Ŝelia gufo

Ŝelia gufo, laŭ Ketupa shelleyi, aŭ gufo de Shelley, estas specio de afrika gufo en la familio Strigedoj. Malgraŭ ĝia granda grandeco, ĝi estas tre malmulte konata, malofte studita gufo, kiu troviĝas en tre malgrandaj nombroj. Specimeno estis fotita en naturo por la unua fojo la 16an de oktobro 2021 en la Arbara Rezervejo de Montaro Atewa en sudorienta Ganao.

Taksonomio
La Ŝelian gufon formale priskribis en 1872 la angla ornitologo Richard Bowdler Sharpe kaj la kolonia administraciisto Herbert Taylor Ussher baze sur specimeno akirita en la regiono Fante de suda Ganao. Ili stampis la duvortan nomon Huhua shelleyi kun specia epiteto elektita honore al la ornitologo kaj kolektisto George Ernest Shelley. La Ŝelia gufo estis dekomence metita en la genron Bubo, sed ĝi estas nun unu el dek du gufospecioj metitaj en la genron Ketupa, kiun enkondukis la franca natursciencisto René Lesson en 1830. La specio estas monotipa, oni agnoskis neniun subspecion.

Aspekto
Tiu ĉi malhela gufo estas inter la plej grandaj strigoj en la mondo kaj sendube la plej granda gufo trovita en la afrikaj pluvarbaroj. La tuta longo de la specio estas 53 ĝis 61 cm. La enverguro estas de 420 ĝis 492 mm, ĝia vosto estas de ĉirkaŭ 233 ĝis 266 mm, la tarso je 76 ĝis 84 mm kaj la tuta beko je 56 ĝis 62 mm.Weick, F. (2007). Owls (Strigiformes): annotated and illustrated checklist. Springer Science & Business Media. Unuopa masklo laŭdire pezis 1 257 g, kaj inoj supozeble atingas sufiĉe pli altajn pezojn. Laŭ normaj mezuroj, la gufo de Shelley ŝajnas esti eĉ pli granda ol la jam menciitaj totalaj longo kaj korpomaso sugestas. Rilate al la ŝlosilaj aspektoj de flugilaj kaj tarsaj longoj, la gufo de Shelley ŝajnas esti ĝenerale simila laŭ grandeco al la Lakta gufo, kiu kutime estas konsiderata la plej granda gufo de Afriko, kaj ĝi eble estas unu el la plej grandaj tropikaj gufoj en la mondo. La beko de la gufo de Shelley estas proporcie masiva kaj ŝajne la dua plej longa el ĉiuj vivantaj strigoj, post nur la Granda fiŝgufo.

Ĝiaj supraj partoj estas malhele fulgaj nigrecbrunaj kovritaj per helaj strioj. La subaj partoj estas blankecaj kun densaj malhelaj strioj. Pli helaj kaj pli malhelaj morfoj estas konataj. La helaj morfoj havas blankecan ĝis palbrunan vizaĝdiskon, kun elstara rando markita per nigrecbruna limo. En la hela morfo, la krono kaj mantelo estas malhelbrunaj kovritaj per flavecbrunaj blankecaj strioj. La malhela morfo estas multe pli malhelbruna supre kun maldensa oranĝ-flavbruna strio, pli malhela vizaĝdisko kaj skvameca bruneca brusto. La vosto kaj la flugplumoj de ĉiuj estas striecaj kun brunecaj nuancoj de hela kaj malhela koloroj. La okuloj estas malhelbrunaj kaj la piedoj kaj preskaŭ la tutaj fingroj estas plumkovritaj. La junulo de la Shelley-gufo havas grandajn areojn de blanka koloro ĉirkaŭ la kapo kun fulga strieco.Holt, D. W., R. Berkley, C. Deppe, P. L. Enríquez, J. L. Petersen, J.L. Rangel Salazar, K.P. Segars, K.L. Wood, and J. S. Marks (2020). Shelley's Eagle-Owl (Bubo shelleyi), versio 1.0. En Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.

Identigo
Ĝi estas la sola granda, forte konstruita gufo en Afriko kun tia strieca padrono. Aliaj gufoj kunekzistas kun la Shelley-gufo en la pluvarbaro sed okulfrape diferencas en plej multaj eksteraj aspektoj. La Ĝangala gufo estas multe pli malgranda kaj malpli strieca kun palflavaj okuloj kaj nudaj, flavaj piedfingroj. Ankaŭ la Frasera gufo estas konsiderinde pli malgranda, havas malpli da strieco, pli varman brunetan ĝeneralan koloron, kaj nudajn, bluet-grizajn piedfingrojn. La simile granda Lakta gufo kutime ne kunekzistas, sed en kelkaj apudaj teritorioj en Okcidenta Afriko povas troviĝi. La Lakta gufo ne troviĝas en profunda arbaro kaj la Shelley-a gufo neniam estis registrita ekster ĝi, sed estas penseble, ke ambaŭ malofte vizitas arbar-savanajn mozaikojn. Se koincidoj okazas, la Lakta estas signife pli pala, pli subtila kaj pli griza kun okulfrapaj rozkoloraj palpebroj.Owls of the World: A Photographic Guide by Mikkola, H. Firefly Books (2012), 

Distribuado kaj habitato
Tiu ĉi specio troviĝas en Centra kaj Okcidenta Afriko. Ĝi troviĝis en vaste disaj lokoj, eble izola pro habitata detruo.Voous, K. H. (1966). The distribution of owls in Africa in relation to general zoogeographical problems. Ostrich, 37(sup1), 499–506. Oni supozas, ke unu izolita populacio vivas en malgranda areo de la interna Liberio, same kiel apuda ekstrema sudorienta Sieraleono, okcidenta Eburbordo kaj la sudorientaj pintoj de Gvineo. Izola populacio eble daŭris en suda Ganao. La plej granda probabla populacio estas en suda Kameruno (ankaŭ eble ekstrema suda Niĝerio), multe de la ne-marbordaj partoj de Ekvatora Gvineo kaj Gabono, la Respubliko Kongo kaj granda areo de nordo de Demokratia Respubliko Kongo, eble atingante Ugandon. Ĝi loĝas en malaltebenaĵoj, tropikaj pluvarbaroj kaj neniam estis kolektita ekster dense arbarkovritaj kaj malnovkreskaj areoj.

Kutimaro
La Ŝelia gufo estas noktema birdo, kiu pasigas siajn tagojn ripozante en densa foliaro, laŭdire ofte je sufiĉe malaltaj niveloj en arboj. Malmultaj vivantaj naturaj specimenoj iam estis studitaj kaj ĝis 2021 la specio neniam estis konata kiel fotita en la naturo. Persista kantado de la specio estis aŭdita en marto, almenaŭ en Liberio. La tipa voko estas laŭta, vekria kuuu (tre malsama kaj multe pli altatona ol la tipaj vokoj de aliaj grandaj gufoj, kiuj ofte vokas per sonoraj huadoj) donita je intervaloj de pluraj sekundoj. Ankaŭ laŭta pepado estis raportita, eble dum tempoj de streso. Aŭdataj multe pli ofte ol vidataj, la gufoj de Shelley laŭdire voĉemas plej persiste ĉe aŭ ĵus antaŭ tagiĝo kaj ĉirkaŭ krepusko.Borrow, N. & Demey, R. (2010). Birds of Ghana. Christopher Helm, London.

Reproduktado
Detaloj pri la reprodukta kutimaro de la specio ĝenerale ne estas konataj kaj nur hazardaj observaĵoj estis faritaj. En la Demokratia Respubliko Kongo diversaj stadioj de evoluo estis observitaj en malsamaj monatoj: ĵus elnestiĝintaj idoj en aprilo, granda nestbirdo en septembro kaj junulo en mezoptila plumaro komence de novembro. Plie, plenkreskulo estis vidita ripozanta kun probabla junulo en decembro en Kameruno.

Manĝado
La potencaj ungegoj kaj piedoj de la specio sugestas, ke ĝia preferata predo konsistas el mezgrandaj mamuloj kaj grandaj birdoj. La sola konfirmita natura predo estis granda, neidentigita flugosciuro.Fry, C. H., S. Keith, & E. K. Urban (eld) (1988). The Birds of Africa. Vol. 3. Academic Press. En kaptiteco, la gufoj de Shelley bezonas ĉirkaŭ 110 g da manĝaĵo tage, ĉefe konsistanta el ronĝuloj.

Statuso kaj konservado
Nur 20 specimenoj de ĉi tiu specio estis kolektitaj. Pliaj studoj, precipe pri la vivhistorio de la gufoj de Shelley, estas urĝe bezonataj. Surbaze de ĉi tiu klara malabundeco, ĝi ŝajnas esti tre loka kaj tre malofta birdo. Pro ĝia loĝado en densa pluvarbaro, estas klare, ke la specio estas minacata pro habitatperdo ene de sia indiĝena arealo. La habitatdetruo de la Gvineaj arbaroj de Okcidentafriko estis senbrida same kiel en la kongaj pluvarbaroj, tiel kompromitante preskaŭ la tutan arealon de ĉi tiu specio. Tre proksimuma takso de 1 500 – 7 000 individuoj, kaj preskaŭ certe malpli ol 10 000 individuoj vivas en naturo. Pro la epidemiaj niveloj de arbohakado kaj ŝajne tre malaltaj loĝdensoj, ĉi tiu specio estis suprenlistigita al Vundebla fare de la IUCN en 2018, post komenca suprenlistigo en 2004 al Preskaŭ Minacata.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Strigoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko