo, kaj donis signifajn respondecojn al sia frato Johano, kiu jam fariĝis influa ministro sub Konstanteno la 8-a kaj Romano la 3-a.

Zoe seniluziiĝis pri sia espero, ke Mikaelo montriĝus pli sindona edzo ol Romano. Timante, ke la imperiestrino povus perfidi lin kiel ŝi perfidis lian antaŭulon, Mikaelo ekskludis ŝin de politiko kaj enŝlosis ŝin al la palaca gineceo (virina loĝejo). Tie oni spionis la agadojn de Zoe, kaj Mikaelo malofte vizitis ŝin.

La reformoj de Johano pri la armeo kaj financa sistemo revivigis la forton de la Imperio kontraŭ ĝiaj eksterlandaj malamikoj, sed pliigis impostojn, kio kaŭzis malkontenton inter la nobelaro kaj la plebo. La monopolo de Johano pri la registaro kaj la enkonduko de tiaj impostoj kiel la Aerikono kondukis al pluraj konspiroj kontraŭ li kaj Mikaelo.

Malbonaj rikoltoj kaj malsatego kaŭzitaj de malbona vetero kaj de akrida pesto en 1035 pligravigis la malkontenton. Kiam Mikaelo provis ekzerci iom da kontrolo super Alepo, la lokaj civitanoj forpelis la imperian guberniestron. Estis ribeloj en Antioĥio, Nikopolo kaj en Bulgario.

En 1034 Mikaelo ordonis la areston de Konstanteno Dalasenos pro suspekto de ŝtatperfido, akuzita pri incitado de ribelo en Antioĥio. En 1037 Zoe konspiris por venenigi Johanon la Eŭnukon. En 1038 la frato de Mikaelo, Konstanteno, subpremis ribelon de la armeoj en Anatolio.

En 1040 komploto implikis la sacerdoton Mikaelo Kerulario, kiu fariĝis monaĥo por savi sian vivon kaj estis elektita Patriarko de Konstantinopolo sub la posteulo de Mikaelo.

Dum la bulgara ribelo de 1040, Johano la Eŭnuko arestis suspektatajn komplotantojn en Anatolio kaj Konstantinopolo, kiuj esperis profiti de la tumulto, sed ne sukcesis kapti la Strategon (militan guberniestron) de Teodoziopolo, kiu aliĝis al la ribelo kaj provis konkeri Tesalonikon.

Eksterlandaj kaj militaj aferoj
Rilate al militaj aferoj, la regado de Mikaelo komenciĝis malbone. La araboj prirabis Miran, la serboj forĵetis bizancan aŭtoritaton kaj la Peĉenegoj preskaŭ laŭvole atakis ĝis la pordegoj de Tesaloniko. La situacio baldaŭ stabiliĝis: ĉe la orienta limo, arabaj piratoj estis aŭ kaptitaj aŭ mortigitaj. La bizancanoj konkeris la islaman fortikaĵon Perkri, ĉe la orienta bordo de la lago Van. Edesa estis liberigita post longa sieĝo kaj fine cedita al la imperio en 1037.

Sur la okcidenta fronto, Mikaelo kaj Johano ordonis al la generalo Georgo Maniako konkeri la Emirlandon de Sicilio. En 1038 Maniako surteriĝis en suda Italio kaj baldaŭ konkeris Mesinon. Li tiam venkis la disajn arabajn fortojn kaj konkeris urbojn en la okcidento kaj sudo de la insulo. Antaŭ 1040 li sturmis kaj prenis Sirakuzon.

Li preskaŭ sukcesis forpeli la arabojn de la insulo, sed Maniako tiam kverelis kun siaj longobardaj aliancanoj, dum liaj normandaj dungosoldatoj, malkontentaj pri sia salajro, forlasis la bizancan generalon kaj levis ribelon sur la itala kontinento, rezultante en la provizora perdo de Bari. Maniako estis preskaŭ atakonta ilin kiam li estis revokita de Johano la Eŭnuko pro suspekto de komploto.

