Vicguberniestro (Usono)

La Vicguberniestro () en Usono estas oficulo ĉeestanta en 45 el la 50 subŝtatoj. Ĝenerale, la Vicguberniestro tenas la duan plej altan oficon en la subŝtato post la Guberniestro, kaj alprenas la devojn de la Guberniestro kiam ĉi - lasta ne kapablas regi, demisias, aŭ estas forigita de sia ofico. La Vicguberniestro estas tial la unua en la linio de guberniestra sinsekvo.

La posteno de vicguberniestreco ekzistas en 45 el la 50 subŝtatoj, kaj ankaŭ kvar teritorioj, havas vicguberniestron. La vicguberniestro de subŝtato estas la deputito de la guberniestro. Se la guberniestro neatendite frue forlasas la oficon, la vicguberniestro fariĝas la nova guberniestro. En kazo de provizora foresto de la guberniestro, la vicguberniestro povas provizore supozi la devojn de la guberniestro. En multaj subŝtatoj, la vicguberniestro ankaŭ prezidas la subŝtatan senaton kiel ĝia prezidanto pro sia ofico.

 Historio 
Antaŭ sendependeco, ĉiu el la Dek Tri kolonioj havis vicguberniestron. La ĉefa diferenco inter vicguberniestro kaj guberniestro estis, ke la vicguberniestro devis loĝi en la kolonio. Krome, la vicguberniestro ricevis sian salajron de la trezorejo de la kolonio, dum la guberniestro estis pagata rekte de la Brita Krono. Post la sendependeco kaj la laŭgrada akcepto de novaj subŝtatoj, la posteno de vicguberniestro akiris sian nunan formon. Tamen, multaj subŝtatoj establis la oficon nur poste per konstitucia amendo.

 Priskribo 
La devoj de vicguberniestro tipe ampleksas tri ĉefajn punktojn. Se la guberniestro mortas, demisias aŭ estas forigita de sia ofico, la vicguberniestro aŭtomate fariĝas la nova guberniestro. En la plej multaj subŝtatoj, kie la ofico ekzistas, la vicguberniestro plene alprenas la guberniecan postenon, kio signifas, ke ili transprenas la tutan postenon kaj ne nur en aganta rolo. Ili daŭrigas la nunan oficperiodon ĝis ĝia regula fino. Nur en Masaĉuseco kaj Nov-Ĵerzejo la vicguberniestro servas nur kiel aganta guberniestro. Multaj subŝtatoj ankaŭ havas dispozicion por ke la vicguberniestro provizore plenumu la devojn de la guberniestro (kiel aganta guberniestro), precipe kiam la guberniestro estas ekster la subŝtato.

En multaj subŝtatoj, la vicguberniestro ankaŭ servas kiel prezidanto de la Senato, unu el la du ĉambroj de la subŝtata parlamento. Kvankam la vicguberniestro formale ne havas voĉdonon, en kazo de egaleco, la voĉdono de la vicguberniestro donas la decidan voĉon. Ĉi tiu povo donas al la vicguberniestro signifan politikan influon en la leĝdona procezo je la subŝtata nivelo. Kiel prezidanto de la Senato, la vicguberniestro ankaŭ rajtas prezidi kunsidojn, kvankam ĉi tiu rajto malofte estas ekzercata. Ĉiu subŝtata Senato elektas prezidanton pro tempore (provizoran senatan prezidanton) por reprezenti la vicguberniestro dum ties foresto kaj tipe administras la ĉiutagajn operaciojn de la Senato. La rajto de la prezidanto pri reprezentado pro tempore, tamen, nur etendiĝas al prezidado de la Senato kaj ne al la ofico de vicguberniestro mem. En multaj subŝtatoj, la prezidanto pro tempore estas la tria aŭ kvara en la vico por sukcedi la guberniecan postenon (sed ne fariĝas vicguberniestro se tiu ofico vakiĝas, nek li alprenas iujn ajn aliajn devojn de la vicguberniestro). La rolo de vicguberniestro kiel prezidanto de la Senato estas formita laŭ tiu de la usona vicprezidanto, kiu ankaŭ prezidas la Usonan Senaton kaj simile havas voĉdonon nur en kazo de egaleco.

