Arkta Nacia Naturrifuĝejo

La Arkta Nacia Naturrifuĝejo (, ANWR) estas la plej norda naturrifuĝejo en Usono. La areo sur la marborda ebenaĵo de la Norda Deklivo en nordorienta Alasko estis establita en 1960 de Fred A. Seaton, Sekretario de Internaj Aferoj sub Dwight D. Eisenhower, kaj vastigita en 1980 per la Alaska National Interest Lands Conservation Act al totala areo de 78 053 ​​km², el kiuj proksimume 32 374 km², inkluzive de la Mollie Beattie Wilderness, estas nomumitaj kiel Sovaĝeja Areo.  La rifuĝejo estas klasifikita de la Internacia Unio por la Konservado de Naturo kiel Kategorio 4 (vivejo kaj specioprotekta areo). 

Ĝi estas unika ekosistemo kun 45 specioj de maraj kaj surteraj mamuloj, 36 specioj de fiŝoj, kaj 180 specioj de birdoj. La areo estas nomata Izhik Gwats'an Gwandaii Goodlit (loko kie ĉiu vivo komenciĝas) fare de la Gwich'in (la plej norda grupo de Atabaskanaj indiĝenaj popoloj) ĉar la 152.000-forta histrika karibua grego naskas tie. La indianoj ankoraŭ ekonomie dependas de ĉi tiu grego. 

La orienta rando de la rifuĝejo formas la limon kun la kanada teritorio Jukonio, kie situas la du naciaj parkoj Vuntut kaj Ivvavik.

Oni supozas, ke ĝis 16 miliardoj da bareloj da nafto kuŝas sub la ANWR. La ekspluatado de ĉi tiuj rezervoj estas polemika ekde 1977. En 1982, moratorio pri esplorado kaj ekspluatado estis trudita, kiu estis plilongigita en 1990 per administra ordono de prezidanto George H.W. Bush. En 2005, Ted Stevens provis permesi ekspluaton en la Respublikan- dominata Usona Senato, sed mallarĝe malsukcesis.  Ekde tiam, la Gviĉinoj luktas por protekti la areon.  En 2008, prezidanto George W. Bush celvarbis la Usonan Kongreson por permesi ekspluaton, citante usonan energian sekurecon kiel sian argumenton.

Pro la Alaska National Interest Lands Conservation Act (Leĝo pri Konservado de Teroj de Nacia Intereso de Alasko), ĉiu komerca uzo de la areo devas esti rajtigita de la Kongreso. En 2017, kiam la respublikanoj havis plimultojn kaj en la Senato kaj en la Ĉambro de Reprezentantoj, la Kongreso rajtigis esploradon de nafto kaj tergaso en ĝis 8% de la areo kaj taskigis la Ministerion pri Internaj Aferoj establi la kadron. En aŭgusto 2020, la Sekretario pri Internaj Aferoj David Bernhardt prezentis templinion.  La unuaj borrajtoj estis konceditaj al kompanioj en la finaj tagoj de la prezidanteco de Donald Trump. 

Baldaŭ post sia inaŭguro en januaro 2021, Joe Biden ordonis haltigi iujn ajn novajn boradrajtojn por federacie posedataj teroj kaj akvoj en la Arkta Nacia Naturrifuĝejo. En junio 2021, federacia distrikta tribunalo en Luiziano decidis, ke nur la Kongreso povus trudi tian haltigon, ĉar estis la Kongreso, kiu malfermis la federaciajn terojn al ĉi tiuj mezuroj. 

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Oficiala ANWRa retejo
 Kongresa Esplora Servo (CRSaj) Raportoj koncerne al la Arkta Nacia Naturrifuĝejo

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj