Strivosta noktofalko

Strivosta noktofalko (Nyctiprogne leucopyga) estas specio de kaprimulgoj en la familio Kaprimulgedoj. Ĝi estas vaste disvastigita ĉie en norda kaj centra Sudameriko. Kvin subspecioj estas agnoskitaj. Ili estas noktulaj birdoj kiuj manĝas fluginsektojn. Kiel ĉe preskaŭ ĉiuj kaprimulgoj, ili demetas siajn ovojn rekte surgrunde kaj fidas sian kamuflitan plumaron por eviti predadon.

 Taksonomio 
La Strivosta noktofalko estis formale priskribita kaj ilustraciita en 1825 fare de la germana natursciencsto Johann Baptist von Spix sub la dunoma nomo Caprimulgus leucopygus. Spix precizigis la vivejon kiel la arbarkovritajn bordojn de Amazono. La specia epiteto estas derivita de malnovgreka λευκοπυγος/leukopugos kun la signifo "kun blanka malantaŭo", de λευκος/leukos kun la signifo "blanka" kaj -πυγος/-pugos kun la signifo "-pugo". La Strivosta noktofalko nun estas metita kune kun la Senstrivosta noktofalko en la genro Nyctiprogne kiu estis enkondukita en 1847 fare de la franca natursciencisto Charles Lucien Bonaparte.

 Subspecioj 
Estas 5 agnoskitaj subspecioj kiuj malsamas laŭ grandeco, koloro kaj voĉo. Oni sukestis, ke la subspecio N. l. latifascia estu aparta specio. Ĝi estas laŭvide distingita de la aliaj subspecioj, ĉar ĝia plumaro estas pli malhela laŭ koloro, kaj estas diferencoj en siaj voĉoj..

 N. l. exigua Friedmann, 1945 – orienta Kolombio kaj suda Venezuelo.  Pli malgranda kaj havas pli malhelan plumaron ol la nomiga.
 N. l. pallida Phelps, WH & Phelps, WH Jr, 1952 – nordorienta Kolombio kaj okcidenta, centra Venezuelo. Pli palaj supraj partoj ol la nomiga.
 N. l. leucopyga (Spix, 1825) – orienta Venezuelo, la Gujanoj kaj norda Brazilo
 N. l. latifascia Friedmann, 1945 – plej suda Venezuelo
 N. l. majuscula Pinto & Camargo, 1952 – nordorienta Peruo, norda, orienta Bolivio kaj okcidenta, centra Brazilo. Plej granda el la subspecioj, pli pala kun blankaj subaj partoj.

 Aspekto 
La Strivostaj noktofalkoj estas malgranda specio, kun korpolongo de 16,5 ĝis 19 cm, kaj enverguro de 12,9 ĝis 14,1 cm. Plenkreskuloj pezas de 0,023 ĝis 0,028 kg. La ino havas pli grandan mezan pezon kaj enverguron ol la masklo.

La beko estas tre larĝa sed mallonga, kun longo de 0,9 ĝis 0,97 cm, kaj estas hokeca ĉe la pinto. Ĝi havas kripte desegnitan brunan plumaron, uzatan por miksiĝi kun arboŝelo kaj folioj. Ĝiaj flugiloj estas longaj kun pintaj flugilpintoj, kaj ne havas blankajn markojn. Ĝi havas nigran bekon, malhelbrunajn irisojn, kaj rozgrizajn tarson kaj piedojn. La tarsolongoj estas ĝenerale mallongaj, de 1,18 ĝis 1,24 cm. Male al multaj kaprimulgoj, al Strivostaj noktofalkoj mankas longformaj bridaj harecplumetoj. Ĝi havas blankajn makulojn ambaŭflanke de la gorĝo, kaj blankan strion ĉe mezvosto, trans siaj tri plej eksteraj vostoplumoj. La vosto mem estas mallonga, kaj iom duforma, je 8,2 ĝis 9,7 cm.

Ĝi havas tre malfortan seksan duformismon, kaj ambaŭ seksoj prezentas similajn plumaron kaj koloraron. Ankaŭ la nematurulaj kaj junulaj fazoj estas similaj al la matura plenkreskulo, kvankam estas iomete pli senmarkaj kaj pli palaj.

 Distribuado kaj habitato 
La Strivosta noktofalko havas grandan teritorion, kvankam estas interspacoj en sia distribuo. IUCN (2016-10-01). Nyctiprogne leucopyga: BirdLife International: The IUCN Red List of Threatened Species 2016: e.T22689720A93245073 (Report). International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/iucn.uk.2016-3.rlts.t22689720a93245073.en.   Ĝi vivas tra granda parto de la nordaj partoj de Sudameriko, de oriente de Andoj ĝis Venezuelo kaj centra Brazilo. Ĝi troviĝas el norda Venezuelo kaj orienta Kolombio, oriente ĝis Franca Gujano kaj orienta Brazilo. Ĝia teritorio postem etendiĝas suden al norda Bolivio kaj nordorienta Paragvajo. Ĝi troviĝas ankaŭ en Peruo, Ekvadoro kaj Gujano.

Ties natura vivejo estas en subtropikaj kaj tropikaj lokoj situantaj proksime de akvo, laŭ riveroj, rojoj, marĉoj kaj lagoj. Tiuj vivejoj inkludas arbarojn de malaltaj teroj, savanoj, prerioj, kaj marĉoj. Ĝi estas nur registrita en lokoj de alteco sub 200 ĝis 300 m.

 Kutimaro kaj ekologio 
La Strivosta noktofalko estas noktula specio, kaj estas plej aktiva dum la malfrua vespero, frua mateno, kaj nokte. Dum la tago, ĝi ripozas proksime de la grundo en lokoj kun densaĵoj de arbustoj kaj arboj. La ekologio kaj konduto de tiu noktofalko ne estas konataj, kaj ekzistas malmultaj diligentaj studoj.

 Reproduktado 
Laŭsezonaj ŝanĝoj en la voĉa agado de la Strivosta noktofalko estis uzataj por determini la tempon de sia reprodukta sezono. La reprodukta sezono komenciĝas inter julio kaj aŭgusto, kiam okazas la maksimuma kantagado, kaj la seka sezono finiĝas. La nestoperiodo okazas inter septembro kaj oktobro, kiam la pluvsezono komenciĝas kaj ekzistas alta kvanto de manĝebleco. Ekzistas ankaŭ malpli voĉa agado mezurita dum tiu nesta periodo.

La nesto estas malprofunda truo surgrunde, kutime en malfermaj areoj kun malmulte da kovrado, kiel gruzaj strandoj aŭ arbaraj grundoj. La nesto estas kovrita per folioj kaj alia vegetaĵaro. La ovoj estas kremkoloraj aŭ blankaj, kun malgrandaj malhelaj makuloj.

 Manĝado 
La Strivosta noktofalko estas insektomanĝanto kiu manĝas ĉefe aerajn artropodojn, uzante manĝmetodon konatan kiel akcipitrado. Ĝia dieto inkludas skarabojn, formikojn, verajn cimojn, kaj flugantajn termitojn, inter aliaj artropodoj. Ĝi manĝas en kontinua flugo, per rapidaj, malprofundaj flugilbatoj kaj glitante por teniĝi alte. Ĝi manĝas plejparte ĉe krepusko, kiam estas altaj kvantoj de flugantaj insektoj.

Manĝado okazas ĉirkaŭ sunsubiro kaj ĉesas post kiam fariĝas tro malluma por ke la birdo povu vidi sian predon, kaj poste okazas denove tuj antaŭ tagiĝo. Inter manĝosesioj, ĝi ripozas en la sama areo, sur maldikaj horizontalaj branĉoj proksime al vegetaĵaro kaj akvo. La Strivosta noktofalko ripozas perpendikulare al la branĉo, aŭ per si mem aŭ en grupoj de 2-10 individuoj.

 Voĉo 
Malmultaj voĉoj estis registritaj por la Strivosta noktofalko. Ĝi havas gorĝecan kŭoik-kvak vokon kiu estas je simila tonalto al ranokvako, kaj estas ripetita konstante kaj je malalta, subtila volumeno; ĝi estas konsiderita teritoria voko.

 Konservado 
La Ruĝa Listo de IUCN listigas la statuson de la  Strivosta noktofalko kiel Malplej Zorgiga. Kvankam oni antaŭvidas, ke la Amazonia senarbarigo kaŭzas malpliiĝon de sia populacio, ĝi havas grandan geografian teritorion kaj estas sufiĉe ofta specio.

 Referencoj 

Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko