Simon Frug

Simon FRUG (, IFA: [sʲɪˈmʲɵn ɡrʲɪˈɡorʲjɪvʲɪtɕ ˈfruk], ; naskiĝis la 15-an de novembro 1859 en Bobrovij Kut, gubernio Ĥersono; mortis la 22-an de septembro 1916 en Odeso) estis plurlingva rusa kaj jida poeto, lirikisto kaj aŭtoro.

 Vivo 
Simon Frug kreskis en la agrikultura kolonio Bobrovy Kut en la gubernio Ĥersono inter judaj farmistoj. La modelkolonio estis fondita de caro Nikolao la 1-a por eminentaj judaj soldatoj.

Simon Frug verkis baladojn, legendojn, bibliajn poemojn, elegiojn, satirojn, geto- kaj Cion-kantojn – plejparte de la plej alta kvalito (nur en siaj satiroj li foje malsuprenis al la nivelo de la Badchanim (heb-jide por serĉistoj)) – en la rusa, jida (ekde 1885) kaj hebrea lingvoj, kaj dum kelka tempo estis la idolo de la juda junularo. Kelkaj el liaj kantoj fariĝis popolkantoj (ekzemple, lia " Kanto de Laboro ").

Li komence dediĉis sin al rusalingva poezio kaj verkis por la plej prestiĝaj gazetoj de Sankt-Peterburgo, sed, kiel multaj rusaj judoj, li dolore alfrontiĝis kun sia juda identeco pro la sangaj eventoj de la fruaj 1880-aj jaroj. Tiel, rusa lirikisto strebanta al egaleco kaj asimiliĝo fariĝis jud-cionisma nacia poeto. De tiam, li publikigis grandan nombron da kantoj, eseoj kaj aliaj kontribuoj en jidaj gazetoj kaj, aliflanke de la Haskala (la juda sekularigo), denove orientiĝis al la mondo de la ŝtetlo. Tamen, li ne romantikigis ĝin, sed prefere elstarigis, lamentis kaj poezie prezentis ĝian mizeron kaj dolorojn, la kadukajn, malriĉajn, hektikajn kaj nesanajn aspektojn de ĝiaj loĝantoj. Tiel, li fariĝis unu el la kunfondintoj de jida poezio, aŭ eble eĉ la unua, kiu maturigis ĝin.

La Pogromo de Kiŝinevo en 1903 lasis profundan, amaran impreson sur Simon Frug, kiu ankaŭ trovis esprimon en lia poezio. 

 Verkado 
La elegiaj poemoj de Frug (kvar volumoj, 1885, 1887, kaj 1898, kaj Zionides en 1902) ĉefe traktis judajn temojn el antikvaj kaj modernaj tempoj. Li estas plej konata pro sia sentimentala liriko ; liaj eposaj provoj estas konsiderataj fiasko, kaj liaj judaj baladoj estas plejparte malfortaj imitaĵoj de Ŝilero. 

La rusa parto de lia verkaro estis tre populara en la 1880-aj kaj 1890-aj jaroj: kombinante romantikajn motivojn kun civitanaj, Frug funkciis kiel posteulo de A. N. Apukhtin kaj Semjon Nadson. 

Pro antisemitismo en Rusio, Frug aliĝis al la cionisma elmigranta movado en sia poezio. Li ankaŭ verkis en la jida lingvo kaj kontribuis sub la pseŭdonimo "Ieronym Dobryj" al rusaj ĉefurbaj gazetoj per satiraj epigramoj kaj fojaj poemoj.

Lia verkado influis Bialik, Ĉerniĉovskij, kaj iliajn samtempulojn dum la hebrea renesanco. Multaj el liaj poemoj estis adaptitaj al rusaj melodioj.

 Verkaro 
eta|284x284ra|La juda literatura grupo de Odeso en 1916; de maldekstre dekstren: Jehoŝua Ĥana Ravnickij, Ŝlojme An-ski, Mendele M. Sforim, Hajim N. Bialik, Simon Frug.

 Famaj poemoj, kantoj kaj legendoj 
Liaj plej famaj verkoj inkluzivas:

 Printempo foriris, printempo venas
 La Ora Ŝlosilo (Legendo en versoj)
 La Pokalo, midraŝa legendo
 La filino de la Ŝammeoj (La malgranda filino de la Ŝammeoj; legendo)
 La naturo
 Varma kaj malvarma (lamento pri vivo en la geto)
 Sablo kaj Steloj (poemo enhavanta la akuzon, ke Dio plenumis nur la unuan duonon de la promeso al Abraham)
 Al Ĥedero, infanoj

 Eldonoj 

 Eldonoj de liaj kantkolektoj 1882, 1885, 1887, 1890
 Kantoj kaj Pensoj, 1896
 Hebrea traduko de liaj rusaj verkoj, 1897 (tradukita de Kaplan, eldonita de Toschiah, Varsovio)
 Kolektitaj Verkoj, 6 volumoj (rusa), 1904
 Kolektitaj Verkoj, 2 volumoj (jida), eldonitaj de la "Fraind" en Sankt-Peterburgo, 1904
 Kolektitaj Verkoj, 3 volumoj (jida), Novjorko 1910
 Kolektitaj Verkoj, 6 volumoj (rusa), 1912

 En Esperanto aperis 
Nova Dio, tradukita de Moses Goldberg. Post la publikigo de 1893 ankaŭ aperis en la Fundamenta Krestomatio de 1903.

Kategorio:Homoj de Odeso
Kategorio:Ukrainaj judoj
Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Rusiaj eseistoj
Kategorio:Rusiaj poetoj