Montostrigeto

La Montostrigeto (Glaucidium gnoma) estas malgranda strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj. Ĝi estas indiĝena de okcidenta Nordameriko, nome en Meksiko, suda Arizono, kaj Nov-Meksiko.

Ekzistas nuna taksonomia debato pri ĝia klasifiko kiel sendependa specio aŭ subspecio de la Nordkalifornia strigeto. Simila plumarkoloro kaj malsamaj voĉaj ŝablonoj estas la ĉefaj trajtoj, kiuj instigas ĉi tiun konfuzon.

La Montostrigeto ĉasas malgrandajn mamulojn kaj insektojn dumtage de siaj altaj ripozejoj en pinaroj, je altitudoj de 1 500 ĝis 3 500 m. Reproduktado okazas post kiam la ino elektis la taŭgan kavaĵon por formi sian neston. La ina Montostrigeto demetas ovojn inter majo kaj junio. Strigetoj forlasas siajn nestojn 23-30 tagojn post eloviĝo. Kvankam la Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN) klasifikis ĉi tiun specion kiel malplej zorgigan, la pliiĝo de senarbarigo povus efiki la estontan populacion.

Taksonomio
La taksonomio de la genro de nanaj strigoj (Glaucidium), restas debatita inter taksonomiaj fakuloj. La Internacia Ornitologia Unio, konsideras la Montostrigeton (G. gnoma) aparta specio el la Nordkalifornia strigeto (G. californicum). Dume, la Usona Ornitologia Societo kunigis la Montostrigeton, la Gvatemalan (G. cobanense), la Sudkalifornian strigeton (G. hoskinsi) kaj la Nordkalifornian strigeton, kiel la sama specio (samspecia) kaj klasigas ĉiujn el ili kiel G. gnoma kaj kategoriigas ilin en respektivaj subspecioj. Tiu komplekso de nordaj strigetoj havas teritorion el Nordameriko ĝis Centrameriko. Tamen, individuoj loĝas en tiuj regionoj montrante unikajn voĉomodelojn, indikantajn diferencajn speciojn kaj populacidistribuadon. Kvankam necesas plua esplorado, genetika sekvenco bazita sur citokromo b kaj nukleaj markiloj sugestas ke G. gnoma kaj G. californicum ne estas samspeciaj.

 Aspekto 
La plenkreska Montostrigeto longas proksimume 15–17 cm. Maskloj pezas de 48 ĝis 54 g; tamen, inversa seksa dimorfismo indikas, ke plenkreskaj inoj pezas pli multe, atingante 60 ĝis 73 g. La flugillongo de masklo estas 86–89 mm kaj tiu de ino estas 87–98 mm, dum la vosto de ambaŭ seksoj povas atingi 61–66 mm.

La koloro de la plumaro de plenkreskulo estas simila al tiu de plimulto de nanaj strigoj. La brusto kaj gorĝo estas blankaj, dum la vizaĝo estas pli malhelbruna. La koloro de la vizaĝdisko estas pala brunruĝa (ruĝecbruna), enhavanta kremkolorajn makulojn. Krome, iliaj brovoj estas maldikaj kaj blankaj. La kapo, kolo, flugiloj kaj vosto havas palan ruĝbrunan bazan koloron, kun kremkolora makula padrono. La ekstero de la vosto havas 5 ĝis 6 alternajn bendojn de blanka kaj ruĝbruna koloroj. Videblaj sur la malsupra flanko de la vosto estas 3 ĝis 4 alternaj strioj. La brusto kaj malsupra flanko estas blankaj kun vertikalaj, rompitaj ruĝbrunaj strioj. La koloro de la irisoj estas flava, simila al la koloro de la piedoj kaj beko.

La plumaro de idoj konsistas el blankeca denaska lanugo. Post kelkaj semajnoj, ilia dua tavolo de lanugo komencas aperi. La juna plumaro similas al tiu de la plenkreska nana strigo. Tamen, la krono (supro de la kapo) estas griza, kun minimumaj makuloj sur la frunto. Krome, la brovoj estas blankaj, pli dikaj kaj pli elstaraj ol tiuj de plenkreskulo.

 Vida identigo 
La individuoj ene de la komplekso de la norda strigeto, kvankam similaj, ĉiu havas siajn proprajn karakterizaĵojn uzatajn por identigo. La Montostrigeto estas malgranda, kun mallonga vosto kaj iomete pintaj flugilpintoj, kompare kun la Nordkalifornia strigeto, kiu estas pli granda laŭ staturo kun rondetaj flugilpintoj kaj pli longa vosto. La Gvatemala strigeto distingiĝas per sia vigla ruĝecbruna plumaro kaj blankaj centraj vostostrioj ĉirkaŭataj de malhela bordo. Ankaŭ la Sudkalifornia strigeto estas malgranda laŭ grandeco, simile al la Montostrigeto: tamen, ĝi havas rondetajn flugilpintojn kiel tiuj de la Nordkalifornia strigeto. Krome, ĝia gorĝo estas blanka.

 Habitato kaj distribuado 
La Montostrigeto loĝas en tropikaj kaj subtropikaj arbaroj de kverko, pino kaj ĉiamverdaj arboj; situantaj en monta tereno je altitudoj de 1 500 ĝis 3 500 m. Arbaroj ĉefe konsistantaj el ponderosaj pinoj estas preferataj, ĉar la reduktita arbara subvegetaĵo faciligas iliajn ĉaskondutojn.

La specio estas distribuita de suda Arizono kaj Nov-Meksiko ĝis Oaxaca en suda Meksiko.

 Kutimaro 
Individuoj ene de la komplekso de la norda strigeto montras similajn kondutojn; ili estas konataj kiel agresemaj kaj relative nesociaj kompare kun aliaj strigospecioj. Ili preferas vivi solaj, kiam ili ne partoprenas en reproduktaj paroj.

 Voĉo 
Ekzistas limigitaj informoj pri specifaj laŭsezonaj krioj aŭ kantoj, rilataj al la Montostrigeto. Tamen, oni sugestas, ke voĉa konduto observita ĉe la Paserstrigo (G. passerinum) povas esti aplikita al la aliaj specioj de nanaj strigoj. Nanaj strigoj de Brita Kolumbio ĝis Kalifornio havas malrapidan unuopan ululadon, kompare kun nanaj strigoj en suda Brita Kolumbio, kiuj havas malrapidan duoblan ululadon. Individuoj en la interna Usono ĝis Arizono havas rapidan unuopan ululadon, kaj rapida duobla ululado povas esti aŭdita de suda Arizono ĝis suda Meksiko.

Voĉoj konsistas el du kategorioj, primaraj kaj sekundaraj. Teritoriaj vokoj estas konsiderataj primaraj kaj konsistas el eĥita unuopa kaj/aŭ duobla "huado/tuado", kiu povas esti aŭdita proksime al sunleviĝo kaj post sunsubiro dum la tuta jaro. Ĉi tiuj vokoj povas esti aŭditaj pli ofte printempe kaj aŭtune. Krome, dum la nesta sezono, la masklo vokas antaŭen per mallaŭta huado, kiam ĝi alproksimiĝas al la nesta kavaĵo kun manĝaĵo. La ino havas similan sed rompitan vokon, kiun ŝi uzas por komuniki kun la masklo kaj kiam ĝi estas en danĝero. Formo de duetado povas esti aŭdita, en kiu la masklo huados unue kaj la ino respondos per pli malalta tono. La sekundara voko estas kanto de kreskanta tonalto, kiu konsistas el 11 huadoj. Ĉi tiu voko povas esti aŭdita de kaj maskloj kaj inoj, dum la tuta jaro. Krome, ĝi estas pli ofta dum aŭtuno, kiam ili protektas sian teritorion kaj kuraĝigas siajn idojn forlasi la neston.

 Manĝado 
La dieto de la Montostrigeto konsistas el la jenaj: insektoj, ortopteroj (griloj, akridoj), skaraboj, malgrandaj mamuloj (ronĝuloj) kaj reptilioj. Ilia dieto konsistas el granda parto de kantobirdoj inkluzive de la amerikaj ruĝgorĝuloj kaj pli grandaj specioj.

Nanaj strigoj havas sufiĉe unikan manĝkutimon, ĉar ili povas sinsekve konsumi predon kap-unue. Tamen, kiam ili konsumas serpentojn, ili faras tion vosto-unue. Ili havas tre rapidan metabolon kaj postulas konstantan manĝaĵprovizon. Tiu nana strigo similas al ĉiuj aliaj strigoj, ĉar al ĝi mankas kropo kaj ĝi havas malefikan stomakan digestadon. Tio malhelpas ĝian kapablon digesti ostojn, tiel kaŭzante la formadon kaj regurgitadon de vombuletoj.

