La fortreso

La fortreso (originala titolo ) estas sciencfikcia romano verkita de Gyula Hernádi en 1971, tradukita en Esperanton de Jozefo Horvath kaj publikigita de la Hungara Esperanta Asocio en 2026 por marki la 100-an naskiĝdatrevenon de la aŭtoro. Ĝi estas malhela, satira parabolo esploranta temojn pri perforto, potenco, homa naturo kaj la malklara limo inter simulado kaj realeco, ofte komparata kun "Lord of the Flies" (La Mastro de la muŝoj) pro tio, kiel ĝi rivelas la pli malhelajn flankojn de siaj roluloj.

La rakonto kritikas kapitalismon, militismon kaj socian manipuladon, montrante kiel "ludo" fariĝas reala kaj korupta. Interplektitaj estas satiraj elementoj, kiel mitoj, psikologiaj portretoj kaj nigra humuro pri homa (kaj besta) konduto. La fonoj de la roluloj kiel ekssoldatoj aŭ suspenso-serĉantoj elstarigas temojn de koloniismo, militprofitado kaj la varigo de danĝero.

La hungarlingva filmo el 1979 reĝisorita de Miklós Szinetár (kiu kunaŭtoris la scenaron kun Hernádi) atente sekvas la intrigon sed translokiĝas ĝin al nenomita lando. Ĝi estas konsiderata antaŭ sia tempo, antaŭante konceptojn en filmoj kiel "The Hunger Games" aŭ "Battle Royale" (d:Q406278) kun sia premiso de "farbpafado per veraj pafiloj".

 Intriga resumo 
Lokita en Grekio dum milita diktaturo (detalo specifa por la romano, ŝanĝita al fikcia lando en la filmadapto de 1979), la rakonto rondiras ĉirkaŭ ekskluziva "aventurparko" de privata kompanio, kiu ofertas al riĉaj klientoj el la tuta mondo ekscitan, altvetan ludon.  

La komenca sceno prezentas du virojn, kiuj veturas en Porsche tra montpasejo kondukanta al Kortena, la loko de la situo. Ili diskutas mapojn, armilojn, pasintajn abomenaĵojn (inkluzive de dungosoldato-laboro en Afriko sub figuroj kiel Tshombe (d:Q334830)), kaj strangajn anekdotojn pri birdoj kaŭzantaj akcidentojn aŭ trafantaj militbazojn. Ĉi tio starigas tonon de neformala perforto kaj absurdo, antaŭsignante la falon de la ludo en kaoson. 

La kilentoj, riĉaj amatoroj, pagas por partopreni en simulita milito uzante realajn armilojn, kontraŭstarante dum 48 horoj teamon de profesiaj dungosoldatoj. La celo estas konkeri aŭ defendi speciale konstruitan fortikaĵon en arbara areo. Monerumado determinas rolojn: atakantoj aŭ defendantoj. 

En la prezentita centra ludo, la gastoj fariĝas la sieĝantoj, gvidataj de elektita komandanto nomata Sorensen. La atako rapide fariĝas kaosa - ili suferas malsukcesojn, retiriĝon, kaj internaj streĉiĝoj erupcias. La frustrita Sorensen ekzekutas retiriĝantan ludanton, nur por esti pafita de unu el siaj propraj teammembroj. La grupo tiam elektas novan gvidanton, Dobrovsky, kiu uzas ruzajn taktikojn por konkeri la fortikaĵon. Post kiam ili estas interne, ili kaptas la dungosoldatojn kaj komencas torturi ilin por venĝo. Je ĉi tiu punkto, multaj ludantoj volas fini la ludon, sed la reguloj ordonas daŭri ĝis la 48-hora tempmezurilo eksvalidiĝas. La potenco ŝanĝiĝas al tiuj, kiuj volas plilongigi la sadismajn elementojn, malkaŝante la latentan kruelecon, masoĥismon aŭ memdetruajn tendencojn de la partoprenantoj. La rakonto ne havas tradiciajn heroojn; ĉiuj roluloj - kaj gastoj kaj dungosoldatoj - malkaŝas siajn difektojn dum la "ludo" eskaladas en veran brutalecon de vivo aŭ morto. Ĝi sugestas eksteran observadon, eble fare de altnivelaj politikaj figuroj, aldonante tavolojn de paranojo kaj konspiro. 

 Analizo 
La rakonto kritikas kiel ŝajniga perforto povas ellasi veran sovaĝecon, reflektante pri sociaj kaj psikologiaj subfluoj.

La ludo estas pli ol ludo – ĝi estas socia eksperimento por liberigi agresemon. Kiam la ludo finiĝas, polico arestas la Societon pro kontraŭleĝaj agadoj. Tamen, alia tordo: La milita ministerio intervenas, transprenas la fortreson por trejni kontraŭ-komunistajn trupojn. La direktorino (s-ino Niĥarĥos) estas trompita kaj mortigita por ke nova gvidado prenu ŝian lokon, rivelante ke la ŝtato uzas la ludon por siaj propraj celoj.

 Rolularo 

 Dobrovsky: Inteligenta amatoro, kiu transprenas komandon post Sorensen kaj gvidas la grupon al venko per sprita gerila taktiko. Li estas racia kaj demokratia.
 Soltersky: Ambicia amatoro, kiu ribelas por daŭrigi la ludon, drogas kunulojn, sed finfine montras sin kiel tro ambicia oportunisto.
 Narviks: Komandanto de la solduloj, profesia kaj kruela, sed finfine kaptita kaj humiligita. Li reprezentas la militan efikecon.
 S-ino Niĥarĥos: Direktorino de la Societo, kiu organizas la ludojn por riĉuloj. Ŝi estas lerta negocistino, sed viktimo de ŝtata manipulado.
 Sorensen: Komenca komandanto de la amatoroj, impulsema kaj sensukcesa, kiu kaŭzas multajn mortojn kaj mem mortas frue.
 Bondy: Patro, kies filo estas murdita, igante lin emocia kaj venĝema, sed poste rompita.
 F-ino Meghallan: Aktiva virina partoprenanto, kiu proponas torturajn ludojn kaj partoprenas en la venĝo.

 Murketos: Soldulo, kiu murdas la filon de Bondy kaj estas ekzekutita pro tio. Li reprezentas brutalan soldatecon.

 En Esperanto aperis 

 La fortreso (romano) tradukis el la hungara Jozefo Horvath, eldonis Hungaria Esperanto-Asocio, 2026. 160 p. bitlibro (elŝutebla).

 Vidu ankaŭ 

 La Fortreso, filmo el 1979 (d:Q7734886)

Kategorio:Libroj aperintaj en 1971
Kategorio:Sciencfikciaj romanoj
Kategorio:Filozofiaj romanoj