Kpalimé

Kpalimé estas urbo en Togolando, en la regiono Plateaux (franca por altebenaĵo). Ĝi estas unu el la plej grandaj urboj en Togolando kaj grava agrikultura kaj transporta centro. En la antaŭkolonia periodo, ĝi estis konata kiel Agome-Palimé. Kpalimé estas la administra centro de la prefektujo Kloto. 

 Geografio 
Kpalimé situas 120 km nordokcidente de la ĉefurbo Lomeo kaj 20 km de la limo kun Ganao. La urbo situas en monteta regiono proksime al Monto Agou (986 m) kaj Monto Kloto. La akvofaloj Yikpa kaj Womé ankaŭ estas proksime.

 Klimato 
La klimato estas pli malvarmeta ol la resto de Togolando, kun averaĝa jara temperaturo de 26°C. Plej multe da pluvokvanto okazas somere, kun averaĝa jara pluvokvanto de 1 446 mm.

 Loĝantaro 
En 2010, Kpalimé havis 75 084 loĝantojn, igante ĝin la kvara plej granda urbo en la lando post Lomeo, Sokodé kaj Kara. La urbo situas ene de la historia setleja areo de la eveoj, la plej granda etna grupo. 

 Historio 
De 1855 ĝis 1914, la urbo estis sub germana regado, de 1914 ĝis 1919  sub brita regado, kaj de 1919 ĝis 1960 sub franca regado.

 Ekonomio 
Pro sia klimato kaj montara pejzaĝo, la urbo estis populara feria celloko dum la kolonia epoko. 

Kpalimé iam estis la centro de la togolanda kultivado de kafo, kakao kaj citrusoj, sed ĉi tiu sektoro preskaŭ malaperis. Kpalimé estis grava komerca centro por ĉi tiuj produktoj, de kie ili estis transportataj per vojo aŭ fervojo al Lomeo. Hodiaŭ, ĝi estas konata pro sia ŝtofa kaj frukta merkato, kiu okazas mardojn kaj sabatojn. Palmoleo estas ankaŭ kultivata en la regiono. Praktikata estas ankaŭ forstado.

 Metioj 
Kpalimé estas la ĉefa centro de Togolando por metiaĵoj kiel lignoskulptaĵo, teksado, plektaĵo, ornamitaj kalabasoj, batikoj, pentrado, ceramiko kaj surmuntitaj papilioj.  Estas 36 metiistaj laborrenkontiĝoj, vendejoj kaj ankaŭ metiista trejnadlernejo en la urbo(fr) "Carte Kpalime artistes artisans". Kpalime-togo.com. Arkivita de la originalo, la 14-an de februaro 2015..

 Transporto 
La urbo Kpalimé estas konektita al la ĉefurbo de la lando per fervojo. La togolanda nacia vojo N5 trairas la urbon, kiu ligas al Lomeo kaj Atakpamé. 

 Turismo 
La urbo estas la sidejo de la Romkatolika Diocezo de Kpalimé ekde 1994. La Katedralo de la Sankta Spirito estis konstruita en 1913 sub germana regado. 

La regiono ĉirkaŭ Kpalimé estas konata pro sia beleco kaj tropika klimato. En klaraj tagoj , Monto Agou kaj Monto Kloto ofertas vidojn al la Lago Voltao. Pluraj akvofaloj (Tomegbe, Kpoeta, Woatti, Woma, Ykpa, Aklowa, Kpima kaj Amegape), same kiel kafo- kaj kakaoplantejoj, situas en la tuja ĉirkaŭaĵo.

 Kuirarto 
Lokaj specialaĵoj inkluzivas palmovinon kaj rostitan kokidon aŭ fiŝon, servatajn kun fufuo kaj arakida saŭco.

 Esperanto 
Kpalimé gastigos la 9-an nacian kongreson de Esperanto en Togolando de la 26-a ĝis 31-a de decembro 2026. Ĝi estas tutkontinenta evento (9-a AKE) en kunlaboro kun la Estraro de UEA (Universala Esperanto-Asocio). 

 Bibliografio 
 (franca) Maurice Piraux et Muriel Devey, , Paris, Éditions du Jaguar, coll. «Aujourd'hui», aŭgusto 2010, 256 p. (ISBN 978-2-86950-451-6), pp. 146-151

 Referencoj 
Kategorio:Urboj de Togolando