Kalendaro de Pisa

La Pisa kalendaro, aŭ Pisa stilo de la Enkarniĝo, aŭ simple Pisa stilo, estis aparta tipo de kalendaro uzata en Piso kaj aliaj regionoj de la nuntempa Toskanujo ĝis la mezo de la 18-a jarcento, kiu igis la jaron komenciĝi la 25-an de marto (festo de la Anonco de Virgulino Maria laŭ la liturgia kalendaro), anticipante ĝian komencon je naŭ monatoj kaj sep tagoj kompare kun la "moderna stilo" aŭ "cirkumcida stilo", ankoraŭ uzata hodiaŭ, kiu indikas la 1-an de januaro kiel la unuan tagon de la jaro.

 Historio kaj priskribo 
Ĉi tiun specon de kalendaro oni ne konfuzu kun la "Florenca stilo de la Enkarniĝo", uzata en multaj mezepokaj italaj urboj kiel Florenco kaj Piaĉenco, kiuj ankaŭ indikis la 25-an de marto kiel la unuan tagon de la jaro, sed prokrastis ĝian komencon je du monatoj kaj dudek kvar tagoj kompare kun moderna uzado. La datoj esprimitaj laŭ la Pisa stilo kaj tiuj laŭ la Florenca stilo, en ambaŭ kazoj indikitaj en nuntempaj fontoj per la formulo "anno ab Incarnatione Domini", tial diferencis je ekzakte unu jaro.

Kelkaj ekzemploj: la 12-a de februaro 1346 (Moderna stilo) restis la 12-a de februaro 1346 laŭ la Pisa stilo, sed korespondis al la 12-a de februaro 1345 laŭ la Florenca stilo; la 22-a de oktobro 1408 (Moderna stilo) restis tia laŭ la Florenca stilo, sed fariĝis la 22-a de oktobro 1409 laŭ la Pisa stilo. Alivorte, en Florenco, la 25-a de marto markis la komencon de la jaro X, dum en Piso, ĝi finiĝis.

La Pisa Kalendaro estis definitive aboliciita, kune kun ĉiuj aliaj uzataj inter la "popoloj Tuŝaj", la 20-an de novembro 1749 per dekreto de la Grandduko Francisko Stefano de Loreno, per kiu oni ordonis, ke en la tuta Toskana teritorio la nova jaro komenciĝu la 1-an de januaro de la sekva jaro. La marmora plakedo kun la teksto de la grandduka dekreto troviĝas en la verando de la Palazzo Pretorio en Piso. 

 La sunhorloĝo 
alternative=|maldekstra|eta|246x246ra|La ora fenestro tra kiu la sunradio origine eniris
La komenco de la Pisa Jaro estas markita per sunhorloĝo. En antikvaj tempoj, sunradio eniris la Katedralon tra fenestro, nomata la Aurea, trafante areon proksime al la ĉefaltaro precize tagmeze. Kun la tempo, ĉi tiu horloĝo perdiĝis pro ampleksaj renovigoj en la 17-a jarcento .

La sunhorloĝo estis poste restaŭrita inter la 19-a kaj 20-a jarcentoj, uzante malsaman fenestron - la tiel nomatan Sammarchina, la plej malgrandan el la kvar rondaj truoj metitaj sub la kupolon, kiu prenas sian nomon de la koresponda pendolo, portanta la bildon de Sankta Marko – kaj establante kiel celon ovforman krampon metitan sur la apudan kolonon de la predikejo fare de Giovanni Pisano, rekunmetitan en 1926. La sunhorloĝo montriĝis malĝusta pro diversaj kialoj, inkluzive de la misagordo inter suna tagmezo kaj tiu donita de la horloĝo kaj la incidenco de la radio jam ne perpendikulara, sed oblikva.

Aliaj sunhorloĝoj supozeble troviĝis en aliaj sanktaj konstruaĵoj en la Alfea teritorio. La Baptejo mem estas konsiderata de multaj kiel grandega horloĝo: je astronomia tagmezo, la lumo de unu el la fenestroj trafas punkton sur la norda flanko, inter du tomboŝtonoj.

 La remalkovro kaj la nuna Piza Novjaro 
eta|La historia procesio ene de la Katedralo

 Remalkovro 
En la 1980-aj jaroj, danke al la studo kaj pasio pri Piso de samurbano Paolo Gianfaldoni, kiu, pelita de scivolemo pri pizaj aferoj, post serio da zorgemaj esploroj, verkis artikolon en 1982 publikigitan en la loka periodaĵo "Vita Nova" kaj poste, en 1983, alian en la ĉiutaga gazeto " La Nazione ", denove atentigante la tutan urbon pri la historia fakto de la tradicio nun forgesita dum jarcentoj, per kiu oni festis la komencon de la piza jaro.

Kelkajn jarojn poste, la Suda Parto de la Ludo sur la Ponto, gvidata de Umberto Moschini, oficiale lanĉis la festadojn de la evento, kaj tio daŭris danke al la klopodoj de la Asocio Amici del Gioco del Ponte (kiu pro tio ankoraŭ konservas sian rolon kiel kunordiga organo por la asocioj implikitaj en la kulturaj agadoj antaŭenigitaj dum la Pisa Novjaro). En 2000, la organizado de la festadoj estis konfidita al la Municipo kaj Provinco de Piso.

 Pisa Novjaro hodiaŭ 
Nuntempe, Novjaro jam ne estas vidata kiel oficiala dato, sed kiel historia kaj religia memorfesto, ĉar ĉi tiun datrevenon markas la Dianonco kaj la rilata ceremonio okazas en la Katedralo.

La eventon antaŭas historia parado kun figuroj el la Mara Respubliko, la Partioj de la Gioco del Ponte, diversaj historiaj grupoj, kaj la standardoj de la municipoj de la urbo kaj la ĉirkaŭa regiono. Ĝi estas festata per mallonga religia ceremonio, kiu finiĝas je la 12a horo precize, per la proklamo de la Pisa Novjaro fare de la Urbestro de Piso. La foresto de sunradio estas tradicie konsiderata malbona antaŭsigno. La ceremonio ne okazas en la maloftaj okazoj kiam Sankta Vendredo falas la 25an de marto.

En la lastaj jaroj, la festado estis emfazita en Piso kaj la ĉirkaŭa regiono, per la organizado de ekspozicioj, eventoj kaj spektakloj de diversaj specoj en la tagoj antaŭ Novjaro, kulminante en la nokto antaŭ Novjaro per la jarfina vespermanĝo en diversaj lokoj tra la urbo kaj la klasika artfajraĵekspozicio, ekigita de boatoj sur la Arno .
centra|eta|700x700ra|Pisa Novjaro 2019 en Piazza dei Cavalieri .

 Notoj 

 Bibliografio 


 Sergio Costanzo, Calendario pisano. The pisan calendar, Linee Infinite, 2018. ISBN 978-8862471893.

Kategorio:Kalendaro
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj