Tonio Kröger

Tonio Kröger estas en 1903 aperinta novelo de Thomas Mann, kies ĉefa rolulo ja portas membiografiajn trajtojn: li rimarkas fosegon inter artisteco kaj burĝeco. Kreiĝis ĝi inter decembro 1900 kaj novembro 1902.Georg Potempa: Thomas-Mann-Bibliographie. Das Werk. Cicero-Presse, Morsum/Sylt 1992, p. 136

Je Tonio Kröger temas pri sentema, artiste talentita knabo, kiu estas disŝirita inter burĝa mondo kaj artisteco kaj sentas sin dum sia tuta vivo kiel eksterulo. La novelo montras lian vojon de la lerneja knabo al la verkisto, kiu ja havas sukceson, sed suferas pro la distanco al la normala vivo kaj sopiras al simpla, sana ekzisto. Centra estas la kontrasto de spirito kaj vivo, arto kaj burĝeco, kaj la demando, ĉu artisto iam povas tute kunaparteni.

Enhava resumo

 Tonio kreskas kiel filo de sobra komercisto kaj vivĝoja, artista patrino en nordgermana urbo kaj travivas jam en la lernejo sian fremdecon rilate al la blondaj, bluokulaj samlernejanoj kiel Hans Hansen, kiun li admire amas. Tiu unua sperto de nericevita inklino al la senprizorguloj kaj adaptiĝintoj formas lian senton, esti samtempe allogata de ili kaj tamen ekskludita.
 Poste Tonio fariĝas verkisto, kondukas boheman, intelektan vivon, sed suferas pro tio, nur skribi pri la homeco, sen povi vere partopreni en la simpla, burĝa vivo. Vojaĝo en la nordon kaj la hazarda renkontiĝo kun Hans kaj Ingeborg Holm en la feriejo plifortigas lian sopiran admiron pri la normaleco, kiun li amas, sed ne povas vivi.

 Centraj temoj

 La novelo rondiras ĉirkaŭ la fundamenta konflikto de arto kaj burĝeco: Tonio travivas la artistecon kiel internan distancon al la spontanea, natura vivo, kiu ĝuste ebligas lian arton. Arto signifas por li akrecon de la konscio, analizon kaj izoliĝon, dum la burĝaro staras por senĝeneco, korpeco kaj memkomprenebleco.
 Ligita kun tio estas la motivo de la eksterulo: Tonio estas duone burĝo, duone artisto kaj tial apartenas al neniu el la du mondoj tute. Li ŝatas la burĝajn sanulojn, sed suferas pro tio, ke ili ne komprenas lian sentemon kaj arton kaj rigardas lin prefere suspekteme aŭ fremdiĝinte.

Interpretaj ebloj

 Ofte Tonio Kröger estas legata kiel artista novelo: La vivovojo de Tonio spegulas la internan disŝiritecon de la moderna artisto, kiu pagas la prezon de sia sentemo per soleco. La teksto montras, ke artista produktiveco ekestas el streĉitecoj kaj sufero, ne el harmonia eniĝo en la burĝan normalecon.
 Samtempe la novelo lasas sin interpreti membiografie, ĉar multaj motivoj (norda-suda kontrasto, familia konstelacio, artista kaj burĝa poloj) klare aludas al la propra deveno kaj meminterpreto de Thomas Mann. Tonio enkarnigas per tio memportreton de Mann kiel intelektulo, kiu admiras kaj amas la blondulojn kaj bluokulojn, sen iam povi fariĝi tute simila al ili.

 Fine Tonio akceptas sian mezan pozicion: Li rekonas, ke li rajtas ami la simplulojn kaj sanulojn, sen esti mem unu el ili, kaj ke ĝuste tiu ama distanco fundamentas lian arton. La novelo ne taksas la arton simple negative, sed montras, ke vera arto baziĝas sur profunda, foje dolora amo je la vivo.

Literaturo

 Dirk Jürgens: Tonio Kröger / Mario und der Zauberer. Oldenbourg-Interpretationen, Bd. 116, Oldenbourg-Verlag, München 2013, ISBN 978-3-637-01550-0.
 Hermann Kurzke: Interpretation. Thomas Mann: Tonio Kröger. Reclam-Verlag, Stuttgart 2009, ISBN 3-15-950025-X.
 Peter Paintner: Erläuterungen zu „Tristan“, „Tonio Kröger“, „Mario und der Zauberer“. Bange, Hollfeld 1984, ISBN 3-8044-0307-7.
 Tobias Kurwinkel: Apollinisches Außenseitertum. Konfigurationen von Thomas Manns „Grundmotiv“ in Erzähltexten und Filmadaptionen des Frühwerks. Mit einem unveröffentlichten Brief von Golo Mann zur Entstehung der Filmadaption „Der kleine Herr Friedemann“. Königshausen & Neumann, Würzburg 2012, ISBN 978-3-82604624-7.
 Wilhelm Große: Thomas Mann: Tonio Kröger/Mario und der Zauberer. Königs Erläuterungen: Textanalyse und Interpretation (Bd. 288). C. Bange Verlag, Hollfeld 2011, ISBN 978-3-8044-1920-9.
 Malte Herwig, Hans R. Vaget: Frühe Erzählungen 1893–1912 – Kommentar. S. Fischer, Frankfurt a. M. 2004, ISBN 978-3-10-048314-0. 
Eksteraj ligiloj
teksto ĉe gutenberg.org
Notoj

kategorio:Thomas Mann
kategorio:Noveloj
kategorio:Aperis en 1903
kategorio:Germanlingva literaturo