Mikaelo la 6-a (Bizancio)

Mikaelo la 6-a Bringas aŭ Mikaelo la 6-a la Stratioko (signifante la Militema) estis nelonge bizanca imperiestro de la 31-a de aŭgusto 1056 ĝis la 30-a de aŭgusto 1057. Maljuna altranga oficisto, li estis elektita de la eŭnukoj por sukcedi la lastan reprezentanton de la makedona dinastio, la imperiestrinon Teodora Porfirogenido.

La ekstreme mallonga regado de Mikaelo la 6-a, "malpli kapabla regi ol esti gvidata kaj regata", konsistigis unu jaron da transiro dum kiu altrangaj oficistoj, militistoj, la patriarko kaj la popolo de Konstantinopolo konkuris pri potenco. Armea ribelo gvidata de Izaako Komneno finis ĝin, post kio la imperiestro abdikis por fariĝi monaĥo kaj pasigi siajn lastajn tagojn en monaĥejo.

La multnombraj ribeloj, kiuj markis la jaron de la regado de Mikaelo la 6-a, la unua imperiestro kiu regis post la longa periodo de ekspansio de la makedona dinastio, antaŭsignis la estontan tumulton de la Imperio. Neniam kapabla repacigi la diversajn frakciojn konkurantajn pri potenco, la regado de la imperiestro estis karakterizita per interna milito, foje malferma, foje malrapida, kiu daŭris ĝis 1081.

Historia kunteksto
En 1056, la Imperio atingis la finon de la longa periodo de makedona ekspansio, kiu kulminis sub la regado de Bazilo la 2-a (reg. 960-1025). Tamen, la popolo de Konstantinopolo restis ligita al ĉi tiu makedona dinastio, fondita preskaŭ du jarcentojn antaŭe de Bazilo la 1-a (reg. 867-888), kiu regis la imperion dum unu el la plej gloraj kaj prosperaj periodoj en ĝia historio.

eta|maldekstre|300px|La Bizanca Imperio ĉirkaŭ 1025.

eta|dekstre|300px|Mikaelo la 1-a Kerulario, fortega kontraŭulo de Mikaelo la 6-a, sur la patriarka trono.

eta|maldekstre|300px|Templo de Trajano en Pergamo, kie Teodozio, kuzo de la imperiestro Konstanteno la 9-a estis ekzilita.

eta|dekstre|300px|Bildo de Nikomedio, 19-a jarcento

Bazilo la 2-a (960-1025), kiu mortis seninfane, lasis la tronon al sia frato Konstanteno la 8-a (regis 1025-1028), kiu delegis la administradon de la ŝtato al siaj oficistoj dum li malŝparis la publikan trezoron amasigitan de sia antaŭulo. Kiel lia frato, ĉi tiu maljuna imperiestro ne lasis virajn heredantojn. De 1028 ĝis 1056, la sistemo de princo-edzoj aŭ adoptitaj princoj estis restarigita.

El la tri filinoj de Konstanteno la 8-a, Eŭdokia Porfirogenido (976-1042), aliŝanĝita de variolo, iĝis monaĥinon. Teodora ankaŭ estis forigita al monaĥejo fare de sia fratino Zoe. Post ekregi, ŝi edziniĝis al tri svatantoj sinsekve: la unua, Romano Argiro, edziĝis al ŝi tri tagojn post la morto de Konstanteno kaj supreniris la tronon kiel Romano la 3-a (regis 1028–1034).

Forlasinte sian edzinon, li mortis en lago kvin jarojn post ilia geedziĝo. La tagon post lia morto, Zoe edziniĝis al sia tiama amanto, kiu siavice supreniris la tronon kiel Mikaelo la 4-a (regis 1034–1041). Li mortis post venka kampanjo kontraŭ la bulgaroj, sed ne antaŭ ol persvadi Zoe-n adopti sian nevon Mikaelon, kiu prenis la nomon Mikaelo la 5-a (regis decembro 1041–aprilo 1042).

Post iĝi imperiestro, Mikaelo la 5-a ekzilis sian adoptan patrinon, provokante la koleron de la loĝantaro de la ĉefurbo, kiu estis profunde ligita al la makedona dinastio, kies lastaj reprezentantoj estis Zoe kaj ŝia fratino Teodora.

La 20-an de aprilo 1042, popola ribelo forpelis Mikaelon la 5-a de la trono kaj instalis la du fratinojn, kiuj regis kune dum tri monatoj ĝis Zoe decidis edziniĝi al unu el siaj iamaj amantoj, Konstanteno Monomaĥo, al kiu ŝi transdonis la potencon. Li tiam prenis la nomon Konstantenon la 9-an (regis 1042–1055).

Zoe mortis en junio 1050. Okaze de la morto de Konstanteno la 9-a, post kvin jarojn, la krono transiris al Teodora Porfirogenido, kiu abrupte forlasis sian monaĥejon. Male al sia fratino, ŝi decidis regi sola, malakceptante la konsilojn de siaj konsilistoj kaj la patriarko, kiuj volis nomumi imperiestrino-edzon.

Ŝia regado daŭris nur dek naŭ monatojn. Dum la imperiestrino agoniis, la palacaj eŭnukoj kunvenis por proponi posteulon, "firman viron, kiu restus lojala al ili kaj konservus ilian grandan riĉaĵon." Ilia elekto falis sur unu el ili, Senatano Mikaelo Bringas, al kiu ili forte rekomendis por ŝia aprobo. La imperiestrino tuj adoptis lin, igante lin ŝia posteulo.

Li estis konata per la kromnomo "Stratiotikos" ĉar li pasigis sian karieron en la burokratio, kie li tenis la postenon de "Logothetos" (Ministro) de Financoj por la armeo. Dubante pri la libera elekto de la imperiestrino, Patriarko Mikaelo Kerulario insistis, antaŭ ol kroni la nove adoptitan filon, ke la imperiestrino, tiam tro malforta por paroli, almenaŭ konfirmu sian decidon per gesto.

Jam maljuna (Pselo kaj Miĥaelo Ataliates nomas lin "Mikaelo la Maljuna"), li certe estis fraŭla aŭ vidva, ĉar neniu ina imperiestro estis kronita kun li kaj li ne havis infanojn por sukcedi lin. Tial, lia regado neniel povis fini la konkurencon pri potenco ĉe la supro de la bizanca socio.

Regado kaj sukceso
La ascendo al potenco
La familio Bringas jam estis provizinta altrangajn oficistojn al la Imperio. En la antaŭa jarcento, Jozefo Bringas (floris 945-965), eŭnuko de la bizanca imperiestra palaco, estis patricio, provosto de la sankta dormoĉambro, kaj Granda komandanto sub Konstanteno la 7-a Porfirogenido, atingante la rangon de Prezidanto de la Senato kaj Parakoimomenos (Ĉefministro) kiam Romano la 2-a (reg. 959–963) ekregis.

Laŭ Antonio Kaldellis, la regado de Mikaelo la 6-a estis en ĉiu rilato simila al tiu de Teodora, sed "anstataŭ imperiestrino reganta per siaj eŭnukoj, jen la eŭnukoj regantaj per malforta imperiestro." Inter la elstaraj figuroj de ĉi tiu reĝimo estis Leono Paraspondilo. Ĝenerale, Mikaelo la 6-a eble intence celis antaŭenigi la nomumon de eŭnukoj al diversaj komandoj.

Nekapablaj postuli imperian dignon pro ilia statuso, ili malpli verŝajne defiis la potencon de la imperiestro. Aliaj 11-jarcentaj regantoj, kies legitimeco restis malforta, kiel ekzemple Konstanteno la 9-a, agis simile. Aliflanke, la influa patriarko Mikaelo Kerulario, jam malamika al Teodora, restis malfavora al la reĝimo de Mikaelo la 6-a, kaj signifaj streĉiĝoj ekzistis inter li kaj Paraspondilo.

