Vincenzo Lo Cascio

Vincenzo Lo Cascio, konata kiel Enzo (Palermo, la 1-an de julio 1935 - Amstelveen, la 12-an de aŭgusto 2025) estis lingvisto, leksikografo kaj intelektulo el Italio. Emerita Profesoro pri itala lingvistiko ĉe la Universitato de Amsterdamo, li dediĉis sian vivon al la disvastigo kaj valorigo de la italaj lingvo kaj kulturo, precipe en la nederlandlingva mondo.

 Biografio 
Vincenzo Salvatore Maria-Rita Francesco Paolo Lo Cascio naskiĝis en populara kvartalo de Palermo en 1935. En la somero de 1943, ankoraŭ infano, baldaŭ post la surteriĝo en Sicilio, li atestis la eniron de la Aliancanoj en Palermon. Tiun okazaĵon li ofte rememoris en siaj memoroj.

Ekde 1956 ĝis 1961, li estis studento kaj samtempe laboristo ĉe la Italaj Ŝtataj Fervojoj. Unue li estis asistanto de la stacidomestro, poste li iĝis interpretisto ĉe la turisma oficejo de la Palerma stacidomo. En 1961, li diplomiĝis pri la franca lingvo kaj literaturo ĉe la Universitato de Palermo, per tezo pri Albert Camus . Danke al siaj ŝparaĵoj kaj la rabatoj rezervitaj por dungitoj de la Italaj Ŝtataj Fervojoj, li aĉetis bileton por vojaĝo al Nederlando. Tie, renkontinte sian estontan edzinon, li translokiĝis al Amsterdamo.

Ekde 1961 ĝis 1963 li estis plentempa profesoro pri franca lingvo kaj literaturo ĉe mezlernejo en Utrecht. En 1963 li akiris magistran diplomon pri itala literaturo de la Universitato de Amsterdamo (UvA) kaj, en 1969, doktorecon de la Fakultato pri Humanistiko de la sama universitato per tezo titolita "Substituantoj kaj verbaj sintagmoj. Studo pri kelkaj strukturoj de la itala lingvo" sub la gvido de Profesoro Giuseppe Francescato.

 Akademia kariero 
Ekde 1963 ĝis 1975, li estis laŭlicenca preleganto kaj docento ĉe la Universitato de Amsterdamo en la Departmento de Italaj Studoj. Ekde 1975 ĝis 2000, li estis ordinara profesoro pri itala lingvistiko.

Tra la jaroj, Lo Cascio instruis kursojn kaj seminariojn pri teoria kaj aplikata lingvistiko kiel vizitanta profesoro ĉe diversaj universitatoj en Eŭropo kaj ĉirkaŭ la mondo. Krome menciindas liaj signifaj disvastigaj agadoj ĉe italaj kulturaj institutoj, precipe en Eŭropo kaj Sudameriko.

Krom sia akademia kariero, Lo Cascio plenumis plurajn rolojn en la kampo de lingva kaj kultura politiko je naciaj niveloj, en Italio kaj Nederlando, kaj je eŭropa nivelo. Aparte grave li estis prezidanto de la Amsterdama Komitato de la Societo Dante Alighieri ekde 1973 ĝis 1996.

En 1996, Lo Cascio fondis ITALNED, kiu estas neprofitcela organizo por la disvastigo de la itala lingvo en Nederlando kaj de la nederlanda lingvo en Italio, kies prezidanto li estis ĝis 2025.

 Ĉefaj verkoj 
Lo Cascio estis sendube produktiva aŭtoro, ne nur je akademia nivelo sed ankaŭ en popularscienco.

Lia verko ampleksas de scienca esplorado (ekzemple pri la tempaj kaj modalaj strukturoj kaj la problemoj rilataj al la naturo kaj distribuo de la pronomo, en Italian Pronominal and Verbal Structures, 1970 kaj pri la rilato inter la aserto kaj la teksto en Grammar of Argumentation. Strategies and Structures, 1991) ĝis la disvolviĝo de manlibroj kiel ekzemple Persuadere e spero oggi. Nuovo manuale dell'argumentazione (2009), kiu prezentas la ĉefajn argumentoteoriojn disvolvitajn je internacia nivelo pri la diversaj diskursivaj aliroj.

Aliflanke, Lo Cascio dediĉis sin ankaŭ al verkoj celaj al edukado de pli vasta publiko kiel Lo Stivale: corso di lingua italiana come lingua straniera (1980) kaj L'Italiano a tavola. Come si mangia e come si parla (2009).

Senteson al emerĝantaj kaj aktualaj lingvaj pristikoblemoj montras Parolla verko e in Rete. Teorie e imparare nell'era digitale (2007), kiu elstaras kiel deirpunkto por reflektado pri la estonteco de vortaroj kaj la maniero kiel lingvoj estas instruataj kaj transdonataj en la interreta epoko.

Lia multfaceta, eklektika karaktero kaj diverseco de interesoj estas bone reprezentitaj per lia romano: *Vera aŭ Malvera?* Modigliani kaj Palazzeschi en Parizo de la Frua Dudeka Jarcento (2021). En tiu, li imagas la renkontiĝon inter la du italaj artistoj, ekde la inspiro de pentraĵo trovita hazarde en stratbazaro proksime al Amsterdamo. Verkita en lia malfrua matureco, ĝi estas fakte lia lasta libro publikigita.

 La vortaroj 
Lo Cascio iniciatis leksikografian projekton fine de la 1980-aj jaroj, kreante laborgrupon de italaj kaj nederlandaj diplomiĝintoj, studentoj kaj kolegoj. La unua rezulto de ĉi tiu penado, en 2001, estis la publikigo de la Itala-Nederlanda kaj Nederland-Itala Vortaro, eldonita kaj en Italio kaj en Nederlando. Poste, la poŝformataj itala-nederlanda kaj nederlanda-itala vortaroj estis publikigitaj. En 2006, la paperan eldonon sekvis elektronika versio ĉe ITALNED.

En 2012 Lo Cascio publikigis la Dizionario Combinatorio Italiano, kiu fokusiĝas al la vortkombinoj, kiuj prezentas malfacilaĵon por tiuj, kiuj lernas fremdan lingvon.

En 2014 , estis publikigita Il Primo Dizionario Italiano-Olandese/Het eerste woordenboek Nederlands-Italiaans (Amsterdamo 1672/2014), kiu baziĝas sur la dulingva leksikono inkluzivita en la Italiaansche Spraakkonst de 1672, gramatiko kun konversaciaj ekzercoj el la deksepa jarcento.

Fine, en 2016, Lo Cascio evoluigis kun ITALNED plurlingvan platformon, kiu havas la italan lingvon kiel sian komunan tavolon, ofertante tiel nomatan vortaron "itala - alia lingvo", kiu ebligas la facilan kreadon de novaj dulingvaj vortaroj uzante la disponeblan italan enigaĵon. En 2016, la plurlingva platformo de ITALNED gajnis la Grandpremion Möbius - Eldonado en Transiro. 

 Verkoj 

 Itala Pronominal kaj Verbal Structures, Bologna, Zanichelli, 1970.
 Perspektivoj pri la gepatra lingvo (redaktita de), Romo, Enciclopedia Italiana, 1978.
 Lo Stivale: Kurso en la itala kiel Fremdlingvo (kunlabore kun A. Blok, S. Josephus Jitta, A. van Leeuwen), Dordrecht, Foris Publications, 1980.
 P. Besnier: La Réunion des Langues ou l'art de les apprendre toutes par une seule (redaktita kaj kun postparolo de), Dordrecht Foris Publications, 1984.
 Tempa Strukturo en Frazo kaj Diskurso (redaktita de kaj en kunlaboro kun C. Vet), Dordrecht, Foris Publications, 1986.
 La itala en Latinameriko (red.), Florenco, Le Monnier, 1987.
 Itala lingvo kaj kulturo en Eŭropo (red.), Florenco, Le Monnier, 1990.
 Gramatiko de Argumentado, Florenco, La Nuova Italia, 1991.
 Por Itala Lingvopolitiko Eksterlande - Konkludoj de la Interministeria Komisiono 1982-1990 (en kunlaboro kun F. Sabatini & A. Tosi), Romo, Londono, 1991.
 De Taalvos Italiaans (kunlabore kun A. Kooyman), Amsterdamo, RAP, 1994.
 Italiaansche Spraakkonst (red.) Amsterdamo 1672-Dordrecht 1995.
 Leksikono kaj gramatiko (kunlabore kun Tullio De Mauro ), Romo, Bulzoni, 1997.
 Vortaro Itala-Nederlanda/Nederlanda-Itala, Utrecht, Bolonjo, Van Dale, Zanichelli, 2001.
 Granda Itala-Nederlanda/Nederlanda-Itala Elektronika Vortaro, Amstelveen, ITALNED, 2006.
 Pocketwoordenboeken Italiaans-Nederlands/Nederlands-Italiaans, Utrecht, Van Dale, 2007.
 Vortoj en la Reto: Teorioj kaj Lernado en la Cifereca Epoko (red.), Novara, De Agostini, 2007.
 Persvadante kaj Konvinkante Hodiaŭ, Academia Universa Press, 2009.
 Vero kaj Justeco. Leonardo Sciascia Dudek Jarojn Poste, Academia Universa Press, 2009.
 La itala ĉe la tablo: Kiel manĝi kaj kiel paroli ĝin, Milano, Florenco, Edizioni Plan, 2009.
 Kompakta Kombina Vortaro de la Itala Lingvo, Amsterdamo, John Benjamins Publishing, 2012.
 Itala Kombina Vortaro, 2 volumoj, Amsterdamo, John Benjamins Publishing, 2013.
 La Unua Itala-Nederlanda Vortaro/Het Eerste Woordenboek Nederlands-Italiaans 1672|2014, Amstelveen, ITALNED, 2014.
 Itala-nederlanda, nederlanda-itala vortaroj kaj la reta Itala Kombina Vortaro, www.locasciodictionary.com, 2016.
 Vera aŭ Malvera? Modigliani kaj Palazzeschi en Parizo de la Frua Dudeka Jarcento, Reggio Emilia, thedotcompany, 2021.

Kategorio:Mortintoj la 12-an de aŭgusto
Kategorio:Naskiĝintoj la 1-an de julio
Kategorio:Mortintoj en 2025
Kategorio:Naskiĝintoj en 1935
Kategorio:Italaj leksikografoj
Kategorio:Italaj lingvistoj