Joseph Trumpeldor

Jozef Vladimiroviĉ (Volfoviĉ) Trumpeldor ( ; , ; naskiĝis la 21-an de novembro 1880 en Pjatigorsk, Rusia  Imperio ; mortis la 1 - an de marto 1920 en Tel Chai, Galileo) estis juda politika kaj milita aktivulo, cionisma fervorulo, iama oficiro en la rusa armeo, kiu famiĝis pro partopreno en la organizado de la Juda Legio (kune kun Ze'ev Jabotinskij) kaj alportado de judaj enmigrintoj al Palestino. 

 Vivo 
La patro de Joseph Trumpeldor, Wulf Trumpeldor, servis en la Kaŭkaza Milito de 1877-1878 kiel kantonisto kaj rajtis ekloĝi ekster la Setleja Zono kiel "utila judo" . Origine trejnita por esti dentisto, Joseph Trumpeldor aliĝis al la rusa armeo en 1902. Dum la Rusa-Japana Milito, li partoprenis en la Sieĝo de Port Arthur, kie li perdis sian maldekstran brakon  kaj estis kaptita en 1904. Li poste ricevis kvin ordenojn de braveco, igante lin la plej ornamita juda soldato en Rusio. En 1906, li fariĝis la dua juda oficiro en la armeo. Li estis fervora leganto  de rusa literaturo. Trumpeldor estis vegetarano, ankaŭ rezulto de sia devoteco al la verko de Lev Tolstoj. Uri Milstein, "With a Strong Hand: 100 Years Since Joseph Trumpeldor's Fall, Part One," Maariv Online, February 29, 2020.

Li estis unu el la fondintoj de la cionisma-socialisma movado en Mandata Palestino. Dum sia restado en antaŭsovetia Rusio, li fondis HeChalutz, junularan organizaĵon kiu preparis enmigrintojn/repatriitojn por Alija ( "supreniro al la Promesita Lando"). Oren Kessler, Mosaic Magazine, The Long Shadow of Joseph Trumpeldor, 2 March 2020 Li postulis ke la junuloj estu kiel fero, malmolaj sed flekseblaj, ĉar en la brilo de la martelo ili povus esti mulditaj en ion ajn. Trumpeldor skribis pri si mem: "Rado? Mi estas la rado. Se ĝi bezonas najlon, ŝraŭbingon aŭ radon — prenu min!" 

 Morto kaj heredaĵo 
eta|Monumento Trumpeldor. La leono reprezentas la defendon de Israelo.

Lia morto, mortigita en batalo kun beduenoj ĉe Tel Hai, en norda Palestino, establis lin kiel preskaŭ mitan heroon de la cionisma movado kaj maldekstre kaj dekstre. Lian morton sekvis lia ikoneca leviĝo al la "unua heroa legendo" de Cionismo, kiel diris Amos Elon. La loko de lia morto fariĝis simbolo kaj pilgrimejo.

Post lia morto, Trumpeldor fariĝis la simbolo de juda memdefendo. Lia memortago je la 11-a de Adar laŭ la juda kalendaro ankoraŭ estas observata en Israelo nuntempe. Liaj lastaj vortoj, "Ne gravas, estas bone morti por nia lando" (), fariĝis tre fama en Israelo. Idith Zertal, Israel's Holocaust And The Politics Of Nationhood, Cambridge University Press, 2005 p.14 Tamen, laŭ Amos Elon, ekzistas suspekto, ke ĉi tiuj vortoj estis nur bonintenca atribuo fare de liaj samtempuloj, ĉar Trumpeldor eldiris neciteblan ruslingvan malbenon en la momento de sia mortiga vundo.

Trumpeldor estis entombigita en la tombejo situanta inter Tel Hai kaj Kfar Giladi kune kun aliaj kamaradoj kiuj mortis tiun tagon, monumento nomita "Muĝanta Leono" estis tie starigita.

En 1923, La reviziisma cionisma movado nomis sian junulara organizaĵo Betar (akronimo de "Brit Josef Trumpeldor" (Unio de Josef Trumpeldor)) honore al Trumpeldor.

La urbo Qiryat Shmona ("Urbo de la Ok") estas nomita laŭ Trumpeldor kaj la aliaj sep viroj, kiuj mortis defendante Tel Chai. La strato ) en Tel-Avivo memorigas Joseph Trumpeldor, sur kiu strato ankaŭ troviĝas la tombejo Trumpeldor.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Homoj de la Rusa-japana milito
Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Rusiaj militistoj