Vicguberniestroj ankaŭ estas komisiitaj per reprezentaj devoj. Tiuj inkluzivas reprezentadon de la subŝtata registaro ĉe gravaj eventoj aŭ, malpli ofte, vizitojn al aliaj subŝtatoj.

Ĉar en multaj subŝtatoj la konsisto de la subŝtata registaro estas aŭ la respondeco de la guberniestro aŭ altrangaj oficistoj estas elektitaj de ili mem, la politika signifo de la vicguberniestro ofte dependas de ĉu kaj kiomgrade la guberniestro implikas ilin en registarajn aferojn. La posteno ankaŭ varias laŭ subŝtato; en Teksaso, ekzemple, la vicguberniestro havas pli da influo ol en la plej multaj aliaj subŝtatoj per prezidanteco de la Buĝeta Komitato.Texas Observer: Who Runs Texas En iuj subŝtatoj, la ofico (kiel tiu de la vicprezidanto de Usono) estas konsiderata sensignifa ĉar, male al kabinetministro, la vicguberniestro ne ricevas specifan ŝarĝon. En Kalifornio, oni iam ŝercis, ke la tasko de la vicguberniestro estas leviĝi matene, legi la gazeton kaj vidi ĉu la guberniestro mortis, kaj se ne, reiri dormi.

La kvin subŝtatoj sen vicguberniestro estas Arizono, Majno, Nov-Hampŝiro, Oregono, kaj Vajomingo. En ĉi tiuj subŝtatoj, la guberniestron reprezentas la respektiva prezidanto de la Senato (Majno, Nov-Hampŝiro) aŭ la Sekretario de subŝtato.  La subŝtato Nov-Ĵerzejo enkondukis la oficon nur en 2010, sed la vicguberniestro devas ankaŭ havi kabinetan postenon aŭ ekvivalentan pozicion. En Alasko, Havajo, kaj Utaho, la vicguberniestro plenumas la devojn de la Sekretario de subŝtato.

 Elekto 
En 18 subŝtatoj, la vicguberniestro estas elektita rekte de la popolo tute sendepende ; en du (Tenesio, Okcidenta Virginio), la guberniestro estas nomumita de la subŝtata senato (servante kiel kaj prezidanto kaj senatano); kaj en 25 subŝtatoj, la guberniestro estas elektita komune kun la guberniestro (per ununura baloto, simile al la prezidanto kaj vicprezidanto de Usono ). En ĉi tiuj subŝtatoj, la kandidatoj por vicguberniestro ankaŭ estas nomataj vicprezidentaj kandidatoj. En apartaj elektoj, tial eblas por la vicguberniestro aparteni al alia partio ol la guberniestro. La praktiko elekti la vicguberniestro aparte en iuj subŝtatoj estis la temo de publika diskuto kaj kritiko, kiel estis la kazo en Kalifornio dum la buĝetaj intertraktadoj de 2011. 

La oficperiodo por ĉiuj vicguberniestroj krom tiu de Vermonto estas kvar jaroj (tiu de Vermonto estas nur du jaroj). En la pasinteco, kelkaj subŝtatoj havis dujarajn oficperiodojn por siaj respektivaj guberniestroj kaj vicguberniestroj, sed multaj parlamentoj aboliciis ĉi tiujn regulojn per konstituciaj amendoj. Elektoj ĉiam okazas per rekta voĉdono (sendepende de ĉu la vicguberniestro kaj guberniestro estas elektitaj kune), male al la usona prezidanta elekto, kiu uzas sistemon de elektistaraj kolegioj. Ĉiuj guberniestraj elektoj, kiel en la resto de Usono, ĉiam okazas en novembro, kutime samtempe kun la kongresaj elektoj kaj la subŝtataj leĝdonaj elektoj (kiuj, krom en Nebrasko, tipe konsistas el du ĉambroj), la mardon post la unua lundo de la monato. Kun malmultaj esceptoj, la inaŭguro okazas en la sekva januaro, kaj malpli ofte en decembro. Tamen, la inaŭgura dato de la vicguberniestro ĉiam estas la sama kiel tiu de la guberniestro. 

En iuj subŝtatoj, ekzistas limigoj de oficperiodoj por vicguberniestroj. Vicguberniestroj ankaŭ ofte devas esti almenaŭ 25, 30 aŭ 31-jaraĝaj por esti elekteblaj. Usona civitaneco ankaŭ estas postulata, kvankam ne nepre pro naskiĝo. Tamen, minimuma loĝperiodo en la respektiva subŝtato ofte estas antaŭkondiĉo.

 Forigo 
Se la vicguberniestro forlasas la oficon antaŭ la fino de sia oficperiodo pro morto, eksiĝo aŭ forigo, aŭ se ili fariĝas guberniestro, la posteno restas vaka en la plej multaj subŝtatoj ĝis la sekva elekto. En la listo de postenoj, la sekva persono por servi kiel portempa guberniestro estus la sekva en la vico: kabinetministro, la protempe prezidanto de la subŝtata senato, aŭ la parolanto de la malsupra ĉambro (kutime la Reprezentantĉambro aŭ la subŝtata Asembleo). Ĉi tiuj individuoj tiam fariĝus portempa guberniestro se la guberniestro fariĝus senkapabligita aŭ nekapabla servi. Tamen, ĉi tiuj individuoj ne fariĝas vicguberniestro aŭ alprenas la devojn de la guberniestro intertempe; ili restas en la ofico. Tamen, estas disputate en iuj subŝtatoj (kaj reguligite en aliaj) ĉu la guberniestro havas la aŭtoritaton nomumi vicguberniestron kiam la posteno estas vaka. Larĝa diskuto pri ĉi tiu temo unue ekestis en 2009 en Novjorko kiam guberniestro David Paterson, kiu sukcedis Eliot Spitzer kiel vicguberniestro jaron antaŭe, nomumis Richard Ravitch kiel vicguberniestron de Novjorko sen specifa jura bazo. La nomumo ekfunkciigis konflikton kaj en la subŝtata parlamento kaj en la usonaj amaskomunikiloj. La subŝtata ĝenerala prokuroro (kaj poste guberniestro) Andrew Cuomo esprimis zorgojn pri la decido de Paterson kaj pridubis ĝian konstituciecon. La subŝtata senato estis dividita dum pluraj semajnoj antaŭ ol fine aprobi la nomumon de guberniestro Paterson per voĉdono de 32 kontraŭ 30. Paterson argumentis, ke laŭ la subŝtata leĝo de Novjorko, la guberniestro havas la aŭtoritaton nomumi altrangajn registarajn oficistojn. La decido de Paterson poste estis konfirmita de la Supera Kortumo de Novjorko. Ravitch antaŭe estis ĵurita kiel vicguberniestro kaj tenis la oficon ĝis la fino de sia oficperiodo la 31-an de decembro 2010. 

 Aliaĵoj 
En la elekto de 2010 por la Vicguberniestro de Rod-Insulo, 40% de la voĉoj estis gajnitaj de Robert J. Healey, konstanta kandidato kiu volis abolicii la oficon. 

En la 18 subŝtatoj kie guberniestraj kandidatoj elektas vicguberniestro kiel siajn vicprezidentajn kandidatojn, la kandidatoj eble pli emas elekti iun de malsama sekso aŭ raso por balanci la balotprogramon. Tio rezultigis pli grandan diversecon ĉe vicguberniestroj, donante al ili ĉefan pozicion por poste iĝi guberniestroj per sinsekvo aŭ elekto. Okdek procentoj de la Demokrataj vicguberniestroj en 2024 estas virinoj aŭ neblankuloj. 

Aktuale en 2025, kun la escepto de Georgio, Tenesio, Teksaso, Vaŝingtonio kaj Okcidenta Virginio, ĉiu subŝtato iam havis inan vicguberniestrinon dum la historio de la ofico.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 National Lieutenant Governors Association
 Vicguberniestro (ŝtata administra oficejo) – Ballotpedia

Kategorio:Politiko de Usono
Kategorio:Subŝtatoj de Usono
Kategorio:Politikaj postenoj