Mare Liberum

Mare Liberum (aŭ La Libereco de la Maroj) estas libro en la latina lingvo pri internacia juro verkita de la nederlanda juristo kaj filozofo Hugo Grotius, kaj unue publikigita en 1609. Ĝi defendas la liberecon de navigado (d:Q2841179) en alta maro.

En La Libera Maro, Grotius formulis la novan principon, ke la maro estas internacia teritorio kaj ĉiuj nacioj rajtas uzi ĝin por markomerco. La disputaĵo celis la portugalan politikon de Mare clausum (d:Q2799588) kaj ilian pretendon de monopolo pri la orienthinda komerco.

 Enhavo 
La verko de Hugo Grotius reflektas urĝan problemon en lia tempo: la dezirindecon de libera trapaso por ŝipoj trans la oceanojn de la mondo — kvankam ne marbordajn areojn, kiuj falas sub la jurisdikcio de teritoriaj akvoj kaj estas la respondeco de ĉiu individua ŝtato. Grotius ankaŭ klarigas siajn ideojn pri komerco — esenca por la nederlandanoj — kaj agadoj kiel fiŝkaptado, kiun li konsideras malkongrua kun la koncepto de mare clausum, pledita de la potencoj de Anglio, Hispanio kaj Portugalio. Ĉi tiu libro, kiu povus esti konsiderata pamfleto, estas Ĉapitro XII de la verko De Indis (Pri Hindio), kiu restis neeldonita ĝis 1868, kiam ĝi estis remalkovrita kaj publikigita sub la titolo De Iure Praedae (Pri la Rajto de Kapto). Krome, tiutempe, la Unuiĝintaj Provincoj de Nederlando estis engaĝitaj en malferma milito kontraŭ sia reĝo, Filipo la 3-a, kiu ankaŭ estis la Reĝo de Hispanio.  Komence, la libro de Grotius estis celita kiel jura pravigo por la granda militakiro akirita per la nederlanda konfisko de la portugala fregato Santa Catarina. En ĉapitro XII, ĝi fariĝis argumento proklamanta la liberecon de navigado, komerco kaj fiŝkaptado de ŝipoj sur alta maro kiel neforigeblan rajton por ĉiuj nacioj.

Grotius deklaris nekonvinka la argumenton prezentitan de la 15-jarcentaj papaj buleoj (inkluzive de la Aleksandriaj Buleoj, d:Q3286535), kiuj donis proprieton de la plej granda parto de la konata mondo al la regnoj Portugalio kaj Kastilio; potencoj kiuj poste dividis siajn influkampojn en la Traktatoj de Tordesillas kaj Zaragozo. La nederlanda juristo, protestanto, ne rekonis la aŭtoritaton de la papeco en ĉi tiu afero, kaj ĉiukaze, asertis Grotius, ĝia decido nur koncernus la disputitajn landojn kaj ne la ceteron de la mondo, kaj tial ne influus tiujn konsideratajn malfideluloj/malkredantoj ene de la kristana sfero.

Grotius revivigis la argumenton de la klasika aŭtoro Ulpiano, laŭ kiu la oceanoj estis tiel senlimaj kiel la aero kaj ne apartenis al iu ajn aparta persono aŭ nacio. La rajto je ilia uzo kaj ĝuo estis komuna — res communis — ĉar origine ili estis nenies posedaĵo — res nullius.

 Akcepto kaj aprezo 
Mare Liberum estis vera mejloŝtono, kiu metis la modernajn fundamentojn de internacia mara juro (UNCLOS). Grotius bazigis siajn argumentojn sur natura juro kaj tradicia internacia juro, sed li estas memorata pro vastigado de aparta postulo de la Unuiĝintaj Provincoj rilate al komerco kun la Orientaj Hindioj al la rajto de ĉiuj landoj navigi kaj komerci libere. Ĉi tiu libereco estus ekzercata per reciproka interkonsento, kaj laŭ reguloj, kiuj povus limigi aŭ eĉ nuligi ĝin - en certaj kazoj pro bonaj kialoj, kiel okazas hodiaŭ kiam ekzistas signifa ekologia efiko kaŭzita de ŝipo - aŭ simple pro la protekto de la marbordoj kaj teritoriaj akvoj de ĉiu nacio.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 La Unua Eldono de Mare Liberum en la de Koninklijke Bibliotheek
 La 1648-datita Ex Officina ELZEVIRIANA eldono de Mare Liberum, Sive De iure quod Batavis competit ad Indicana commercia Dissertatio, reeldonita fare de Elsevier BV en 2013 kun 
 Mare Liberum (1609) kaj The Freedom of the Seas (1916) - HTML- kaj PDF-versioj ĉe Liberty Fund
 La Libereco de la Maroj (1916) - formatita PDF ĉe la Wikimedia Komunejo
 La Rakonto de la Homaro (1921), paĝo 272

Kategorio:Internaciaj akvaĵoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1600-1609
Kategorio:Latinlingvaj libroj
Kategorio:Internacia akvaro
Kategorio:Internacia komerco