Milita arao

La Milita arao (Ara militaris), konata ankaŭ kiel Militista arao aŭ Armea arao, estas mezgranda, ĉefe verda arao de la genro Ara. Ĝia nomo devenas de sia verd-ruĝa plumaro iel simila al militista uniformo. Ĝi estas indiĝena el okcident-centra Meksiko suden tra norda Argentino kaj Bolivio. Kvankam plimulto de naturaj populacioj estas nune listigitaj de la IUCN kiel vundebla - kaj listita kiel endanĝerita ĉe Meksiko - la specio estas ankoraŭ vidata ofte en bestoĝardenoj kaj parkoj tutmonde. La milita arao povas esti bredata en kaptiteco relative facile, kaj estas kutime disponebla pere de la komerco de dorlotbestoj. Ĝi estas inter la plej longvivaj papagoj kiujn oni povas posedi, sed ĝi postulas sciaron kaj zorgon por teni ĝin sana kaj vigla.

Taksonomio
La milita arao estis formale priskribita en 1766 fare de la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en la 12a eldono de sia verko Systema Naturae, kie li metis ĝin ene de la genron Psittacus, kaj stampis la dunoman nomon Psittacus militaris. Linnaeus ne precizigis tipan lokon, sed ĝi estis designita kiel ‘Kolombio’ en 1912. La milita arao estas, nun, onu el dek specioj en la genro Ara, enkondukita en 1799 fare de la franca natursciencisto Bernard Germain de Lacépède. Page numbering starts at one for each of the three sections. La nomo Ara venas rekte el la tupia vorto ará ("arao"), de la brazilaj indiĝenoj Tupioj. La vorto estas ankaŭ onomatopeo de la tipe raŭkaj voĉoj fare de araoj. La specia epiteto militaris estas Latina kun la signifo "militista".

Oni agnoskis tri subspeciojn, nome la jenaj:
 A. m. mexicanus Ridgway, 1915 – Okcidenta Meksiko. 
 A. m. militaris (Linnaeus, 1766) – Kolombio, nordokcidenta Venezuelo, Ekvadoro, norda kaj sudorienta Peruo kaj nordokcidenta Bolivio.
 A. m. bolivianus Reichenow, 1908 – Centra Bolivio kaj nordokcidenta Argentino.

Aspekto
maldekstre|thumb|Ĉe Zoológico Los Coyotes, Meksiko
Armeaj araoj estas averaĝe de 70 ĝis 85 centimetrojn longaj, kun enverguro de 99–110 cm. La birdoj estas plejparte verdaj, kun helbluaj kaj flavaj flugil- kaj vosto-plumoj, kaj helruĝa makulo sur la frunto. Ilia vizaĝo estas nuda, kiel ĉe plej multaj araoj, estante blankeca kun nigraj strioj. La granda, forta beko estas ardezgriza, nigreca, kaj la irisoj estas flavaj.

Ili estas laŭvide similaj al verdaj araegoj, sed oni povas distingi ilin per sia pli eta grandeco, tute nigra beko, kaj ĝenerale pli malhela, pli profunda plumaro. Ambaŭ povas esti apartigitaj ankaŭ per diferencoj en vokoj kaj komunikado, dum verdaj araegoj preferas humidajn arbarajn vivejojn; armeaj araoj kutime estas foliarbaraj specioj. Filogenetikaj studoj montris, ke la du specioj estas frataj kladoj.

La subspecioj de la milita makao ankaŭ diferencas unu disde alia laŭ grandeco kaj kolorigo; la grandecvario estas ĝenerale inter 70–80 cm, kaj la subspecio militaris estas la plej malgranda kaj la mexicana estas la plej granda.

Kutimaro
Armeaj araoj vivas en grandaj grupoj kaj povas vivi ĉirkaŭ 50-60 jarojn en naturo. Oni ofte povas aŭdi ilin longe antaŭ ol oni vidas ilin. Ili estas tre bruemaj birdoj, kiuj faras diversajn laŭtajn krakantajn kaj kriegantajn sonojn, inkluzive de laŭta kraa-aak. Armeaj araoj estas observitaj plej ofte matene kaj vespere, kio signifas, ke ili plej verŝajne estas krepuskema specio.

 Reproduktado 
Parligaj kondutoj inkluzivas prizorgadon kaj ruktadon kaj estis observitaj dum reproduktaj kaj ne-reproduktaj periodoj. Amindumado okazas jam en marto, kaj kopulacio en majo ĝis julio. La reprodukta sezono estas tipe inter marto kaj oktobro, dum inkubacio kaj eloviĝo okazas dum aŭgusto kaj septembro. La reprodukta sezono komenciĝas per nestelektado ĉirkaŭ oktobro kaj finiĝas kiam la idoj elnestiĝas inter januaro kaj marto. Armeaj araoj estas kavaĵnestantoj kaj nestas en naturaj kavaĵoj kiel truoj en arboj aŭ sur klifoj. Ili nestas en arboj almenaŭ 15 metrojn altaj kaj 90 centimetrojn larĝaj. Dum la reprodukta sezono, la masklo nutras la inon 3-4 fojojn tage.

Bildaro

 Referencoj 

Eksteraj ligiloj

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko