Blunuka papago

La Blunuka papago (Tanygnathus lucionensis laŭ kio ankaŭ Luzona papago) konata ankaŭ kiel Blukrona papago aŭ Filipina verda papago, estas papago indiĝena tra Filipinoj kaj Talaud-insuloj de Indonezio. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj ĉasado por la komerco de dorlotbestoj. Estas kontraŭleĝa ĉasi, kapti aŭ posedi Blunukajn papagojn laŭ la Filipina Leĝo RA 9147.  

Aspekto
Jen mezgranda papago, ĉirkaŭ 31 cm longa, ĉefe verda krom helbluaj malantaŭa krono kaj nuko, palbluaj malsupra dorso kaj pugo, skvamecaj ŝultroj kun oranĝbrunaj sur nigraj kovriloj, kaj nigretaj subflugiloj kun verdaj subflugiloj.

Taksonomio
En 1760 la franca zoologo Mathurin Jacques Brisson inkludis priskribon de la blunuka papago en sia Ornithologie baze sur specimeno kolektita en la insulo Luzono en Filipinoj. Li uzis la francan nomon Le perroquet de l'Isle de Luçon kaj la latinan nomon Psittacus lucionensis. The two stars (**) at the start of the section indicates that Brisson based his description on the examination of a specimen. Kvankam Brisson stampis latinlingvajn nomojn, tiuj ne kongruas kun la dunoma sistemo kaj ne estis agnoskitaj de la Internacia Komisiono pri Zoologia Nomenklaturo. Kiam en 1766 la sveda natursciencisto Carl Linnaeus ĝisdatigis sian Systema Naturae por la 12a eldono li aldonis 240 speciojn kiuj estis jam antaŭe priskribita de Brisson. Unu el tiuj estis la blunuka papago. Linnaeus inkludis skizan priskribon, uzis la duvortan nomon Psittacus lucionensis kaj citis la verkon de Brisson. La specia epiteto lucionensis rilatas al Luzono en Filipinoj.  

Tiu specio estas nun metita en la genron Tanygnathus, kiun enkodukis la germana natursciencisto Johann Wagler en 1832.

Estas kvar subspecioj:

 T. l. lucionensis: Luzono kaj Mindoro, Filipinoj
 T. l. hybridus: Polillo Insuloj, Filipinoj. Blua sur la krono malpli vasta, nuance per viola koloro. Pli verda sur la flugilkovriloj.
 T. l. salvadorii: Bisajoj, Palavano, Mindanao, Sulua insularo kaj la plej nordaj insuloj apud Borneo; la dorso tutverda.
 T. l. talautensis: Talaud Insuloj (Indonezio); dorso tutverda sed blua en kapo etende al vangoj.

Distribuado kaj ekologio
La specio estas disvastigita tra Filipinoj. Tri subspecioj estas endemiaj en Filipinoj: T. l. lucionensis (Luzono kaj Mindoro), T. l. hybridus (Polillo-insuloj), kaj T. l. salvadorii (sudaj Filipinoj, inklude Suluan insularon). La lasta subspecio, T. l . talautensis, estas indiĝena de Bisajoj kaj Mindanao en Filipinoj, kun teritorio etende al Talaud-insuloj de Indonezio.

T. l. salvadorii kaj T. l . talautensis ankaŭ estis enkondukitaj en Sangihe-insuloj, ĉe norda Sabaho en Malajzio, kaj ene de ĉeftero de Borneo mem (ekz. Kota Kinabalu).

Ĝi troviĝas en sekundaraj arbaroj, ĉe arbaraj randoj kaj en plantejoj je altitudoj ĝis 1000 m. La aro estas kutime de malpli ol dekduo. La blunuka papago manĝas mangojn, berojn, semojn, nuksojn kaj grenojn. Ĝi nestas en arbotruoj. BirdLife International (2018). "Tanygnathus lucionensis". IUCN Red List of Threatened Species. 2018 e.T22685009A132056469. doi:10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22685009A132056469.en. Alirita la 13an de Novembro 2021. 

Bildaro

Referencoj

 Eksteraj ligiloj 
 BirdLife Species Factsheet

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de la Filipinoj
Kategorio:Birdoj de Azio