Vinbrusta amazono

La Vinbrusta amazono (Amazona vinacea, laŭ kio ankaŭ Vinamazono), konata ankaŭ kiel Vinbrusta papago, estas endanĝerita specio de papago en la subfamilio Arinae de la familio Psittacidae, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. BirdLife International (2017). "Vinaceous-breasted, Amazon Amazona vinacea". IUCN Red List of Threatened Species. 2017: e.T22686374A118954406. doi:10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22686374A118954406.en. Alirita la 28an de Februaro 2023.  Ĝi troviĝas ĉefe en Brazilo, sed ankaŭ en nordokcdenta Argentino kaj suda Paragvajo.Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. 30a de Januaro 2023. Species Lists of Birds for South American Countries and Territories.  Alirita la 30an de Januaro, 2023

Taksonomio kaj sistematiko
La vinbrusta amazono estas monotipa.

maldekstre|thumb|Ĉe Iguazua Birdoparko, Brazilo.
maldekstre|thumb|170ra|Birdo en kaptiteco montranta la vinkoloran bruston.

Aspekto
La vinbrusta amazono estas 30 ĝis 36 cm longa. Ĝi estas plejparte verda, kun ruĝaj bridoj kaj frunto, turkiskolora nuko, kaj lila (vinkolora) brusto. Ĝia flugila strio, speguleto, kaj bazo de la eksteraj vostoplumoj estas ruĝaj. Ĝiaj unuarangaj flugilplumoj havas bluajn ĝis nigrajn finojn. Ĝia beko havas rozkoloran ĝis ruĝan bazon kaj kornokoloran pinton. Ĝiaj irisoj estas ruĝoranĝaj ĝis kaŝtanaj ĉirkaŭitaj de palgriza haŭto kaj ĝiaj kruroj kaj piedoj estas grizaj.Cockle, K. L. kaj A. Bodrati (2020). Vinaceous-breasted Parrot (Amazona vinacea), versio 1.0. En Birds of the World (T. S. Schulenberg, Editor). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 28an de Februaro, 2023

Distribuado kaj habitato
La vinbrusta amazono havas disan distribuon. Ĝi troviĝas en disaj lokoj, ĝenerale ekde la ŝtato San-Paŭlo de Brazilo suden ĝis Rio Grande do Sul, orienta Paragvajo, kaj la plej foro de la nordorienta provinco Misiones de Argentino. Ĝi antaŭe troviĝis tiom norde kiom ĉe Bahio kaj sude ĝis la provinco Corrientes de Argentino. Ĝi loĝas en vasta gamo da pejzaĝoj ene de la biomo de la Atlantika Arbaro, sed ŝajne koncentriĝas en miksa arbaro kun grandaj kvantoj de paranaa pino (Araucaria angustifolia). Ĝi troviĝas ankaŭ en malgrandaj arbaraj terpecetoj, junaj sekundaraj arbaroj, paŝtejoj kaj herbejoj kun disaj arboj, plantejoj de enkondukitaj pinoj kaj eŭkaliptoj, kaj ĉirkaŭ urboj.

Kutimaro
Movoj
La vinbrusta amazono ŝajne ne havas unuforman migradpadronon. Ĝi ĉeestas en iuj areoj nur dum la reprodukta sezono sed estas tutjara loĝanto en aliaj.

Manĝado
La vinbrusta amazono manĝas plejparte en arbopintoj kaj ofte en grupoj. Semoj de paranaa pino estas ĉefa nutraĵfonto dum vintro, sed la specio estis observita manĝanta semojn, fruktojn, burĝonojn kaj florojn de pli ol 30 plantospecioj kaj indiĝenaj kaj enkondukitaj.

Reproduktado
La vinbrusta amazono reproduktiĝas ĉefe inter aŭgusto kaj decembro, sed la reprodukta sezono povas kelkfoje etendiĝi ĝis marto. Ĝi nestas en arbaj kavaĵoj, kelkaj el ili kreitaj per putro kaj aliaj antaŭe elfositaj de pegoj. La ovodemetado estas de du ĝis kvar ovoj. La ino ŝajne faras preskaŭ la tutan kovadon, kiu daŭras ĉirkaŭ unu monaton. Ambaŭ gepatroj provizas la nestbirdojn; en kaptiteco la tempo ĝis elnestiĝo estas de ĉirkaŭ sep ĝis dek semajnoj post eloviĝo.

 Notoj 

 Bibliografio 
 Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). Parrots of the World (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.
 Russello, Michael A. & George Amato (2004). "A molecular phylogeny of Amazona: implications for Neotropical parrot biogeography, taxonomy, and conservation". Molecular Phylogenetics and Evolution. 30 (2): 421–437. doi:10.1016/S1055-7903(03)00192-1. PMID 14715233.

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Paragvajo