Ruĝventra bluĉapulo

Ruĝventra bluĉapulo (Northiella haematogaster) estas unu el du specioj de la genro de papagoj en la familio Psittaculidae, ordinare konataj kiel bluĉapuloj. La genro estas endemia de Aŭstralio.Sindel, S. and Gill, J. (1996). Australian Grass Parakeets: The Psephotus and Northiella Genera. Surrey Beatty & Sons Pty Limited, Chipping Norton. Dekomence ĝi estis enmetita en la genron Psephotus, sed pro distingaj fizikaj kaj kondutaj diferencoj ĝi estis reklasita en sia propran genron en 1994 fare de ornitologoj kaj taksonomiistoj Christidis kaj Boles. Tiu bluĉapulo estas mezgranda enlanda papago ofte trovebla en la interno de sudorienta kaj centra-suda Aŭstralio. Ĝi estas adaptita al vivo en duonaridaj regionoj sed ankaŭ povas prosperi en regionoj kun meza pluvokvanto direkte al la orientaj kaj sudaj ekstremoj de sia teritorio.Forshaw, J. M. (2011). Parrots of the World. CSIRO Publishing, Collingwood.

Taksonomio
Post kiam ĝi estis inkludita en la genro Psephotus, la Ruĝventra bluĉapulo estis lokita en sian propran genron pro siaj signifaj fizikaj kaj kondutaj diferencoj kompare kun aliaj membroj de Psephotus. Tra sia teritorio oni agnoskas tri distingajn subspeciojn:McNaughton, M. (2002). Australian Parrots and Finches. Cameron House, Wingfield. Martin, T. (1997). A Guide to Neophema & Psephotus Grass Parrots: Their Mutations, Care and Breeding. Australian Birdkeeper Publications, South Tweed Heads. 

 Northiella haematogaster haematorrhous – ordinare konata kiel ruĝpuga bluĉapulo en nordoriento de la teritorio de la specio.
 Northiella haematogaster haematogaster – ordinare konata kiel flavpuga bluĉapulo en centra nordo de la teritorio de la specio inter N. h. haematorrhous kaj N. h. pallescens.
 Northiella haematogaster pallescens – ordinare konata kiel pala bluĉapulo en plej nordokcidento de la teritorio de la specio.

Kvara iama subspecio estis reklasita kiel aparta specio, nome Nareta bluĉapulo.

Kie ĉiu subspecio koincidas, ekzistas konsiderinda kvanto de integriĝo inter la subspecioj.

Aspekto
La Ruĝventra bluĉapulo estas mezgranda papago kun elstaraj krestosimilaj kapplumoj. Ĉiuj bluĉapaj papagoj havas plejparte olivecgrizajn ĝis brunajn supran korpoparton, antaŭkolon kaj bruston, kun la eksteraj flugiloj kaj antaŭaj randoj de la falditaj flugiloj malhelbluaj, bluaj frunto kaj vizaĝo. La beko estas perlogriza, la vaksaĵo estas helgriza, la koloro de la irisoj estas brungriza, kaj la piedoj kaj kruroj estas malhelgrizaj. Ne estas laŭsezona vario en la plumaro kaj ne ekzistas similaj specioj al la Ruĝventra bluĉapulo.

Korpolongo – Masklo – 28–35 cm, Ino – 26–32 cmHiggins, P. J. eld. (1999). Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds. Volume 4: Parrots to Dollarbird. Oxford University Press, Melbourne.

Enverguro – Masklo – 36–42 cm, Ino 34–38 cm

Pezo – 70-100g

Ĉiu subspecio montras gravan geografian varion en plumaro kaj grandeco. Plej multaj diferencas laŭ la kvanto de ruĝo sur la malsupra korpo kaj la bildo de la internaj supraflugiloj, kiu varias de olivecflava kun blua karpala areo kaj malmulte aŭ neniu ruĝo ĝis plejparte ruĝa kun bluverda karpala areo.

Subspeciaj priskriboj – diferencoj el nomiga subspecio

 N. h. haematorrhous – la ruĝo de la malsupra parto kovras la tutan subvoston kaj kovrilojn. Sur la faldita flugilo la ŝultropeceto estas plejparte ruĝa kaj la antaŭa rando estas multe pli helbluverda ĉirkaŭ la karpala artiko.
 N. h. haematogaster – la pli malaltaj malsupraj partoj estas flavaj kun varia kvanto da ruĝo sur la abdomeno kun flavec-oliva flugilareo.
 N. h. pallescens – pli pala, montrante multe malpli da kontrasto inter la brusto kaj palflava koloro de la malsupra ventro.

Ino – la seksoj iomete diferencas, ĉar la inoj estas iomete pli senkoloraj kun malpli da ruĝo sur la ventro ol maskloj. Inoj ofte ankaŭ havas mallarĝan blankecan bendon trans la malsupra flanko de la internaj unuanrangaj flugilplumoj, sed tio ne ĉiam okazas.

Junuloj – simila al la plenkreska ino, sed iomete pli senkolora kaj kutime havas malpli da ruĝo sur la ventro. La plej distinga trajto de junuloj estas la brunoranĝa koloro de la beko, kiu fariĝos la perlogriza plenkreska koloro ene de du monatoj post elnestiĝo. Junuloj atingos plenkreskan plumaron kiam ili plumŝanĝas je proksimume tri ĝis kvar monatoj.Lendon, A. H. (1979). Australian Parrots in Field and Aviary: The Comprehensive revised edition of Neville Cayley's standard work. Angus & Robertson Publishers, North Ryde.

Distribuado
Bluĉapuloj troviĝas en la interno de sudorienta kaj centra-suda Aŭstralio. La teritorio etendiĝas de norda Viktorio ĝis suda Kvinslando oriente kaj trans sudorienta Okcidenta Aŭstralio okcidente. Subspecioj troviĝas en apartaj areoj de la distribuado de la bluĉapulo jene:

 N. h. haematorrhous – suda Kvinslando ĝis norda Novsudkimrio.
 N. h. haematogaster – okcidente kaj sudo de Novsudkimrio kaj nordokcidenta Viktorio ĝis sudorienta Suda Aŭstralio.
 N. h. pallescens – interna Suda Aŭstralio, baseno de la lago Eyre.

Movoj
Bluĉapuloj estas konsiderataj loĝantaj kaj sidlokemaj aŭ loke nomadaj, sen grandskalaj laŭsezonaj aŭ regulaj longdistancaj movoj.

Habitato
300px|thumb|right|En Suda Aŭstralio
Bluĉapuloj loĝas en aridaj kaj duonaridaj zonoj en Aŭstralio. Ili loĝas en malfermaj arbaroj dominitaj de falsa santalo (Myoporum), belaho (Casuarina cristata), indiĝena pino (Callitris), okcidenta mialo (Acacia papyrocarpa), gidgeo, kaj mulga (Acacia), kaj eŭkalipto, ofte kun malalta arbusta tavolo de kenopodoj kiel ekzemple salarbusto Atriplex aŭ bluarbusto Maireana. Bluĉapuloj loĝas ankaŭ en malfermaj herbaj ebenaĵoj, veprejoj kaj arboj bordantaj akvofluojn. Restantaj pecetoj de mallee en norda Viktorio estas ankaŭ gravaj vivejaj areoj por birdoj en la sudo de ilia teritorio.del Hoyo, J., Elliot, A., kaj Sargatal, J. eld. (1997). Handbook of the Birds of the World. Volume 4: Sandgrouse to Cuckoos. Lynx Edicions, Barcelona.

Dieto
Bluĉapuloj manĝas plejparte surgrunde la semojn de indiĝenaj kaj enmetitaj herboj, herboplantoj, arboj kaj arbetoj, kaj ankaŭ manĝas fruktojn, berojn, vegetaĵan materialon, florojn, nektaron, insektojn kaj iliajn larvojn, kaj en aridaj areoj la semojn kaj fruktojn de la salarbusto.

Ĉiuj bluĉapuloj trinkas ĉefe ĉe tagiĝo kaj krepusko kaj estas singardaj alproksimiĝante al akvo.

Socia kutimaro
Bluĉapuloj kutime troviĝas en paroj aŭ malgrandaj grupoj de malpli ol dek birdoj. Paroj disiĝas por reproduktiĝi fine de vintro antaŭ ol re-aliĝi al la aro fine de printempo kun siaj idoj. Kiam ili estas ĝenaraj, bluĉapuloj rapide forlasas la grundon fajfante siajn alvokajn notojn dum ili ekflugas. Ili flugos al proksima arbo, kie ili silentiĝos kaj alprenos rektan pozon por inspekti la entrudiĝinton atendante la ŝancon reveni al la grundo. Bluĉapuloj flugas per ondiĝanta, foje skua paŝado ĝenerale sub la nivelo de arbopintoj.

Reproduktado
Bluĉapuloj normale reproduktiĝas inter aŭgusto kaj januaro, sed tio povas komenciĝi pli frue aŭ daŭri pli malfrue pro longedaŭraj pluvperiodoj. Dum sia pariĝa montrado, la maskla bluĉapulo levas kaj mallevas sian "kreston", etendas sian kolon, vibras siajn parte levitajn flugilojn kaj movas sian ventumitan voston de flanko al flanko. Bluĉapuloj formas monogamajn parojn kaj normale reproduktiĝas nur unufoje jare, sed en jaroj kun abunda pluvo oni scias, ke ili reproduktiĝas dufoje en unu sezono. La nestejo estas elektita kaj preparita de kaj la masklo kaj la ino kaj ofte estas en kavaĵo en la trunko aŭ branĉo de arbo, vivanta aŭ morta kun malgranda enirejo. Kutime kvar ĝis sep blankaj ovalaj ovoj estos demetitaj sur tavolo de putriĝanta lignopolvo sur la fundo de la nesta kavaĵo.Beruldsen, G. (2003). Australian Birds their Nests and Eggs. Phoenix Offset, China. Nur la ino kovas la ovojn kaj estas nutrata de la masklo dum ĉi tiu tempo. La kovado daŭras ĉirkaŭ dek naŭ tagojn kaj la idoj eloviĝas kovritaj per blanka lanugo. La ino daŭre kovas la idojn sola, sed la masklo partoprenas en la nutrado de la idoj kun la ino. La idoj elnestiĝas je ĉirkaŭ tridek tagoj kaj estas daŭre nutrataj de la gepatroj ĝis ili sendependiĝas je ĉirkaŭ 12 tagoj post elnestiĝo. La familio tiam re-aliĝos al la aro.

 Referencoj 

 Ĉefaj fontoj 
 Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). Parrots of the World (2a eld.). Melbourne, Victoria: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.


Eksteraj ligiloj

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio