Granda lacertokukolo

La Granda lacertokukolo, Coccyzus merlini, estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome Cuculiformes, kiuj inkludas ankaŭ la Geococcyx, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Ĝi troviĝas en Bahamoj kaj Kubo.

Taksonomio kaj sistematiko
La Granda lacertokukolo kaj tri aliaj lacertokukoloj estis iam konsideritaj unusola specio. Unuope ili estis antaŭe metitaj en la genron Saurothera, kiu poste kuniĝis kun la nuna Coccyzus, kaj ili estis konsideritaj superspecio. La North American Classification Committee de la American Ornithological Society, la International Ornithological Committee, kaj la Taksonomio Clements agnoskas jenajn kvar subspeciojn:Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, S. M. Billerman, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2021. The eBird/Clements checklist of Birds of the World: v2021. Elŝutita el  Alirita la 25an de Aŭgusto, 2021

C. m. bahamensis (Henry Bryant, 1864)
C. m. santamariae (Orlando H. Garrido, 1971)
C. m. merlini (D'Orbigny, 1839)
C. m. decolor (Bangs & Zappey, W.R., 1905)

Dum parto de la 19-a jarcento C. m. bahamensis estis traktita kiel aparta specio, nome Bahama lacertokukolo, kaj la aliaj tri subspecioj estis kolektive konataj kiel Kuba lacertokukolo.Kirwan, G. M., R. B. Payne, J. del Hoyo, N. Collar, kaj A. J. Spencer (2021). Great Lizard-Cuckoo (Coccyzus merlini), versio 2.0. En Birds of the World (B. K. Keeney, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 26an de Septembro, 2022 La verko de BirdLife International nome Handbook of the Birds of the World ŝanĝis tion al duspecia traktado.


Aspekto
La granda lacertokukolo estas la plej granda specio en la genro Coccyzus. Ĝi estas 42 ĝis 54 cm longa, ĉirkaŭ duono de kiu estas la vosto, kaj pezas ĉirkaŭ 100 ĝis 155 g. Ambaŭ seksoj ene de ĉiu subspecio havas la saman plumaron, sed maskloj estas pli grandaj ol inoj. La beko de la specio estas longa kaj preskaŭ rekta, kun nigra aŭ malhela supra makzelo kaj pli pala mandiblo. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio C. m. merlini havas olivecbrunajn kronon, nukon kaj suprajn partojn. Iliaj unuarangaj flugilplumoj estas ruĝecbrunaj, sed tiu koloro ofte videblas nur dumfluge. Ili havas blankecan gorĝon, palgrizajn vangojn kaj bruston, kaj ruĝecbrunajn ventron kaj subvostajn kovrilojn. La centra paro da plumoj de ilia vosto estas griza kaj la cetero estas griza kun larĝaj blankaj pintoj kaj nigra strio super la pinto. Iliaj okuloj estas ĉirkaŭitaj de ruĝa ĝis oranĝa nuda haŭto. Junuloj havas pli mallarĝajn vostoplumojn ol plenkreskuloj, kun malfortaj blankaj finoj, kaj flavajn haŭtaĵojn ĉirkaŭ la okuloj.

Subspecio C. m. santamariae estas iom pli malgranda kaj pli pala ol la nomiga specio kaj havas pli longan bekon, sed alie estas tre simila. C. m. decolor havas pli grizecbrunajn suprajn partojn ol la nomiga specio kaj pli mallongan bekon. Plenkreskuloj de C. m. bahamensis havas kelkajn signifajn diferencojn kompare kun la nomiga specio. Ili estas pli malgrandaj, havas pli grizajn suprajn partojn, flavecbrunan nuancon sur la ventro, kaj nigran bendon proksime al la fino de ĉiuj vostoplumoj. Junuloj similas al plenkreskuloj, sed kun iom pli pala gorĝo kaj brusto kaj neniu nigra strio sur la vosto.

