Forkovosta drongokukolo

La Forkovosta drongokukolo (Surniculus dicruroides) estas specio de la kukoledoj, familio de la ordo de birdoj, nome Cuculiformes, kiuj inkludas ankaŭ la vojkurulojn, la aniojn, la centropojn kaj la hoacinon. Tiu ĉi specio similaspektas kun la Nigra drongo (Dicrurus macrocercus). Ĝi troviĝas ĉefe en montetaj arbaroj en duoninsula Barato kaj Srilanko kvankam kelkaj specimenoj devenas el la Himalajaj montetoj. 

Ĝi identigeblas per sia metalecnigra plumaro, rekta beko, blanka strieca pugareo, forkoforma vosto kaj blanka makulo sur la malantaŭo de la kapo. La kanto de la forkovosta drongokukolo estas priskribita kiel serio de 5 aŭ 6 fajfonotoj "pip-pip-pip-pip-" altiĝantaj laŭte kun ĉiu "pip".Rasmussen, P. C. & Anderton, J. C. (2005). Birds of South Asia. The Ripley Guide. Smithsonian and Lynx Edicions Ili ankaŭ estas konataj pro siaj drongo-similaj voĉoj, kiel ekzemple "ŝercecaj" vokoj dumfluge kaj "ŭip-ŭip" voko kun pli alta dua noto. En Srilanko, la forkovosta drongokukolo ankaŭ havas similajn vokojn al la Srilanka drongo (Dicrurus lophorinus).
Ĝi estas nestoparazito por malgrandaj turdoj. Oni ne scias kiel aŭ ĉu la drongo-simila aspekto utilas al ĉi tiu specio, sed oni suspektas, ke ĝi helpas en nestoparazitado same kiel akcipitro-kukoloj aspektas kiel akcipitroj.

 Aspekto 
Tiuj drongokukoloj estas rekoneblaj pro sia brilblua ĝis viola aŭ verdetnigra plumaro, sia forkoforma vosto kun iometaj mallarĝaj blankaj strioj, sia blanka makulo ĉe la bazo de la plumoj kaj sia maldika horizontala blanka strio en la subflugiloj, kiu videblas nur dumfluge. La specio ne montras ian seksan dimorfismon. La beko estas nigra kun oranĝkolora buŝlinio, la tarsoj kaj piedfingroj estas nigraj, bluetgrizaj kaj foje rozkolorecaj. Junuloj estas distingeblaj de plenkreskaj birdoj per blankaj makuletoj tra ilia korpo (kapo, flugiloj kaj brusto) kaj la ĉeesto de kelkaj brunaj plumoj.

Tiu birdo montras specifajn plumŝanĝajn paŝojn (Kompleksa Baza strategio) antaŭ ol atingi sian finan plumaron. Junuloj bezonas trairi provizoran plumŝanĝon kaj poste formiĝan plumŝanĝon antaŭ ol atingi siajn definitivajn plumŝanĝojn. Kelkaj birdoj spertas partajn plumŝanĝojn kaj tial havas kombinaĵon de kaj plenkreska kaj juna plumaro, ankoraŭ estas klaraj nek la kialoj nek la kaŭzoj por tio.

La longo de la specio povas varii de 24,5 cm ĝis 26 cm. Kiel ĉe ĉiuj ripozemaj birdoj, la strukturo de la piedo estas zigodaktila, kun tri fingroj antaŭe kaj unu malantaŭe. Ĉi tiu trajto distingas ĝin de la cejlona drongokukolo, konata ankaŭ kiel kvadravosta drongokukolo (Surniculus lugubris), kiu aspektas tre simila al la forkovosta drongokukolo. Ĉi tiuj du specioj ofte estas konfuzitaj unu kun la alia, kio limigas la detalan komprenon de ĉiu specio. La pieda strukturo ne estas la sola distinga trajto. La forkovosta drongokukolo, kiel la nomo indikas, havas pli forkoforman voston, dum la kvadravosta drongokukolo estas multe pli kvadra. La krioj de ĉi tiuj du specioj havas malsamajn frekvencojn, tamen tio ne povas esti taksita nure per orelo.

Forkovosta drongokukolo kaj nigra drongo havas similecojn laŭ grandeco, plumaro kaj forkoforma vosto. Kiel la akcipitro-kukolo, kiu imitas akcipitrojn, la forkovosta drongokukolo imitas la nigran drongon inter aliaj birdoj, ĉar ĝi ankaŭ estas nestoparazito. Tamen, la forkovosta drongokukolo havas malsuprenkurban bekon (tipan por kukoloj) kaj povas esti diferencigita per sia flugo. La kukolo havas glatan kaj rektan flugon, dum la nigra drongo havas pli da akrobataĵoj aŭ da plonĝado.

 Taksonomio kaj sistematiko 
Alternativa nomo: Hindia drongokukolo 

 Historia klasigo 
La specio unue estis priskribita de Brian Hodgson en Nepalo kiel Pseudornis dicruroides en 1839.Hodgson, B. (1839). "On Cuculus". Journal of the Asiatic Society of Bengal. 8: 136–137. Ĝi poste estis lokita kiel subspecio de Surniculus lugubris. Ĝi poste estis metita, en 1862, kune kun Cuculus lugubris, kiel aparta specio, en la genron Cuculus. Pro grava vario en aspektoj kaj distribuo de la teritorio, decido rearanĝi la taksonojn estis prenita en 1913. Ili estis rearanĝitaj kiel subspecioj sub Surniculus lugubris jene:

 S. l. lugubris (Javo, Bali, kaj Srilanko)
 S. l. brachyurus (Malaja duoninsulo, Sumatro, kaj Borneo)
 S. l. dicruroides (Norda Barato, Birmo kaj Tajlando)
 S.l. velutinus (endemia de Filipinoj; nun difinita kiel aparta specio, Filipina drongokukolo (Surniculus velutinus)).

Tamen, en 1919, Baker malkonsentis kaj proponis sian propran taksonomion baze sur longo de flugiloj kaj vosto. Li defendis, ke temas pri du specioj Surniculus musschenbrocki kaj Surniculus lugubris ĉiu kun po kelkaj subspecioj:

 Surniculus lugubris
 S. l. lugubris (Javo, Bali, Sumatro kaj Borneo)
 S. l. minimus (Palavano)
 S. l. dicruroides (Norda Barato, Birmo, Tajlando, Supra Asamo, Ĉinio)
 S. l. stewarti (Srilanko)
 Surniculus musschenbrocki
 S. m. musschenbrocki (Indonezio)
 S. m. velutinus (Filipinoj)

 Moderna klasigo 
En 2005 oni sugestis, ke la specio estu apartigita de la pli mallarĝe difinita kvadravosta drongokukolo, Surniculus lugubris, pro morfologiaj (precipe vostoformo) kaj voĉaj diferencoj. Oni trovis, ke tra la Hinda Subkontinento la Kvadravosta drongokukolo havas pli malaltfrekvencan kanton ol la Forkovosta drongokukolo.

Estas nun du subspecioj:

 Surniculus dicruroides dicruroides (Hodgson,1839)- Forkovosta drongokukolo, Hindia Subkontinento
 Surniculus dicruroides stewarti (Baker, 1919) - Cejlona drongokukolo, Srilanko, pli malgranda ĝenerale, malpli forkoforma kaj kurba vosto 

 Distribuado kaj habitato 

 Distribuado 
La forkovostaj drongokukoloj plejparte troviĝas en Duoninsulo Barato kaj Srilanko. Dum en Srilanko la forokvostaj drongokukoloj restas ĉefe loĝantaj birdoj kun kelkaj eblaj lokaj migradoj, en Barato la birdo estas kaj loĝanta birdo kaj migranta. Kelkaj individuoj restas ĉiujare en limigitaj partoj de Kerala kaj Goao, aliaj migras por la vintro al sudaj areoj de Barato (Kerala kaj Karnataka) kaj moviĝas norden al centra Barato, Maharaŝtro, Raĝastano kaj Orientaj Ghatoj dum somero. La forkovosta drongokukolo estis vidita ankaŭ en Nepalo, Orienta Pakistano kaj eĉ orienten tra suda Ĉinio, suden al Tenaserimo, Tajlando kaj ĝis Sumatro kiel migranta.

