Dagoberto la 2-a

Dagoberto la 2-a estis kanonizita martiro kaj merovida reĝo de la frankoj kiu regis Aŭstrazion inter 676 kaj 679.  Dagoberto estis filo de Sigeberto la 3-a kaj lia edzino Ŝimneŝilda (654-675).

Neniu nuntempa teksto rakontanta la historion de la merovidoj mencias la regadon de Dagoberto, kiun oni devas rekonstrui el pluraj malsamaj fontoj. Post la morto de sia patro en 656, li estis senigita je la heredo kaj ekzilita al Irlando por vivi kiel monaĥo. Lia reveno al Aŭstrazio estis aranĝita de Vilfrido, Episkopo de Jorko.

Li supreniris la tronon dum turbula periodo kaŭzita de la murdo de Ĉilderiko la 2-a, en 675. Dum sia mallonga regado, li militis kontraŭ Neŭstrio, subskribis packontrakton kun la lombarda regno en Italio, kaj stampis la lastajn merovidajn ormonerojn.

La Vita sancti Wilfrithi, libro verkita preskaŭ tiuepoke, prezentas Dagoberton kiel tiranon, kiu malamikiĝis kun la episkopoj kaj trudis novajn impostojn. Li estis murdita pro konspiro de la nobelaro, kaj lia kuzo, Teodoriko la 3-a, Reĝo de Neŭstrio, kontraŭ kiu li jam militis, sukcedis lin.

Biografio
Naskiĝo kaj Ekzilo
Dagoberto estis la filo de Sigeberto la 3-a kaj lia edzino Ŝimneŝilda. Li estis nomita laŭ sia avo, Dagoberto la 1-a.

Laŭ la "Liber historiæ Francorum", ĉirkaŭ 650, reĝo Sigeberto, tiam seninfana, adoptis Ĉildeberton, la filon de sia urbestro de la palaco, Grimoaldo, kaj faris lin heredanto de sia regno. Ĉirkaŭ 652, post la naskiĝo de Dagoberto, Sigeberto rompis sian testamenton kaj nomis sian filon sia sola heredanto.

En 656, reĝo Sigeberto estis murdita. La urbestro de la palaco de Aŭstrazio, Grimoaldo, tiam tonsurigis la junan Dagoberton, tiel senigante lin je liaj rajtoj al la reĝa sinsekvo, kaj poste ekzilis lin. Li konfidis Didon, episkopon de Poitiers (628-673), la mision preni lin al la monaĥejo en Irlando. Grimoaldo tiam disvastigis la onidiron pri la morto de Dagoberto kaj surtronigis Ĉildeberton.

Neniu tiutempa fonto priskribas la restadon de Dagoberto en Irlando. Mervyn Archdall (1723-1791), antikvaĵisto de la 18-a jarcento, estis la unua, kiu asociis Dagoberton kun specifa loko en Irlando. Li skribis, ke loka parola tradicio, kiu tiam disvastiĝis, lokigis Dagoberton en la monaĥejo de Slane, fakto akceptita de iuj modernaj akademiuloj.

Grimoaldo estis murdita en 657. Post la morto de Dagoberto, en 662, la dua filo de reĝo Klodvigo la 2-a, Ĉilderiko la 2-a, ankoraŭ neplenaĝulo, estis surtronigita de Aŭstrazio. Ĉilderiko edziĝis al Biliŝilda (630-675), la fratino de Dagoberto, kaj estis metita sub la regentecon de Ŝimneŝilda (m. 675). Ĉilderiko estis murdita en 675 kune kun sia edzino kaj filo.

La murdo de Ĉilderiko donis la ŝancon por lia reveno, sed ĝia tuja rezulto estis civita milito. La antaŭa urbestro de la palaco, Ebroino, deklaris Klodvigon, filon de reĝo Klotaro la 3-a de Neŭstrio, reĝo de Aŭstrazio, dum la tria filo de Klodvigo la 2-a, Teodoriko la 3-a, estis metita sur la neŭstrian tronon fare de Leodegaro, episkopo de Autun. Post la kapto de Leodegaro, Ebroino forlasis Klodvigon favore al Teodoriko, tiel perdante siajn aŭstraziajn aliancanojn. En ĉi tiu situacio, Dagoberto estis revokita el ekzilo.
eta|maldekstre|350px|Ikonografia bildo de Dagoberto la 2-a.

Surtronigo
Dum la "Liber historiæ Francorum" estas la sola fonto priskribanta la cirkonstancojn de la ekzilo de Dagoberto, la "Vita sancti Wilfrithi" estas la sola, kiu mencias lian revenon. Ĉi tiu biografio de la angla episkopo Vilfrido estis verkita en la fruaj jardekoj de la 8-a jarcento fare de Stefano de Ripon.

Laŭ Stefano, Dagoberto estis ekzilita en Irlandon "en sia junaĝo", kaj kiam liaj amikoj kaj parencoj eksciis, ke li ankoraŭ estis vivanta, ili petis Vilfridon preni lin al Anglio kaj poste sendi lin al Aŭstrazio. Vilfrido ekipis Dagoberton per trupoj por helpi lin establi sian novnaskitan potencon.

La "Vita sancti Wilfrithi" ne specifas, kiu respondecis pri la revoko de Dagoberto, nur ke ĝi implikis "amikojn" (amici) kaj "parencojn" (proximi). Eblas, ke la parencoj estis flanke de lia patrino. Ne ekzistas konsento pri la identeco de la amikoj, eble Vulfoaldo, la urbestro de la palaco sub Ĉilderiko la 2-a, aŭ Pepino kaj Marteno, kiuj ascendis al la povo, laŭ la "Liber historiæ Francorum", post "la morto de la reĝoj", eble en 675, aŭ eĉ Ultano, abato de Preĝejo de Sankta Maŭro de Foseo, kiu mem estis irlandano kaj havis konektojn kun Irlando.

La dato de la surtronigo de Dagoberto ne estas konata kun certeco. Ĉilderiko la 2-a estis murdita en 675 kaj Klodvigo la 3-a estis detronigita en 676, kiam Dagoberto ekregis, ĉu inter la 2-a de aprilo kaj la 30-a de junio 676, laŭ Richard Gerberding, aŭ ĉirkaŭ julio 676 laŭ Paul Fouracre. La regado de Dagoberto estas malbone dokumentita. La "Liber historiæ Francorum", kiu adoptas neŭstrian perspektivon, ne plu mencias lin post priskribo de lia ekzilo.

Gerberding diras pri ĝia aŭtoro: "Aŭ li ne kredis, ke Dagoberto revenis por fariĝi reĝo, aŭ li ne volis, ke ni sciu." Fouracre sugestas, ke li ne konsideris Dagoberton legitima reĝo, ĉu ĉar li ne estis elektita kun la subteno de la neŭstrianoj, ĉu ĉar li estis konsiderata fremdulo post sia longa ekzilo.
eta|dekstre|400px|Novromaneskaj vitraloj de la kapelo Sankta Leono, en Eguisheim, prezentantaj Sanktan Leonon kaj Sanktan Dagoberton.
Milito inter Neŭstrio kaj Aŭstrazio
Nur unu verko de la 7-a jarcento, la Vita Sadalbergae abbatissae Laudunensis (680-700), mallonge mencias la regadon de Dagoberto. Ĝi deklaras, ke la abatino Salaberga movis sian monaĥejon de la periferio de Langres al la urbo Laono pro antaŭsentoj, kiuj poste pruviĝis precizaj pro "lastatempaj bataladoj inter la reĝoj Dagoberto kaj Teodoriko."

Ĉi tiu estas la sola mencio pri milito inter Dagoberto kaj lia kuzo, Teodoriko la 3-a. Ĝi atestas pri la persista malamikeco inter Ebroino kaj la aŭstrazianoj, kvankam ĝi eble originis kiel limkonflikto en Ĉampanjo.

La fakto, ke la milito okazis en la koro de Burgonjo, kiu estis sub neŭstria regado, sugestas, ke Dagoberto havis la iniciaton dum kelka tempo. Eble dum ĉi tiu konflikto la aŭstrazianoj, gvidataj de Pepino kaj Marteno, ribelis. Tamen, Teodoriko la 3-a kaj Ebroino venkis ilin ĉe la Batalo de Bois-du-Fays, kio rezultigis la morton de Marteno.

Kvankam ĉi tiu batalo povus esti okazinta post la morto de Dagoberto, estas pli probable, ke ĝi okazis en septembro 679, kiam Dagoberto ankoraŭ vivis kaj povis kolekti trupojn. La milito menciita en la Vita, tamen, ne povas esti precize datita. Ĝi eble finiĝis jam en septembro 677.

La detruo post nedecida batalo inter la Neŭstrianoj kaj Aŭstrazioj okazis ĉirkaŭ Langres kaj Chaumont, ĉirkaŭ la 15-a de septembro 677. La diocezoj de Châlons-sur-Marne kaj Langres estis en la centro de la batalado kaj, kvankam laŭleĝe Neŭstriaj, ili estis parte okupitaj de Aŭstrazio, kiu subskribis packontrakton kun Neŭstrio post ĉi tiuj limdisputoj.

Ekstera politiko, Reĝa Ĉarto kaj moneraro
En 676, Dagoberto subskribis packontrakton kun la Lombardoj. Ĉi tiu evento povas esti precize datita ĉar la sola alia fonto, la "Historia Langobardorum", verkita de Paŭlo Diakono fine de la 8-a jarcento, mencias la aperon de kometo en aŭgusto de la sama jaro.

Ĉi tiu kometo estis vaste raportita tra la mondo, de Irlando ĝis Japanio. Paŭlo, tamen, erare metas la pakton dum la regado de la lombarda reĝo Grimoaldo, kiu mortis en 671, eĉ antaŭ ol Dagoberto esti reveninta el Irlando. La lombarda reĝo dum la tempo de la kometo estis fakte Pertaro.

La sola aŭtentika ĉarto de Dagoberto, kiu postvivis, konfirmas la posedaĵojn de la monaĥejo Stavelot-Malmedy. En ĉi tiu ĉarto, Dagoberto mencias donacojn faritajn de sia patro, sed ne mencias, ke la monaĥejon fondis Grimoaldo, la viro, kiu ekzilis lin.

Dum sia regado, Dagoberto eldonis la lastajn merovidajn ormonerojn, ĉar oro sur moneroj malaperis post la morto de Ĉilderiko la 2-a, en 675. Lia ora tremiso ("monero") rompis kun la malnova franka stilo kaj kopiis la krucon apogita sur tri ŝtupoj de la bizancaj solidoj. Dagoberto ankaŭ estis la lasta reĝo, kies nomo moneroj estis produktitaj en Marsejlo.

La signifa reĝa monero de Marsejlo, kiu daŭris de 613 ĝis 679, ĉiam estis farita en la nomo de la reĝo, tio kio estis nekutima, ĉar frankaj moneroj ĝenerale portas nur la nomojn de la monigisto kaj la produkto-lokon.

Fino de la Regado kaj Morto
En 679, vojaĝante al Romo por ĉeesti koncilion, Vilfrido engastiĝis ĉe la kortego de Dagoberto, kiu estis dankema al li pro faciligado de sia reveno el Irlando. Dagoberto proponis al li la diocezon de Strasburgo, kiun la "Vita sancti Wilfrithi" priskribas kiel "la ĉefan episkopejon de lia regno", sed Vilfrido rifuzis. Dagoberto provizis lin per armiloj kaj kunuloj por la resto de lia vojaĝo al Romo. En Italio, Vilfrido restis iom da tempo ĉe la kortego de Pertaro, la lombarda reĝo kaj nova aliancano de Dagoberto.
xx3
Fine de 679, baldaŭ post la vizito de Vilfrido, Dagoberto estis murdita. La "Vita sancti Wilfrithi" asertas, ke ĉi tiun murdon estis planita de "perfidaj dukoj" kun la aprobo de la episkopoj. Laŭ la "Vita Dagoberti", pli posta fonto verkita fine de la 9-a jarcento, li estis murdita proksime de Mozio, en la arbaro Woëvre, post embusko fare de Ebroino kaj la rapida ekzekuto de lia baptofilo. La tradicia dato de lia morto, la 23-a de decembro, ankaŭ baziĝas sur pli postaj sed vaste akceptitaj fontoj.

Post la morto de Dagoberto, Ebroino sukcesis etendi la aŭtoritaton de Teoderiko la 3-a super Aŭstrazio. Dum sia revenvojaĝo tra Aŭstrazio, en 680, Vilfrido estis arestita de la Neŭstrianoj de Ebroino, kiuj akuzis lin pri organizado de la reveno de Dagoberto. Laŭ la "Vita", Dagoberto estis "detruanto de urboj, malestimante la konsilojn de la magnatoj, subpremante la popolon per impostoj, [...] malestimante la preĝejojn de Dio kaj iliajn episkopojn." Eblas, ke la referenco al la detruo de urboj aludas al la nekapablo de Dagoberto protekti ilin kiam Ebroino ruinigis la landon post sia venko ĉe Bois-du-Fays.

Adorado
La "Vita sancti Wilfrithi" estas la sola fonto, kiu rakontas pri la murdo de Dagoberto, sed ĝin konfirmas la fakto, ke li estis adorata kiel martiro en la regiono de la Ardenoj antaŭ la fino de la 9-a jarcento.

La tomboloko de Dagoberto estas la temo de konfliktaj raportoj. Laŭ la Vivo de Episkopo Ouen, verkita komence de la 8-a jarcento, Dagoberto estis entombigita en la Preĝejo de Sankta Petro, en Rueno kune kun sia antaŭulo, Ĉilderiko la 2-a, Biliŝilda, la edzino de Ĉilderiko, kaj ilia beba filo, ankaŭ nomita Dagoberto. Ĉi tiu fonto mencias "Dagoberton, kiun Grimoaldo tonsurigis" sen mencii lian ekzilon, revenon aŭ regadon.

La "Vita Dagoberti", aliflanke, indikas, ke Dagoberto estis entombigita en Stenay en la preĝejo dediĉita al Sankta Remiĝo. Ĉi tio ne estas neverŝajna, ĉar Stenay situis en la centro de Aŭstrazio. Tamen, la fonto datiĝas de la 890-aj jaroj kaj konfuzas Dagoberton la 2-an kun Dagoberto la 3-a (711–715), kiu mortis pri malsano.

Loka tradicio rakontas, ke en 872, infano malkovris la funebran surskribon de reĝo Dagoberto ene de la altaro de la preĝejo de Sankta Remiĝo, en Stenay. Reĝo Karlo la 2-a la Kalva estis informita pri ĉi tiu malkovro. Li tiam elfosigis la korpon, trovitan apud la surskribo, kaj metis ĝin sur la altaron de la preĝejo en la palaco de Douzy por adorado. La 10-an de septembro 872, en ĉeesto de la reĝo, Hinkmar de Reims, Bernard de Verdun, kaj aliaj episkopoj procedis al la elterigo de la restaĵoj de Dagoberto al la altaroj. La preĝejo en Stenay estis renomita "Preĝejo de Sankta Dagoberto".

La kulto al Dagoberto estis tiel revivigita de Karlo la Kalva, kiu translokigis liajn restaĵojn al la baziliko speciale konstruita en Stenay kaj dotita per siaj propraj kanonikoj. La datigo sugestas, ke Karlo provis establi sin en ĉi tiu parto de Lotaringio, kiun li akiris nur en 870 per la Traktato de Meerssen. La translokigo de la restaĵoj estas menciita en la "Vita Dagoberti" kaj en ĉarto konservita en la kartularo de la Abatejo de Gorzo, kiu provizas la daton.

La dotigo de la Baziliko de Sankta Dagoberto estas konata per ĉarto de 1124, ankaŭ en la kartularo de Gorze. La fondaĵo transiris al Beatrica, edzino de Godfredo, Duko de la Malsupra Lotaringio, kiu testamentis ĝin en 1069 al la Abatejo de Gorzo. Ĉar la kanonikuloj fariĝis pli malstriktaj en siaj devoj, la monaĥoj establis tie benediktan priorejon.

Dagoberto estas festata la 23-an de decembro. Ĉi tiu tago estas indikita en la "Vita Dagoberti", en la nun perdita kalendaro de sanktuloj kompilita por Emma de Italio, ​​edzino de la reĝo Lotario (954-986), kaj en la "auctaria" (aŭktarioj: lokaj raportoj) al la martirologio de Uzuardo pri la regiono de la nuna Belgio. Unu aŭktario, tamen, metas ĉi tiun daton la 11-an de septembro. Lieĝa manuskripto de la martirologio de Adono de Vienne ankaŭ metas la morton de Dagoberto la 23-an de decembro.

La festo de Dagoberto neniam estis vaste disvastiĝinta ekster Stenay. Ĝi estas ĝenerale asociita kun lokoj ligitaj al Dagoberto la 1-a. Ĝi ankoraŭ estis festata en Verdun en la 16-a jarcento. La priorejo de Stenay ne plu ekzistas ekde 1580 kaj ree en 1591, kaj ĝiaj konstruaĵoj estis traserĉitaj de la hugenotoj. La restaĵoj de Dagoberto estis disigitaj, kelkaj estis trovitaj en Sankta Gislano.

Genealogiaj hipotezoj
Laŭ la "Vita Arbogasti" (Arbogasto, episkopo de Strasburgo) Vita Sancti Arbogasti episcopi Argentinensis en Acta Sanctorum, datita al la 10-a jarcento, Dagoberto la 2-a edziĝis al la saksulino nomita Matilda de Aŭstrazio ("Maĥtildis") (655-675) dum sia ekzilo en Irlando. Ili havis kvar filinojn: Adela, Irmina, Rothilda kaj Ragnetruda. Li ankaŭ supozeble havis filon, Sigeberton, kiu mortis en ĉasakcidento kaj estis mirakle revivigita de Sankta Arbogasto, episkopo de Strasburgo, kaj proksima amiko de Dagoberto.

Ĉi tiu rakonto, tamen, estas pridubinda pro sia malfrua dato kaj povus esti klarigita aŭ per konfuzo kun Nantilda ("Nanthildis") (610-642), edzino de Dagoberto la 1-a, aŭ per aludo al reĝino Matilda, patrino de la imperiestro Otono la 1-a, samtempulo de la aŭtoro de la "Vita Arbogasti".

Laŭ la Sekretaj Dosieroj de Henri Lobineau kaj aliaj pseŭdohistoriaj dokumentoj, Sigeberto la 4-a (676-758) estis filo de Dagoberto la 2-a, kiu, post la murdo de sia patro, estis savita de sia fratino Irmina (670-708) kaj prenita unue al la monaĥejo de Oeren, poste al la domajno de sia patrino, la visigota princino Giselle de Razès (653-676), en Ren-le-ŝatoo.

Oni diras, ke li alvenis en Langvedokon en 681 kaj, iam, li adoptis aŭ heredis la titolojn de sia onklo, Duko de Razeo kaj Grafo de Rhedae. Oni ankaŭ diras, ke li adoptis la kromnomon "Plant-Ard" (esprimo el la malnova franka lingvo signifanta "fajra ido"). Sub ĉi tiu nomo, kaj kun la titoloj akiritaj de sia onklo, oni diras, ke li eternigis sian devenon.

Tiele, li iĝos la patro de Sigeberto la 5-a (696-765), la prapatro de la Vilhelmidoj kaj la domoj de Ŝâtiono kaj Luzinjano.

Ĵurnalistoj, esploristoj kaj historiistoj, kiuj ekzamenis ĉi tiujn dokumentojn kaj rivelis la trompon pri la Priorejo de Siono, asertas, ke la "Sekretaj Dosieroj de Henri Lobineau" kaj la fikcia biografio de Sigeberto la 4-a estis inventitaj de Petro Plantardo, helpate de lia amiko Philippe de Chérisey, por subteni lian falsan aserton, ke li estis posteulo de la merovida dinastio per ĉi tiu figuro.

En 1990, Plantardo ŝanĝis sian rakonton, asertante, ke li devenas nur de pli juna branĉo de la linio de Dagoberto, samtempe asertante, ke la rekta posteulo estis Oto de Habsburg-Lorraine, kiu, laŭ Plantardo, devenas de Sigeberto la 1-a Knights Templars at the Priory of Sion — filo de la grafo Bera la 2-a kaj nepo de Vambo (633-688)—, kiu edziĝis kun Magdala, nepino de Dagoberto la 2-a. Pierre Plantard fine konfesis en 1993, dum la "Afero Pelat", esti la fonto de la multaj fikciaj dokumentoj.Ĉi-artikolo estis tradukita el la franca Vikipedio.

 Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj en 652
Kategorio:Mortintoj en 679
Kategorio:Naskiĝintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Kategorio:Mortintoj en Francio
Kategorio:Francaj regantoj
Kategorio:Francaj militistoj
Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Mortintoj la 23-an de decembro