Orflugila manako

La orflugila manakoOrnitologia taksonomio. () estas birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro Masius kaj havas 5 subspeciojn troviĝantaj en norduesta Sudameriko.

Taksonomio
Laŭ AviListAviList v2025, konsultita la 2-an de feb. 2026., jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

Passeriformes - paseroformaj
Pipridae - pipredoj
Masius Bonaparte, CLJL, 1850
Masius chrysopterus (de Lafresnaye, NFAA, 1843) - orflugila manako
Masius chrysopterus bellus Hartert, EJO; Hellmayr, CE, 1903
Masius chrysopterus pax Meyer de Schauensee, R, 1952
Masius chrysopterus coronulatus Sclater, PL, 1860
Masius chrysopterus chrysopterus (de Lafresnaye, NFAA, 1843)
Masius chrysopterus peruvianus Carriker, MA, 1934

Etimologio
La scienca genra nomo Masius estis donita honore al la itala oficiro Luigi Masi (1814-1872)Birds of the World, Golden-winged Manakin..

La specia epiteto chrysopterus venas el la antikva greka χρυσόπτερος (krusopteros) kiu signifas "orflugila" (χρυσός (krusos) = "oro"; πτερόν (pteron) = "flugilo"), ĉar plenkreskaj maskloj montras dumfluge brile flavajn makulojn ĉe la flugoplumoj kaj la eksteraj vostoplumoj.

Aspekto
La orflugila manako estas ĉirkaŭ 11 cm longa kaj pezas 9 ĝis 13,5 g. La specio estas sekse dimorfa. Plenkreskaj maskloj havas brile orflavan antaŭkronon el luksaj plumoj, kiuj kurbiĝas antaŭen super la beko, kaj mallongajn nigrajn plumojn ambaŭflanke, kiuj elstaras supren kiel "kornoj". Ilia plumaro alie estas plejparte nigra kun makulo oranĝruĝa sur la malantaŭa krono, makulo orflava sur la gorĝo, kaj tute flavaj unuarangaj flugilplumoj, sekundaraj plumoj kaj plej eksteraj vostoplumoj. Plenkreskaj inoj estas plejparte olivecverdaj kun flav-oliva gorĝo, ventro kaj flugilsubŝtofoj. Ili ne havas la okulfrapajn antaŭkronajn plumojn de la masklo. Taylor, L., N. Oakley, kaj D. McDonald (2020). Golden-winged Manakin (Masius chrysopterus), version 1.0. En Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 9an de Oktobro, 2025 

Disvastiĝo kaj habitato
La orflugila manako estas endemia de la Andoj de norduesta Sudameriko, de uesta Venezuelo, suden tra Kolombio (kie ĝi troviĝas en ĉiuj tri kordileroj) kaj Ekvadoro, ĝis norda Peruo. Ĝi vivas en humidaj montaj nubarbaroj, sed dum furaĝado ĝi ankaŭ vizitas arbarlimojn kaj maldensejojn.

Referencoj

Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Faŭno de Sudameriko