Semmelweis-efiko

La Semmelweis-efiko, Semmelweis-fenomeno aŭ Semmelweis-reflekso priskribas la fenomenon, ke nova ideo, invento aŭ scienca malkovro renkontas unue ĉefe kontraŭstaron, ĉar ĝi kontraŭas establitajn normojn, konvinkojn aŭ paradigmojn.

 Ekzemploj de la Semmelweis-efiko 
La termino Semmelweis-efiko rilatas al la tragika sorto de la hungara kuracisto Ignaz Semmelweis, kiu malkovris la gravecon de la higieno ĉe kirurgio kaj akuŝo. Semmelweis ricevis ĉefe malestimon kaj mortis en 1865 en mensmalsanulejo.

Pliaj ekzemploj de la Semmelweis-efiko estas la sekvaj malkovroj:

 suncentrismo
 platotektoniko

 Esperanto kaj la Semmelweis-efiko 
Jam en la jaro 1900 Ludoviko Zamenhof priskribis la Semmelweis-efikon en la komenco de sia eseo Esenco kaj Estonteco de la ideo de Lingvo Internacia:

"Ĉiuj ideoj, kiuj estas ludontaj gravan rolon en la historio de la homaro, havas ĉiam tiun saman egalan sorton: kiam ili ekaperas, la samtempuloj renkontas ilin ne sole kun rimarkinde obstina malkonfido, sed eĉ kun ia neklarigebla malamikeco; la pioniroj de tiuj ĉi ideoj devas multe batali kaj multe suferi; oni rigardas ilin kiel homojn frenezajn, infane malsaĝajn, aŭ fine eĉ rekte kiel homojn tre malutilajn."

Zamenhof prezentis tie sian lingvon Esperanton kiel ekzemplon de la Semmelweis-efiko. Tiu termino tamen aperis nur fine de la 20-a jarcento.

Kategorio:Kredo
Kategorio:Epistemologio de scienco