Teodoriko la 3-a

Teodoriko la 3-a estis salfranka reĝo de Neŭstrio kaj Burgonjo, en 673 kaj post 675 ĝis sia morto kaj, ekde 679, reĝo de Aŭstrazio, poste reĝo de ĉiuj Frankoj; li estas konsiderata unu el la nenionfarantaj ("pigraj") reĝoj, fakte li estis manipulita de ĉiuj siaj palacaj prefektoj, ekde Ebroino ĝis Pepino de Herstal.

Biografio
En 673, post la morto de lia plej aĝa frato Klotaro la 3-a, kiu ne havis rektajn heredantojn (kvankam iuj konsideras Klodvigo la 3-a kiel lian ekstergeedzan filon), la trono de Neŭstrio kaj Burgonjo devus esti irinta al lia frato, Ĉilderiko la 2-a (jam reĝo de Aŭstrazio), sed Ebroino, urbestro de la palaco de Neŭstrio, kontraŭ la volo de la aristokrataro kaj pastraro de ambaŭ regnoj, trudis Teodorikon.

Profitante la maltrankvilon, kiu ekestis en la sama jaro, Ĉilperiko la 2-a invadis la regnojn de Neŭstrio kaj Burgonjo, detronigis Teodorikon la 3-a, kaj post tonsurado de kaj li kaj Ebroino, sendis ilin al la monaĥejo de Luksovio en Burgonjo kaj fariĝis reganto de ĉiuj frankaj regnoj, levante Vulfoaldo al urbestro de ĉiuj frankaj regnoj.

Ili ambaŭ estis liberigitaj en 675, post la morto de Ĉilperiko la 2-a (kiu estis murdita de Bodilo en 675, kune kun lia filo Dagoberto kaj lia graveda edzino Biliŝilda (653-675)), sed ĉi-foje Ebroino jam ne subtenis la pretendon de Teodoriko al la trono, preferante la (supozeblan) filon de Klotaro la 3-a, Klodvigo la 3-a, kiu ankaŭ estis favorita de la Aŭstrazianoj.

En 676, Ebroino rezignis sian subtenon al Klodvigo la 3-a, kiu estis enfermita en monaĥejo, kaj restarigis Teodorikon la 3-an sur la tronon, retenante sian postenon kiel urbestro de la palaco de Neŭstrio. Ebroino ankaŭ provis establi Teodorikon la 3-an kiel reĝon de Aŭstrazio, sed li estis devigita akcepti Dagoberton la 2-an kiel reĝon. Post sia reveno el ekzilo, Dagoberto fariĝis reĝo de la Frankoj en Aŭstrazio. Kun subteno de la urbestro de Aŭstrazio, Vulfoaldo, li ofte koliziis kun Ebroino kaj Teodoriko la 3-a, kiuj, en 677, malsukcese atakis Aŭstrazion, kaj dum mallonga periodo estis interna milito inter la du regnoj.

Verŝajne Ebroino mem organizis la ĉasgrupon, en kiu, en 679, Dagoberto perdis la vivon post glavobato en la ingvenon fare de kelkaj konspirantoj.

Post la morto de Dagoberto la 2-a (679), Aŭstrazio pasis al Teodoriko la 3-a, kiu tiel reunuigis la frankan regnon. Tamen, ĝi restis preskaŭ sendependa, sub la gvido de la palaca prefekto Vulfoaldo, kaj post lia morto, Marteno kaj Pepino de Herstal, filo de Ansegiselo. Ĉar multaj neŭstriaj nobeloj fuĝis al Aŭstrazio por eskapi la subpremon de Ebroino, en 680 Pepino kaj Marteno atakis Neŭstrion, sed Ebroino venkis en la Batalo de Lukofao (596)Laffaux (Lukofao en la 6-a jarcento) estis la scenejo, en 596, de batalo inter la regnoj de Neŭstrio kaj Aŭstrazio. Teodeberto la 3-a de Aŭstrazio estis venkita de Klotaro la 2-a de Neŭstrio. La nekutima aspekto de ĉi tiu batalo kuŝas sur la fakto, ke ambaŭ reĝoj estis sub la regenteco de siaj patrinoj: Fredegonda por Klotaro la 2-a kaj Brunehilda por Teodeberto la 2-a. En 680, Ebroino venkis Pepinon de Herstal.. Post venko super la Aŭstrazioj, Ebroino atingis Martenon kaj, uzante ruzon, mortigis lin kaj ĉiujn liajn virojn.
eta|maldekstre|300px|Pepino de Herstal post la batalo de Tertry, en 687.
Post la morto de Ebroino, Varatono estis nomumita palaca prefekto fare de Teodoriko la 3-a.

