Malgranda palmapuso

La Malgranda palmapuso  aŭ Malgranda palmapodo (Panyptila cayennensis) estas eta apuso en la subfamilio Apodinae (Apodenoj) de la apusa familio Apodedoj (Apodidae). Ĝi troviĝas el suda Meksiko tra Centrameriko; en ĉiu kontinenta sudamerika lando escepte Argentino, Ĉilio, Paragvajo, kaj Urugvajo; kaj en Trinidado.HBW and BirdLife International (2021) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 6. Disponebla ĉe:  Alirita la 7an de Aŭgusto, 2022Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. Species Lists of Birds for South American Countries and Territories.  Alirita la 24an de Julio, 2022

Taksonomio kaj sistematiko
La Malgrandan palmapuson formale priskribis en 1789 la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin en sia reviziita kaj etendigita eldono de la verko de Carl Linnaeus nome Systema Naturae. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj hirundoj kaj apusoj en la genron Hirundo kaj stampis la duvortan nomon Hirundo cayennensis. Gmelin bazis sian priskribon sur la "Martinet à collier blanc" kiun estis priskribinta en 1779 la franca polimato Georges-Louis Leclerc, Grafo de Buffon el specimeno kolektita en Kajeno, Franca Gujano. Oni publikigis ankaŭ mankolorigita ilustraĵon de la birdo. 

La Malgranda palmapuso estas nun metita kun la granda palmapuso en la genron Panyptila, kiun enkondukis en 1847 la germana ornitologo Jean Cabanis. La genronomo kombinas la grekajn vortojn panu signife "tre" aŭ "tro" kaj ptilon signife "flugilo". La specia epiteto cayennensis referencas al Kajeno, nome tipa loko. 

Laŭ la Internacia Ornitologia Kommitato (IOC) la specio estas monotipa: oni agnoskis neniun subspecion. Tamen, la Taksonomio Clements kaj la verko de BirdLife International nome Handbook of the Birds of the World atribuas du subspeciojn, nome la nomiga P. c. cayennensis kaj P. c. veraecrucis.Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, S. M. Billerman, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2021. The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. Elŝutita el  Alirita la 25an de Aŭgusto, 2021 Tiu ĉi artikolo sekvas la IOC modelon.

Aspekto
La Malgranda palmapuso estas svelta specio, 12,7–13 cm longa, kaj pezas ĉirkaŭ 18 g. Ĝi havas longajn mallarĝajn flugilojn kaj longan forkoforman voston, kiu kutime estas tenata firme fermita. Ĝi estas plejparte nigra kun blankaj gorĝo kaj supra brusto kaj kvadrataj blankaj makuloj sur la malantaŭaj flankoj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Distribuado kaj habitato
La malgranda palmapuso troviĝas ekde la subŝtato Veracruz en orienta Meksiko suden tra ĉiu lando de Centrameriko ĝis Kolombio, Venezuelo kaj Ekvadoro. Ĝi ankaŭ troviĝas tra la tuta Amazona baseno, en mallarĝa strio laŭlonge de la sudorienta marbordo de Brazilo kaj sur Trinidado. Ĝi loĝas ĉe la randoj kaj maldensejoj de tropikaj ĉiamverdaj arbaroj kaj sekundaraj arbaroj de malaltaj teroj, kultivitaj areoj, riverkoridoroj kaj hom-loĝataj areoj. En alteco ĝi atingas 1 500 m en Gvatemalo kaj Ekvadoro, kvankam ĝi tipe troviĝas pli malalte.Chantler, P., A. Bonan, E. de Juana, kaj P. F. D. Boesman (2020). Lesser Swallow-tailed Swift (Panyptila cayennensis), version 1.0. En Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 8an de Oktobro, 2022

Kutimaro
Movoj kaj flugo
La Malgranda palmapuso estas tutjara loĝanto (nemigranta) tra sia tuta teritorio. Ĝia flugo estas tre rapida kaj flugilfrapeta kaj ofte tre alta en la aero.

Manĝado
Kiel ĉiuj apusoj, la Malgranda palmapuso estas aera insektomanĝanto. Kvankam ĝia dieto ne estis detaligita, en studo en Venezuelo ĝi nutriĝis ĉefe per Dipteroj kun pli malgrandaj nombroj da Homopteroj kaj Himenopteroj kaj tre malgrandaj nombroj de aliaj ordoj. Ĝi estas malpli societema ol aliaj apusoj kaj kutime videblas kiel individuoj aŭ paroj. Se ĉeestas aliaj apusaj specioj, ĝi normale manĝas super ili, kvankam ĝi restas sube de Cypseloides-specioj kiel ekzemple la Brunkola cipselo.

Reproduktado
La reprodukta sezono de la Malgranda palmapuso varias geografie, kun nestado ĝenerale en la lokaj printempo kaj somero. La nesto estas tubforma, pli larĝa supre, kaj kun la enirejo ĉe sia bazo. Ĝi estas farita el plantmaterialo feltita per salivo kaj alkroĉita al branĉo aŭ vertikala surfaco. En ĉi-lasta kazo, la tuta longo estas fiksita al la muro aŭ trunko. Nestoj estis trovitaj sub pontoj, sur la muroj de okupitaj kaj ene de forlasitaj konstruaĵoj, kaj sur grandaj arboj. Du aŭ tri blankaj ovoj estas demetitaj sur breto en la supra parto de la nesto kaj kovataj de ambaŭ gepatroj.

Voĉo
La kutimaj krioj de la Malgranda palmapuso estas "raŭka aŭ anhela frazo de rapidaj pepantaj notoj... 'pzi-pzi-tititititi-ti-ti-pzi!'" kaj "ripetata longedaŭra ununura 'pzi-eh'". Ĝi ofte flugas tiel alte, ke la krioj ne aŭdeblas.

Statuso
La IUCN taksis la Malgrandan palmapuson kiel Malplej Zorgigan. Ĝi havas ekstreme grandan teritorion kaj laŭtaksan populacion de almenaŭ 500 000 maturaj individuoj. Oni kredas, ke la populacio malrapide malpliiĝas kaj neniu tuja minaco estis identigita. En diversaj partoj de sia teritorio ĝi estas konsiderata malofta ĝis loke sufiĉe ofta, kaj estas "kutime renkontata nur en malgrandaj nombroj".

 Referencoj 

Eksteraj ligiloj
foto de Malgranda palmapuso
fotaro de Malgranda palmapuso VIREO

Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko