Besta lingvo

eta|La belga ekologiisto Claudine André kun Eta ĉimpanzo
Bestaj lingvoj estas formoj de komunikado inter bestoj, kiuj havas similecojn al homa lingvo. Bestoj komunikas per diversaj signoj, kiel sonoj kaj gestoj. Ĉi tiuj signoj povas esti konsiderataj formo de lingvo, se la repertuaro de signoj estas sufiĉe granda. La signoj estas relative arbitraj, kaj bestoj ŝajnas produkti ilin libervole iagrade (kontraste al relative aŭtomataj kondiĉitaj kondutoj aŭ nekondiĉitaj instinktoj, inkluzive de mimikoj).

Multaj esploristoj argumentas, ke ne ekzistas simileco inter besta komunikado kaj homa lingvo. Ĉe bestoj, novaj signoŝablonoj kreiĝas sub diversaj cirkonstancoj. Homoj, aliflanke, rutine produktas tute novajn kombinaĵojn de vortoj. Pluraj esploristoj, inkluzive de lingvisto Charles Hockett, argumentas, ke homa lingvo kaj besta komunikado estas malsamaj ĉar la bazaj principoj de komunikado estas tute malsamaj. Sekve, lingvisto Thomas A. Sebeok sugestis ne uzi la terminon "lingvo" por la uzo de signosistemoj en bestoj. Tamen, aliaj lingvistoj kaj biologoj, inkluzive de Mark Hauser, Noam Chomsky, kaj W. Tecumseh Fitch, argumentas, ke ekzistas evolua kontinuumo inter bestaj komunikmetodoj kaj homa lingvo.

 Priskribo de ekzemploj 
Efektive temas pri kolektiva termino por la diversaj kaj kompleksaj formoj de komunikado uzataj de ĉiuj bestospecioj.

Tiu komunikado povas okazi per akustikaj, kemiaj aŭ vidaj signaloj, kaj ĉe iuj bestospecioj — kiel ekzemple la elektra angilo (Electrophorus (d:Q18926800)) — ankaŭ per elektraj signaloj (bioelektro). Komunikado per gestoj (ekzemple, ĉe simioj) kaj ritaj formoj kiel la danclingvo de mielabeloj ankaŭ estas konata. En pli larĝa senco, tre situaci-specifaj kondutoj kiel ekzemple amindumaj montroj estas foje ankaŭ nomataj besta lingvo.

La bazaj komponaĵoj de ilia komunikada konduto estas denaskaj en ĉiuj bestospecioj kaj verŝajne ekestis sendepende en multaj bestogrupoj, sed ofte povas esti modifitaj kaj vastigitaj per lernado. Delfenoj, primatoj kaj papagoj estas ĝenerale konataj pro esti aparte komunikemaj kaj, samtempe, ekstreme kapablaj lerni en ĉi tiu areo, kiel ankaŭ ĉiuj bredbestoj, kiuj vivas en grupoj en la naturo, kiel ekzemple hundoj kaj kunikloj.

 Historio de scienco 
eta|300x300ra|Hugino kaj Munino side sur la ŝultroj de Odino en ilustraĵo el manuskripto de la 18a jarcento de Islando
Precipe en fabloj kaj fabeloj, sed foje ankaŭ en aliaj literaturaj tekstoj, bestoj parolas la lingvon de homoj (aŭ inverse: vidu Dr-o Dolittle) kaj poste kutime kondutas ankaŭ kiel homoj. Ĉi tiu tre malnova projekcio de homaj karakterizaĵoj sur bestoj longe obskuris eĉ la vidpunkton de naturalistoj pri la fakto, ke multaj bestospecioj posedas tre kompleksajn komunikajn sistemojn, kiujn oni povas prave priskribi kiel sendependajn formojn de lingvo. Tial, la vidpunkto, ke la kapablo por lingvo estis ekskluzive homa trajto, daŭris bone en la 20-an jarcenton. Nur la semantikaj proprecoj de la danclingvo de mielabeloj, deĉifritaj de Karl von Frisch, kondukis al ŝanĝo en pensado.

 En Esperanto aperis 

 "Ĉu vi parolas bestolingvon?" Unesko-Kuriero, n-ro 2 (Apr-Jun 2025) "Manĝaĵoj: kio kunigas nin", pĝ. 45-47, esperantigis Paolo Omodei-Zorini (Italio).

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 The Expression of the Emotions in Man and Animals (La esprimo de emocioj ĉe homoj kaj bestoj) de Charles Darwin ,1872
 Kata komunikado (d: (Q386791))
 Kontaktalvoko
 bioakustiko (d:Q864191)
 Trankviliga signalo (hundo) (d:Q829681)
 Birdokanto
 Balenvoĉo
 zoosemiotiko (d:Q13381886)

 Eksteraj ligiloj 

 Diskuto: Studo pri Sturno: Rikuro (Listo de Lingvistoj)
 Esplorado de la Internacia Bioakustika Konsilio pri besta lingvo.
 La Projekto pri Besta Komunikado Pliaj informoj pri besta komunikado.
 Bonega kompendio de ligiloj al la retejoj de ĉiuj gravaj studoj pri besta lingvo
 Aŭskultu Naturon inkluzivas artikolon "La Lingvo de Birdoj"
 Hejmpaĝo de Jarvis Lab evoluo de cerba strukturo por voĉa lernado
 de:Linguogenetiko

Kategorio:Besta komunikado
Kategorio:Homo-besta komunikado