En 682, Varatono estis detronigita de sia propra filo, Gislemar, kiu mortis baldaŭ poste, do Varatono revenis al la posteno de urbestro de la palaco de la regnoj Neŭstrio kaj Burgonjo ĝis sia morto en 686.

Post la morto de Varatono, Teodoriko la 3-a nomumis Bertaro kiel urbestron de la palaco. Sed baldaŭ post lia nomumo, la Neŭstrianoj, malkontentaj pri la regado de Bertaro, komencis migri al Aŭstrazio kaj turnis sin al la urbestro de la palaco, Pepino de Herstal, incitante lin kontraŭ Bertaron kaj Neŭstrio.

Pepino tiam sendis mesaĝistojn al la reĝo de ĉiuj Frankoj, Teodoriko la 3-a, petante lin interveni favore al la persekutatoj, por ke ili povu reveni al Neŭstrio; sed Teodoriko, konsilita de la nova urbestro de Neŭstrio, Bertaro, traktis ilin kun aroganteco kaj malestimo. Eksciinte pri tio, Pepino, ankaŭ instigita de la nun malriĉaj rifuĝintoj, kolektis la aŭstrazian armeon kaj marŝis tra la limo al Neŭstrio.

Teodoriko prepariĝis por defendo kiam Pepino proponis eviti batalon ofertante al sia reĝo oron kaj arĝenton, sed Teodoriko, ankoraŭ konsilita de Bertaro, rifuzis. Teodoriko la 3-a, en 687, ĉe la Batalo de Tertri, apud Vermand, estis venkita de Pepino, kiu devigis lin kaj Bertaron fuĝi. Ne longe poste, en 688, Bertaro estis mortigita de siaj falsaj amikoj laŭ instigo de sia bopatrino, Ansfida. Baldaŭ poste, Pepino kaptis Teodorikon kun la reĝa trezoro kaj ankaŭ estis deklarita urbestro de Neŭstrio, dum Teodoriko la 3-a restis reĝo de ĉiuj Frankoj kaj prenis la titolon kiel "dux et princeps" ("duko kaj princo") de la Frankoj.

Teodoriko mortis inter la fino de 690 kaj la komenco de 691, post 17-jara regado, kaj estis sukcedita de sia filo Klodvigo la 4-a.

Teodoriko estis entombigita en Arras, en la Preĝejo de Sankta Vedasto de Arras.

Geedzeco kaj posteularo
Teodoriko edziĝis kun Klotilda (655-692), kiun iuj fontoj diras esti posteulino de la Arnolfidoj, eĉ fratino de Pepino (laŭ la franca historiisto Kristiano Settipani, genealogiisto, ŝi estis filino de Ansegiselo) (602-662). Ŝi naskis al li tri infanojn:

 Klodvigo la 4-a (678-695), kiu estis reĝo de la Frankoj;

 Ĉildeberto la 3-a (678-711), kiu estis reĝo de la Frankoj;

 Bertrada (670-721), abatino de la monaĥejo de Prum kaj avino de Bertrada de Laono.

Kelkaj fontoj ankaŭ atribuas al li ekstergeedzan filon (fakte, en la Annales Francorum Ludovici Dufour estas skribita, ke la estonta reĝo, Klotaro la 4-a, verŝajne devenis de la reĝoj de Neŭstrio, Klodvigo kaj Teodoriko la 3-a):

 Klotaro (685-719), reĝo de la Frankoj de Aŭstrazio.Ĉi-artikolo estis tradukita surbaze de la itala Vikipedio samnoma.

 Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj en 652
Kategorio:Mortintoj en 691
Kategorio:Naskiĝintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Kategorio:Mortintoj en Francio
Kategorio:Francaj regantoj
Kategorio:Francaj militistoj
Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Mortintoj la 2-an de septembro