Mikaelo la 1-a Rangabo

Mikaelo la 1-a Rangabo aŭ greke:Μιχαήλ Α' ο Ραγκαβέ estis bizanca imperiestro de 811 ĝis 813. Kortegano de la imperiestro Nikeforo la 1-a (regis 802–811), li postvivis la katastrofan kampanjon kontraŭ la prabulgaroj kaj estis elektata kiel imperia posteulo malprofite de Staŭrakio (regis inter la 26-an de julio 811 kaj la 2-an de oktobro 811), kiu estis grave vundita. Li estis proklamita imperiestro de patriarko Nikeforo la 1-a de Konstantinopolo la 2-an de oktobro 811.

La politikaj manovroj de Mikaelo estis ĝenerale akordemaj, kaj li estis forte influita de la ikonodulaj klerikoj Nikeforo kaj Teodoro la Studiito (759-826). Li plibonigis rilatojn kun la Frankoj, eĉ ĝis la punkto rekoni Karolon la Grandan kiel imperiestron - kvankam ne "kiel reĝo de la Romanoj" - kaj peti papan arbitracion en la Moeĥa polemiko aŭ Polemiko pri la adulto.La Moeĥa Polemiko estis sinodo kiu traktis la divorcon kaj la demandon pri la regeedziĝo ĉar Konstanteno la 6-a sendis sian edzinon Marian al monaĥinejo kaj poste nupte ligiĝis al unu el la korteganinoj de la eks-imperiestrino, Teodota..

Lia senentuziasma gvidado de la kampanjo kontraŭ la Bulgaroj rezultigis malvenkon en la Batalo de Versinikja. La [Strategos|"strategos"] ("generalo") de la Anatolia Temato, Leono la Armena, populara kaj sukcesa generalo, forlasis Mikaelon sur la batalkampo sed estis proklamita imperiestro fare de la militistaro, kaj tio estis la lasta milita renverso kontraŭ imperiestro en la bizanca historio. Mikaelo estis premita abdiki, kaj li retiriĝis al monaĥejo. Liaj filoj estis kastritaj por malhelpi la daŭrigon de lia dinastio.

Biografio
Mikaelo estis la filo de la patricio Teofilakto Rangabo, la admiralo de la egea floto. La familio Rangabo estis el greka origino. Mikaelo edziĝis kun Prokopia (770-815), filino de la estonta imperiestro Nikeforo la 1-a, kaj ricevis la altan kortegan dignon kiel Kuropalato ("Akuzanto de la palaco") post la surtronigo de sia bopatro en 802.

Mikaelo postvivis la katastrofan kampanjon de Nikeforo la 1-a kontraŭ la Ĥano Krum de Bulgario, kaj estis konsiderata pli taŭga kandidato por la trono ol lia grave vundita bofrato Staŭrakio, kiu estis proklamita imperiestro fare de la militistaro en la espero, ke li resaniĝu.

eta|maldekstre|270px|Mikaelo la 1-a abdikas la tronon al Leono la 5-a.

eta|dekstre|200px|Bildigo de Mikaelo la 1-a en la 15-a jarcento.

eta|maldekstre|300px|Batalo inter bizancanoj kaj prabulgaroj ĉe Versinikja en 813.

eta|dekstre|270px|Kronado de Mikaelo la 1-a Rangabo kaj lia filo Teofilakto.

eta|maldekstre|300px|La bizancaj temoj (aŭ tematoj) de Malgranda Azio ĉirkaŭ 740.

eta|maldekstre|270px|Mapo de la Egea maro.

Kiam la edzino de Mikaelo, Prokopia, ne sukcesis persvadi sian fraton Staŭrakion, kiu volis blindigi lin, nomi Mikaelon kiel sian posteulon, grupo da altrangaj oficistoj (la magistros Teoktisto, Domesticus de la Scholia ("komandanto de la milita imperia gvardio") Stefano, kaj Patriarko Nikeforo la 1-a de Konstantinopolo) devigis Staŭrakion abdiki favore al li la 2-an de oktobro 811. Mikaelo estis proklamita imperiestro antaŭ la senato kaj la tagmato."Tagma aŭ tagmato estis taktika forto de la armeo de la bizanca imperio.

Mikaelo la 1-a provis efektivigi politikon de repaciĝo, forlasante la postuleman impostadon starigitan de Nikeforo la 1-a. Reduktante la imperiajn enspezojn, Mikaelo malavare distribuis monon al la armeo, al la burokratio kaj al la eklezio. Regante kun la subteno de la ikonodula partio en la Eklezio, Mikaelo la 1-a diligente persekutis la ikonoklastojn kaj devigis Patriarkon Nikeforon la 1-an retiriĝi en sia disputo kun Teodoro la Studiito, la influa abato de la Monaĥejo de Studio.

Li revokis la ekzilon de Teodoro la Studiito efektivigita de imperiestro Nikeforo la 1-a, kaj Teodoro fariĝis lia intima konfidenculo. La pieco de Mikaelo la 1-a gajnis al li tre pozitivan takson en la verko de la kronikisto Teofano la Konfesprenanto.

Teofano ankaŭ mencias la ekziston de grupo da herezuloj konataj kiel Atinganoj en Frigio, kiuj plej verŝajne estis la posteuloj de la Montanistoj, kiujn imperiestro Leono la 3-a la Izaŭra (regis 717–741) provis konverti per forto, same kiel de la Paŭlidoj. Patriarko Nikeforo la 1-a premis Mikaelon la 1-an organizi la persekutadon kaj ekzekuton de la Atinganoj, Paŭlidoj kaj ikonoklastaj abatoj. Sed kiam Nikeforo la 1-a insistis, ke la herezuloj ricevu tempon por penti, Mikaelo la 1-a haltigis la mortigojn.

En 812, Mikaelo remalfermis intertraktadojn kun la Frankoj, kaj agnoskis Karolon la Grandan kiel "imperator" kaj "basileus" ("monarko"), sed ne "Imperiestro de la Romanoj". Kontraŭ tiu rekono, Venecio kaj Istrio estis redonitaj al la Imperio. Mikaelo la 1-a sendis ambasadorojn por negoci geedzecan aliancon inter Teofilakto, filo de Mikaelo, kaj franka princino.

Ili ankaŭ alportis leteron de Patriarko Nikeforo la 1-a, kiu petis papan arbitracion pri la temo de la Moeĥa polemiko. Papo Leono la 3-a solvis la aferon favore al Teodoro la Studiito, kiu asertis, ke, ĉar imperiestroj estis ligitaj per kanonika juro, la dua geedziĝo de Konstanteno la 6-a estis neleĝa, kaj tio estis la vidpunkto de la Imperiestrino Irene (752-803) kontraŭ Imperiestro Nikeforo. La juĝo de la Papo estis traktata kiel formala fino de la afero.

Ankaŭ okazis negravaj sukcesoj kontraŭ la araboj en la Anatolika Temo sub ĝia strategos Leono la Armeno, alia figuro ekzilita de Nikeforo kaj revokita de Mikaelo. Tamen, Mikaelo traktis la prabulgarojn malbone dum sia regado. En 812, Ĥano Krum sieĝis la limurbon Develtos en Trakio, kaj Mikaelo alvenis tro malfrue por malhelpi ĝian kapitulacon.
xxxx
Liaj soldatoj ribelis, kaj homoj en okcidenta Trakio komencis fuĝi de siaj hejmoj. Kelkaj soldatoj de la tagmato provis proklami la blindigitajn filojn de Konstanteno la 5-a kiel imperiestroj, sed Mikaelo forsendis ilin malhonore. La prabulgaroj tamen sukcesis konkeri preskaŭ ĉiujn fortikigitajn urbojn ĉe la bizanca-bulgara limo, kiujn konstruis kaj plifirmigis imperiestrino Irene kaj imperiestroj Konstanteno la 6-a kaj Nikeforo en la antaŭaj jardekoj.

Mikaelo estis konvinkita de Nikeforo kaj Teodoro malakcepti la packondiĉojn proponitajn de Krum, kiuj implikis la revenon de la kristanoj, kiuj fuĝis el la bulgara teritorio, provokante la konkeron de Mezembrio fare de la prabulgaroj, la lasta limfortikaĵo, ekzekutante ĉiujn kaptitojn, kiuj rifuzis rezigni pri kristanismo. La armeo de Mikaelo la 1-a prepariĝis por grava batalo ĉe Versinikja proksime de Adrianopolo, sed prokrastis tian atakon, kondukante al plia malkontento en la militistaro.

En junio, li komencis la atakon sed ŝajnis hezitema. Leono la Armeno fuĝis duonvoje tra la batalo, kaŭzante fiaskon. Tio vekis suspekton pri perfido, tamen Leono estis aklamita imperiestro kun la subteno de siaj soldatoj. Post kiam li alvenis en Konstantinopolo, Mikaelo la 1-a estis premita retiriĝi al monaĥejo. Leono estis kronita de Patriarko Nikeforo la 1-a la 12-an de julio 813.

Kun konspiro en la aero, Mikaelo la 1-a anticipis la eventojn abdikante la 11-an de julio 813 favore al Leono la Armena kaj fariĝante monaĥo (sub la nomo Atanazio). Liaj filoj estis kastritaj por fini la dinastion kaj ekzilitaj al monaĥejoj, kaj unu el ili, Niketo (renomita Ignacio), poste fariĝante Ekumena Patriarko de Konstantinopolo. Mikaelo la 1-a mortis la 11-an de januaro 844.

Numismatiko
La numismatika registro de la regado de Mikaelo komenciĝas post la kronado de lia filo kiel kunimperiestro en 811, kun la stampigo de novaj [[:en:Nomisma|nomismatoj] ("monerojn"), portantajn Mikaelon la 1-an sur la averso kaj Teofilakto (filo de Mikaelo la 1-a) sur la reverso.

La miljarēsjono ("arĝenta monero"), kiu ne estis kreita ekde la regado de Konstanteno la 6-a (regis 780–797), estis revivigita de Mikaelo la 1-a kun rimarkinda ŝanĝo. La imperia titolo "basileus" ("imperiestro") estis vastigita al "basileis romaion" ("romiaj imperiestroj")", ŝajne kiel respondo al la kronado de Karolo la Granda fare de Papo Leono la 3-a kiel imperiestro en 800.

Takso kaj heredaĵo
La reĝadoj de la ikonoklastaj imperiestroj Leono la 3-a la Izaŭra (reĝis 717–741) kaj Konstanteno la 5-a (reĝis 741–775) estis armee sukcesaj kaj vidis la malpliiĝon de la araba kaj prabulgara minaco. Laŭ la ikonodula Patriarko Nikeforo la 1-a de Konstantinopolo, Leono la 3-a la Izaŭra atribuis kaj siajn militajn sukcesojn kaj sian longvivecon al la ikonoklasmo.

La valideco de la ikonoklasmo estis konfirmita nur per la militaj katastrofoj sub la ikonodulaj imperiestroj Mikaelo la 1-a kaj lia antaŭulo Nikeforo la 1-a (reg. 802–811), same kiel la sukceso de la ikonoklasta Leono la 5-a la Armena (reg. 813–820) kontraŭ la prabulgaroj. Mikaelo la 1-a estis ĝenerale malforta imperiestro, kies politikoj estis formitaj nur kiel reago al eksteraj premoj.

La usona bizancisto Warren Treadgold priskribas lin kiel "amebla ĝisekstreme, sen juĝokapablo kaj facile influebla", "hezita", ŝajnanta "fari laste ĉion, kion oni diris al li". Li ankaŭ estis la lasta bizanca imperiestro faligita de la militistaro, kio estas ironia konsiderante lan kreskantan forton en la sekvaj jarcentoj.

En 813, la karolida imperiestro Karolo la Granda kronis sian filon Ludovikon la Pian kiel kunimperiestron laŭ maniero simila al la kronado de sia propra filo, Teofilakto, farita de Mikaelo la 1-a, en 811. Tio verŝajne okazis pro la bizanca praktiko inviti eksterlandajn ambasadorojn por atesti ŝtatajn ritojn.

Akceptante unu el tiuj invitoj, Hugo de Turo, Grafo de Turo, kaj Haito, Episkopo de Bazelo, ĉeestis la kronadon de la filo de Mikaelo la 1-a, kaj tial verŝajne ili revenis al la franka kortego kun scio pri la bizancaj ceremonioj.

Familio
Kun sia edzino Prokopia, Mikaelo la 1-a havis almenaŭ kvin infanojn:

 Georgo, lia filino, fariĝis monaĥino post 813;
 Teofilakto, kronita kunimperiestro je Kristnasko 811, fariĝis monaĥo post 813;
 Niketo, fariĝis monaĥo post 813, poste Patriarko Ignacio de Konstantinopolo (ĉ. 798–877);
 Staŭrakio, kronita kunimperiestro je Kristnasko 811, mortis antaŭ la abdiko de sia patro, cirkonstancoj nekonataj;
 Teofana, filino, fariĝis monaĥino post 813.

 Referencoj 

Kategorio:Mortintoj la 11-an  de januaro
Kategorio:Naskiĝintoj en 770
Kategorio:Mortintoj en 844
Kategorio:Naskiĝintoj en la 8-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 9-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Kategorio:Mortintoj en Romo
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo