Giorgio Parisi

Giorgio PARISI (Romo, 4-an de aŭgusto 1948) estas itala teoria fizikisto, konata pro siaj fundamentaj kontribuoj al la teorio de kompleksaj sistemoj, precipe al la studo de spinglasoj, malordigitaj sistemoj kaj statistika mekaniko.

 Vivo kaj edukado 
Parisi studis fizikon en Italio kaj frue montris intereson pri teoria fiziko. Li evoluigis sian akademian karieron ĉefe ĉe la Universitato de Romo La Sapienza, kie li fariĝis profesoro kaj poste eminenta figuro de la itala kaj internacia scienca komunumo.

 Scienca laboro 
La ĉefa kontribuo de Giorgio Parisi estas lia laboro pri kompleksaj kaj malordigitaj sistemoj. Li estas unu el la fondintoj de la teorio de rompita replica simetrio, matematika kadro kiu klarigas la konduton de spinglasoj — materialoj en kiuj la magnetaj interagoj estas hazarde aranĝitaj.

Liaj ideoj havis profundan influon ne nur en fiziko, sed ankaŭ en aliaj kampoj kiel:

 matematiko,
 neŭroscienco,
 klimata modeligado,
 biologio,
 kaj artefarita inteligenteco.

Parisi publikigis centojn da sciencaj artikoloj kaj plurajn influajn librojn, kaj li estas konsiderata unu el la plej gravaj teoriaj fizikistoj de la fino de la 20-a kaj komenco de la 21-a jarcentoj.

 Premioj kaj honoroj 
 Premio Nobel pri Fiziko 
En 2021, Giorgio Parisi ricevis la Nobel Premionhttps://www.nobelprize.org/prizes/physics/2021/parisi/facts/ kune kun Syukuro Manabe kaj Klaus Hasselmann, kaj duone kun Manabe kaj Hasselmann, pro la malkovro de la interagado inter malordo kaj fluktuoj en fizikaj sistemoj, de atomaj ĝis planedaj skaloj.

 Premio Wolf pri Fiziko 
Ankaŭ en 2021, Parisi estis honorita per la Wolf Premion pro siaj pioniraj kontribuoj al statistika mekaniko kaj la teorio de kompleksaj sistemoj, kies efiko etendiĝas trans multajn branĉojn de moderna scienco.

 Aliaj roloj 
Giorgio Parisi servis kiel prezidanto de la Accademia Nazionale dei Lincei, unu el la plej malnovaj sciencaj akademioj en la mondo. Li ankaŭ aktive partoprenas en publika diskuto pri la rolo de scienco en socio kaj edukado.

 Elektitaj verkoj 

 Statistical Field Theory
 Spin Glass Theory and Beyond (kun Marc Mézard kaj Miguel Ángel Virasoro)

 Vidu ankaŭ 

 Statistika mekaniko
 Kompleksaj sistemoj
 Spinglaso

 Referencoj  

Kategorio:Italaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Wolf-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Teoriaj fizikistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj