Antoine Fizes

Antoine FIZES estis eminenta kuracisto en Montpellier.

Biografio
Li estis filo de Nikolao Fizes, profesoro pri matematiko en tiu universitato, kaj naskiĝis en la jaro 1690. Li ricevis sian fruan edukadon tute de sia patro, kiu difinis lin kiel sian posteulon en la matematika katedro.
Sed dum sia ĉeesto en la klasoj de la kolegio, li akiris grandan inklinon al la studado de medicino, kiun li persekutis kun tiom da fervoro kaj avantaĝo, ke lia patro estis persvadita cedi al liaj petoj; kaj, malgraŭ la mezboneco de sia enspezo, li sendis Antonion por kompletigi sian medicinan edukadon en Parizo, sub la instruado de Du Verney, Lemery, kaj la du sinjoroj De Jussieu.

La pribakalaŭra diplomo estis akirita la 22-an de marto 1708, kaj la licenco la 8-an de oktobro sekva kaj la doktoreco la 29-an de januaro 1709. Reveninte al Montpellier, li dediĉis sin al observado de malsanoj en la hospitalo de la Charité, kaj al publika instruado. Ĉe la morto de sia patro (1718), li estis nomumita kunprofesoro pri matematiko kun S-ro De Clapiers, kaj baldaŭ fariĝis lia sola posteulo. Li tenis la matematikan katedron ĝis la laboroj de sia medicina kurso, kaj la plilongigo de sia praktiko, devigis lin rezigni ĝin. En 1724, li estis akceptita en la Reĝan Societon de Sciencoj de Montpellier, en la fizika klaso, sed la 28-an de februaro 1728, li forlasis ĝin por alia katedro en la anatomia klaso pli laŭ lia plaĉo. 

Li restis tie ĝis la 1-a de februaro 1748, kiam li demisiiĝis. Liaj malamikoj diras, ke li retiriĝis por eviti devi garantii la signifajn kostojn altiritajn de la konstruado de observatorio! Dum tiu ĉi 24-jara restado ĉe la klera Reĝa Societo de Sciencoj de Montpellier, li parolis nur dufoje, en la epoko de sia nomumo. Unue, en prezentado "Pri la kaŭzoj de la movado de la angioj de viglaj korpoj", la 6-an de aprilo 1726. Li argumentis, ke la angioj estas submetitaj al diastolaj movoj per la trairo de likvaĵo, kaj sistolo per kuntiriĝo de la fibroj de la angia tuniko. La dua prezento temis pri "Kiel Prepari, Purigi kaj Blankigi Kristalojn de Tartaro." Fizes estis sendita al Aniane por studi ĉi tiun aferon surloke.

En 1732, la medicina profesoreco en la universitato vakiĝis pro la eksiĝo de S-ro Didier, kaj Fizes estis elektita lia posteulo. Li plenumis la devojn de ĉi tiu katedro kun granda dececo, sed kun malmulta brilo. Estis en la praktikado de sia profesio, ke lia supereco estis aparte rimarkinda, ĉar li posedis eksterordinaran talenton por observado.

Estante ankaŭ dotita per rafinita juĝo kaj nekutima memoro, li tuj komprenis la karakteron de la plej komplikaj malsanoj, kaj estis ĉefe admirata pro la precizeco de siaj prognozoj. Ĉi tiuj kvalifikoj metis lin ĉe la kapo de sia profesio en Montpellier: lia famo etendiĝis al la metropolo, kaj li estis invitita al la ofico de kuracisto de la duko de Orleans. Lia aĝo nun estis, tamen, progresinta; kaj la timo pri la ĵaluzo, kiun ĉi tiu alta nomumo povus kaŭzi inter liaj fratoj, igis lin fari kelkajn klopodojn por esti permesita rifuzi ĉi tiun honoron.

Li translokiĝis al Parizo, sed, neallogita al la intrigoj, kaj mokado, kaj mahinacioj de kortego, li estis malfeliĉa en sia posteno: lia sano komencis malboniĝi, kaj li estis persvadita peti permeson kaj rezigni sian oficon, kaj revenis al Montpellier, post restado de dek kvar monatoj en Parizo, honorita per la protekto de la princo, kaj la amikeco de S-ro Jean Sénac (1693-1770), Astruv, Bordeu, ktp. Li estis akuzita pri iom da mizantropeco tiam; sed li estis malamiko de flatado kaj egoismo, kaj ŝajnis ribeli kontraŭ ĉiu speco de artefarita ĝentileco. Li reprenis la funkciojn de sia profesoreco en Montpellier, sed por mallonga periodo; ĉar lin forportis maligna febro en la daŭro de tri tagoj, kaj mortis la 14-an de aŭgusto 1765, ĉirkaŭ 75-jaraĝa.Ĉi-dokumento estis bazita sur franca biografio farita de Doktoro Louis Dulieu kaj The Cyclopedia.

Verkaro
 Élemens d'Astronomie, 1689
 De hominis liene sano dissertatio medica, 1716
 Universæ Physiologiæ Conspectus, 1737
 De Tumoribus in Genere, 1738
 De Hominis Generatione exercitatio, 1742
 Observations de chirurgie sur la nature et le traitement des playes et sur la suppurations des parties molles, 1742
 Opera medica de tumoribus, suppuratione, cataracta, 1742
 Tractatus de febribus, 1749
 Lecons de chymie de l'universite de Montpellier, 1750
 Tractatus de physiologia, 1750
 Opera medica..., 1751
 Traité des fièvres, 1757

 Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1689
Kategorio:Mortintoj en 1765
Kategorio:Naskiĝintoj en la 17-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 18-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Montpellier
Kategorio:Mortintoj en Montpellier
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj latinistoj