Ekzamena magistrato

Kategorio:Krimenketado
Kategorio:Juĝistoj
Kategorio:Justica povo
Kategorio:Puna juro
Enketa juĝisto aŭ ekzamena magistrato (ekzamenjuĝisto) estas juĝisto, kiu, en iuj juraj sistemoj, agas en la enketa fazo de la krima aŭ civila proceso. Temas pri oficiala kaj procedura figuro en la juraj sistemoj de kelkaj eŭropaj kaj sudamerikaj landoj (kutime tiuj, kie ĉi tiu jura institucio historie elkreskis el la sekulara inkvizicia procezo). 

 Generalo 
Ĝenerale dirite, ili respondecas pri farado de juraj enketoj en administraj kaj krimaj kazoj, kombinante la funkciojn de juĝisto kaj enketisto, kaj kondukante la kazon sendepende, sen la partopreno de ĵurio aŭ defendadvokato. La procesigo (la prokuroro) povas partopreni aŭ ne partopreni en la enketo, depende de la specifa leĝaro de la koncerna lando. La enketa juĝisto ofte agas kiel la unua kaj lasta instanco, precipe se la naturo de la enketo malhelpas diskonigon, t.e., la eblecon ke la proceso fariĝu publika. En landoj kun la institucio de magistratoj, la enketa juĝisto havas la statuson de magistrato.

La povoj de la enketa juĝisto en iuj landoj dum certaj historiaj periodoj, ekzemple en Francio de la 19-a jarcento, estis tiel vastaj, ke la verkisto Honoré de Balzac nomis ilin "la plej influaj homoj en la lando".

Enketjuĝistoj ludas gravan rolon en la franca jura sistemo, kaj ankaŭ estas trajto de la hispana, nederlanda, belga kaj greka krimjuraj sistemoj, kvankam la amplekso de la rolo de la enketjuĝisto ĝenerale malpliiĝis laŭlonge de la tempo. Pluraj landoj, inkluzive de Svislando, Germanio, Portugalio kaj Italio, aboliciis la rolon de enketjuĝisto.

 Priskribo 
Tre simple dirite, la ĉefaj funkcioj de la enketa juĝisto estas konstati, surbaze de la datumoj el la enketo, kiun li faris:

 Ĉu la agoj de la kulpigita suspektato enhavas elementojn de krimo ?
 Ĉu la suspektato respondecas pri la agoj, pri kiuj oni akuzas lin?

Alivorte, la enketa juĝisto decidas ĉu komenci juran procedon, ĉu krimo estis farita, kaj ĉu la suspektato havas jurisdikcion, depende de la ĉeesto de certaj cirkonstancoj, kiuj malhelpas la krimecon de la ago. Post tio, se ne estas krimo, la enketa juĝisto decidas liberigi la suspektaton el malliberejo. Se, tamen, la enketa juĝisto trovas krimon en la agoj de la suspektato, la suspektato estas reklasifikita kiel akuzito, kaj la kazo estas transdonita por plia konsidero en proceso implikanta juĝistojn, ĵurianojn, defendadvokatojn kaj la prokuroron. Se, aldone al la institucio de enketaj juĝistoj, lando havas prokuroran kontrolon de la antaŭprocesa enketo (ekzemple, en Francio), la enketa juĝisto devas kunordigi la enketajn rezultojn kun la prokurorejo. Se la prokuroro konsentas kun la enketo, ili redonas la kazajn materialojn al la enketa juĝisto, kiu tiam eldonas decidon plusendi la kazon al la konvena tribunalo aŭ fini la kriman enketon.

Surbaze de la rezultoj de sia enketo, la enketa juĝisto ellaboras raporton, en kiu li prezentas ĉiujn cirkonstancojn de la okazaĵo, kiujn li konstatis, kaj siajn opiniojn pri la ĉefa figuro en la enketo.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj