Julian Stryjkowski

Julian STRYJKOWSKI (naskita kiel Pesach STARK; la 27-an de aprilo 1905 en Stryj, Aŭstrio-Hungario, nun Ukrainio; mortis la 8-an de aŭgusto 1996 en Varsovio) estis pola socialista ĵurnalisto kaj verkisto .

Aŭtoro de, interalie, la romanoj Voĉoj en la Mallumo (1956), Gastejo (1966), La Revo de Azril (1975), Eĥo (1988).

 Vivo 
Li naskiĝis en familio de hasidaj judoj, studis la polan lingvon kaj literaturon en Lvivo kaj laboris kiel instruisto de pola lingvo en Płock ekde 1932.

Komence cionisma, li aliĝis al la Pola Komunista Partio de Okcidenta Ukrainio (pole : Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy, KPZU ; ukraine : Комуністична партія Західної Україної України ) kaj estis malliberigita. Post liberiĝo, li loĝis en Varsovio, kie li laboris kiel ĵurnalisto, tradukisto kaj biblioteka dungito.

Post la invado de Pollando en 1939, li iris al sovete okupita Lvivo kaj verkis por la pollingva gazeto Czerwony Sztandar, tiutempe la sola alternativo al Pravda.

Post la rompo de la Hitler-Stalin-Pakto kaj la komenco de Operaco Barbaroso, li fuĝis al Kujbiŝev, kie li malsukcese provis aliĝi al la Dua Pola Korpuso, kaj poste eklaboris kiel fabrikisto, unue en Uzbekio, kaj poste en Moskvo por verki por Wolna Polska, la organo de la komunista kaj Sovet-apogita ombra registaro de Pollando. Tie li ankaŭ adoptis la plumnomon Julian Stryjkowski, kiu fariĝis lia oficiala familia nomo post la Dua Mondmilito.

En 1946 li revenis al Pollando kaj estris la filion de la Pola Gazetara Agentejo en Katowice. De 1949 ĝis 1952 li estris la filion de la agentejo en Romo, sed estis forpelita post publikigo de agresema kontraŭkapitalisma romano, kiu traktis la sorton de senteraj kamparanoj.

Post reveno al Pollando, li fariĝis redaktoro de la literatura revuo Twórczość kaj daŭrigis en tiu posteno ĝis sia emeritiĝo en 1978. Bazita sur romano de Stryjkowski, la filmon "Austeria, la domo ĉe la limo" reĝisoris Jerzy Kawalerowicz, kaj la aŭtoro ankaŭ kontribuis al la scenaro.

Jam en 1966, li kaj aliaj konataj verkistoj kaj kulturaj figuroj forlasis la Polan Laboristan Partion proteste kontraŭ la komunista subpremado de arto, scienco kaj kulturo, kiam liaj ĉefaj skribaĵoj povis esti publikigitaj nur en cenzuritaj versioj.

En 2019, la literatura revuo Sinn und Form (Senco kaj formo) denove emfaze memoris Stryjkowski per du artikoloj: per literatura portreto en kiu Lothar Quinkenstein omaĝis la gardiston de la galica memoro,  kaj per detala konversacio, kiun Piotr Szewc havis kun Stryjkowski pri lia juda gepatra hejmo, lia rilato al religio, judismo kaj cionismo. Ĝi finiĝas per la konfeso de Stryjkowski: "Dum ĉi tiu tempo, mi restis esence nealirebla al kontraŭcionisma propagando, krom mia komunisma fazo, dum kiu mi fariĝis tute indiferenta pri demandoj pri judismo. Judo, kiu fariĝas komunisto, ĉesas esti judo. Mi skribis pri tio multloke en miaj libroj." 

 Verkado 
La aŭtobiografiaj romanoj Voĉoj en la Mallumo, Eĥo, Aŭsterio kaj La Sonĝo de Azrael formas tetralogion dediĉitan al la pasema vivo de orienteŭropaj judaj ŝtetloj ĉe la turno de la 19-a kaj 20-a jarcentoj. La romanoj Nigra Rozo kaj La Granda Timo transdonas la etoson de postmilita Pollando adaptiĝanta al la komunista reĝimo. Stryjkovsky ankaŭ verkis plurajn historiajn romanojn, inkluzive de kelkaj bazitaj sur biblia materialo.

Notindaj tradukoj liaj estas tiuj de Mort à crédit ("Morto prunte") de Céline, kaj la rakonton La Konkero de Velikoŝumsk de L. Leonov (eldonita en 1948).

 Verkaro 

 Bieg do Fragalà (1951, romano)
 Głosy w ciemności (1956, romano)
 Pożegnanie z Italią (1954, rakontoj kaj eseoj)
 Imię własne (1961, noveloj)
 Czarna róża (1962, romano)
 Sodomo (1963, dramo)
 Aŭsterio (1966, romano, filmita de E. Kawalerowicz en 1982, Ora Leono de la Pola Filmfestivalo)
 Na wierzbach...nasze skrzypce (1974, rakontoj)
 Sen Azrila (1975, romano)
 Przybysz z Narbony (1978, romano)
 Wielki strach (1980, aŭtobiografia romano, publikigita en Londono ; unua malferma eldono en Pollando - 1990 )
 Tommaso del Cavaliere (1982, romano)
 Odpowiedź (1982, novelo)
 Martwa fala (1983, noveloj)
 Reĝo David venas! (1984, romano)
 Syriusz (1984, noveloj)
 Juda Makabi (1986, romano)
 Eĥo (1988, romano)
 Sarna albo Rozmowa Szatana z chłopcem, aniołem i Lucyferem (1992, rakonto)
 Milczenie (1993, noveloj)

 Referencoj 

Kategorio:Ukrainaj judoj
Kategorio:Polaj ĵurnalistoj