Palkapa rozelo

Palkapa rozelo (Platycercus adscitus) estas specio de larĝvosta papagoj en genro Platycercus (rozeloj), kiu estas indiĝena de nordorienta Aŭstralio. Ĝi estas mezgranda papago kun palflava kapo, ĉefe blankaj vangoj, skvameca or-nigra dorso kaj palbluaj malsupraj partoj. Oni agnoskis du subspeciojn, dum kelkaj fakuloj konsideras ĝin samspecia kun la bunta rozelo de sudorienta Aŭstralio.

Trovebla en malferma arbaro, ĝi manĝas semojn kaj fruktojn. Kiel ĉe aliaj rozeloj, la palkapa rozelo nestas en kavaĵoj de grandaj arboj. Oni troviĝis eĉ neston en arba kavaĵo 50 cm subtere anstataŭ supertere. Ĝi facile adaptiĝas al birdobredado kaj estas vendita kiel kaĝbirdo.

Taksonomio
La Palkapan rozelon formale priskribis en 1790 la angla ornitologo John Latham, kiu havigis la duvortan nomon Psittacus adscitus. La specia epiteto devenas el Latina asciscere kun la signifo "aprobi". Latham ne specifigis lokon, sed en 1912 Gregory Mathews  indikis la lokon kiel Cooktown (Kvinslando) en nordorienta Aŭstralio. 

La Palkapa rozelo estas nun metita en la genron Platycercus, kiun enkondukis en 1925 Nicholas Aylward Vigors.

Estas du subspecioj, nome la nomiga adscitus (Kabjorka Duoninsulo) kaj la pli bone konata palliceps (orienta Kvinslando), konata kiel bluvanga rozelo, kiun priskribis en 1832 la angla artisto Edward Lear en sia Illustrations of the Family of Psittacidae, or Parrots. Ĝia plej proksima parenco estas supozeble la bunta rozelo, kiu anstataŭas ĝin en sudorienta Aŭstralio. Hibridoj de ambaŭ taksonoj estis registritaj kie ambaŭ teritorioj koincidas en nordorienta Novsudkimrio kaj sudorienta Kvinslando. Tamen, en 2017 mitokondria studo trovis, ke la plej proksima parenco estis fakte la norda rozelo, kaj ke la bunta rozelo estis pli frua posteulo.

Aliaj ordinaraj fojaj nomoj estas faruna rozelo, rozelo de Moreton Bay, blua rozelo kaj bluvanga rozelo por la norda subspecio.Lendon, p. 196 La termino blankvanga rozelo estis uzita por specio aŭ superspecio kombinanta la palkapan kaj orientan formojn.

 Aspekto 
maldekstre|thumb|En Atherton Tableland, Aŭstralio
La palkapa rozelo estas 33 cm longa, kio inkluzivas la 15 cm longon de ĝia vosto. Ĝiaj malsupraj partoj estas palbluaj, kaj supra brusto kaj kapo estas palkremflavaj, la vosto estas blunigra kaj verda kaj la ventro estas sangoruĝa. La plumoj de la nuko, skapoloj kaj dorso estas nigraj kun hele flavaj randoj, kio donas al ili skvamecan aspekton. Ĉe ĉi tiuj randoj de la norda raso, la flavo estas pli pala kun palblua nuanco. La vangoj estas tute blankaj ĉe la suda subspecio, kaj parte ruĝaj je bluo en la subaj partoj ĉe la norda subspecio. La beko estas palblublanka kaj la kruroj malhelgrizaj. La okuloj estas flavbrunaj. Ambaŭ seksoj aspektas similaj, kvankam la ino estas iomete pli malgranda kaj pli senbrila.

Distribuado kaj habitato
La nomiga subspecio adscitus troviĝas de la Kabjorka Duoninsulo suden ĝis Cardwell en centra-norda Kvinslando. Ekzistas larĝa gamo de intermezaj formoj, dum la suda subspecio palliceps etendiĝas de Townsville kaj enlanden suden en nordorientan Novsudkimrion ĝis la najbareco de la Rivero Clarence.Lendon, p. 197 Ĝi estas ofta tra sia tuta teritorio. Ĝia preferata vivejo estas malferma arbaro, sed ĝi bone adaptiĝis al homa modifo de la kampara pejzaĝo kaj eĉ povas fariĝi damaĝbesto por fruktoĝardenoj kaj grenkultivaĵoj. Akvumiloj helpas la specion en la pli sekaj okcidentaj limoj de ĝia teritorio.Forshaw, p. 240

Ĝi ankaŭ estis enkondukita en Havajon en 1877, sed tie jam formortis fine de la 1920-aj jaroj.

Manĝado
Ĝi manĝas herbon kaj arbosemojn kaj fruktojn, inkluzive de riverruĝa gumo (Eucalyptus camaldulensis), rivera kverko (Casuarina cunninghamiana), somera neĝo (Melaleuca linariifolia) kaj aliaj melaleŭkoj, kaj malglata ksantio Xanthium strumarium. Tiu birdospecio ŝatas la enkondukitan skotan kardon (Onopordum acanthium).Lendon, p. 198

Reproduktado
La reprodukta sezono varias laŭ regiono, kaj sudaj birdoj nestas de septembro ĝis decembro dum nordaj poste de februaro ĝis junio. La ino demetas unu ovodemetadon. La nestoloko estas kutime kavaĵo pli ol 1 m profunda en arbotrunko ie ajn ĝis 30 m supergrunde. Kvankam foje oni eĉ trovas nestadon en kavaĵo de arbotrunko subtere. La ino demetas kvin aŭ ses (kvankam ĝis naŭ estis registritaj) rondajn, blankajn kaj iomete brilajn ovojn, 26 x 22 mm grandajn.

Birdobredado
La specio estas relative hardebla kaj facile kultivebla. Ĝi povas esti agresema kaj tial estas rekomendinde apartigi ĝin de aliaj birdoj en kaptiteco.Lendon, p. 199

Referencoj





Eksteraj ligiloj


Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio