Malajzia orelkaprimulgo

Malajzia orelkaprimulgo (Lyncornis temminckii) estas specio de kaprimulgoj en la kaprimulga familio Kaprimulgedoj. Ĝi estis iam metita en la genron Eurostopodus. Ĝi estas konata kiel Taptibau Kecil en Bahasa melayu aŭ Tukang Tabtibau inter Malajziaj lokaj komunumoj. Ĝi vivas dise tra Sudorienta Azio, ĉefe en Malajzio, Sumatro, Borneo, Tajlando, Indonezio kaj Singapuro. 

Ĝi estas noktula insektivora birdo karakterizita per kripta koloraro de brunaj kaj blankaj tonoj, kio helpas en kamuflado en siaj medioj. Pro la noktula naturo kaj manĝokutimoj, ĝi preferas subtropikajn, tropikajn kaj humidajn malaltajn arbarojn, kaj estis registritaj de marnivelo ĝis 1065 metroj. Ĝi estas facile distingita per siaj 'oreltufoj', donante al ĝi "orelforman" aspekton kio kondukis al ĝia nomo. 

 Taksonomio kaj sistematiko 
La Malajzia orelkaprimulgo apartenas al la ordo de Kaprimulgoformaj, familio de Kaprimulgedoj kaj la genro Lyncornis. La orelkaprimulgoj inkludas sep vivantajn speciojn dividitajn en du genrojn, Eurostopodus kaj Lyncornis. La Malajzia orelkaprimulgo estas monotipa kaj kun ĝia frata specio, nome la Grandorela kaprimulgo (Lyncornis macrotis) estas la du nuraj specioj ene de la genro Lyncornis, kvankam la Malajzia orelkaprimulgo estis antaŭe klasifikita en la Eurostopodus genro. Ilia reklasifiko okazis per kombinaĵo de molekulaj, morfologiaj kaj akustikaj datenoj. La Eurostopodus genro antaŭe laŭsupoze estis monofiletika, sed kun pliigita taksona specimenigo kaj la observado ke la Malajziaj orelkaprimulgoj kaj Grandorelaj kaprimulgoj posedas signife apartajn morfologiajn ecojn de siaj senmarkaj ekvivalentoj, la mandato por ili por esti metitaj en apartan genron (de kiu la nomo Lyncornis, Gould, 1838, estis proponita.) Pliaj molekulaj analizoj rivelis ke specioj ene de Lyncornis kaj Eurostopodus ne havis la saman komunan prapatron kaj la Malajzia orelkaprimulgo diferencis de ĉiuj aliaj klasifik-grupoj per averaĝa diverĝo de 11.1%, la plej granda diverĝo inter la taksono kaj tiel plue pravigante sian senmarkan disigon. 

Krome, tiu diverĝo estas evidenta per morfologiaj diferencoj kiel ekzemple la fakto ke la Malajzia orelkaprimulgo kaj la Grandorela kaprimulgo posedas karakterizajn "oreltufojn" ĉe la malantaŭo de sia krono, kiuj estas forestantaj en Eurostopodus kaprimulgoj, kiuj havas glatan kapon sen la levitaj tufoj. La Malajzia orelkaprimulgo kaj la Grandorela kaprimulgo ankaŭ havas distingeblan blankan koloron laŭ siaj flugiloj kaj gorĝo, kontraste kun sia nigrecbruna korpo. Kontraste la Eurostopodus kaprimulgoj, estas ĉefe nigrecbrunaj kun brunaj makuletoj kaj ne havas ajnan blankan koloron. Krome, surbaze de 17 trajtoj (reciproke ekskluzivaj trajtoj inter klasifik-grupoj), la Malajzia orelkaprimulgo estas diagnozebla disde ĉiuj aliaj klasifik-grupoj per tri al ses trajtoj, kio plue apogas ilian taksonomian revizion.

Plurvariaj analizoj de iliaj voĉoj montras ankaŭ, ke la du orelkaprimulgoj kunhavas similajn voĉajn ecojn kiuj elstaras kontraŭ Eurostopodus-kaprimulgoj. Ekzemple, la Malajzia orelkaprimulgo havas pli malaltan frekvencintervalon, kun profundaj kaj akraj vokoj. Iliaj vokoj estas ankaŭ pli longaj, pli kontinuaj kaj implikas diversajn fajfojn, huadojn kaj bruegojn kompare kun la specioj de Eurostopodus, kies vokoj estas pli mallongaj, pli abruptaj kaj tipe kunmetitaj de ripetaj vokoj. Tiuj voĉaj diferencoj povus esti klarigitaj per siaj biogeografiaj kaj ekologiaj distingoj. Lyncornis specioj estas tipe distribuitaj ene de tropikaj arbaroj de Sudorienta Azio dum Eurostopodus specioj troviĝas plie en Aŭstralaziaj vivejoj kun malfermaj medioj. Tiu biogeografia diferenco ankaŭ sugestas ke la grupoj adaptiĝis al malsamaj medioj kaj kondiĉoj dum tempopaŝo, tiel plue apogante la senmarkan disigon kaj ke ili ne evoluis el la sama komuna prapatro. 

