Sunda podargo

Sunda podargo (Batrachostomus cornutus, laŭ kio ankaŭ Kornopodargo) estas noktula mezgranda specio de malnovmondaj birdoj en la familio Podargedoj, Podargidae. Ĝi troviĝas en Sundaj insuloj en Indonezio kaj fone estas nomita Mallongvsota podargo.  La ordinara nomo "Sunda" estas bazita sur la geografia teritorio de la specio en regionoj ĉirkaŭ la Sundaj insuloj. La genronomo, Batrachostomus, estas greklingva versio de 'ranbuŝulo', kio rilatas al la larĝa formo de la beko kaj eta buŝaperturo. La specia epiteto cornutus estas Latina vorto tradukebla kiel "kornohava", reference al la plumtufoj sur la kapo.

 Taksonomio 
La Sunda podargo troviĝas ene de la klado Strisores, kiu rilatas al kaprimulgoj. Ĝi antaŭe estis grupigita kun la ordo Kaprimulgoformaj, kiu havas longan historion de klasifikoj sub malsamaj taksonoj. Hartert en 1892 klasifikis Kaprimulgoformajn kun Picariae, kiuj tiutempe inkluzivis upupojn, kolibrojn kaj apusojn. Podargoj poste estis klasifikitaj kun Koracioformaj fare de Gadow en 1892 kaj Sharpe en 1900, kiuj inkluzivis strigojn, apusojn, kolibrojn, trogonojn kaj koraciojn. La plej lastatempa klasifiko de Kaprimulgoformaj estis ene de Strigoformaj (strigoj) fare de Sibley kaj Ahlquist en 1990. En la fruaj 2000-aj jaroj, Kaprimulgoformaj estis apartigitaj de Strigoformaj pro progresoj en DNA-sekvencado. La filogenetika analizo uzante la N-acetiltransferazan genon subtenis la ideon, ke adaptiĝoj al nokta agado estas rezulto de konverĝa evoluo. Ekde 2020, podargoj troviĝas ene de la ordo Podargoformaj. Ĉi tion unue sugestis Gregory Mathews en 1918. La lastatempa rezonado estis, ke Podargedoj diverĝis inter ili longe antaŭ aliaj Kaprimulgoformaj, formante sian propran kladon apartan de la kaprimulgoj kaj guaĉaroj.

La familio Podargedoj enhavas 17 speciojn de podargoj sub tri genroj: Batrachostomus, Podargus kaj Rigidipenna. La genro Batrachostomus inkluzivas 10 speciojn de podargoj. Oni pridubis ĉu ĝi devus esti sia propra familio pro la mitokondria genomiko de Podargedoj. Ekzistas pli proksima frat-taksona rilato inter la aŭstraliaj kaj nov-gvineaj specioj de podargoj el la genro Podargus, ol la aziaj podargoj (Bratrachostomus) pro la diverĝo de Batrachostomus dum la Oligoceno trans la linio de Wallace.

La Sunda podargo estis unue priskribita de Temminck en 1822 en Recueil d'Oiseaux sub B. javenensis. La Sunda podargo estis origine subspecio de la Java podargo, kiel multaj aliaj Batrachostomus. En 1978, kombinitaj kampostudoj de voĉoj kaj muzeospecimenoj sukcesis apartigi B. cornutus kaj etikedi ĝin kiel sian propran specion.

La du subspecioj de Batrachostomus cornutus, nome Batrachostomus cornutus cornutus kaj Batrachostomus cornutus longicaudatus, estis origine identigitaj kiel tiaj pro geografia teritorio. B. c. cornutus estis la specimeno identigita de Temminck en 1822, kaj B. c. longicaudatus estis identigita de Andries Hoogerwerf en 1962. En 2021, Eaton et al. konjektis, ke B.c. longicaudatus estas pli proksime rilata al B. javenensis, pro proksimeco en geografia loko kaj manko de voĉaj datumoj tiutempe. En junio 2023, du B.c. longicaudatus estis registritaj sur la Kangean-insuloj, trovante ilin nediferencigitaj de la Sunda podargo, kaj tial malsamaj de la Java podargo.

 Aspekto 

 Kapo kaj korpo 
Batrachostomus cornutus estas mezgranda birdo, kun averaĝa grandeco de 25 ĝis 28 cm. Oni supozas, ke ĝi havas strigosimilajn karakterizaĵojn, pro sia fortika korpo kaj stumpaj kruroj. La fortika aspekto de ĉi tiu birdo ŝuldiĝas al la reduktita krurlongo, kiu siavice ŝuldiĝas al malgrandaj kaj malfortaj tarsoj. Podargoj tipe havas anizodaktilajn piedojn, kun la halukso malantaŭe kaj 3 piedfingroj antaŭe. Kiam ili tenas arbobranĉon, la Sunda podargo povas dismeti la flankajn piedfingrojn por esti duonzigodaktila.

Karakteriza trajto de la Sunda podargo estas la bonevoluintaj, rigidaj vizaĝaj harplumetoj. La duonharoj estas malhelaj kaj maldikaj, kaj formas tufojn ĉirkaŭ la orelo kiel "orelaj plumoj". Bridaj harecplumoj ĉeestas ĉirkaŭ la aperturo. Kvankam la funkcio de la haregoj estas nekonata, la plej bona hipotezo estas, ke ili servas palpan funkcion por manĝado, ĉu temas pri manĝigado de idoj en la mallumo aŭ pri kaptado de insektoj.

Tiu ĉi podargo ricevas sian alternativan nomon (ranbuŝuloj) de sia larĝa kaj arkoforma beko. La supra mandiblo estas malhela, dum la malsupra mandiblo estas pli flava. Oni supozas, ke la ronda beko estas uzata por kapti predon dumfluge. La fendformaj naztruoj troviĝas ĉe la bazo de la beko kaj estas protektataj de operkulo ĉirkaŭita de bridaj harecplumoj. La palato estas kovrita per malmola keratinigita tavolo de epidermo konata kiel la "ramfoteko". Ranbuŝuloj havas desmognatozan palaton,desmognathous palate kio signifas, ke la makzelaj palatostoj estas kunfanditaj.

Podargoj same kiel aliaj noktulaj birdoj havas grandajn okulojn kun malbona kolorrekono, ĉar la okulo havas pli da bastonetoj kaj malpli da konusetoj. La grandeco de la okuloj helpas kapti pli da lumo, ĉar iom da ĝi ankoraŭ necesas por ĉasado. Podargoj havas similajn vidajn adaptiĝojn al strigoj, kaj ili havas bone evoluintan vulston, la regionon asociitan kun vida kaj sensa prilaborado. Tamen, podargoj eble havas pli bonan tagnoktan vidkapablon ol strigoj pro olegutoj trovitaj en la konusĉeloj, kiuj permesas al la okulo fokusiĝi sur lumo per aldono de plia spektra filtrilo.

 Koloraro 
La Sunda podargo estas plejparte bruna birdo. La kamufla koloro miksas la podargon kun ĝia medio kaj la arbobranĉoj kie ĝi ripozas. Ekzistas du ĉefaj kolormorfoj; nigra kaj blanka, kaj bruna kaj sablokolora. Ambaŭ morfoj sekvas la saman ŝablonon. La bruna kaj sablokolora morfo estas karakterizitaj per pli ruĝeca/bruna koloro kun pli helbrunaj kaj flavaj makuloj kaj strioj. La supraj partoj kaj flugilkovriloj, same kiel la subaj partoj estas plejparte brunaj kun makuloj de flava, blanka kaj nigra. Ili fariĝas pli palaj kaj striecaj per bruno sur la ventro kaj flankoj. La skapulaj estas markitaj per blankaj ovaloj. Ili havas blankan kolumon ĉirkaŭ la nuko kaj larĝan blankan superokulon. Ne estas blankaj markoj sur la flugiloj kaj vosto. La ruĝeca bruna koloro de la brun-sablokolora morfo estas pli malhela, preskaŭ nigra koloro en la nigrablanka morfo. La flavaj kaj pli helbrunaj makuloj kaj strioj estas blankaj. Individua koloro varias laŭ la kvanto de makuloj. Nigrablanka morfo povus aspekti bruna kaj sablokolora pro la kvanto de makuleco.

La inoj estas pli helaj kaj pli senmarkaj ol la maskloj kun pli sabla koloro kaj pli malgrandaj blankaj makuloj sur la skapulaj. La subaj partoj de la ino estas malpli makulecaj. La nematura Sunda podargo aspektas simila al la plenkreskulo, sed havas pli palan, pli ruĝan koloron kun malpli da strioj. La subspecio B. c. cornutus estas pli markata ol la B. c. longicaudatus. B. c. longicaudatus havas malpli kontrastan plumaron kun malpli da blanko, kaj pli longan voston, kaj pli mallarĝan bekon.

 Plumaro 
La juna Sunda podargo estas kovrita per lanugo. Estas du sinsekvaj lanugaj plumaroj, kiuj karakterizas pli primitivajn birdojn. La unua lanugo estas multe pli mallonga ol la dua. La dua lanugo okazas en la 7-a tago kaj la juna plumaro venas post ĉirkaŭ 3 ĝis 4 semajnoj. Ĉi tiu plumaro havas pli molan kaj pli lozan teksturon kun pli pintaj primaraj plumoj. Ene de kelkaj semajnoj post elnestiĝo, aperas la unua plenkreska plumaro. La podargo havas unu plumŝanĝon jare. La Sunda podargo havas rondoforman voston kun centrifuga plumŝanĝo, kio signifas, ke ĝi plumŝanĝas de interne eksteren. La flugiloj estas karakterizitaj per seria descenda plumŝanĝo, kie la plumŝanĝo havas multajn centrojn komenciĝantajn samtempe kaj daŭrigantajn en la sama direkto.

 Similaj specioj 
La Sunda podargo estas simila al la Java podargo, la Sumatra podargo, la Bornea podargo, kaj la Malajzia podargo.

 Java podargo: pli malgranda, maskloj estas malpli distinge brunaj aŭ nigraj malsupre
 Sumatra podargo: pli malgranda, pli forte makulecaj blankaj malsupraj partoj, maskloj estas pli ruĝecaj kaj palaj
 Bornea podargo: pli malgranda, maskloj estas pli palaj, inoj havas malpli blankajn makulecajn malsuprajn partojn
 Malajzia podargo: pli blanka plumaro

 Habitato kaj distribuado 
La Sunda podargo troviĝas de sudokcidenta Barato kaj Srilanko tra Sudorienta Azio ĝis Filipinoj, Borneo, Sumatro kaj Javo. B. c. cornutus troviĝas en Sumatro, la indoneziaj insuloj Bangka kaj Belitungo, same kiel en la insulo Banggi kaj Borneo. B. c. longicaudatus estas limigita al la insuloj Kangeanoj. Ĝiaj naturaj vivejoj estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, subtropikaj aŭ tropikaj mangrovarbaroj, kaj subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj. Male al aliaj podargoj, B. cornutus preferas sekundarajn arbarojn, same kiel la randojn de arbaroj de malaltaj teroj. Podragoj estas arbaraj kaj troviĝas en arboj kaj foje arbustoj, kiel estas la kazo de multaj populacioj en Sumatro, kiuj estis trovitaj ripozantaj en arbedoj laŭlonge de riveroj.

 Kutimaro 

 Noktula 
La Sunda podargo, kiel aliaj birdoj en la klado Strisores, estas noktulaj. Podargoj manĝas insektojn, kiuj estas plej aktivaj nokte. Ili ĉasas en la krepuskaj horoj, kie estas malforta lumo por vidi la predon. Dumtage, ranbuŝoj ripozas sur malaltaj branĉoj en pli densa arbaro por eviti predantojn..

 Ĉasado kaj manĝado 
Kiel menciite, podargoj manĝas insektojn. Por ĉasi, ili serĉas predon en la areo sub la branĉo, ofte uzante sian aŭdon. Kiam ekvidite, ili flugas de ripozejo al ripozejo por kapti insektojn en la aero. Ĉi tio ankaŭ nomiĝas falkoĉasado aŭ akcipitrado. Podargoj kaptas pli da predo en unu flugo en kampoj ol en arbaroj. Por ĉasi silenteme, podargoj havas pli grandajn vostojn rilate al sia korpograndeco. Ankaŭ, la malantaŭa rando de la vostoplumoj estas disfadeniĝinta. Malsamaj podargaj specioj povas kunvivi en la sama ekosistemo, kiel ekzemple la bornea arbaro de malaltaj teroj, pro diferenco en korpograndeco, kaj tial predograndeco. Ĉar Podargedoj ne uzas siajn ungegojn kiel strigoj, predograndeco dependas de tio, kion ili povas porti en sia beko.

 Reproduktado 
La Sunda podargo diferencas de specioj en la genro Podargus pro siaj malgrandaj, etaj nestoj faritaj el lanugo, arboŝelo, araneaĵoj, musko kaj likeno. La nesto estas nur ĉirkaŭ 7 je 6 cm kun 1 cm kavaĵo por teni la ovon. La plenkreska podargo kaŝas la neston dum kovado de la ovo. Inoj kovas la neston nokte, kaj maskloj kovas la neston dumtage. La nesto formiĝas sur arboj, arbedoj kaj arbetoj, kun tendenco favori putran lignon kun senŝeliĝanta ŝelo. Kutime estas nur unu blankeca, elipsa ovo por nesto. Kutime estas ununura ovodemetado kaj idaro ĉiujare, tamen se la ovodemetado perdiĝas frue, la podargino demetas anstataŭan ovodemetadon.

La suspektataj reproduktaj sezonoj varias laŭ malsamaj populacioj de Sundaj podargoj, kun la konstanta restanta fakto, ke printempe kaj somere bezonas kreskadon, ĉar tiam insektoj estas plej grandaj. La sumatraj populacioj estas suppzeble reproduktiĝantaj en majo-julio, la belitunga populacio en aprilo-junio kaj la bornea populacio en januaro-aprilo. Por protekti la idojn, plenkreskuloj povas preni la idojn kaj forflugi kun ili inter siaj kruroj. Ankaŭ, ili alprenos alarman pozon: fermitaj okuloj, kolo kaj kapo etenditaj supren, plumoj kunpremitaj en la korpon, senmovaj. Se tio malsukcesas, la podargoj faros defendan montraĵon disvastigante siajn flugilojn kaj voston, ŝvebante sian plumaron dum ili faras cirklan movon per sia kapo kaj siblante. En maloftaj kazoj, la podargoj faras distran montraĵon flugetante etenditan flugilon por imiti vundon.

 Aliaj kutimoj 

 Voĉo 
La analizo de sonogramoj estas la plej bona maniero identigi podargajn speciojn. La vokoj faras "gŭaa""gŭaa" bruon. La inoj faras la ĉefan teritorian vokon. La alia ĉefa voĉo de podargoj estas siblado dum defenda konduto.

 Varmoregulado 
La ĉefa metodo de varmoreguligo ĉe podargoj estas anhelado, anstataŭ gorĝa flugetado. La buŝo estas malfermita, la gorĝareo estas mallevita, la flugiloj estas iomete disigitaj, kaj la korpoplumoj estas kunpremitaj. Ĉi tio estis plej studita ĉe la Grizbruna podargo, sed oni supozas, ke ĝi okazas ĉe ĉiuj podargaj specioj.

 Akvoprotektado 
Podargoj prenas grason el pulvora lanugo kaj distribuas ĝin inter plumoj por pliigi sian akvorezistecon. La Sunda podargo havas du grandajn pulvorajn lanugejojn ĉe ĉiu flanko de sia pugo kun 50 mallongaj plumozaj plumoj kiuj kontinue elradias grason.

 Konservado 
La populacio de Sundaj podargoj ŝajne ne malpliiĝas. Studo pri la birdoj de Kangean-insulo en 2024 notis la ĉeeston de B.c. longicaudatus en elekteme dehakita loko en 2023, kie la vivejo estas karakterizita per densa subvegetaĵaro kaj minimumaj grandaj arboj. Ankaŭ, la mangrovoj, kiuj kovras la perimetron de la Kangean-insuloj, estas rezistemaj al homa ekspluatado kaj ŝajnas gastigi signifan kvanton de B.c. longicaudatus. La Sunda podargo estas listigita kiel malplej zorgiga laŭ la IUCN ruĝa listo.Batrachostomus cornutus: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22689630A93240144 (Report). International Union for Conservation of Nature. 2016-10-01. doi:10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22689630a93240144.en. 

Referencoj

 Eksteraj ligiloj 

 IUCN ruĝa listo
 Cornell Lab
 Xeno canto sonregistroj

Kategorio:Podargedoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Indonezio