Juan Pérez Zúñiga

Juan PÉREZ ZÚÑIGA (n. 1860 en Madrido - m. 1938 samloke) estis hispana verkisto, ĵurnalisto kaj humuristo.

 Vivo 
maldekstra|eta|Caricaturizado por Sancha (Madrid Cómico, la 2-an de decembro 1899)Fervora muzikamanto ekde infanaĝo, li studis violonon ĉe la Madrida Konservatorio. La komikisto, verkisto kaj dramisto Vital Aza helpis lin eniri la redakcion de Madrid Cómico (1880). Advokato (1882), li publikigis en pli ol cent hispanaj revuoj kaj gazetoj. Lia subskribo estis esenca precipe en tiuj de festa naturo. Li estis redaktoro de ABC, Blanco y Negro, El Liberal, Heroldo de Madrid, Nuevo Mundo kaj La Esfera.
Li ofte uzis la pseŭdonimon Artagnán, kaj en sia humuro, kiu komenciĝis kiel alfluanto de Juan Martínez Villergas, li evoluis por antaŭfiguri en siaj artikoloj kelkajn el la humuraj trajtoj, kiuj karakterizus "la alian generacion de '27", disĉiplon de Ramón Gómez de la Serna. Kelkaj el liaj literaturaj gemoj estas Zuñigadas aŭ Famaj Amantoj Testitaj. En ili li montras sian facilecon por mokado kaj parodio, kiun li ankaŭ disvolvas en siaj lirikaj komponaĵoj kaj en kelkaj el siaj teatraj tekstoj, ĉu tiuj, en kiuj li kunlaboris, kiel ekzemple La romería del Halcón kaj Los de la burra, ĉu en la pli maloftaj individuaj kreaĵoj, kiel ekzemple Ripozo dominical aŭ Muerte y dulzura aŭ El merengue triste.

Posedante grandan komikan talenton kaj tre facilan spritecon, li estis eksterordinara versisto. Oni taksas, ke pli ol dudek mil el liaj festaj poemoj estas verkitaj kaj publikigitaj. Ekzistas pli ol kvindek el liaj teatraj verkoj kaj tridek volumoj dediĉitaj al diversaj produktadoj, multaj el ili ilustritaj de Joaquín Xaudaró aŭ Garrido. La vasta plimulto de liaj verkoj havis plurajn represojn kaj eldonojn. Sur la scenejo li atingis multajn sukcesojn.

Koncerne lian prozon, liaj Viajes Morrocotudos, 2 volumoj, estas aparte rimarkindaj. (kiu pasis dek eldonojn), lian Arton de Kuracado, Ses Tagojn Ekster la Mondo. Nevola Vojaĝo kaj la Humura Rakonto. Li uzis jitanjáforan, specon de poemo en kiu la vortoj signifas nenion. En 1935 li publikigis siajn memuarojn titolitajn La Plezuro de Memorado. Kelkaj el la aferoj, kiuj okazis al la aŭtoro aŭ estis konataj al li dum duonjarcento da literatura vivo... Kaj la aliaj... La eldonejo Renacimiento publikigis liajn kompletajn verkojn en la 1920-aj jaroj en pluraj volumoj.

 Verkaro 

eta|Karikaturado por Tovar en Flirt (1922)

 Prozo 

 Historia cómica de España, 2 vols.
 Viajes morrocotudos, 2 vols.
 Cosquillas
 Guasa viva
 Doña Tecla en Polotú
 Buen Humor
 Pura broma
 Alma guasona
 El chápiro verde
 Cuatro cuentos y un cabo
 Coplas de sacristía
 La soledad y el cocodrilo
 Villapelona de abajo
 Amantes célebres puestos en solfa
 Cuentos emblados
 Galimatías
 Guía cómica de San Sebastián
 Canelario zaragotono
 Zuñigadas
 Piruetas
 La familia de Noé
 Fermatas y banderillas
 Pizcas y miajas
 Ganitas de broma
 Novelos ínfimas
 Lo que cuenta don Juan
 Carne congelada ó La jugarreta de Frescucio
 Casta no es Pura. Novelo.
 Cocina cómica Ochenta recetas de guisos y postres, poesías culinarias, algo de agricultura y un apéndice que comprende un santoral selecto y otras frioleras
 Coliflor o la hija del mosquito
 Corazón de platino.
 Cuentos de menor cuantía.
 Cuentos embolados (denominados así porque no se les ve la punta)
 Lo que cuenta Don Juan Manojo de cuentos festivos para niños menores de cincuenta años
 El cocodrilo azul
 El cuerpo, los estertores y unas cuantas cosas más.
 El disloque. Colección de artículos desarticulados
 ¡El disloque! Tipos raros. Trastrueques. Juegos fonético-lingüísticos. El cuerpo.
 El gran bromazo. Novelo
 Juego de bolos
 La familia de Noé o el diluvio universal: estudio cómico, a ratos científico y a ratos excéntrico, del Arca de Noé y del castigo acuático sufrido por la humanidad. 2 vols.
 La fiera corrupia. Novelo cómica.
 La flor de La Rabadilla
 La niña del jefe. Novelo.
 La soledad del campo. Novelo.
 La tenacilla de oro. Novelo.
 La tumba de tita Carmen.
 La viuda de Perrín
 Los hígados. Cuento quirúrgico-fantástico.
 Lo que cuenta Don Juan (Manojo de cuentos festivos para niños menores de cincuenta años).
 Polvareda conyugal.
 Seis días fuera del mundo. Viaje involuntario.
 El monte, la isla... y ¡la mar!.
 El solitario de Yuste o Una mala tentación.
 El señor castaño
 Tipos Raros.
 Títeres. (Sindicato de artículos, cómicos todos ellos, a Dios gracias).
 Hojas de lata
 Entre la guerra y la paz

 Teatro 

 ¡Viva la Pepa!
 El salvavidas
 La manía de papá
 El quinto cielo
 Los tíos
 El portal de Belén
 Muerte y dulzura, o el merengue triste
 El pasmo de Cecilia
 El néctar de los dioses
 Los de la burra
 La Gloria
 La gente del patio
 La india brava. Zarzuelo en unu akto. Muziko de J. Valverde (Filo).
 El estupendo Juan Pérez. Drama komedio en tri aktoj.

 Poezio 

 Desahogos particulares (Contiene su poesía "seria")
 Humorismo Rimado
 Paella festiva (Composiciones en verso).

 En Esperanto aperis 

 Tra la Kosmo per Ŝranko (Originala verko: «Seis días fuera del mundo»,  Ilustristo: Joaquín Xaudaró Echau), sciencfikcia humura legaȷ̂o. Traduko-adapto kaj eldono: Toni Espinosa, Lingva revizio: Peter Weide. Kratero. Reus. 2025. Associació Cultural Ĝuo. 45 paĝoj. [elŝutebla]

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Textos de Juan Pérez Zúñiga reeditados en formato ePub, por Ganso y Pulpo (web).

Kategorio:Mortintoj en Madrido
Kategorio:Naskiĝintoj en Madrido
Kategorio:Hispanaj humuristoj
Kategorio:Hispanaj verkistoj