Distribuado kaj habitato
La subspecioj de la Granda lacertokukolo distribuiĝas jene:

C. m. bahamensis, Andros, New Providence, Eleuthera, kaj Harbour en Bahamoj
C. m. santamariae, multaj insuletoj ĉe la nordcentra marbordo de la ĉeftero de Kubo
C. m. merlini, la ĉefa insulo de Kubo kaj Cayo Conuco kaj Cayo Saetía ĉe ĝia norda marbordo
C. m. decolor, Isla de la Juventud (Insulo Pinoj)

La tri kubaj subspecioj de granda lacertokukolo loĝas en vasta gamo da pejzaĝoj, inkluzive de matura duonfalfolia kaj ĉiamverda arbaro, sekundara arbaro, savano, veprejoj kaj la subkreskaĵaro de pinarbaro. Laŭ alteco ili varias de marnivelo ĝis almenaŭ 1 250 m. C. m. bahamensis estas simile neelektema, loĝante en duonfalfoliaj, falfoliaj kaj pinarbaroj (precipe arbaroj kun multaj vitoj), veprejoj kaj kafplantejoj.


Kutimaro
Movoj
Oni supozas, ke la granda lacertokukolo estas sidlokema.

Manĝado
La granda lacertokukolo estas oportunema manĝanto; ĝi manĝoserĉas plejparte de la arbara mezetaĝo ĝis la kanopeo, kurante laŭ branĉoj kaj glitante de arbo al arbo, sed ankaŭ pasigas signifan tempon manĝoserĉante surgrunde, kie ĝi povas kuri rapide se necese. Neniu detala studo pri ĝia dieto estis farita, sed, kiel ĉe multaj birdoj, ĝia observita dieto ofte varias inter insektovora, ĉiovora kaj karnovora; oni scias, ke ĝi manĝas lacertojn, plenkreskajn (kaj larvajn) insektojn de multaj familioj, birdidojn, ranojn, serpentojn, kaj foje malgrandajn mamulojn kaj semojn aŭ fruktojn.

Reproduktado
La reprodukta fenologio de la granda lacertokukolo estas tre malbone konata, precipe en Bahamoj. Ĝia reprodukta sezono tie ŝajnas inkluzivi aprilon kaj majon, kaj tiu sur kontinenta Kubo povus esti tiel longa kiel aprilo ĝis oktobro. La nesto estas malprofunda subtaso farita el branĉetoj kaj kovrita per folioj; ĝi estas tipe metita en densa foliaro de arbo aŭ arbusto je malalta ĝis meza alteco super la grundo. La ovodemetado estas de du aŭ tri ovoj. La kovadaj periodo kaj tempo ĝis elnestiĝo ne estas konataj.

Voĉo
La ĉefa voĉo de la granda lacertokukolo estas la "Longa Voko", priskribita kiel "raŭka ka-ka-ka-ka-ka-ka-kau-kau-ko-ko...kun la dua parto iom post iom plilaŭtiĝanta kaj iomete plirapidiĝanta antaŭ ol fine malrapidiĝi denove". Ĝi vokas je ajna horo de la tago, sed sporade. Alia voĉo, la "Ĝemado" estas "ununura emfaza Ĉuk-noto sekvata de malalttona (ĉ. 1 kHz) gorĝeca kaj raspa sono". Ĝi ankaŭ faras sonojn nomitajn "Rido" kaj "Kriego". Ne ŝajnas esti signifa vario inter la subspecioj.

Statuso
La IUCN sekvas la taksonomion de HBW, kaj tial taksis la "kuban" kaj "bahaman" lacertokukolojn aparte. Ĝi klasifikas la kuban (kun ĝiaj tri subspecioj) kiel Malplej Zorgiga. Ĝi havas grandan teritorion, kaj kvankam ĝia populacigrandeco ne estas konata, oni kredas, ke ĝi estas stabila. Neniu tuja minaco estis identigita. Tamen, la IUCN traktas la bahaman populacion kiel Preskaŭ Minacata. Ĝi havas tre limigitan teritorion kaj laŭtaksan populacion de 2500 ĝis 10 000 maturaj individuoj; la populacia tendenco estas nekonata. Identigitaj eblaj minacoj inkluzivas vojkonstruadon, agrikulturan disvolviĝon, incendiojn, sovaĝajn katojn kaj ratojn, kaj marnivelan altiĝon pro klimata ŝanĝo.

 Referencoj  

 Handbook of the Birds of the World Vol 4, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-22-9
 "National Audubon Society" The Sibley Guide to Birds, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6
 Raffaele, Herbert; Wiley, James; Garrido, Orlando; Keith, Allan; Raffaele, Janis (2003). Birds of the West Indies. London: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-5419-6.


 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Endemismoj ĉe birdoj
Kategorio:Birdoj de Karibio