Mallonga regado 
Nekapabla certigi sian legitimecon per naskiĝo aŭ eminenta kariero, la nova imperiestro unue provis akiri la subtenon de la alta ŝtatservo per malŝparema distribuado de honoroj, ne nur promociante oficistojn al pli alta rango, sed ankaŭ levante ilin al pluraj rangoj.

Ĉi tiu movo havis signifajn financajn konsekvencojn, ĉar la valoro de la bizanca valuto, kiu restis konstanta ĝis la regado de Konstanteno la 7-a (944-959), konstante malpliiĝis poste. Ĉi tio neeviteble influis la dumvivajn jarajn salajrojn (roga) de altrangaj ŝtataj oficistoj, kiuj trovis en ĉi tiuj promocioj manieron kompensi la perdon de sia aĉetpovo.

Rilate al ekstera politiko, la mallongeco de la regado de Mikaelo la 6-a malhelpis lin havi ajnan realan influon sur la kurso de la eventoj. Tamen, li daŭrigis intertraktadojn kun la Sankta Romia Imperio por kontraŭstari la kreskantan influon de la Normandoj, kiuj tiam konkeris sudan Italion je la kosto de la itala Katepanato tenata de la Imperio.

La hezito de la patriarko konsenti pri la deziroj de la mortanta imperiestrino pruviĝis pravigita. Apenaŭ Mikaelo estis proklamita imperiestro, li alfrontis ribelon gvidatan de la proedro ("prezidanto") Teodozio, kuzo de imperiestro Konstanteno la 9-a, kiu kredis, ke la trono devus esti lia.

Akompanata de siaj subtenantoj, Teodozio marŝis laŭ la ĉefa strato de Konstantinopolo, la Meze, ŝajnigante popolan ribelon kaj liberigante kaptitojn el la prefektejo laŭvoje. Sed la stratoj malpleniĝis; Teodozio, trovante la imperiestran palacon barikadita, tiam direktiĝis al Hagia Sofia, esperante, ke la patriarko kaj la sacerdotaro kolektiĝos por lia afero. Tio ne okazis, kaj Teodozio, forlasita de ĉiuj, estis devigita kapitulaci. Li poste estis ekzilita al Pergamo.

Timigita de ĉi tiu okazaĵo, Mikaelo la 6-a komencis alian rondon de promocioj, precipe ene de la Senato. Sed ĉi tiu politiko ne plaĉis al ĉiuj, ĉar ĝi profitigis nur tiujn proksimajn al la imperiestro. La milita elito, siaflanke, sentis kreskantan indignon kontraŭ la eŭnuka sistemo kaj la burokratia elito, el kiuj la imperiestro elektis la novajn altrangajn armeajn oficirojn malgraŭ ilia manko de sperto. Ĉi tion verŝajne pligravigis la fakto, ke, servante kiel logoteto de la armeoj sub Konstanteno la 9-a, la nova imperiestro pagis ilin per malplivalorigita valuto.

Unu el siaj subtenantoj, Hervé Frangopoulos, la gvidanto de la normandaj dungosoldatoj, postulis promocion al la rango de "magistros" ("majstro, instruisto"), sed estis rifuzita en Konstantinopolo. Revenante al siaj dungosoldatoj, li persvadis tri cent el ili dizerti kaj aliĝi al la turkaj fortoj de la gvidanto Samuk. Ĉi tiu alianco estis mallongdaŭra, kaj dum batalo ĉe Ahlat, la plej multaj el liaj dungosoldatoj estis mortigitaj, kaj Hervé estis kaptita.

La amplekso de la malkresko suferita de la milita elito sub pluraj imperiestroj de la 11-a jarcento restas temo de debato, sed oni ĝenerale akceptas, ke la mallonga regado de Mikaelo la 6-a markis signifan influoperdon por tiu segmento de la aristokrataro.

