Pikrajo

Pikrajojvan Hertrooij, Frank. 2019. "La patkukoj de la maro". Scivolemo.  (scienclatine Myliobatiformes) estas la plej specialiĝinta el la kvar ordoj de rajoj. Ili loĝas ĉefe en la tropikaj, subtropikaj, kaj moderaj zonoj de ĉiuj oceanoj. Al ĉi tiu ordo apartenas la konataj mantarajoj, kvankam mankas al ili pikilo, kaj la sudamerikaj Potamotrygonidae, la sola dolĉakva familio de kartilagaj fiŝoj.

Aspekto
Pikrajoj havas multajn karakterojn komunajn kun Rajiformes kaj antaŭe inkludiĝis en ĝi. La ŝlosilaj malsamoj ĉe pikrajoj estas la unulobaj ventraj naĝiloj, la manko de vostmeza dorno, kaj kutima manko de dorsa naĝilo. La kapo, pugo kaj brustaj naĝiloj formas larĝan kaj romban, ovalan aŭ triangulan korpan diskon. Pro sia plateco ili povas kamufli sin kuŝante sur la marfundo.  Pikrajoj krome havas pikajn dornojn laŭ la bazo de la vosto, kaj kutime grandajn brustajn naĝilojn tute kunkreskintaj kun la kapo (krom aglorajoj). Ĉe iuj specioj, kiuj forlasis la marfundon, la brustaj naĝiloj fariĝis larĝaj organoj, per kiuj la rajo kvazaŭ flugas tra la akvo. La radioj de la brustaj naĝiloj situas ĝis la pinto de la muzelo. 

La vosto estas longa kaj dika ĝis tre maldika kaj vipforma, kaj portas segilecajn dornojn. Vosta naĝilo, kiel la dorsa, mankas aŭ estas tre malgranda. Sur la supra faco de la vosto, la plej multaj specioj havas unu aŭ plurajn longajn, segilformajn venenajn pikilojn. La pikilo estas modifita dentoskvamo ĉirkaŭkovrita de venena histo, kaj uziĝas nur por defendo. Ĉiam mankas elektra organo. La haŭto estas nuda aŭ kovrita de malgrandaj dentoskvamoj. La nazotruoj situas proksime unu al la alia.

Kompare al aliaj rajoj, pikrajoj havas grandan cerbon. Ili ne havas ripojn. La skapolo kaj la kunkreskinta antaŭa parto de la vertebraro konektiĝas per globartiko. Ĉiuj krom la sesbranka pikrajo (Hexatrygon bickelli) havas kvin brankajn fendojn sur ĉiu flanko. Ili estas ovvivnaskaj.

Sistematiko
La pikrajoj klasifikiĝas en dek du vivantaj familioj kun pli ol 25 genroj kaj pli ol 210 specioj:

Subordo Zanobatoidei 
 Familio Zanobatidae Fowler, 1934
Subordo Myliobatoidei Compagno, 1973
 Superfamilio Dasyatoidea Whitley, 1940
 Familio Hexatrygonidae Heemstra & M. M. Smith, 1980 (sesbrankaj pikrajoj)
 Familio Dasyatidae D. S. Jordan & Gilbert, 1879 (vipvostaj pikrajoj)
 Subfamilio Dasyatinae D. S. Jordan & Gilbert, 1879 (stingrays)
 Subfamilio Neotrygoninae Castelnau, 1873
 Subfamilio Urogymninae Gray, 1851
 Subfamilio Hypolophinae Stromer, 1910
 Familio Potamotrygonidae Garman, 1877 (dolĉakvaj pikrajoj)
 Subfamilio Styracurinae Carvalho, Loboda & da Silva 2016 
 Subfamilio Potamotrygoninae Garman 1877
 Familio Urotrygonidae McEachran, Dunn & Miyake, 1996 (amerikaj rondaj pikrajoj)
 Familio Gymnuridae Fowler, 1934 (papilirajoj)
 Familio Plesiobatidae K. Nishida, 1990 (profundakvaj pikrajoj)
 Familio Urolophidae J. P. Müller & Henle 1841 (rondaj pikrajoj)
 Superfamilio Myliobatoidea Compagno, 1973
 † Familio DasyomyliobatidaeGiuseppe Marramà, Eduardo Villalobos-Segura, Roberto Zorzin, Jürgen Kriwet und Giorgio Carnevale. 2023. The Evolutionary Origin of the durophagous Pelagic Stingray Ecomorph. Palaeontology. DOI: 10.1111/pala.12669
 Familio Aetobatidae Agassiz, 1858 (pelagaj aglorajoj)
 Familio Myliobatidae Bonaparte 1835 (aglorajoj)
 † Familio RhombodontidaeAbdelmajid Noubhani und Henri Cappetta: Revision des Rhombodontidae (Neoselachi, Batomrphii) des bassins a phosphate du Maroc. Palaeovertebrala 23 (1–4), 1994, S. 1–49
 Familio Rhinopteridae D. S, Jordan & Evermann, 1896 (bovnazaj razoj)
 Superfamilio Mobuloidea Whitley, 1936
 Familio Mobulidae Gill, 1893 (diablorajoj)

Antaŭ ol esti apartigitaj en Myliobatiformes, la pikrajoj inkludiĝis en Rajiformes. Ne estas tute klare, ĉu Zanobatidae estas klasifikenda en Myliobatiformes aŭ en Rhinopristiformes.

Kladogramo
Filogenio de la familioj de Myliobatiformes:Türtscher, Julia, k. al. 2025. "Insights into stem Batomorphii: A new holomorphic ray (Chondrichthyes, Elasmobranchii) from the upper Jurassic of Germany". PLOS One 20(1): e0310174. 

Literaturo
 Joseph S. Nelson, Terry C. Grande, Mark V. H. Wilson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2016, ISBN 978-1-118-34233-6.
 Kurt Fiedler: Lehrbuch der Speziellen Zoologie, Band II, Teil 2: Fische. Gustav Fischer Verlag Jena, 1991, ISBN 3-334-00339-6.
 Alfred Goldschmid: Chondrichthyes. En: W. Westheide kaj R. Rieger: Spezielle Zoologie. Parto 2. Wirbel- oder Schädeltiere. Spektrum, München 2004, ISBN 3-8274-0307-3.

Referencoj

Eksteraj ligiloj
 Centre for Shark Research: Batoids: Order Myliobatiformes: Stingrays

Kategorio:Rajoj