Griza krinifero

Griza krinifero (Crinifer concolor) estas ofta granda membro de la familio de turakoj, grupo de grandaj arbaraj preskaŭ-paserinaj birdoj limigitaj al Afriko, tiu ĉi de Suda Afriko. Ili troviĝas en aridaj ĝis malsekaj, malfermaj arbaroj kaj dornarbaraj savanoj, speciale apud akvo. Ili regule formas grupojn kaj arojn, kiuj manĝoserĉas en arbopintoj, aŭ polvobanas sur la tero. Precipe kiam ĝenataj, ili montras sian ĉeeston per siaj karakterize laŭtaj kaj nazaj "kŭeh" aŭ "goŭej" krioj, en kiuj la lasta silabo tipe descendas. Ene de ilia teritorio, ilia unika aspekto kaj kutimoj malhelpas konfuzon kun aliaj birdospecioj.

Taksonomio
La Grizan kriniferon formale priskribis en 1833 la skota zoologo Andrew Smith el specimenoj kolektitaj interne el Port Natal (nuna Durbano) en Sudafriko. Li stampis la duvortan nomon Corythaix concolor. La specia epiteto concolor estas Latina kun la signifo "unuforma", "similkolora" aŭ "senmarka". 

eta|maldekstre|200ra|Okcidenta raso, C. c. pallidiceps, en Okonjima, Namibio
eta|maldekstre|200ra|Orienta raso, C. c. concolor, en Sudafriko
La Griza krinifero estas nun metita en la genron Crinifer, kiun enkondukis la pola zoologo Feliks Paweł Jarocki en 1821.

Oni agnoskis kvar subspeciojn, nome la jenaj:
 C. c. molybdophanes (Phillip Clancey, 1964) – nordorienta Angolo ĝis suda Tanzanio, norda Malavio kaj norda Mozambiko. Pli griza brustoplumaro ol bechuanae.
 C. c. pallidiceps (Neumann, 1899) – okcidenta Angolo ĝis centra Namibio
 C. c. bechuanae (Austin Roberts, 1932) – suda Angolo kaj nordorienta Namibio ĝis Zimbabvo kaj norda Sudafriko. Oliveca nuanco en brustoplumaro.
 C. c. concolor (Smith, A, 1833) – suda Malavio kaj centra Mozambiko ĝis orienta Sudafriko. Nur svaga oliveca nuanco en brustoplumaro, pli palgriza malsupre ol bechuanae.

Aspekto
eta|200ra|dekstre|Detalo de la rozkoloraj buŝinterno kaj lango
eta|200ra|dekstre|Detalo de la kresto
Ambaŭ seksoj estas similaj. Ili estas 47–51 cm longaj de bekopinto ĝis vostopinto, kaj pezas ĉirkaŭ 200 ĝis 300 g. Ili havas preskaŭ unuforman fumgrizan plumaron kun longaj vostoj kaj (simile al Kolioformaj birdoj) maldensan, malantaŭen balaatan kreston de ĉirkaŭ 6 ĝis 7 cm longa. La kresto povas esti levita preskaŭ vertikale kiam ekscitita. La forta, kurba beko estas nigra kaj la buŝinterno kaj lango frape rozkoloraj. La plumaro estas plej malhelgriza sur la mentono kaj gorĝo, kaj plej pala ĉirkaŭ la okuloj kaj sur la ventro. La brusta plumaro estas iomete oliveckolora kiel tiu de ĝia proksima parenco, la Maskokrinifero.

Distribuado kaj habitato
Ĝi estas indiĝena de suda Angolo, suda DRK, Zambio, suda Tanzanio, Malavio, Mozambiko, Namibio, Bocvano, Zimbabvo, Sudafriko kaj Svazilando. Ĝi okupas ĉiujn aridajn ĝis humidajn kaj relative malfermajn savanajn arbarojn, precipe kie akacioj ĉeestas. Ili ofte troviĝas ĉe la randoj de miombo-arbaro, kaj ofte troviĝas laŭlonge de akvovojoj, sekaj riverbordaj arbaroj kaj en akacioj sur aluvioj. Ĝi ankaŭ ofte troviĝas sur bienoj kaj en antaŭurbaj ĝardenoj kaj parkoj. Ili bezonas akvon, kaj disiĝas laŭlonge de alfluantoj de dezertaj riveroj kiam akvo fluas. Ĝi forestas de areoj sen taŭgaj fruktarboj, kaj ŝajne troviĝas en dezertaj areoj kie okazas enkresko de lignecaj plantoj. Ili ne havas regulajn migradojn, sed vagas neregule serĉante manĝaĵon kaj akvon.

Kutimaro kaj ekologio
Kvankam ilia flugo estas sufiĉe malrapida kaj peniga, ili povas kovri longajn distancojn. Tamen, kiam ili atingas la malfermajn arbopintojn, ili povas montri la facilmovecon asociitan kun la Musophagidae, dum ili kuras laŭlonge de arbobranĉoj kaj saltas de branĉo al branĉo. Ili povas formi grupojn kaj arojn de eĉ 20 ĝis 30, kiuj moviĝas serĉante fruktojn kaj insektojn proksime al la arbopintoj.

 Manĝado 
Ilia dieto estas ĉefe de fruktoj (kiel naturaj figoj kaj beroj), floroj, burĝonoj, folioj, termitoj, kaj helikoj. 
Fruktojn ili akiras el plantoj de la genroj Ficus, Viscum, Loranthus, Diospyros, Lannea, Ziziphus, Salvadora kaj Flueggea, inter aliaj. Ili manĝas ankaŭ fruktojn de ekzotaj invadaj plantoj kiel bida melio, kaj disigas iliajn semojn.

Reproduktado
La malsolida nestoplatformo estas konstruita el sufiĉe maldikaj, kaj ofte dornaj bastonetoj. Ĝi aspektas kiel granda kolombonesto, kaj iliaj preskaŭ rondaj, blankaj ovoj videblas de sube. Kutime tri ovoj estas demetitaj en nesto, kiu estas metita en la centron de izola arbo. La plenkreskuloj dividas ĉiujn gepatrajn taskojn, kaj la idoj komencas grimpi antaŭ ol ili povas flugi. La idoj estas kovritaj per densa bruneta lanugo, kaj estas nutrataj per vomita manĝaĵo fare de la gepatroj. La reprodukta sezono estas julio ĝis aŭgusto en Angolo, aprilo ĝis novembro en Malavio, aŭgusto ĝis septembro en Zambio, septembro kaj decembro ĝis aprilo en Namibio, kaj ĉiuj monatoj en Zimbabvo kaj Sud-Afriko.

Referencoj

Eksteraj ligiloj


 , xeno-canto
 Griza krinifero - Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds

Kategorio:Musofagedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko