El asombroso viaje de Pomponio Flato

El asombroso viaje de Pomponio Flato (La mirinda vojaĝo de Pomponio Flato) estas romano de la hispana verkisto Eduardo Mendoza publikigita en 2008. La agado de la verko okazas en Palestino, en la komenco de la unua jarcento; ĝi temas pri la aventuroj de Pomponio Flato, romia filozofo hazarde en Nazareto. Tie li estas dungita de la infano Jesuo por esplori kaj savi el mortopuno lian patron Jozefo, kondamnita kiel supozita murdisto de riĉa Epulón. Tiukadre, Pomponio rilatas kun diversaj roluloj, ĉiu el kiuj kaŝas sekreton. 

Ĝenro(j)
Ĉefa trajto de la romano estas lerta mikso de ses diversaj ĝenroj:
 Kiel dirite, temas pri krimromano, ĉar la ĉefrolulo PF estas dungita por trovi la veran murdinton de krimkazo, fakte kun bazo en konata enigmotipo: la murdito estis trovita ene de biblioteko, fermita deinterne. La esploro koincidas kun urĝo, ĉar oni anoncis la ekzekuton de la supozita murdinto, kiu fakte devas konstrui la kruco(j)n por la ekzekuto; do, temas pri trilero. Krome la skemo de la esploristo(j) koincidas kun tiu establita ekde Sherlock Holmes, do paro formita per grava detektivo plus helpanto; en la kazo de Eduardo Mendoza plej ofte la ĉefa esploristo estas kontraŭheroo, nome kompatinda vagulo, kiu suferas pro furzegado. La helpanto siaflanke estas la infano Jesuo, kio kondukas al aliaj ĝenroj.
 Kiel dirite, la agado okazas en Palestino en la komenco de la unua jarcento, do temas pri historia romano, kaj tiukadre oni priskribas la socipolitikan situacion de judoj okupaciitaj de la potencaj romianoj; estas grundo de ribeluloj, en kies kunteksto aperus la figuro de Mesio. Krome konstante aperas aludoj al la kulturo de la greklatina antikveco, eĉ kun parodiaj imitaĵoj de la lingvaĵo de klasikaj verkoj, ĉefe en la parolado de Pomponio.
 Kiel parodio, tre ofte oni skizas paralelon inter la okupacio fare de romianoj al judoj, kun la nuntempa okupacio fare de judoj al palestinanoj, en tavolo de sugestoj.
 Ankoraŭ en la tavolo de parodio, la intrigo estas disvolvigita de la romia filozofo de unu flanko kaj de diversaj nefikciaj roluloj, kiuj aperas en la Evangelioj, sed kiuj en la romano estas tute fikciuloj, nome la infano Jesuo, liaj gepatroj Jozefo kaj Maria, lia kuzo Johano, liaj gepatroj, la leprulo Lazaro, la riĉulo Epulono ktp. Krome estas aliaj judaj, romiaj kaj grekaj fikciaj roluloj. Tiukadre la romano povas esti konsiderata kiel milda parodio de la historio de Jesuo, nome kiel verko pri religia pseŭdokritiko.
 La rerakonto de historio pri Jesuo estas mildigita (kaj apartigita de la vera kritiko) pere de konstanta humurismo ekde la starto: Pomponio veturas serĉe de mirakla akvo kiu kuracu liajn ventrajn misordojn, nome furzego, lakso ktp. Pri la nomo de la roluloj vidu malsupre ĉe Kuriozaĵoj.
 El la struktura vidpunkto, la rakonto estas fakte letero, kiu adresas Pomponio al iu Fabio, do temas pri epistola romano.

