Mizraĥi Tutmonda Movado

La Mizraĥi (mizˈʀaχi], hebrea המזרח"י ha- M i S R a Ĥ"I, akronimo – rekonebla per la signo Gerschajim ‹"› (citilo) inter la antaŭlasta kaj lasta litero – de M erkaz R ū ĥ an ī (, signifante 'Spirita Centro') aŭ Mizraĥ ("Oriento", tiutempe kontraste al la sekulara Okcidento)) estas ortodoksa juda religia cionisma movado. Ĝi estis fondita la 5-an de marto 1902 en Vilno fare de Rabeno Isaac Jacob Reines (1839–1915). Ĝia moto estas "la Lando de Israelo por la popolo de Israelo surbaze de la Torao de Israelo". 

La akronimo ha-MiSRaCh"I ( [hamizˈʀaχi] ) estas, krom la silabakcento, simila al la adjektivo ha-Misrachi ( [hamizʀaˈχi],הַמִּזְרָחִי 'la Orientano/Orientulo'), sed ne konfuzu ĝin kun ĉi tiu termino, kiu ankaŭ priskribas membron de la Mizraĥoj, la etno de orientaj judoj. 

 Establo 
Naciaj Mizrachi-organizoj en germanlingvaj landoj ekzistas en Munkeno, Vieno, kaj Zuriko. Mizrachi Vieno havas sian ĉefsidejon en la Mizrachi-Domo sur Judenplatz. Bnei Akiva, fondita en Jerusalemo en 1929, estas la junulara organizo de Mizrachi. En Israelo, la Mizrachi-movado de la lando nomiĝas .

Antaŭ la establo de la Ŝtato de Israelo en 1948, la partio ludis gravan rolon en la establado de reto de religiaj lernejoj, kiuj ankoraŭ ekzistas nuntempe. La partio kandidatiĝis por la Unua Knesset kiel parto de la Unuiĝinta Religia Fronto. En la elektoj de 1951, la partio kandidatiĝis sendepende.

 Priskribo 
Religia cionismo, kontraste al politika cionismo de Herzel, klopodas ne nur revenigi la popolon de Izraelo al ilia lando sed ankaŭ al ilia Torao. Pli specife, TutMonda Mizrachi kredas, ke la Torao devas esti en la centro de Cionismo kaj ankaŭ vidas judan naciismon kiel rimedon al religiaj celoj. La Mizrachi Partio estis la unua oficiala religia cionisma politika partio, kaj fondis la Ministerion pri Religiaj Aferoj de Israelo, kaj trudis leĝojn, kiuj devigas la observadon de Kuŝrut kaj Ŝabato en ĉiuj laborejoj.

Inter ĝiaj gvidantoj tra la jaroj estis rabenoj Meir Bar-Ilan, Yehuda Leib Maimon, kaj Yosef Dov Soloveitchik .

 Politiko 
Post la fondo de la Ŝtato Israelo, la du Mizrahi-partioj eniris koalicion kun la sekulara kaj maldekstra-cionisma Mapai de David Ben-Gurion kaj, interalie, antaŭenigis la establon de Ministerio pri Religiaj Aferoj. La partioj, HaPo'el haMizrahi kaj HaMizrahi, kunfandiĝis en 1956 por formi la nacian religian partion Mafdal. La posteulo de Mafdal, HaBajit haYehudi, kunfandiĝis en Mafdal - HaTzionut HaDatit en 2023.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Tutmonda Mizrachi Movado
 Mizrachi Vieno- Aŭstrio
 Historia Rigardo pri religia cionismo de Profesoro. Dan Michman
 Jüdische Wochenschrift, B249,  cifereca germanlingva periodaĵo eldonita de Mizrachi, ĉe la Leo Baeck Instituto, Nov-Jorko

Kategorio:Cionismaj politikaj partioj