Indiana kuirarto

eta|Fritita pano.

La indiana kuirarto originis en la antaŭkolonia periodo kaj retenas sian distingan karakteron ĝis nuntempe. Kvankam ĝi baziĝas sur manĝaĵoj komunaj en Ameriko ekde la antaŭkolumbaj tempoj, iuj eŭropaj ingrediencoj (kiel tritiko) ankaŭ estis enkorpigitaj laŭlonge de la tempo. Iuj pladoj ludis ritan rolon: ekzemple, fritita pano estis tradicia parto de poŭovoj (pow wow, d:Q254279).

Signifa nombro da indianaj pladoj pluvivas en la tradiciaj kuirartoj de latinamerikaj landoj. Kelkaj indianaj pladoj, kiuj maluziĝis, povas esti revivigitaj el la registraĵoj de eŭropaj koloniigistoj.

Aliflanke, danke al la Kolumba Interŝanĝo, tiaj tradiciaj indianaj elementoj kiel maizpano (d:Q1108866), meleagro, oksikokoj, mirteloj, maiza avenkaĉo kaj maiza grio penetris en la kuirarton de eŭropaj popoloj, specife en Usono kaj Kanado.

La plej malnovaj manĝaĵoj kultivitaj de indiĝenaj amerikanoj tra la amerika kontinento estis la t.n. " tri fratinoj " - maizo, kukurbo kaj fazeoloj.

Moderna indiana kuirarto estas escepte diversa, ĉar la indianoj mem reprezentas vastan aron da senrilataj lingvofamilioj. Tamen, ĝi restas karakterizita per la uzo de manĝaĵoj, kiuj ekzistis en Ameriko antaŭ la alveno de eŭropanoj, inkluzive de loka ĉasaĵo kaj malsovaĝigitaj bestoj. 

Nordamerika indiana kuirarto povas iom diferenci de sudokcidenta kaj meksika kuirarto pro sia simpleco kaj rekta gusto. La uzo de Allium tricoccum (speco de sovaĝa cepo), sovaĝa zingibro, laktuko kaj junipero povas aldoni rafinitajn gustojn al diversaj pladoj. Tiu kuirarto estas malproksima de statika, kaj do nuntempaj kuiristoj ofte adaptas kaj modifas pladojn kun riĉa imagopovo. 

Nuntempa indiana kuirarto povas ampleksi tiel vastan gamon, kiel la imagopovo de la kuiristo, kiu enkondukas aŭ adaptas tradician kuirarton al la nuntempo. La uzo de indiĝenaj malsovaĝigitaj kaj sovaĝaj manĝaĵingrediencoj reprezentas indianan kuirarton. 

 En Esperanto aperis 

 "En Kanado, reviviĝas indiĝena kuirarto", Unesko-Kuriero, n-ro 2 (Apr-Jun 2025) "Manĝaĵoj: kio kunigas nin" pĝ. 19-21, esperantigis Trefflé Mercier (Kanado).

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Kanada kuirarto
 Usona kuirarto
 Meksika kuirarto
 Latinamerika kuirarto

 Eksteraj ligiloj 

 Tradiciaj Chiricahua-receptoj 
 Projekto pri sano kaj dieto de usonaj indianoj


Kategorio:Amerika kuirarto
Kategorio:Nordamerika kuirarto
Kategorio:Latinamerika kuirarto
Kategorio:Indiĝena kulturo de Ameriko