Ene de la Lyncornis genro, rekonstruita filogenetika arbo montrus ke la monofilia Malajzia orelkaprimulgo estas frato al la monofiletika Grandorela kaprimulgo, kiu estas politipa kun tri gravaj kladoj. Ĉi tio okazas ĉar la orelkaprimulgoj de Hindoĉinio, Filipinoj kaj Bangladeŝo diferencas iomete unu de la alia kaj elmontras iun genetikan diverĝon, dum la malajziaj orelkaprimulgoj de Sumatro, Borneo kaj Malajzio ne varias genetike nek morfologie, tiel igante ilin monotipaj.

 Aspekto kaj identigo 
Malajziaj orelkaprimulgoj estas mezgrandaj ene de la Lyncornis genro, intervale inter 25-28 cm en longo. Ili estas pli malgrandaj ol sia frata specio, la orelkaprimulgo, sed pli grandaj ol la plej multaj Kaprimulgedoj. Ilia plumaro estas kripte kolora, kun profundaj ŝablonoj de brunaj, nigraj kaj grizaj por helpi ilin kun kamuflado en la nokton kiam ili plej aktive manĝas, dum ankaŭ malfaciligante ilin ekvidi dum ili ripozas tage. Iliaj korpoj estas sablokoloraj, brunecaj (oranĝruĝaj) kaj nigrecbrunaj kun blankaj makuletoj laŭ siaj flugiloj kaj blanka gorĝmakulo aŭ blanka makulo sur ilia malsupra gorĝo, kontraŭstarante ilian malhelan korpon. Ili havas "oreltufojn", kiuj estas karakterizaj harmakuloj ĉe la malantaŭo de sia krono. Tiuj oreltufoj staras kiam la birdo estas vertikala, permesante ilin esti facile identigitaj, sed kuŝas plata kiam la birdo kuŝas aŭ kaŭras en si mem, tiel permesante al ili eviti predantojn. Ili ankaŭ havas reflektan tavolon de histo en sia okulo konata kiel tapetum lucidum, kiu donas al ili noktan vizion reflektante videblan lumon al la malantaŭo de iliaj okuloj per la retino. Kun longa flugildistanco de 197-218 mm kaj longa vosto de 121-218 mm, malajziaj orelkaprimulgoj ankaŭ estas potencaj kaj lertaj flugantoj.

 Plenkreska masklo 
La frunto, krono kaj nuko de plenkreska masklo de Malajzia orelkaprimulgo estas grizecbruna kaj cinamobruna. Iliaj kronplumoj malantaŭ siaj okuloj ofte estas rektaj kaj vertikalaj, foje konfuzitaj kun siaj oreltufoj. Ili havas fajnan nigrecbrunan randon ĉirkaŭ sia malantaŭa kolo simila al kolumo. Aliaj plumoj, kiel ekzemple siaj primaraj kaj sekundaraj estas brunaj, makulecaj kaj fajne striece palaj. Iliaj mantelo kaj pugo estas malhelbrunaj, permesante al ili resti kaŝitaj. Ili posedas pli blankecan punktecon kaj koloron ĉirkaŭ sia ventro, flankoj kaj subvosto, donante al ili klaran "sablokoloran" aspekton. 

 Plenkreska ino 
La plenkreskaj inoj estas similaj al la maskloj, tamen havas pli da ruĝa koloro makuleca ĉirkaŭ siaj korpoj dum maskloj kutime ne elmontras ajnan rufecon. Kelkaj inaj birdoj ankaŭ havas ruĝajn makulojn ĉirkaŭ sia pugo, kaj oni postulis, ke inoj ŝajnas pli rufeskaj dum la reprodukta sezono kompare kun nereprodukta sezono, por pli bone altiri partnerojn. 