Intrigo

 Pomponio serĉas miraklan akvon, sed trovinta ilin, furzegas. Li estas akceptita de nomadaj araboj kaj poste pluas kun romiaj soldatoj. Tiel li priskribas la diversajn popolojn.
 Sekvas kun tribuno Apio Pulcro, plurtendarista kaj korupto.
 Amuza priskribo kaj historio de judoj. Apio rakontas, ke li devas prezidi ekzekuton de murdinto de riĉulo Epulono.
 Infano Jesuo dungas Pomponio-n por pruvi la senkulpecon de lia patro, la supozita murdinto, kaj serĉi la veran kulpulon.
 La pastro Anano rakontas la historion de Jozefo kaj la misteran naskon de Jesuo. Greka Filipo, servisto de Epulono, rakontas kiel li trovis lian kadavron en fermita biblioteko.
 Pomponio iras kun Jesuo ĉe Epulono kaj li parolas kun Berenice, lia filino.
 Apero de Jesuo kolerigas la familion. Leprulo Lázaro adresas ilin ĉe putino Zara.
 Apio Pulcro diras, ke estas negoco pri tereno, en kiu oni konstruos.
 Helpas lin la putino Zara, kiu multe konis Epulonon kaj scias, ke li malkonsentis kun sia filo Mateo, ribelulo kontraŭromia. Ili amoras.
 Pasintnokte ribeluloj atakis Apion. Maria klarigas la situacion de la lando, kunteksto de la murdo de Epulono kaj de la estonteco de Jesuo.
 La vidvino rakontas, ke Mateo estis filo de iama edzino de ŝia edzo, dum Berenice vere estas ŝia filino.
 Jesuo malkovras amaferon inter Mateo kaj Berenice. Okazis du novaj prokrastoj de ekzekuto: du ribeluloj devas esti same krucumitaj kaj la ĉarpentisto Jozefo devos konstrui du pliajn krucojn. Lazaro avertas, ke Zara kaj ŝia filino estas en danĝero.
 Pomponio iras kun Quadrato kaj Jesuo ĉe Zara: ŝi kaj ŝia filino estis murditaj. Pomponio kun la gepatroj de Johano, kiu estas arestita kaj ekzekutota ribelulo. Mateo konfesas, ke li havis amaferon, ne kun Berenice, sed kun Zara, kion lia patro malakceptis.
 Ĉe Zara PF havas vizion pri korvo kaj trovas ŝlosilon, kiu ne estas de tiu domo. Ĉe la tombo de Epulono, Berenice klopodas buĉoferi la infanon Jesuon kaj ankaŭ PF mem, sed Lazaro alportas romiajn soldatojn kun Apio Pulcro, kiuj savas ilin. La sarkofago estas malplena: neniu murdis lin.
 PF klarigas al Sinedrio la okazintaĵojn: Epulono ŝajnigis sian morton por kulpigi Jozefon kaj startigi novan vivon. Tamen Apio Pulcro kaj Anano malakceptas senkulpigon. Ekestas popola ribelo konsideranta ekzekutoton la Mesio, ĉu Jozefo, ĉu Johano, ĉu iu Juda.
 Kiam la ribelo ekvenkas, alvenas legio de Liviano Malio (ĉapitro 1a). Al Liviano Filipo transdonis konfeson de Epulono: li fakte estis la bandito Teo Balas, setliĝis familie en Nazareto, suferis viziojn de iamaj masakritoj, Zara interpretis ilin kaj konsilis ŝanĝon de ŝlosilo. La ĉarpentisto Jozefo rekonis lin kaj tial li volis malaperi kaj ke Jozefo mortu. La enigmo estis solvita.
 Jozefo rakontas la viziton de la tri magiuloj, renkonton kun Teo Balas, dum la fuĝo al Egipto, kaj lian pakton ne perfidi lin. Forironta PF trafas Filipon, kiu konfesas esti la dio Apolono. Jesuo alportas Lalita, filino de Zara, mirakle savita de la morto, kiu iĝos Maria Magdala. PF foriras kun Apio Pulcro, kiu perdis sian negocon ĉar ankaŭ Anono foriris. PF sekvas serĉadon de miraklaj akvoj kun negativegaj rezultoj por lia sano.

Kuriozaĵoj
Kiel en aliaj romanoj de la verkisto, pluraj nomoj de roluloj estas ridindaj kaj ironiaj. Ĉefe la romianoj havas nomojn kiuj povas soni latinaj al la oreloj de hispanaj parolantoj, sed krome enhavas ridigajn konotaciojn. Pomponio Flato estas humura nomo: Pomponio devenas el la hispanlingva "pompa" kaj "flato" estas vorto por furzo, furzemo, furziga doloro ktp., tiel ĝi tradukeblas al Pompa Furzo aŭ io tia; Apio Pulcro estus tradukebla al Pura Celerio; Quadrato devenas de la hispana "cuadrado", kiu krom kvadrata povas esti uzata populare por korpofortulo; Zara estas konata varmarko de luksaj vestaĵoj de hispana deveno.

La rakontanto kaj la ĉefrolulo mem konstante mencias aferojn kiuj rilatas al la evangeliaj rakontoj kaj al kristanisma mitologio ĝenerale. En la lastaj ĉapitroj aparte aperas reviviĝo post tri tagoj, mencioj al Barabaso, sceno pri Ecce homo, Juda estas Ben-Hur ktp. Tamen la verkisto savas la kredojn de kristanaj legantoj (kiuj certe rekonos tiujn aludojn), permesante en la fino, ke Jesuo iam estos la vera Mesio, predikos, estos krucumita ktp.

Referencoj


Kategorio:Hispanlingvaj romanoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 2008
Kategorio:Libroj de Eduardo Mendoza
Kategorio:Krimromanoj
Kategorio:Historiaj romanoj
Kategorio:Kritiko al religio
Kategorio:Detektiva fikcio