Tiel, Jean-Claude Cheynet, kiu emis malgravigi ĉi tiun fenomenon de degradiĝo, emfazas, ke Mikaelo la 6-a, promociante plurajn imperiajn oficistojn al altaj postenoj kiel tiu de "proedro" je la kosto de armeaj oficiroj, "rompis la ekvilibron" ĝis tiam observitan.

La ribelo de Isaak Komneno
La originoj de la ribelo
Dum la Pasko de 1057, kiam la imperiestro distribuis la monsumojn respondantajn al la rango de altrangaj civilaj kaj armeaj oficistoj, delegacio de la ĉefaj oficistoj iris al la Palaco.

Estrita de Isaak Komneno, kiu estis senigita je siaj devoj kiel stratopedarko ("komandanto") de la Oriento fare de Teodora tri jarojn antaŭe, ĝi inkluzivis, inter aliaj, Magistros Katakalono Kekaŭmenos, kiu ĵus estis maldungita kiel dukso (guberniestro) de Antioĥio, probable pro la perdo de Laodikeja al la Fatimidoj. La Vestarko ("estro de la vestaĵoj") Mikaelo Bourco, kies avo konkeris Antioĥion por Konstantinopolo unu jarcenton antaŭe; Vestarko Konstanteno Dukas,Byzantium in the Time of Troubles kiu edziĝis kun la nevino de la Patriarko Mikaelo Kerulario; kaj lia frato Johano, proksima amiko de Pselo — ĉiuj membroj de influaj armeaj familioj, kiuj partoprenis en la gravaj kampanjoj de Bazilo la 2-a.

Laŭ Pselo, okulatestinto de la sceno, anstataŭ gratuli ilin, la imperiestro komencis insulti ilin ĉiujn. Post prezento de Isaak Komneno kaj Katakalono Kekaŭmeno, li akuzis la unuan pri preskaŭ forlasi Antioĥion, detrui lian armeon kaj misuzi la monon de la popolo. Skribante poste en la sama jarcento, Johano Skylitzes asertas, ke la imperiestro ĝentile akceptis la generalojn, sed konsentas kun Pselo, ke la imperiestro rifuzis al ili la honorojn kaj promociojn al la rango de proedro, kiujn la du generaloj atendis.

La efiko de ĉi tiuj vortoj sur la alta milita komando estis tuja, kaj la ĉeestantaj generaloj subtenis siajn kolegojn. Dua alproksimiĝo al la imperiestro aŭ lia ĉefministro, la protosinkelo Leono Paraspondilo, renkontis malpli da sukceso, kaj la militistaro preskaŭ atakis la imperiestron pro detronigi lin. Laŭ Pselo, estis Isaak, kiu detenis siajn armekamaradojn.

La generaloj tiam revenis al siaj regionoj kaj kontaktis generalon Nikeforo Brienjo (1062-1137), kiun liaj trupoj jam provis proklami imperiestron sub Teodora Porfirogenido. Revokita de Mikaelo la 6-a, li estis metita kiel komandanto de la makedonaj trupoj. Ŝajnas, ke li konsentis aliĝi al la komploto, sed li preskaŭ tuj estis sendita kun siaj trupoj por batali kontraŭ la turkoj en Malgranda Azio, kie li kverelis kun la armea kasisto, kiun li malliberigis post misuzo de la financoj por pagi siajn soldatojn laŭ sia bontrovo.

Brienjo certe volis pliigi ilian salajron por plifortigi ilian lojalecon al li kaj tiel forturni ilin de la imperiestro. Li tiam estis arestita de alia loka komandanto, juĝita pro ribelo, kaj blindigita.

Timante, ke ilia intrigo estus malkovrita, la generaloj starantaj en Anatolio, inkluzive de Romanos Skleros (945-993), Michael Bources, Nikeforo Botaniato, kaj la filoj de Bazilo Argiro (970-1023), renkontiĝis kaj proklamis Isaak-on Komneno-n imperiestro la 8-an de junio 1057, ĉe Goŭnarja en Paflagonio. Lasante sian familion sub la protekto de sia frato en la fortikaĵo Pemolissa apud la rivero Haliso (nun nomata Kızılırmak), Isaak ekiris al Konstantinopolo.

Je ĉi tiu punkto, laŭ Skleros, Mikaelo la 6-a faris la eraron ne sendi ambasadorojn al la ribeluloj por provi fari intertraktadon aŭ trakti certajn postulojn pri promocioj.

Ĉi tiu ribelo foje estis priskribita kiel la enkorpigo de la dividoj inter la civila aristokrataro de la registaro de Mikaelo la 6-a kaj la milita aristokrataro, unuiĝinta ĉirkaŭ Isaak. Ĉi-lasta ribelo supozeble estis malavantaĝitaj de Konstantinopolaj oficistoj, kiuj senigis ilin je multaj gravaj komandoj. Estas vere, ke sub Teodora kaj poste Mikaelo la 6-a, generaloj kiel Isaak efektive estis maldungitaj, kvankam restas neklare, kiu anstataŭigis ilin.

Tamen, kiel atentigis la franca historiisto Jean-Claude Cheynet, ĉi tiu vidpunkto estas verŝajne tro simplisma, ĉar la diversaj aristokrataj familioj, kaj civilaj kaj militaj, ofte transcendis ĉi tiun dividon. En Konstantinopolo, la civila administrado estis ofte dividita inter la alta aristokrataro devenanta de la grandaj familioj de la Imperio kaj oficistoj de pli modesta deveno, kiujn ĝenerale subtenis Mikaelo la 4-a, Teodora aŭ Mikaelo la 6-a.

Koncerne la armeon, ankaŭ ĝi estis dividita. Mikaelo la 6-a povis fidi je la makedonaj fortoj, kelkaj regimentoj el kiuj li rapidis transporti al Malgranda Azio, same kiel tiuj de la anatolia temo kaj Karsianon en Kapadocio, dum la fortoj de Isaak, krom tiuj de Nikeforo Brienjo, venis ĉefe el Malgranda Azio. Laŭ Skylitzes, Kekaŭmeno devis forĝi imperiajn ordonojn por mobilizi la armenajn regimentojn.

Komprenante iom malfrue, ke lia daŭra potencoteno dependis de la subteno de siaj generaloj, Mikaelo la 6-a rapidis superŝuti ilin per honoroj kaj nomumis Teodoron, la novan majstron pri la orientaj lernejoj, kiun Teodora nomumis kiel profesoron, por komandi siajn trupojn. Teodoro helpis Magister Aaron, oficiro de bulgara origino kaj frato de la edzino de Isaak Komneno.

La nombre supera lojala armeo kunvenis ĉe Nikomedio, de kie ĝi povis kontroli la vojon kondukantan al la ĉefurbo. Liaflanke, Isaak, post manovrado suden, kaptis Nikajan, kie li establis sian komandon. La posta batalo sur la ebenaĵo de Petroe en la 20-a de aŭgusto 1057 finiĝis per venko de la ribeluloj, kiuj trovis la vojon al Konstantinopolo malfermitan antaŭ si.

La falo 
La novaĵo pri ĉi tiu malvenko kaŭzis grandan konsterniĝon en Konstantinopolo, kie Teodoro, reveninte de la batalo post sekrete interkonsenti pri paco kun Isaak Komneno, konsilis la imperiestron ne starigi duan armeon. Post disdonado de honoroj kaj malavareco por gajni subtenantojn kaj devigante la senatanojn subskribi dokumenton, en kiu ili promesis ne rekoni Isaak-on, la imperiestro decidis negoci kun sia rivalo kaj sendis delegacion, inkluzive de Mikaelo Pselo, Leono AlopoSelected Essays of John Bagnell Bury, kaj Konstanteno Liŝoŭdes, iama ĉefministro de Konstanteno la 9-a.

Lia oferto estis nomi Isaak-on Komneno-n "Cezaro", efike igante lin sia posteulo. Laŭ Pselo, Isaak emis akcepti ĉi tiun oferton, sed ĝi estis malakceptita ĉe publika kunveno de trupoj galvanizitaj de la onidiro, ke puĉo estis detronigita la imperiestron.

La ambasadoroj tial revenis al Konstantinopolo kun kontraŭpropono: Isaak fariĝus kunimperiestro, adoptita de Mikaelo la 6-a, kun kiu li kunhavigus la potencon, povus fari novajn nomumojn kaj konvene rekompenci tiujn, kiuj sekvis lin.

Mikaelo la 6-a rapidis akcepti ĉi tiujn proponojn: Ĉefministro Paraspondilo (la sama eŭnuko, kiu proponis Mikaelon la 6-an kiel posteulon de la mortanta Teodora kaj kiu koliziis kun la delegacio de generaloj) estis maldungita. Imperia pardono estis donita al Isaak kaj liaj subtenantoj, kaj Izaako fariĝis ne "Cezaro" sed "kunimperiestro" (symbasileusSteam Community). Isaak, siavice, akceptis ĉi tiujn proponojn kaj prepariĝis por eniri la ĉefurbon, kie la eventoj rapide disvolviĝis.

Kunveninte ĉe Hagia Sofia, grupo da altrangaj oficistoj protestis, ke akceptante la proponojn de Isaak, la imperiestro devigis ilin malobservi la deklaron de ne-rekono, kiun li devigis ilin subskribi: "Iliaj voĉoj leviĝis por postuli, ke la imperiestro estu dispecigita kaj la trono estu donita al tiu, kiu venkis en la batalo."

Kelkajn tagojn poste, la 30-an de aŭgusto, la patriarko Mikaelo Kerulario kaj la tuta sacerdotaro aliĝis al ĉi tiu grupo, instigante onidirojn, ke ĉi tiu "spontanea kunveno" estis organizita de la ambicia patriarko, kies konfliktoj kun la imperiestro estis bone konataj. Pli ĝenerale, granda parto de la loĝantaro de la urbo, jam respondeca pri la falo de Mikaelo la 5-a kaj kiu plurfoje protestis sub Konstanteno la 9-a, aliĝis kontraŭ Mikaelo la 6-a.

La patriarko tiam sendis mesaĝon al la imperiestro, dirante al li, ke se li volas vivi, estus pli bone abdiki. Malgraŭ la fakto, ke la generaloj, kiuj restis lojalaj al li, same kiel lia akompanantaro, kuraĝigis lin daŭrigi la batalon, Mikaelo la 6-a, por eviti kaŭzi sangobanon en la ĉefurbo, decidis abdiki. Rigardante siajn purpurajn botojn, simbolojn de imperia digno, li ekkriis: "Mi ne rezignos mian religion pro ilia afero."

Li tiam estis tonsurita kaj akceptita inter la monaĥojn. Kaj al la ĉefpastro, kiu donis al li sian benon per la pacokiso, li respondis: "Dio redonu al vi tiun kison, kiel konvenas, Ĉefepiskopo." Li estis poste kondukita al unu el la rezidejoj de la patriarkeco, kie li pasigis la reston de siaj tagoj en soleco.

Koncerne Isaakon Komnenon, akompanatan de la ambasadoroj de la detronigita monarko, li transiris la Bosporon la sekvan tagon kaj eniris la ĉefurbon. La 1-an de septembro 1057, li estis kronita imperiestro de la patriarko ĉe Hagia Sofia.

Lia unua ago, same kiel Mikaelo la 6-a faris post sia surtroniĝo, estis superŝuti siajn subtenantojn, kaj civilajn kaj militistajn, per honoroj, ne forgesante la patriarkon, kiu akiris kompletan jurisdikcion super la katedralo Hagia Sofia same kiel plenan kaj kompletan superrigardon de ĝia multnombra sacerdotaro.Franca Vikipedio

 Referencoj 

Kategorio:Mortintoj la 22-an de novembro
Kategorio:Naskiĝintoj en 1009
Kategorio:Mortintoj en 1059
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Turkio
Kategorio:Mortintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo