Matija Grbić

Matija GRBIĆ estis germana filologo, teologo, humanisto, reformisto, latinisto, helenisto, rektoro kaj universitata profesoro. Li instruis en la Universitatoj de Wittenberg kaj trifoje rektoris en la Universitato de Tübingen. Li estis samtempulo kaj amiko de Matthias Flacius Illyricus.

Vivo
Li naskiĝis en Istrio, el kie li translokiĝis al Nurenbergo kiel malriĉulo. Tie, lin bonvenigis Joakimo Kameraro la Maljuna, kiu fariĝos la unua biografiisto de Melanktono kaj granda amiko de Garbiĉo, kaj instruis la grekan lingvon en la Aegidianum, la unua evangelia gimnazio. Li renkontis Melanktonon kiam ĉi-lasta faris paroladon ĉe la malferma ceremonio de la lernejo. La du disvolvus amikecon, kiu speguliĝas en la korespondado de Melanktono.

Li poste studis ĉe la Universitato de Hajdelbergo kaj ŝanĝis al la Universitato de Wittenberg la 6-an de majo 1534. Tie li fariĝis protektito de Marteno Lutero kaj studento de Filipo Melanktono. Melanktono laŭdis sian lernanton en liaj leteroj. Laŭ la profesoro Georg Lieber en lia verko "Theologian of Sin and Grace": "Melanktono disvolvis grandan respekton por sia talenta studento, kaj estis aparte fiera pri sia detala scio pri la greka. Garbiĉo ofte estis gasto en la hejmoj de Lutero kaj Melanktono dum sia restado en Wittenberg.

En septembro 1534 li akiris la akademian gradon kiel magistro. Laŭ rekomendo de Melanktono, li estis nomumita profesoro pri la greka literaturo ĉe la Universitato de Wittenberg. En siaj klasoj li interpretis la verkojn de Aristotelo, Homero kaj Sofoklo, kaj fariĝis pli kaj pli interesita pri etiko. Krom instruoj pri la grekaj klasikaĵoj, li mem verkis kaj publikigis poezion, kaj en la greka kaj en la latina. Lia plej longa poezio estas 82-distika epitalamio verkita por la geedziĝo de la filino de Melanktono, Anna, en 1536. En 1537 li estis nomumita profesoro pri la greka lingvo kaj etiko ĉe la Universitato de Tübingen.

Pro siaj evangeliaj sentoj, li devis toleri profesian kritikon dum vizito al preĝejo en Tübingen. Tamen, li restis en la ofico ĝis la fino de sia vivo. Inter 1545 kaj 1557 li estis la dekano de la filozofia fakultato (facultas artium) ĉe la Universitato de Tübingen.

Li helpis Matthias Flacius kiam ĉi-lasta translokiĝis al Tübingen, akceptante lin en sian domon. Flacius, kiu estis el Albona, Istrio, nomis lin "mia amika samlandano" (conterraneus) en siaj skribaĵoj. Melanktono referencis al li kiel samlandano de Hieronimo, kiu supozeble naskiĝis en la Istria duoninsulo. Li provis helpi sian junan protektiton same kiel Melanktono kaj Camerarius estis helpinta lin, prezentante Flacius al multaj eminentaj homoj. Kaj li kaj Camerarius vidis potencialon en Flacius, kaj kune ili decidis sendi lin al Wittenberg por daŭrigi liajn studojn tie.

Li ne prenis flankon en la konflikto inter Flacius kaj Melanktono de la 1550-aj jaroj, sed prefere "restis neŭtrala, kaj tial ekzercis pli paceman spiriton."

Li tradukis La poemo "Laboroj kaj tagoj" de Heziodo en la latinan (Bazelo 1559), kaj Prometeo de Esĥilo (Bazelo 1559) kun ampleksaj filologiaj kaj kulturaj komentaĵoj. Li tradukis kaj komentis du aliajn verkojn de la greka en la latinan, kiuj estis publikigitaj postmorte: "Aristeae, De Legis Divinae et Hebraica lingua in Graecam translatione" (Bazelo 1561) kaj "Dionysius Halicarnasseus", "De Thucydidis historia" (Bazelo 1579). Li verkis fojajn paroladojn, el kiuj li publikigis enkondukon al siaj lecionoj pri moraleco, "Oratio et docrina morum et vitae" (Tübingen 1545), kaj paroladon pri Hipokrato, "Oratio de vita, moribus, doctrina et professione Hippocratis" (Tübingen 1546).Ĉi-dokumento estis tradukita el la germana samnoma Vikipedio.

Ĉefaj verkoj
 Oratio de doctrina morum et vitae, Tübingen, 1557
 Oratio funebris in obitum Joannis Sichardi, Tübingen, 1557
 Carmina. In Hesiodi opera... ingterpretationes et scholia. Basiliae, 1559.
 In Aeschili Prometheum. Basiliae, 1559
 Universam Physicam Aristotelis, Johannes Velcurio, 1558
 Hesiodi opera et dies, 1559
 Oratio de doctrina morum et vitae, ("Parolado en la teorio de kutimo kaj vivo"), 1545

 Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1505
Kategorio:Mortintoj en 1559
Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Kroatio
Kategorio:Mortintoj en Germanio
Kategorio:Kroataj verkistoj
Kategorio:Kroataj teologoj
Kategorio:Kroataj latinistoj
Kategorio:Kroataj helenistoj
Kategorio:Kroataj filologoj
Kategorio:Kroataj humanistoj
Kategorio:Kroataj tradukistoj