Post kiam Maniako estis revokita, la plej multaj el la siciliaj konkeroj estis perditaj kaj ekspedicio kontraŭ la normandoj suferis plurajn malvenkojn, kvankam Bari estis fine rekaptita.

En la nordo, la peĉenega premo komence devigis la serbojn serĉi la protekton de la Bizanca Imperio kaj agnoski la bizancan aŭtoritatecon. En 1040 la serboj denove ribelis, same kiel la bulgaroj. Ĉi tiun ribelon parte kaŭzis la peza imposto en monero (kaj ne, kiel antaŭe, en speco) trudita al Bulgario per la politikoj de Johano. Ĝi ankaŭ celis la restarigon de la bulgara ŝtato sub la gvidado de Petro Deljano.

La ribeluloj konkeris Beogradon, proklamis Deljanon imperiestron de Bulgario kaj poste rapide prenis Skupi. Mikaelo la 4-a plimalbonigis la aferojn forigante de la komando la dukson ("generalon") de Dirakiumo, kiu marŝis kontraŭ Petro Deljano, akuzante lin pri komploto. Liaj trupoj, plejparte bulgaraj, aliĝis al la ribelo kaj Deljano sieĝis Tesalonikon. Dirakiumo estis perdita kaj Deljano venkis la Strategon de Helado. Plejparto de la temo de Nikopolo ribelis kontraŭ Mikaelo, ĉagrenita pro la avideco de Johano la Eŭnuko.

Tiam, la epilepsio de Mikaelo lasis lin duone paralizita kaj li evoluigis severan kazon de hidropso, kiu kaŭzis gangrenon en liaj kruroj. Kiam li anoncis, ke li intencas gvidi la imperian armeon kontraŭ la bulgaroj, liaj konsilistoj estis konsternitaj. En 1041 Mikaelo ekiris al Makedonio kun armeo de 40 mil viroj, helpata de nordiaj dungosoldatoj, inkluzive de la estonta reĝo Haraldo la 3-a de Norvegio.

Kolektante siajn fortojn ĉe Mozinopolo, la imperiestro atendis la bulgaran armeon. La milita pozicio de la bizancanoj estis helpata de interna malkonsento inter la bulgaroj. Mikaelo antaŭeniris, liberigis Tesalonikon, poste alkondukis la bulgarojn al batalo, venkis ilin kaj kaptis Deljanon. Mikaelo puŝis sian armeon agreseme en Bulgarion.

La plej granda restanta bulgara kontingento estis ĉe Prilapon en fortikigita tendaro komandita de Manuel Ivats.Bulgarians by Birth La bizancanoj sturmis la tendaron, disigis la bulgarojn kaj kaptis Ivats-on. La rigoroj de la kampanjo preskaŭ mortigis Mikaelon, sed li povis reveni al Konstantinopolo triumfe.

Malgraŭ sia triumfa kampanjo, nun estis klare al ĉiuj, ke Miĥaelo mortas. Li serĉis ĉielan helpon vizitante la sanktejon de Sankta Demetrio en Tesaloniko kaj konstruante aŭ rekonstruante preĝejojn. En 1039 li donis monajn donacojn al ĉiu monaĥo kaj sacerdoto en la imperio kaj ankaŭ al ĉiuj gepatroj, kiuj elektis lin baptopatro por iliaj infanoj.

Johano la Eŭnuko, volante certigi, ke la potenco restu en liaj manoj, devigis Zoe adopti la filon de Miĥaelo kaj lia nevo, la filon de lia fratino, ankaŭ nomitan Miĥaelo. Post ricevado de la Sanktaj Ordenoj, la 10-an de decembro 1041 Miĥaelo la 4-a mortis, rifuzante ĝis la lasta momento vidi sian edzinon, kiu petegis, ke ŝi estu permesita viziti lin ankoraŭ unu fojon. Lia nevo estis kronita imperiestro kiel Mikaelo la 5-a.

 Referencoj 

Kategorio:Mortintoj la 10-an de decembro
Kategorio:Naskiĝintoj en 1010
Kategorio:Mortintoj en 1041
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Paflagonio
Kategorio:Mortintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo