Landoperfido

Landoperfido aŭ en aparte severa kazo ŝtatperfido estas la krimo ataki ŝtatan aŭtoritaton, al kiu oni ŝuldas fidelecon. Tio tipe inkluzivas agojn kiel partopreno en milito kontraŭ sia devena lando, provo renversi ĝian registaron, spioni ĝian militistaron, ĝiajn diplomatojn, ĝiajn oficistojn aŭ ĝiajn sekretajn servojn por malamika eksterlanda potenco, aŭ provo mortigi ĝian ŝtatestron. Persono, kiu faras ŝtatperfidon, estas konata laŭleĝe kiel perfidulo. La difinon kaj la atribuon, ke la ago estus aparte malmorala kaj malnobla, fiksas la reprezentantoj de la ŝtata aŭtoritato, kiu perceptas sin perfidata - tamen, la "perfidulo" eble agis el tute noblaj motivoj, ekzemple se la celo estas malkaŝi al la tutmonda publiko sekretajn preparojn de la ŝtata aŭtoritato al milito, aŭ la provo politike bremsi diktatoran ŝtatestron, kies diktatoreco jam kaŭzis kaj ankoraŭ kaŭzos tre multajn murdojn.

Historie, en komunjuraj landoj, ŝtatperfido ankaŭ ampleksis la murdon de specifaj sociaj superuloj, kiel ekzemple la murdo de edzo fare de lia edzino aŭ tiu de mastro fare de lia servisto. Mallojaleco kontraŭ sia monarko en monarkio estis konata kiel alta ŝtatperfido kaj perfido kontraŭ malpli grava superulo estis bagatela ŝtatperfido. Ĉar jurisdikcioj tra la mondo aboliciis bagatelan ŝtatperfidon, la iom malpli severa formo de perfido venis al tio, kio historie estis konata kiel "landoperfido".

Foje, la termino perfidulo estis uzata kiel politika epiteto, sendepende de iu ajn konfirmebla ŝtatperfida ago. En civila milito aŭ ribelo, la venkintoj povas konsideri la malgajnintojn perfiduloj. Simile, la termino "perfidulo" estas uzata en acida politika diskuto - tipe kiel insulto kontraŭ politikaj disidentoj, aŭ kontraŭ oficistoj en povo, kiuj estas perceptitaj kiel malsukcesantaj agi laŭ la plej bona intereso de siaj balotantoj. En certaj kazoj, kiel ĉe la Dolchstoßlegende (mito pri piko en la dorso), la akuzo pri ŝtatperfido kontraŭ granda grupo de homoj povas esti unueciga politika mesaĝo: 
eta|150ra|eta|150ra|
Tipa ekzemplo por tio estas la Dolchstoßlegende , "legendo ke la perfiduloj malice de malantaŭe murdis la heroajn germanajn soldatojn de la unua mondmilito per mortiga atako de ponardo en la dorson" - demagogia propaganda misfamigo inventita per la germanaj faŝistoj en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, kiuj tiel per tute groteska akuzo misfamigis la samlandajn komunistojn, socialdemokratojn, entute respublikajn politikistojn, sed aparte "la germanajn judojn", kiuj pro tiu paranoja mispercepto estus la kaŭzo ke la fakte supera germana armeo malvenkis la unuan mondmiliton. Do la vera malamiko ne estis la malamikaj armeoj en la mondmilito, sed la mallojalaj pacistoj, demokratoj, subtenantoj de respublika ŝtato kaj de internaciismo en la propra lando, kiuj "venenigis la kolektivan patriotismon kaj senkondiĉan subtenon de la propra armeo". 

Bonaj modernaj ekzemploj de politika aktivulo ŝtate akuzita esti landoperfidulo estas la israelano Mordeĥaj Vanunu, kiu en 1986 publike malkaŝis detalojn de la nukle-armila programo de la registaro de Israelo, aŭ la aŭstraliano Julian Assange, persekutita ekde somero 2010 pro la akuzo, ke li publikigis sekretajn informojn kaj planojn de la armea alianco NATO.

La nuanco inter juraj akuzoj de landoperfido aŭ aparte severa kazo de "ŝtatperfido" estas iom nebula kaj foje perceptiĝas kiel demagogia kaj propaganda akuzado de la ŝtataj aŭtoritatoj kiuj energie defendas sin kontraŭ la "perfidulo". Tamen la nuancon regule faras juĝistoj, prokuroroj, policaj kaj armeaj aŭtoritatoj kaj registaroj, kaj tial ĝi ekzistas ankaŭ en la diverslingvaj branĉoj de vikipedio.

 Vidu ankaŭ 

 ŝtatperfido
 jura kodo
 jura sistemo
 Juraj Vortoj kaj Esprimoj

 Eksteraj ligiloj 
 kapvorto "perfido" en la  Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto (PIV), eldono de 2020, reta versio

Kategorio:Juro
Kategorio:Kriminaleco