Tiu nana strigo estas tagema ĉasisto, sed ankaŭ estas konata pro ĉasado ĉirkaŭ tagiĝo kaj krepusko. Interese, dumfluge, la flugiloj de la nana strigo faras bruon, male al aliaj strigospecioj, kiuj estas silentaj flugantoj. Dum sidado sur alta branĉo, ĝi serĉas predon, kaj post kiam ĝi estas trovita, tiu nana strigo plonĝas al la tero por kapti ĝin. Estas grave rimarki, ke se la provo malsukcesas, la strigo tuj serĉas novajn ĉasejojn. La kialo de ĉi tiu konduto estas, ke la nana strigo estas ofte ĉikanata de kantobirdoj. Ĉi tio estas formo de defendo, laŭ kiu pluraj kantobirdoj svarmas predanton, devigante ilin forlasi la areon.

 Movoj 
Tiu specio estas ĉefe sidlokema, ĉar ili ne migras.La pli nordaj nanaj strigoj havas limigitan vintran migradon, descendante de montregionoj al pli proksimaj malaltebenaĵoj.

 Reproduktado 
Malmulte oni observis pri la socia konduto kaj reproduktado de la Montostrigeto. Datumoj haveblas pri la eŭrazia Paserstrigo, kiujn oni povas ĝeneraligi kaj apliki al la komplekso de la norda strigeto. Seksa matureco povas komenciĝi je 5 monatoj, sekvata de reproduktado je la aĝo de 1 jaro. Nanaj strigoj formas monogamajn parojn, kutime daŭrante dum unu reprodukta sezono. Tamen, paro povus reveni al la sama nestoloko dum ĝis kvar jaroj. La masklo montras aminduman konduton per serio de konstantaj huadoj dum saltado de branĉo al branĉo ene de postulita teritorio. Komence, ambaŭ seksoj montras heziton kaj agreson unu kontraŭ la alia. Dueta kantado malpliiĝas kiam la masklo montras nestokonduton. Nestoj formiĝas aŭ en kavaj arbokavaĵoj aŭ en pego-truoj. Post kiam la masklo trovas eblan neston, li flugos en ĝin kaj informos la inon per sia voko, por ke ŝi povu inspekti ĝin. La ino elektos la idealan kavaĵon kaj komencos purigi ĝin; kopulacio okazos baldaŭ poste.

Montaj strigoj demetas ovojn inter la 19-a de majo kaj la 14-a de junio. La ovodemetado varias de 2 ĝis 4 blankaj ovoj, kiuj estas demetitaj ĉe la bazo de la nesto. La ino komencas la ĉirkaŭ 28-tagan kovadon, post kiam ĉiuj ovoj estas demetitaj. Tio klarigus kial la idoj eloviĝas ene de mallonga periodo unu de la alia. Oni supozas, ke la monta nana strigo montras similan manĝokonduton al tiu de la eŭrazia nana strigo. Post kiam okazis eloviĝo, la maskla monta nana strigo provizas pli da manĝaĵo al la ino. Ĉirkaŭ 14 tagojn post eloviĝo, la nestobirdoj atingis ĉirkaŭ 60% de sia matura pezo. Oni observis ĉe pluraj specioj de nanaj strigoj, ke, ene de monato post eloviĝo, 23-30 tagojn, la junuloj kapablas flugi kaj forlasas siajn nestojn. La gepatra paro restos proksime al la nesto kaj provizos protekton dum pli ol 20-30 pliaj tagoj.

 Plumaranĝado 
La praktiko de purigado (plumaranĝado) estas montrita ĉe ĉiuj strigaj specioj. Ili purigas siajn plumojn kaj forigas fremdajn restaĵojn per zorgema pasado de la plumo tra sia parte malfermita beko. Akvorezisteco de plumoj akiriĝas per uzado de ilia beko por disvastigi la oleon de ilia uropiga glando. Ĉi tiu glando situas sur la ekstera flanko de la korpo, ĉe la komenco de la vosto. Vizaĝajn plumojn eltenas la strigo per siaj ungegoj. Ene de reproduktaj paroj, reciproka purigado (t.e., ambaŭ strigoj purigas unu la alian) estis observita ankaŭ ĉe membroj de la komplekso de la norda nana strigo.

 Konservado 
Laŭ la Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN) la Montostrigeto estas kategoriigita kiel malplej zorgiga specio. Tamen, oni suspektas, ke la specio malpliiĝas en populacio pro habitatoperdo, pro senarbarigo kaj fragmentiĝo.

 Referencoj 

 Field Guide to the Birds of North America. National Geographic. .
 Josep del Hoyo, ed. Handbook of the Birds of the World Vol 5. .
 David Allen Sibley. The Sibley Guide to Birds. National Audubon Society. .

 Eksteraj ligiloj 




 voĉo de Montostrigeto
 International Ornithologists' Union, taksonomia listo
 American Ornithological Society, taksonomia listo

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Norda Ameriko
Kategorio:Birdoj de Meksiko