 Habitato 
Ĝi troviĝas en diversaj vivejoj, inkluzive de arbaroj, veprejoj, plantejoj, fruktoĝardenoj, montetaj arbaroj kaj foje en ebenaĵoj. La ​​altitudo, ĉe kiu ĝi povas esti observita, dependas de la loko kaj havas larĝan gamon, de pli malalta Himalajo (~200m) ĝis 2 600m. Ĝi estas ĉiuokaze arbara birdo, kiu restas ĉe la kanopeo de arboj kaj ĉe arbetoj, sed iras al pli eksponitaj nudaj branĉoj dum vokado (precipe dum la reprodukta sezono). La vokadoj helpas identigi la ĉeeston kaj specion de la birdo, kaj pro la preskaŭ totala foresto de voĉado dum la ne-reprodukta sezono, ili estas pli malfacile observeblaj.

 Kutimaro kaj ekologio 

 Reproduktado 
La specio estas nestoparazito kaj kiel tia ĝi demetas siajn ovojn en nestoj de aliaj specioj; ĉi tiuj ovoj estas tre similaj kaj imitas tiujn de la gastiganto por certigi zorgadon. Oni raportis, ke forkovostaj drongokukoloj estas kovparazito de drongoj (Dicrurus), forkovostaj enikuruloj (Enicurus), minivetoj (Pericrocotus) kaj nigrakapa turdo (Rhopocichla atriceps).

La reprodukta sezono komenciĝas de marto ĝis oktobro (dum la musona sezono) en Norda Hindio, de aprilo ĝis junio en Sikimo, de decembro ĝis majo en Srilanko, de januaro ĝis marto en Keralo kaj en junio en Nepalo. Kantoj estas uzataj de la birdo por allogi partneron, ilia kresĉenda voko estas precipe uzata kiam la birdo estas ekscitita aŭ kiam partnero estas en la ĉirkaŭaĵo. Kantoj estas aŭditaj nur dum la reprodukta sezono; dum la cetero de la jaro la birdo restas preskaŭ tute silenta.

 Manĝado 
Forkovostaj drongokukoloj estas insektovoruloj. Ilia dieto konsistas ĉefe el insektoj, precipe raŭpoj kaj molkorpaj insektoj kaptitaj dumfluge aŭ plukitaj de arboj, kvankam foje inkluzivas fruktojn kiel banjano kaj figoj.

 Minacoj kaj survivado 
La kapablo de la forokvosta drongokukolo imiti aliajn birdojn, specife tiujn, kiujn ili ankaŭ parazitas, kontribuas al ilia postvivebleco. Por konservi sian populacion kaj sian sukcesfrekvencon, eloviĝantaj junuloj instinkte puŝas el la nesto la ovojn de la gastigantoj kaj ajnan eloviĝintan nestidon. La similecoj de la ovoj, plumaro, korpograndeco kaj formo permesas al ili trapasi la fendojn kaj ne esti rekonitaj kiel entruduloj en la nestojn de la gastigantoj kaj certigi, ke la gastigantaj gepatroj daŭre nutras kaj prizorgas la nestidojn kaj junulojn.

 Rilato al homoj kaj statuso 
Laŭ la Ruĝa Listo de IUCN, ĉi tiu specio estas kategoriigita kiel Malplej Zorgiga. Tamen, ili estas komercataj loke kiel dorlotbestoj kaj ĉasataj por manĝaĵo.BirdLife International (2016). "Surniculus dicruroides". IUCN Red List of Threatened Species. 2016: e.T22736080A95124166. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22736080A95124166.en. Alirita la 5an de Oktobro 2022. Nuntempe ne ekzistas grandaj konservadaj agadoj krom la protekto de identigitaj lokoj tra ilia tuta arealo. Kvankam ne ekzistas specifaj studoj pri la efiko de homaj aktivecoj sur ĉi tiu specio, ĝeneralaj tendencoj kiel klimata ŝanĝo aŭ vivejodetruo negative influas la birdofaŭnon de la Himalaja regiono.

Referencoj

 Eksteraj ligiloj 

 Notoj 

Kategorio:Endemiismoj
Kategorio:Nestoparazitoj
Kategorio:Kukoloformaj
Kategorio:Kukoledoj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Barato
Kategorio:Birdoj de Azio