Stefensa akantisito

La stefensa akantisitoOrnitologia taksonomio. aŭ Troglodito de Insulo Stephens () estas formortinta birdospecio el la familio de akantisitedoj. Ĝi ŝajne havis la plej etan naturan arealon el ĉiuj konataj birdoj: la Stefensa Insulo (1,5 km²) en la Kuka Markolo, kiu disigas la Nordan kaj Sudan Insulojn de Nov-Zelando. Ĝi eble estis la sola paseroforma birdo nekapabla flugi.

Taksonomio
Laŭ AviListAviList v2025, konsultita la 17-an de jan. 2026., jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

Passeriformes - paseroformaj
Acanthisittidae - akantisitedoj
†Traversia Rothschild, LW, 1894
†Traversia lyalli Rothschild, LW, 1894 - stefensa akantisito

Etimologio
Tiu specio havas la specian epiteton lyalli, kio memorigas pri la lumtura gardisto, David Lyall, kiu la unua atentigis la sciencon pri la birdo. Ĝi estis priskribita kiel aparta genro, Traversia, honore al la natursciencisto Henry Travers, kiu akiris multajn specimenojn de Lyall.

Historio de la specio
Fine de la 19-a jarcento, lumturon estis konstruita sur la Stefensa Insulo. La lumturo ekfunkciis de 1894. Dum tiu jaro, Tibbles, la kato de David Lyall, lumturisto sur la insulo, alportis al sia mastro serion da etaj kadavroj. Lyall, amatora ornitologo, konservis la specimenojn kaj, rimarkante ke ĉi tiuj birdoj ŝajnis sufiĉe nekutimaj, remburis ilin kaj vendis ilin al komercisto. Baldaŭ poste, la plimulto el ili estis transportita al Eŭropo, kie la plej multaj estis aĉetitaj de la fama kolektanto Lionel Walter Rothschild. Tiel Traversia lyalli fariĝis konata al la scienco. Ĝis ĝia ekzisto estis rivelita de la ornitologia revuo The Ibis, la specio jam estis formortinta. Rothschild diris en 1905, ke tiu sola kato respondecis pri la formorto de la specio, sed kelkaj specimenoj estis kolektitaj en la sekvaj jaroj kaj pli verŝajne ankaŭ la senarbarigo por la konstruado de la lumturo en 1894 kaj la enkonduko de sovaĝiĝintaj katoj kontribuis al la formorto de la birdospecio vol.51..

 Priskribo 
La Stefensa akantisito havis olivecbrunan plumaron kun flava strio tra la okulo. Ĝia malsupra flanko estis griza ĉe inoj kaj brunflava ĉe maskloj, kaj ĝiaj korpoplumoj havis brunajn randojn.

Plej distinge, la Stefensa akantisito estis senfluga, kun reduktita kilo sur sia brustosto kaj mallongaj rondetaj flugiloj. Ĝi estas la plej konata el la kvin senflugaj paserinoj (kantobirdoj) konataj al la scienco,Millener, P.R. (1989) The only flightless passerine: the Stephens Island Wren (Traversia lyalli: Acanthisittidae). Notornis 36(#4): pp. 280–284. kiuj ĉiuj estis loĝantoj de insuloj kaj nun estas formortintaj. La aliaj estis tri aliaj novzelandaj trogloditoj (la longbeka troglodito (Dendroscansor decurvirostris) kaj la du specioj de fortkrura akantisito (Xenicus jagmi kaj Xenicus yaldwyni)) kaj la longkrura emberizo de Tenerifo, unu el la Kanariaj Insuloj, kiuj ĉiuj estis nur ĵus malkovritaj kiel fosilioj kaj formortis en prahistoriaj tempoj.

Vivantaj Stefensaj akantisitoj estis viditaj nur dufoje. La lumturisto priskribis la "roktrogloditon", kiel li nomis ĝin, kiel preskaŭ noktulan, "kurantan ĉirkaŭ la rokoj kiel muso kaj tiel rapidan en siaj movoj, ke li ne povis alproksimiĝi sufiĉe por trafi ĝin per bastono aŭ ŝtono".

Referencoj

Kategorio:Akantisitedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Kategorio:Birdoj de Oceanio