Nareta bluĉapulo

Nareta bluĉapulo (Northiella narethae) estas unu el du specioj de la genro de papagoj en la familio Psittaculidae, ordinare konataj kiel bluĉapuloj. La genro estas endemia de Aŭstralio kaj tiu ĉi de malproksima kaj arida regiono. Ĝi estis por unua fojo registrita en 1921 en Centra Aŭstralio. 

Historio
Ĝin unue priskribis Henry Luke White en 1921 kiel Psephotus narethae. Kunlaboranto de White, nome la kampolaboristo F. Lawson Whitlock, renkontis fervojan oficiston sur la Trans-Aŭstralia Fervojo kun dorlotbesta papago, kiu estis kaptita ĉe Naretha, kiu ne kongruis kun konata specio. Poste, White direktiĝis al Okcidenta Aŭstralio por negocoj kaj haltis en Zanthus por paroli kun la oficisto kaj akiris tri felojn, kiujn li portis al la muzeo en Melburno. La bluĉapulo estis inkludita dum iom da tempo en la genro Psephotus kun la Nareta, malgraŭ la tre okulfrapaj fizikaj kaj kondutaj diferencoj kompare kun aliaj birdoj en ĉi tiu genro.

Unu el la plej grandaj diferencoj estas, ke male al la evidenta seksa dimorfismo de la genro Psephotus, la seksa koloraro de la plumaro de Nareta (kaj de bluĉapuloj ĝenerale) estas simila. La bluĉapulo ankaŭ havas pintajn aŭ spatulformajn pintojn sur la unuaj kvin primaraj flugilplumoj. La kondutaj varioj de bluĉapuloj inkluzivas karakterizajn skuitajn, balanciĝantajn movojn, kiuj estas akcentitaj pro ekscito aŭ timo, kaj ili havas unikajn alvokajn notojn; male al iu ajn alia aŭstralia birdo.  La Nareta papago poste estis klasifikita kiel subspecio (N. h. narethæ) de Northiella haematogaster, nome la Ruĝventra bluĉapulo.

Molekula studo publikigita en 2015 de Gaynor Dolman kaj Leo Joseph konfirmis ĝian genetikan izolitecon disde la Ruĝventra bluĉapulo kaj rekomendis, ke ĝi estu reenkondukita kiel aparta specio. Henry White estis riĉa paŝtisto kaj ankaŭ konata ornitologo kaj kolektanto. Li dungis la servojn de Whitlock por kolekti birdofaŭnon ĉi-okaze en la areoj de la okcidenta Nularba Ebenaĵo; dum tiuj tempoj - fine de la 1910-aj jaroj Aŭstralio kreis signifan orient-okcidentan fervojan reton - kaj Whitlock vojaĝis al la areo per trajno. Whitlock starigis sian esploran tendaron ĉe la fervoja kerno Zanthus kaj estis dum li loĝis en ĉi tiu urbo, kiam li vidis la dorlotbeston de fervoja dungito, deMarcaux, kaj ĝi estis birdo, kiun li ne antaŭe vidis. DeMarcaux diris al Whitlock, ke ĉi tiu dorlotbesto estis prenita el nesto, 5 jarojn antaŭe ĉe la fervoja setlejo Naretha; kiu estis 120 km oriente de Zanthus.

Aspekto
eta|maldekstre|200ra|Bildo de Neville W. Cayley akompananta la unuan priskribon. The Emu, 1922
La Nareta bluĉapulo estas pli malgranda ol la Ruĝventra bluĉapulo, ĉirkaŭ 28 cm longa. La kruroj kaj piedoj estas malhelgrizaj, kaj la irisoj estas malhelbrunaj. La plenkreska masklo havas dutonan vizaĝbildon kun pli helverdbluaj frunto, bridoj kaj la areo super la okulo kontrastanta kun la cetero de la vizaĝo, kiu estas purpurblua. La helgrizbruna kapo, antaŭkolo kaj brusto estas markitaj per palaj strioj kaj difuzaj makuloj. La dorso estas olivecgriza. La ventro, pugo kaj femuroj estas unuformaj flavaj, kun la ruĝo limigita al la subvostaj kovriloj. La malgrandaj flugilkovriloj estas bluaj kaj la eksteraj mezaj flugilkovriloj ruĝaj, dum la internaj mezaj kaj grandaj flugilkovriloj, kaj la internaj duarangaj flugilkovriloj estas flavecolivaj. La centraj vostoplumoj estas nuancaj per palblua koloro. La plenkreska ino havas pli obtuzan bluon sur la frunto, kaj reduktitan koloron sur flugiloj kaj vosto, kaj sen nuanco de oranĝo sur la ventro. Ĝi estas entute pli malgranda, ĉirkaŭ 26 cm longa.

Distribuado kaj habitato
La bluĉapulo de Nareta laŭdire estis ofta en la arida regiono Nularba Ebenaĵo, kaj fariĝis pli malofta dum la 20-a jarcento. La lokigita teritorio de individuoj supozeble igas la specion tre endemia al areo ĉe la limo de Okcidenta kaj Suda Aŭstralio. Naretuloj situas en tio, kio nomiĝas la Myall-arbaroj - ĉi tio estas arbaro dominita de akacio-specioj. Gearing W & L/ 2018/Parrots Magazine/ Issue 247/ August 2018/ 'The Narrie bluebonnet"/ pp 26-29  La hejmlandoj de Nareta etendiĝas super granda kaj izolita teritorio. Ili ofte estas pli facile observataj en areoj kie akvo fariĝis ŝanĝita fokuso - precipe akvotrogoj por brutaro. Gearing, W & L /July - August 2014/Parrot society of Australia News / volume 24.4/"Such is life on the saltbush"/  pp22-26

Reproduktado
Reproduktado okazas en kavaĵoj en kverkarboj (Kazuarenacoj). La ovalaj ovoj estas senbrile blankaj. Reproduktado komenciĝas frue kaj Naretuloj demetas siajn unuajn ovojn antaŭ meze de julio. En naturo, la elektita loko ofte estas kavaĵo en kverkarbo, kiu havas malgrandan nodtruan enirejon. Tamen, observantoj ankaŭ raportis, ke ili vidis inojn de la specio eliri el arbofendoj kaj disfendoj anstataŭ el veraj truoj. La malabundeco de taŭgaj arboj en la hejmlandoj de Naretulj estas eble la plej verŝajna klarigo pri kial birdo premus sin en tian malgrandan spacon. Gearing, W & L/ 2011/ Australian Aviary Life/ Jan-Feb 2011/ issue 01/ Saltbush Whispers/pp6 - 9

 Referencoj 

 Ĉefaj fontoj 
 Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). Parrots of the World (2a eld.). Melbourne, Victoria: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.


Eksteraj ligiloj

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio