Senato de Irlando

La Seanad Éireann (prononcata [ ˈʃan̪əd̪ ˈeːɾʲən̪ ], signifante Senato de Irlando) estas la oficiala nomo de la supera ĉambro de la irlanda parlamento, la Oireachtas, la parlamento de la Respubliko Irlando. 

Ĝi estas ofte nomata la Seanad aŭ simple Senato kaj ĝiaj membroj estas konataj kiel senatanoj (, kaj en singularo: ). Male al la malsupera ĉambro, la Dáil Éireann, la Senato ne estas rekte elektita, sed konsistas el membroj, kiuj estas elektitaj aŭ nomumitaj diversmaniere. 

Ĝiaj povoj estas multe pli limigitaj ol tiuj de la Dáil; ekzemple, la Senato povas nur prokrasti leĝprojekton, sed ne malakcepti ĝin (do ne havas la kapablon de vetoo). Ĉiu leĝprojekto ne koncernanta impostadon, la buĝeton aŭ publikajn elspezojn ankaŭ povas esti redaktita en la Senato. 

La Senato kunvenas ĉe Leinster House en Dublino.

 Konsisto 
La Senato konsistas el sesdek membroj:

 Dek unu estas nomumitaj de la Ĉefministro (Taoiseach).
 Ses estas elektitaj de la irlandaj universitatoj (tri el ĉiu el la Nacia Universitato de Irlando (Kolegio Triunuo Dublino) kaj tri el la Universitato de Dublino).
 La cetero kvardek tri estas elektitaj de panelo de parlamentanoj, senatanoj kaj lokaj konsilianoj el kvin profesiaj grupoj: 
 Edukado, arto, irlanda lingvo, kulturo, literaturo
 Agrikulturo, brutbredado, fiŝkaptado
 Laborista klaso
 Industrio, komerco kaj financo
 Publika administrado kaj sociaj institucioj

Laŭ konstitucio, la Senata elekto devas okazi ne pli malfrue ol 90 tagojn post la elekto por la Ĉambro de Komunuloj. La elekto estas farata uzante la sistemon de Unuopa transdonebla voĉdono. Ĉiu, kiu rajtas kandidatiĝi por la Ĉambro de Komunuloj, povas fariĝi Senatano; tamen, membreco en la Ĉambro de Komunuloj malhelpas samtempan membrecon en la Senato.

La prezidanto de la senato estas la Cathaoirleach.

La vicgvidanto de la senato estas la Leas-Chathaoirleach.

 Historio 
La 4-an de oktobro 2013, irlandaj balotantoj voĉdonis en referendumo pri la ebla forigo de ĉi tiu institucio. La registaro de ĉefministro Enda Kenny subtenis la forigon, dum Fianna Fáil kontraŭis ĝin. Kontraŭe al balotenketoj kaj malalta partopreno de 39%, plimulto de 51,7% de balotantoj voĉdonis kontraŭ la forigo de la Senato.

 Aŭtoritato 
La aŭtoritato de Seanad Éireann estas loze bazita sur la brita Ĉambro de Lordoj. Ĝi estis establita kiel konsulta kaj revizia instanco. Kvankam leĝoj devas esti aprobitaj de la Seanad, ĝi ne havas veran potencon malhelpi la finfine aprobiĝon de leĝprojekto.

La konstitucio metas la sekvajn esprimojn por Seanad Éireann:

 Se leĝprojekto pasigita de la Dáil ne estas aprobita de la Seanad ene de naŭdek tagoj, la Dáil povas, post atendoperiodo de pliaj 180 tagoj, decidi ke la afero povas esti supozita kiel aprobita.
 Financaj decidoj, kiel ekzemple la buĝeto, povas esti supozitaj esti aprobitaj de la Seanad post 21 tagoj.
 En kazo de krizleĝo, la tempo, kiu devas pasi antaŭ ol la leĝprojekto povas esti supozita aprobita, povas esti mallongigita de la registaro kun la konsento de la prezidanto. Tio ne validas por konstituciaj amendoj.
 Ĉar la Taoiseach nomumas dek unu reprezentantojn, kaj la plejparto de la aliaj reprezentantoj estas elektitaj de politikistoj, la registaro preskaŭ ĉiam havos la subtenon de la plimulto en la Seanad.
 La Seanad rajtas decidi peti la Prezidanton nomumi Komitaton pri Privilegioj por ekzameni ĉu Leĝprojekto estas financa decido (kiu havas pli mallongan atendoperiodon ol aliaj aferoj) aŭ ne. La Prezidanto rajtas, se li deziras, malakcepti la establon de tia Komitato.
 Se plimulto de la membroj de la Seanad kaj almenaŭ unu-triono de la membroj de la Dáil subskribas deklaron, ke leĝprojekto havas "grandan nacian gravecon", la prezidanto povas rifuzi subskribi la leĝon ĝis ĝi estos pripensita en referendumo.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Gregory-metodo

 Eksteraj ligiloj 

 Raporto pri Reformo de la Seanad – Raporto de Seanad Éireann-Komitato pri Proceduro kaj Privilegioj-Subkomitato pri Seanad-Reformo, el la retejo de Oireachtas.

Kategorio:Naciaj superaj ĉambroj
Kategorio:Politiko de Irlando
Kategorio:Duĉambraj Parlamentoj