Booth Tarkington

Newton Booth TARKINGTON (naskiĝis la 29-an de julio 1869 en Indianapolo, Indianio; mortis la 19-an de majo 1946 smaloke) estis usona verkisto, kies verko estis tre estimata en Usono dum la unua duono de la 20-a jarcento. Li estas unu el nur kvar verkistoj, kune kun William Faulkner, John Updike kaj Colson Whitehead, kiuj gajnis la Pulitzer-premion por fikcio pli ol unufoje.

La verkoj de Tarkington estis adaptitaj por filmo 57 fojojn antaŭ 1960, kaj nur unufoje poste. Li estas plej konata pro sia trilogio pri la 12-jaraĝa Penrod Schofield, celita al legantoj de simila aĝo.

Li ofte estas citita kiel ekzemplo de aŭtoro, kiu ĝuis grandan sukceson dumvive, sed kies reputacio kaj influo ne postvivis lian morton.

 Verkado 
Lia debuta romano, The Gentleman from Indiana (1899), estis sekvita de multaj aliaj verkoj kiel Monsieur Beaucaire (1900), The Two Vanrevels (1902), kaj The Turmoil (1915), kiuj iom post iom pliigis lian popularecon.

Dum la unua kvarono de la 20-a jarcento, Tarkington, kune kun Meredith Nicholson, George Ade, kaj James Whitcomb Riley, helpis krei la t.n. "Oran Epokon de literaturo de Indianio".

Tarkington atingis grandegan popularecon ĉe usonaj legantoj per sia libroserio Penrod (1914), Penrod kaj Sam (1916), kaj Penrod Jashber (1929). Ĉi tiuj libroj prezentas la edukadon de la proksimume dekunujara knabo Penrod en la Mezokcidento en la jaroj antaŭ la Dua Mondmilito. Penrod faris komparojn kun la herooj de Mark Twain, Tom Sawyer kaj Huckleberry Finn, kaj dum pluraj jardekoj, la populareco de Penrod en Usono estis komparebla al ilia. La romano Dek sep de Tarkington (1917), pri la romantikaj implikiĝoj de deksepjara knabo, ankaŭ ĝuis konsiderindan popularecon.

Li atingis la pinton de sia kariero kiam li ricevis la Pulitzer-premion por fikcio pro siaj romanoj The Magnificent Ambersons (1918) kaj Alice Adams (1921). 

Dum La Grandiozaj Ambersons prezentas la laŭgradan malkreskon de tradicia kaj aroganta familio en la kreskanta epoko de la aŭtomobilo, Alice Adams rakontas la historion de juna virino kun humilaj komencoj, kiu malsukcesas provi supreniri en la socio. Ĉi tiuj du romanoj ankaŭ estas retrospektive konsiderataj la plej artiste ambiciaj verkoj de Tarkington. Kvankam li restis vaste legata kaj respektata verkisto ĝis sia morto, li poste estis artiste superita de pli juna generacio de aŭtoroj, kiuj ampleksis literaturan modernismon.

Krome, liaj artikoloj kaj noveloj aperis en Harper's Magazine kaj la semajna gazeto The Saturday Evening Post. Tarkington verkis la antaŭparolon al la libro New Lands (1923) de la parapsikologo Charles Fort kaj estis fondmembro de la Fortean Society en 1931. En 1945, li ricevis la William Dean Howells Medal de la Usona Akademio de Artoj kaj Literaturo pro sia vivatingo.

Je la fino de sia vivo, pro vidproblemoj, li diktis sian verkado.

 Postviva heredo 
Booth Tarkington estis konsiderata unu el la plej famaj usonaj romanverkistoj dum sia vivo,  kaj laŭ populara sukceso kaj, dum multaj jaroj, laŭ kritikistaj aplaŭdoj. Kompare kun ĉi tiu statuso, li poste falis en relativan obskurecon. Multaj verkistoj de la sekva generacio akre distancigis sin de Tarkington, kies prozon ili trovis tro milda kaj teme limigita; unu escepto al tio estis John O'Hara. Tamen, Modern Library ankoraŭ inkluzivis The Magnificent Ambersons en sia listo de 1998 de la plej bonaj anglalingvaj romanoj de la jarcento, kvankam nur ĉe numero 100.

En eseo de 2019, Robert Gottlieb priskribis kiel la reputacio de Tarkington malkreskis dum la 20-a jarcento de "kandidato por la titolo de Granda Usona Romanverkisto al la plej respektata praktika verkisto de Usono." Gottlieb sugestis, ke la kontraŭmodernismo de Tarkington kaj lia "profunde enradikiĝinta, nesatigebla bezono rerigardi nostalgie, impulso kiu iras preter nostalgio" kondukis al tio, ke li verkis malmulte substancan el la perspektivo de pli postaj generacioj. Ekzemple, Tarkington kritikas la aŭton en siaj verkoj, sed ĉefe el pli estetika kaj ekologia perspektivo.

 Verkaro 

 The Gentleman from Indiana (1899)
 Monsieur Beaucaire (1900)
 The Two Vanrevels (1902)
 In the Arena: Stories of Political Life (1905)
 Beasley's Christmas Party (1909)
 Penrod (1914)
 The Turmoil (1915)
 Penrod and Sam (1916)
 Seventeen (1916)
 The Magnificent Ambersons (1918)
 Alice Adams (1921)

 Gentle Julia (1922)
 The Midlander (1924)
 The Plutocrat (1927)
 Claire Ambler (1928)
 Penrod Jashber (1929)
 Mirthful Haven (1930)
 Mary's Neck (1932)
 The Fighting Littles (1941)
 Presenting Lily Mars (1933)
 Kate Fennigate (1943)

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 





Kategorio:Usonaj verkistoj