 Nematuruloj kaj junuloj 
La nematuraj kaj junaj malajziaj orelkaprimulgoj estas similaj al siaj plenkreskaj ekvivalentoj, sed ilia supra korpoparto elmontras pli da cinama kaj oranĝecbruna koloraro. Ili ankaŭ estas malpli peze makulecaj kaj havas malpli sablokolorojn sur sia subventro. Post eloviĝo, idoj estas kovritaj de flavecaj lanugaj plumoj kiuj estas pli malhelaj sur siaj krono kaj nuko. Ili havas palajn bekojn kaj iliaj kruroj kaj piedoj estas malhelbrunaj estante idoj.

 Habitato kaj distribuado 
Pro sia insektovora dieto, malajziaj orelkaprimulgoj preferas arbarojn de malaltaj teroj, randojn de arbaro kaj densajn subtropikajn kaj tropikajn arbarojn. Ilia distribuo ampleksas Sudorientan Azion, kun rimarkindaj populacioj en Malajzio kie ili troviĝas kaj en la Duoninsulo kaj en Malajzia Borneo, registritaj kiel enloĝantoj de arbaroj karakterizitaj per altaj durlignaj arboj, ĉeriveraj arbaroj, prerioj, marĉoj kaj densaj pluvarbaroj. La malajziaj orelkaprimulgoj ankaŭ plejparte troviĝas en Sumatro, kie ili troveblas en kaj primaraj kaj sekundaraj arbaroj. La specio ĉeestas ankaŭ tra Indonezio, Singapuro, Tajlando kaj malgranda populacio ekzistas en Suda Birmo. La multfacetaj vivejoj en kiuj la malajziaj orelkaprimulgoj estas distribuitaj sugestas ilian superan kapablon niĉodispartigi kaj adaptiĝi al siaj medioj, ĉu netuŝitaj aŭ hom-ŝanĝitaj.

 Kutimaro  
Taga kaj nokta kutimaroj 
La malajzia orelkaprimulgo estas noktula specio kiu estas diskreta kaj malfacile identigebla dumtage pro sia sekretema kaj sidema naturo. Ili kutime ripozas surgrunde, kamuflante sin en la foliaron kaj arbaron. Kvankam ili ĉeestas en malaltaj teroj, dum krepusko, ili tendencas flugi alte en la aero ĉe altecoj super 1000 metroj, kaj teni siajn flugilojn vertikale en V-sinteno. Tio estas farita por timigi ilian predon kaj signifi al samspecianoj, ke ili ekmanĝas. Poste, ili descendas kaj moviĝas rapide por ĉasi manĝaĵon, vokante unu la alian en grupoj kaj alteriĝante sur arbojn, fostojn aŭ mortajn branĉojn por kapti kaj ĉasi insektojn.

 Manĝado 
La specio manĝas ĉefe fluginsektojn kiel skaraboj kaj tineoj, sed ankaŭ surgrundaj, akvemaj kaj arbaraj insektoj. Kvankam la plej multaj noktaj birdoj manĝas ĉe lokoj pli for de akvokorpoj, malajziaj orelkaprimulgoj ankaŭ ĉasas insektojn super akvokorpoj, kiel riveretoj proksime de arbaroj. Tio indikas ke ili povas ekspluati flugainsektojn ofte troveblajn proksime de akvo en klimatoj de pli alta humideco. Ili ankaŭ troviĝas utiligante arbarajn maldensejojn (areoj en arbaro sen arboj aŭ arbustoj) kiel ĉaskampojn, montrante ke ili ne dependas de akvaj resursoj kiel ĉebordaj vivejoj aŭ fiŝoj por manĝado kiel la plej multaj noktobirdoj estas.

 Reproduktado 
La reproduktaj sezonoj de la malajzia orelkaprimulgo ne estas plene dokumentitaj, sed oni taksas ke ili okazas dum la monatoj da januaro ĝis julio ene de la Malaja duoninsulo sed postaj monatoj de oktobro ĝis novembro en Sumatro. Tio povas esti atribuita al iliaj generaj cikloj influitaj per klimato kaj pluvokvantaj padronoj. Ene de la Malaja duoninsulo, la reprodukta sezono kongruas kun la ne-musona seka sezono, kaŭzanta stabilajn manĝhaveblecon kaj ŝirmejon. Tamen en Sumatro, kie musonoj estas ekstreme severaj inter oktobro ĝis novembro, la birdoj povas elekti reproduktiĝi dum tiu tempo ĉar musonoj tendencas generi fluson de insektaj populacioj, tiel pliigante la manĝhaveblon por manĝigi siajn idojn. Estas nekutime ke birdoj reproduktiĝas dum musonsezonoj, tial la malajziaj orelkaprimulgoj elmontras sian kapablon ekspluati resursojn kaj venki aliajn tropikajn birdojn per tio.

