Aleksandra ringopapago

Aleksandra ringopapago aŭ Aleksandra ringopsitako () estas mezgranda papago de la genro Psittacula de la Psitakuledoj, indiĝena de Suda Azio kaj Sudorienta Azio. Ĝi estas nomita laŭ Aleksandro la Granda, kiu transportis nombrajn birdojn el Panĝabo al variaj landoj kaj regionoj de Eŭropo kaj de Mediteraneo, kie ili estis aprezataj de reĝoj, nobeloj kaj militsenjoroj.

La Aleksandra ringopapago establis naturiĝintajn populaciojn en Turkio,
Irako, Kuvaito, Saŭdarabio, Bahrejno, Kataro, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, Irano, kaj Pakistano, kie ĝi vivas kun naturiĝintaj populacioj de sia proksima parenco, la Kolumpapago (Psittacula krameri).

Taksonomio kaj etimologio
La Aleksandra ringopapago estis por unua fojo priskribita de la franca zoologo Mathurin Jacques Brisson kiel Psittaca Ginginiana aŭ "La Perruche de Gingi" (Papago de Gingi) en 1760; laŭ la urbo Gingee en sudorienta Barato. Krome tiuj papagoj estis tenitaj tie en kaptiteco. Carl Linnaeus repriskribis la Aleksandran ringopapagon en 1766 kiel Psittacus eupatria.

La genronomo Psittacula estas diminutivo de la Latina vorto psittacus kun la signifo "papago", kaj la specia epiteto eupatria () estas derivita el la antikva greka eu- kun la signifo "bone" kaj patriá kun la signifo "deveno". Liddell, H.G.; Scott, R. (1940). "εὖ". A Greek–English Lexicon (9a eld.). Oxford, UK: Clarendon Press – via perseus.tufts.edu / Tufts U.  Liddell, H.G.; Scott, R. (1940). "πατριά". A Greek–English Lexicon (9a eld.). Oxford, UK: Clarendon Press – via perseus.tufts.edu / Tufts U.

En 2019, genetika studo revivigis la genron Palaeornis, antaŭe rigardata kiel sinonimo de la nuna genro Psittacula. Kelkaj organizaĵoj - inkluzive de la IUCN - akceptis la novan taksonomion."Psittacula eupatria". IUCN Red List of Threatened Species. 2017 e.T22685434A110985466. BirdLife International. 2017 [amended version of 2016 assessment]. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22685434A110985466.en.  Se oni konsiderus tion, tio povus signifi, ke la Aleksandra papago estus la sola vivanta membro de la nun revivigita genro.

Filogeniko
Genetika analizo de la mitokondriaj citokromaj b-sekvencoj de Psittacula-ringopapagoj montris, ke la Aleksandra papago diverĝis de la genlinio, kiu naskis la Kolumpapagon (Psittacula krameri) kaj la Eĥan ringopapagon (Psittacula eques) antaŭ ĉirkaŭ 5 milionoj da jaroj.

Aspekto
La Aleksandria papago estas unu el la plej grandaj papagoj, estante 56 ĝis 62 cm longa de la supro de la kapo ĝis la pinto de la vosto kaj pezante 200 ĝis 300 g. La vosto longas 28 ĝis 35 cm. Ĝi estas ĉefe verda kun helblugriza brilo sur la vangoj kaj nuko, flavverda abdomeno, ruĝa areo sur la ŝultroj kaj masiva ruĝa beko kun flavaj pintoj. La supra flanko de la vosto ŝanĝiĝas de verda supre al blua pli sube, kaj estas flava ĉe la pinto. La malsupra flanko de la vosto estas flava.

Plenkreskuloj estas sekse dimorfaj. Plenkreskaj maskloj havas nigran strion trans siaj malsupraj vangoj kaj rozkoloran bendon sur sia nuko. Plenkreskaj inoj havas nek nigran vangostrion nek rozkoloran nukobendon. La idoj aspektas similaj al plenkreskaj inoj sed havas pli mallongajn vostojn.

Ekologio kaj kutimaro
La Aleksandra papago vivas en arbaroj, maldensarbaroj, agrikulturaj terenoj kaj manglejoj je altitudoj de ĝis 900 m. Ĝi manĝas diversajn naturajn kaj kultivitajn semojn, burĝonojn, fruktojn kaj nuksojn. Grupoj povas kaŭzi ampleksan damaĝon al maturiĝantaj fruktoj kaj grenrikoltoj kiel maizo kaj jovaro. Ĝi kutime vivas en malgrandaj grupoj, sed formas pli grandajn grupojn en areoj kie manĝaĵo abundas aŭ ĉe komunaj ripozejoj.

La Aleksandra papago havas diversajn kriojn, inkluzive de tintanta trrriŭ, laŭta kri-aar aŭ kiak, profunda klak-klak-klak-klak kaj resonanca gr-aak. Ĝiaj krioj estas kutime pli profundaj, pli raŭkaj kaj pli resonancaj ol tiuj de la Kolumpapago. Ĝia voĉo fariĝas pli raŭka kiam alarmita, kaj ĝi kriegas laŭte kiam ĉikananta predantojn. Grupoj foje ekscitite voĉas kune. Oni scias, ke ĝi imitas homan paroladon en kaptiteco.

Reproduktado
Aleksandraj papagoj reproduktiĝas de novembro ĝis aprilo en sia indiĝena teritorio. Ili kutime nestas en arbokavaĵoj, sed foje uzas arbotruojn elfositajn de ili mem aŭ fendojn en konstruaĵoj. Inoj demetas 2 ĝis 4 blankajn, senpintajn ovalformajn ovojn, kiuj estas 27 ĝis 34 mm grandaj. La averaĝa kovadperiodo estas de 24 tagoj. La papagidoj elnestiĝas je ĉirkaŭ 7 semajnoj de aĝo, kaj dependas de siaj gepatroj ĝis 3 ĝis 4 monatoj de aĝo.

Subspecioj
Kvin subspecioj de la Aleksandra ringopapago estas nun agnoskitaj
{| class="wikitable"
|+
! Subspecioj
! Distribuado
! Notoj
|-
|align="center";| Aleksandra ringopapago 
| Okcidenta Barato, Suda Barato kaj Srilanko.
| 'Nomiga' subspecio: ĉefa tipo - (sub)specio por la tuta grupo.
|-
|align="center";| Granda Barata ringopapago 
| Orienta Afganio, Pakistano, Norda Barato, Centra Barato, Orienta Barato, Nepalo, kaj Butano.
| Ĝi estas pli granda ol la nomiga subspecio, kaj pli grizverda. La malantaŭo de la kapo kaj vangoj estas nuance al blua. Plenkreskaj maskloj havas pli larĝan nigran strion trans la malsupra vango.
|-
|align="center";| Granda Birma ringopapago 
| Nordorienta Barato, Bangladeŝo, kaj Birmo.
| Ĝi havas pli malgrandan bekon ol la nomiga subspecio. Maskloj aspektas kiel  tamen la kolo kaj malsupraj partoj estas pli flavecaj kaj estas mallarĝa blua strio en la nuko.
|-
|align="center";| Granda Andamana ringopapago 
| Andamanoj kaj Kokos-insuloj.
| Ĝi estas iomete pli granda ol la nomiga subspecio, kaj havas pli grandan bekon kaj pli helan ŝultromakulon. Maskloj havas mallarĝan bluan strion super la nukobendo.
|-
|align="center";| Taja ringopapago 
| Vjetnamo, Kamboĝo, Laoso, kaj Tajlando.
| Ĝi estas pli malgranda ol la nomiga subspecio kaj havas pli palan ŝultromakulon. Ĝi ankaŭ havas flavecajn vizaĝon kaj kolon. Maskloj aspektas kiel P. e. avensis, tamen la malantaŭo de la kapo kaj nuko estas nuancbluaj. 
|}

Referencoj

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Azio