William Wollaston

William Wollaston /ˈwʊləstən/ (n. la 26-a de marto 1659 en Coton-Clanford, Staffordshire ; m. la 29-a de oktobro 1724 en Londono) estis angla filozofo, moralisto kaj racionalisto, kiu influis la filozofion de la 18-a jarcento.

 Pensado 
Wollaston estas plej konata kiel pensulo kaj proponanto de la koncepto de natura religio, kiun li evoluigis en sia traktaĵo Natural Religion Delineated (1a eld. 1722; 2a eld. 1724, 8a eld. 1750), kaj kiu havis decidan influon sur J.-J. Rousseau kaj, krome, naskis la deistikan dogmon de kelkaj francaj revoluciuloj (Kulto de la Racio kaj la Supera Estaĵo).

La traktaĵo de Wollaston estis vaste konata tiutempe. La aŭtoro atentigis, ke Dio ne volis la tutan malbonon, kiun homoj eltenas ĉiutage; tial, se la mondo estas plena de malĝojo, tio signifas, ke la plano de boneco kaj kompato realiĝos post la morto. Tiel, Wollaston proponis la ideon pri la senmorteco de la animo

Li asertis la principon de neagreso. En 1722, en sia verko "Delineating the Religion of Nature", li formulis jenon: "Neniu rajtas esti la unua, kiu interrompas la feliĉon de alia." Ĉi tiu formulo emfazas "unue" por distingi agreseman enmiksiĝon en la aferojn de alia disde enmiksiĝo por memdefendo ("...sed ĉiu homo rajtas defendi sin kaj siajn amatojn kontraŭ perforto, redoni tion, kio estis prenita de li per forto, kaj eĉ kaŭzi punon, profitante la permeson, kiun vero kaj prudento donas al li kaj al ĉiuj aliaj").

La kerno de lia instruado estis, ke la homo povas ne nur rekoni veron kaj malveron, sed ankaŭ esprimi ĝin per siaj agoj. Sekve, la supera principo de moraleco estis la jena aserto:"Ĉiu ago estas bona, kiu esprimas veran proponon, kaj ĉiu ago estas malbona, kiu esprimas malveran proponon."Kun sia ĉefa verko, The Religion of Nature Delineated (La Religio de Naturo Delineata), Wollaston trovis amaran kontraŭulon en John Clarke.John Clarke, A Preface containing A General Account of the Life, Character, and Writings of the Author, The Religion of Nature Delineated, 1750 ed.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Anglaj filozofoj