Servuta bieno

Servuta bieno aŭ senjora bieno (germane: Fronhof, latine: curtis dominica, pars dominica) estis dom(ar)o centrante en evoluanta vilaĝo. Temas pri institucio tipe centreŭropa baziĝante kaj je propraj ekonomiaj lukroj kaj je servoj de servistoj. La supera administranto nomiĝis latine maior aŭ cellerarius. 

Ĝi ekestis en malnovgermana tempo, kiam ĉiu libera terposedanto posedis bienon en la vilaĝo kaj rilatajn terojn. Reĝbienoj estis ankaŭ nomataj palacoj kaj bienoj de vilaĝaj pastroj paroĥbienoj. Al tia apartenis parte de la bieno mem mastrumataj, parte de kolonianoj kultivataj teroj. La bienservantaro konsistis el neservutaj aŭ ne tute liberaj homoj. Sub Karolo la Granda, la servutaj bienoj, precipe la reĝbienoj, estis konstrue plibonigitaj, ofte kun ŝtonaj konstruaĵoj kaj ĉirkaŭantaj muroj aŭ bariloj. Ĉe la kapo de la bienoj staris regaj oficistoj (latine: iudex aŭ villicus). La administrado distingis sin je la interna familio de la bienestro, kiu servis por la bienmastrumado, kaj la ekstera familio (geservistoj) por la agrikulturo. 

Ankaŭ kamparaj bienoj de kolonianoj apartenis al la tia bienaro, ĉar iliaj posedantoj devis plenumi servojn kaj devojn, el kio devenis la termino bienservuteco. Tiaj kamparaj bienoj (latine: mansus) konsistis el loĝejoj kaj kampoj. La kamparaj servoj estis diversaj, inkluzive de kampolaboroj, mesaĝlaboroj kaj transportlaboroj. La kolonianoj formis bienkomunumon kun propra juĝado. Dum la malfrua Mezepoko tiaj komunumoj ofte jam nomiĝis administradujoj (germane: Amtshof). El la plej ofte el ŝtono konstruitaj loĝdomoj evoluis ekde la 10-a jarcento kasteloj. La al la bienaro apartenantaj terenoj estis limigitaj per limŝtonoj aŭ bariloj (germane: Hofmark). La libera terposedo ofte kondukis al kavalireco, pro kio povis esti evoluo je  nobelbieno. La kontribudevoj de la kolonianoj estis naturaĵoj (fruktoj, bestoj), ĉiutagaj kaj ĉiusemajnaj servoj, kaj laborhoroj (ekz. por konstruado, ĉasado ktp.). 

La dissolvo de tia sistemo komenciĝis en la 12-a jarcento kaj daŭris ĝis la fino de la Mezepoko, interalie per vendo de bienoj aŭ luado.

Eksteraj ligiloj

Götzinger, Ernst: "Fronhöfe" - ĉe: Reallexicon der Deutschen Altertümer, Leipzig 1885, p. 239-243
Sebastian Grüninger: "Régime domanial" - ĉe: Dictionnaire historique de la Suisse, 10.3.2005

kategorio:Historio de agrikulturo
kategorio:Historio de juro