Lumturisto

eta|Fanny Salter, usona lumturistino, purigas lenson, 1945.eta|368x368ra|Kovrilo de La Lumturo ĉe la Fino de la Mondo (d:Q1195225) de Jules Verne kaj Michel Verne, unu el pluraj fikciaj prezentadaj libroj (kaj filmoj) de la vivoj de lumturistoj.
Lumturisto respondecas pri "prizorgado de la lumturo, kiu servas por protekti ŝipojn, brulante hele kaj klare de sunsubiro ĝis sunleviĝo"  kaj pri efektivigo de negravaj riparadoj de la lumturo. La lumturisto kutime loĝis kun sia familio en la tuja ĉirkaŭaĵo de la lumturo, aŭ en la lumturo mem, kiun ili prizorgadis.

La lumturisto, kun aŭ sen familio, ofte loĝas ĉe la deĵorstacio, ĉu en proksima konstruaĵo ĉu en la lumturo mem. Ĉe stacioj situantaj sur izolitaj rokaj insuloj aŭ konstruitaj sur subakvaj fundamentoj, tio signifas, ke ili estas tenataj izolitaj dum certaj tempoperiodoj, kiuj povas esti pli longaj pro vetero.

Ekde la fino de la 20-a jarcento, la profesio de lumturisto maluziĝis, aŭ entute ĉesis ekzisti en multaj landoj, ĉar ĉiuj turoj nun estas aŭtomate monitorataj de centraj stacioj (trafikregulaj centroj) kaj prizorgataj nur kiam necese. 

Tutmonde, restas nur kelkaj homekipitaj lumturoj, precipe kie specialaj kondiĉoj postulas la ĉeeston de homo aŭ kie laborkostoj estas tre malaltaj.

Sed la funkcio mem restas populara en kulturo, la neceso vivi en fora loko (kabo) en kondiĉoj de izoleco. Pro la romantika aŭro de la profesio, ĝiaj membroj ofte fariĝas temoj de artaĵoj.

 Historio de la profesio 
Preskaŭ nenio estas konata pri la unuaj lumturistoj. Supozeble, iliajn taskojn plenumis familianoj de maristoj, kiuj ekbruligis fajrojn sur la bordo por provizi al siaj amatoj gvidilon por sekura reveno. En la Mezepoko, la bontenado de navigaciaj lumoj estis la respondeco de monaĥoj kaj monaĥinoj, kiuj rigardis tion kiel formon de servo al aliaj.

La profesio ofte estis transdonita tra generacioj, kaj tiel tutaj "lumturdinastioj" ekestis. Kvankam la salajro ĝenerale ne estis tre alta, la profesio tamen estis konsiderata honorinda kaj prestiĝa. Krome, la gardanto kaj lia familio ricevis loĝejon. Ĉar la lumtura ekipaĵo fariĝis pli kompleksa en la 19-a jarcento (inkluzive de la disvolviĝo de fresnel-lensoj, nebulalarmoj, ktp.), gardantoj komencis havi asistantojn (unu aŭ plurajn), kiuj ankaŭ ricevis loĝejon.

Ĉiam, la profesio de lumturisto postulis grandan respondecon, pretecon elteni ĝenon kaj malfacilaĵojn, kaj ofte heroecon. La lumturisto devis deĵori la tutan nokton, kaj en nebula vetero la tutan tagon, inkluzive de semajnfinoj kaj ferioj. Li devis elteni severajn veterkondiĉojn, inkluzive de uraganoj kaj ŝtormoj: kvankam sekure por la lumturo mem, ili povis forlavi loĝkonstruaĵojn kaj iliajn loĝantojn al la maro. Aliflanke, en la tempo kiam ordinara fajro funkciis kiel lumfonto, fajro povis facile ekagi en lumturo. Venenaj hidrargaj vaporoj, kiuj estis uzataj en la 19-a jarcento por certigi la glatan rotacion de la lumtura lenso, ankaŭ prezentis sanriskon. Por iuj, longedaŭra izoliteco de la socio povis esti suferado. Fine, ekzistas multaj kazoj kie lumturistoj devis riski sin per helpo al maristoj en danĝero.

 Moderneco 
Ekde la mezo de la 20-a jarcento, plej multaj lumturoj fariĝis aŭtomataj; poste, ankaŭ eblis kontroli ilin demalproksime. La profesio de lumturisto iom post iom perdis sian gravecon, sed ne malaperis tute kaj daŭre ekzistas en la 21-a jarcento. Unue, la funkciigo de modernaj navigaciaj helpoj ankaŭ postulas superrigardon; krome, en aparte malfacilaj navigaciaj kondiĉoj, ne eblas fidi nur je ŝipborda elektroniko. Due, krom siaj ĉefaj taskoj, lumturisto povas plenumi teknikan laboron, kontroli navigaciajn sistemojn, studi datumojn de meteologiaj stacioj, funkciigi radiostacion por komunikado kun la bordo aŭ marŝipoj, monitori la migradon de bestoj kaj birdoj, ktp.  Tial, dungitoj de hidrografiaj servoj ofte okupas la postenon de gardisto, kaj ĉe tiuj lumturoj, kiuj estas fermitaj militaj instalaĵoj, emeritaj mararmeaj oficiroj. Civiluloj ankaŭ povas fariĝi turzorgistoj, kaj konkursoj por la malmultaj vakaj postenoj allogas kandidatojn, kiuj, pro unu aŭ alia kialo, estas altiritaj al la profesio.

En la 21-a jarcento, nova tendenco aperis: multaj lumturoj komencis esti agnoskitaj kiel kulturaj heredaĵoj. Tio kondukis al la apero de nova tipo de lumturisto, kies rolo fariĝis ĉefe certigi la konservadon de la lumturo kiel monumento. Krome, lumtur-konservadaj societoj komencis esti establitaj ĉirkaŭ la mondo, kaj iamaj gardistoj ofte fariĝis membroj.

Ankaŭ ekzistas praktiko konverti lumturojn en muzeojn, kie iamaj lumturistoj servas kiel gvidistoj. Krome, en iuj landoj, lumturoj estas konvertitaj en hotelojn, kiuj estas tre postulataj inter turistoj. La proksimaj domoj de la gardistoj ankaŭ estas uzataj por loĝigi turistojn aŭ por gastigi suvenirbutikojn, malgrandajn lumturmuzeojn, ktp. 

 En kulturo 

 La Lumturo, horora filmo de Robert Eggers el 2019 pri du lumturistoj en Majno fine de la 19-a jarcento, kiuj iom post iom falas en frenezon.

 En Esperanto aperis 

 BA25: sub tradukita poezio, Hannes Sigfússon: Sankta Vaĉo (trad. Baldur Ragnarsson). Meditemo de lumturisto.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Brita asocio de Lumturistoj
 Bibliografio pri lumturistoj (angle)
 Odo al la lumturisto de Andrew Tremaine.
 Vivo kiel lumturisto – usonaj lumturoj

Kategorio:Maraj profesioj