Norda niktibio

Norda niktibio (Nyctibius jamaicensis, laŭ kio ankaŭ Jamajka niktibio) estas specio de niktibioj kaj ĝi estas vaste distribuata tra Centra Ameriko. Tre simila al strigoj, ĉi tiu specio estas noktula. Ĝi predas grandajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn, kiujn ĝi kaptas per flugosaltoj de altaj ripozejoj. Ĝi troviĝas de Meksiko suden ĝis Kostariko, kaj sur la insuloj Jamajko kaj Hispaniolo (en la Dominika Respubliko kaj Haitio). Ĝi antaŭe estis klasifikita kiel subspecio de la Griza niktibio (Nyctibius griseus) sed nun estas kutime traktata kiel aparta specio surbaze de diferencoj en voĉoj.

Taksonomio
La Nordan niktibion formale priskribis en 1789 la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin en sia reviziita kaj etendigita eldono de la verko de Carl Linnaeus nome Systema Naturae. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj kaprimulgecaj specioj en la genron Caprimulgus kaj stampis la duvortan nomon Caprimulgus jamaicensis. Gmelin bazis sian priskribon sur fruaj rakontoj pri tiu ĉi birdo en Jamajko, kiel la "Wood owle" de Hans Sloane publikigita en 1725 kaj la "Jamaican goatsucker" (Jamajka kaprimulgo) de John Latham publikigita en 1783. 

La norda niktibio estas nun unu el la ses niktibioj metitaj en la genron Nyctibius, kiun enkondukis en 1816 la franca ornitologo Louis Pierre Vieillot. 

La genronomo devenas el grekaj vortoj nuktibios  signife "noktomanĝanta", el nux por "nokto" kaj bios por "vivo". La specia epiteto devenas el la toponimo, Jamajko, nome tipa loko.

La norda niktibio estis iam klasita kiel subspecio de la Griza niktibio (Nyctibius griseus), sed ekde 1995 ĝi estis kutime traktita kiel aparta specio baze sur diferencoj en voĉo. 
Subspecioj
Oni agnoskis jenajn kvin subspeciojn:
 Nyctibius jamaicensis lambi Davis, J, 1959 – okcidenta Meksiko
 Nyctibius jamaicensis mexicanus Nelson, 1900 – orienta, suda Meksiko ĝis Honduro
 Nyctibius jamaicensis costaricensis Ridgway, 1912 – Kostariko
 Nyctibius jamaicensis jamaicensis (Gmelin, JF, 1789) – nomiga subspecio - Jamajko
 Nyctibius jamaicensis abbotti Richmond, 1917 – Hispaniolo kaj Gonavo

Aspekto
Ĝi estas sufiĉe granda birdo kun longo de 38–46 centimetroj. Ĝi havas longan voston, longajn pintajn flugilojn, grandan kapon, tre mallongajn krurojn kaj malgrandan bekon kun granda gapo. Ĝi plej ofte videblas ripozanta senmove en vertikala sinteno sur branĉoj aŭ fostoj. La plumaro estas grizecbruna kun komplika padrono de nigraj, grizaj kaj kremkoloraj markoj. La vangoj estas palaj kun malhela vanga strio sub ili. La grandaj okuloj havas flavajn irisojn, kiuj povas brili ruĝe en lumo nokte. La krioj de la birdo estas raŭkaj kaj gorĝecaj. La griza niktibio estas preskaŭ identa laŭ aspekto, sed havas tre malsaman voĉon konsistantan el serio de funebraj, vekriaj fajfoj. La granda niktibio estas pli granda kaj pli pala, sen malhela vanga strio.

La kanto estas "raŭka, kriega kvaaa, kva-kva-kva". Ĝi ankaŭ faras "subitan, emfazan rrah!" kaj "bojantan alarmvokon".

Distribuado kaj habitato
La kvin subspecioj estas distribuataj tra Centrameriko kaj Karibio. Ĝi ĉefe troviĝas en malaltaj areoj, kie ĝi loĝas en arbaroj kaj veprejoj kun maldensejoj kaj terkulturaj kampoj kun disaj arboj. Ĝi foje videblas ĉirkaŭ golfejoj kaj urbaj areoj. Ĝi estas konata kiel foja vizitanto al Porto-Riko, kaj precipe al ĝiaj ĉirkaŭaj insuloj en la Mona-pasejo, kaj ĝia konstanta ĉeesto en Kubo estas nekonfirmita, sed raportita.

Kutimaro kaj ekologio
Reproduktado
Unuopa ovo estas demetita sur rompita branĉo sen uzata nestmaterialo. Ambaŭ gepatroj partoprenas en la kovado de la ovo kaj la nutrado de la juna birdo.

Manĝado
Ĝi manĝas grandajn insektojn kiel tineojn aŭ skarabojn. Ĝi ĉasas de ripozejo, sidante kaj atendante predon, poste akcipitrante por kapti ĝin dumfluge.

Statuso
La IUCN taksis la nordan niktibion kiel Malplej Zorgigan. Ĝi havas grandan teritorion kaj populacion superantan 50 000 maturajn individuojn, kvankam oni kredas, ke tiu nombro malpliiĝas.

La Mopan-popolo kredas, ke se norda niktibio (mopane: ajsooch’) flugas super la domo de iu plurfoje nokte, iu en tiu familio mortos. Por malhelpi tion, ili forpelas la birdojn per brulantaj bastonoj, kies ardaĵoj laŭdire forpuŝas la birdon.

Referencoj

 Borerro, J. 1974. "Notes on the structure of upper eyelid of potoos". The Condor, 76: 210–211.
 Holyoak, D.T. (2001): Nightjars and their Allies: the Caprimulgiformes. Oxford University Press, Oxford, New York. 
Clements, James F. (2007) The Clements Checklist of Birds of the World, 6th ed., Cornell University Press, Ithaca, New York.
Downer, Audrey & Sutton, Robert (1990) Birds of Jamaica: A Photographic Field Guide, Cambridge University Press, Cambridge.
Garrigues, Richard & Dean, Robert (2007) Birds of Costa Rica, Christopher Helm, London.
Raffaele, Herbert; Wiley, James; Garrido, Orlando; Keith, Allan & Raffaele, Janis (2003) Birds of the West Indies, Christopher Helm, London.

 Eksteraj ligiloj 

Mangoverde World Bird Guide: Norda niktibio, Nyctibius jamaicensis.
Fotaro de Norda niktibio VIREO 
Photo-High Res; Artikolo ĉe sos-wildlifejamaica
Photo-Medium Res; Artikolo ĉe tropicalbirding

Kategorio:Niktibioformaj
Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Kategorio:Birdoj de Karibio