Gepatra prizorgado ne estas bone dokumentita ene de la malajziaj orelkaprimulgoj. Ili ne konstruas nestojn kaj anstataŭe demetas siajn ovojn sur folirubo rekte surgrunde, tipe sub arboj aŭ arbustoj. Iliaj ovograndoj estas relative malgrandaj, kutime nur unu ovo estas demetata kiel ĉe la plej multaj kaprimulgoj, sed ekzistas registradoj de du ovoj demetitaj - sed la kialo de tio restas necerta. Iliaj ovoj estas elipsaj, blankaj sed makulecaj per grizaj kaj brunaj makuloj, kaj inter 34,4-34,5 x 25,5-27,8 mm. La plej multaj kaprimulgoj kovas siajn ovojn kie kaj la maskla kaj la ina gepatro partoprenas en kovado. Iliaj idoj naskiĝas malfrukapablaj sed povas baldaŭ marŝi post eloviĝo.

 Voĉo 
En la orelkaprimulgoj, voĉoj kaj kantoj supozeble enhavas informojn pri la identeco de la birdo, celante kaj seksan kaj teritorian montradojn. Tiuj teritoriaj kantoj ofte estas elsenditaj ĉe krepusko kaj tagiĝo sed povas daŭri tra la nokto, kaj ili tipe produktas tiujn kantojn dum flugado. Akustika analizo rivelis statistikan diferencon inter la teritoria kanto de malajziaj orelkaprimulgoj kaj ilia frata specio, la Grandorela kaprimulgo, kun ne-imbrikitaj intervaloj kaj naŭ al dek unu akustikaj diferencoj. Tamen, ili estis registritaj ankaŭ produktantaj alvokojn similajn al tiu de sia frata specio (la Grandorela kaprimulgo), tial povas havi la kapablon fari imitecon, kvankam tio estas nekonfirmita. La akustika studo ankaŭ malkaŝis, ke iliaj voĉoj falas en pli malaltan frekvencan gamon, kio profitigas ilian komunikadon en densaj arbaraj medioj kie ĉi tiuj pli profundaj vokoj povas vojaĝi pli malproksimen kaj penetri arbojn pli facile.

Kvankam ili povas produkti gamon da vokoj, ilia pli ofta voko estas fajfa ""tut-ŭi-oŭ" kiu estas kutime elsendita dumfluge. Ili povas sperti kompleksan komunikadon per fajfoj, huadoj kaj brustaj sonoj.

 Predantoj   
Predantoj de la Malajzia orelkaprimulgo estas relative nedokumentitaj pro kiom malfacile estas observi sian tagan agadon. Tamen, estas antaŭvidite ke la Sablokolora fiŝgufo (Ketupa ketupu), konata ankaŭ kiel la malaja fiŝostrigo, povas ĉasi la kaprimulgojn, ĉar ili troveblas en la sama teritorio kiel ili, estas noktaj strigoj kaj oni scias ke tiu specio manĝas aliajn pli malgrandajn birdojn.

 Konservostatuso 
En 2016, la Malajzia orelkaprimulgo estas listigita kiel Malplej Zorgiga laŭ la IUCN Ruĝa Listo kaj restis tiu statuso ĝis nun kun stabila populacio ĉie en Malajzio, Indonezio, Sumatro kaj Borneo. Tamen ties populacio malpliiĝas en Tajlando, kie la birdo kutime disiĝis ĉie, sed nun estas nekutima en sudaj regionoj de la lando, pro habitatofragmentiĝo kaj senarbarigo. Neniu persista klopodo repopoligi ilin estis registrita en Tajlando. Malgraŭ tiu malkreskanta populacio, ili konservas sian ĝeneralan konservan statuson konsiderante ke ili havas ege vastan teritorion, kie la specio okupas grandegan amplekson de ĉeesto ĝis 2 950 000 km². 

Ilia populacigrandeco ne estis kvantigita, sed ili ne estas konsiderataj vundeblaj ĉar ilia vivejo-amplekso kaj kvalito daŭre estas plejparte realigeblaj, kun malgranda nombro da lokoj sub severa fragmentiĝo, konsiderante ke la plej granda parto de Sudorienta Azio estas ankoraŭ daŭre peze kovrita de tropikaj densaj pluvarbaroj de malaltaj teroj.

 Referencoj 

Eksteraj ligiloj
 Picture Library  
 alvoko

Kategorio:Kaprimulgoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Indonezio