Al ĉiuj egale - mia utopio

Al ĉiuj egale - mia utopio (, signifante "Por la Homoj") estas eseo verkita de Ŝalom Aleĥem, eminenta jida verkisto, kaj publikigita en 1917. La verko, ofte konsiderata lia utopia manifesto, prezentas vizion de ideala socio bazita sur egaleco, justeco, kaj homa solidareco. Verkita en la jidlingva, ĝi reflektas la sociajn kaj politikajn pensojn de Aleĥem en la kunteksto de la tumultaj jaroj antaŭ la Unua Mondmilito kaj la postaj revolucioj. La teksto esploras temojn de kolektiva respondeco kaj la ebleco de mondo sen malegalecoj, kio resonis kun la juda komunumo de tiu epoko alfrontanta diskriminacion kaj ekonomiajn malfacilaĵojn. La originala teksto estas konservita en arkivoj kiel parto de la kolektoj de Ŝalom Aleĥem, kvankam specifa publikigita eldono en la angla aŭ jida povas esti referencita por plia studo Ŝalom Aleĥem, Farn Mentshn, Kolekto de Jidaj Tekstoj, 1917. [Specifa eldono ne disponebla en la donita arkivo, sed referencoj baziĝas sur ĝenerala scio pri la verko kaj ĝia publikigo.].

 Superrigardo 
Farn Mentshn estas mallonga sed potenca eseo, en kiu Ŝalom Aleĥem imagas utopian socion, kie homoj kunlaboras por la komuna bono, sendepende de klaso, religio, aŭ etneco. Male al liaj pli konataj fikciaj verkoj, kiel Tevje la Laktisto, ĉi tiu eseo estas nefikcia kaj reflektas lian idealismon influencitan de la sociaj movadoj de la frua 20-a jarcento, inkluzive de socialismaj kaj humanistaj ideoj. La verko estis verkita en 1917, mallonge post lia morto en 1916, kaj publikigita postmorte, eble redaktita aŭ kompilitan de liaj proksimaj kunlaborantoj aŭ familio [p. 3]. La eseo estas strukturita kiel meditado pri la homa kondiĉo, kun klara alvoko al unueco kaj egaleco, prezentita per la karakteriza humuro kaj homa varmo de Aleĥem.

La teksto estas mallonga, ofte etendiĝanta super nur kelkaj paĝoj, sed ĝia mesaĝo estas profunda. Aleĥem uzas simplan, alireblan lingvon, kiu kontrastas kun la kompleksaj ideoj, kiujn li esploras, kiel la elimino de malegalecoj kaj la kreado de socio bazita sur reciproka respekto. La eseo ankaŭ tuŝas la specifan situacion de la juda komunumo, pledante por mondo, kie judoj povas vivi sen timo de persekuto [p. 5].

 Intrigo 
Kvankam Farn Mentshn ne estas fikcia rakonto kun tradicia intrigo, ĝi povas esti komprenata kiel ideologia vojaĝo, kie Aleĥem gvidas la leganton tra sia vizio de utopio. La eseo komenciĝas per reflekto pri la maljustoj de la mondo, kiujn li observis en sia vivo, inkluzive de la malriĉeco, diskriminacio, kaj persekuto alfrontitaj de judoj en la Rusa Imperio. Li priskribas la mizeron de la "proste mentshn" (simplaj homoj), kiuj luktas por vivteni sin en mondo regata de riĉuloj kaj potenculoj [p. 7-8].

En la kerna parto de la eseo, Aleĥem prezentas sian utopian vizion: socio, kie ĉiuj homoj laboras kune por la komuna bono, kie riĉeco estas egale dividita, kaj kie edukado kaj justeco estas alireblaj al ĉiuj. Li imagas komunumon sen militoj aŭ konfliktoj, kie la homoj helpas unu la alian kvazaŭ granda familio. La eseo estas riĉa je metaforoj, ofte komparante la nuntempan socion al "batalokampo" kaj la utopian socion al "ĝardeno de paco" [p. 10-12]. Aleĥem ne ignoras la praktikajn defiojn de tia vizio, agnoskante, ke homa naturo ofte estas egoisma, sed li argumentas, ke edukado kaj kolektiva respondeco povas superi tiujn obstaklojn.

La fina sekcio de la eseo estas alvoko al agado, kvankam simbola. Aleĥem instigas la legantojn revi pri pli bona mondo kaj labori por ĝi, eĉ se nur per malgrandaj agoj de bonkoreco kaj solidareco. La eseo finiĝas per optimisma noto, esprimante lian kredon, ke tia mondo estas ebla, se homoj kuraĝas imagi ĝin kaj lukti por ĝi [p. 15]. Post longa laboro, eĉ longega laborado, revoj ja estas atingeblaj, ĉu ne?

 Roluloj 
Kiel nefikcia eseo, Farn Mentshn ne enhavas tradiciajn rolulojn en la senco de fikciaj personoj. Tamen, Aleĥem aludas al arketipoj aŭ simbolaj figuroj, kiuj reprezentas malsamajn aspektojn de la socio. Tiuj figuroj ne havas nomojn, sed ili funkcias kiel reprezentoj de sociaj roloj:

 La Simpla Homo (Proste Mentsh): Reprezentas la ordinarajn laboristojn, precipe judojn en ŝtetloj, kiuj luktas kontraŭ malriĉeco kaj diskriminacio. Ili estas la koro de la utopio de Aleĥem, kies vivoj li volas plibonigi [p. 7].
 La Riĉa Elito: Simbola grupo de potencaj kaj riĉaj individuoj, kiuj profitas je la kosto de la malriĉuloj. Aleĥem kritikas ilian egoismon sed ankaŭ esprimas esperon, ke ili povas ŝanĝiĝi [p. 9].
 La Revanto: Figuro kiu reflektas la idealismon de Aleĥem mem, homo kiu imagas pli bonan mondon kaj laboras por inspiri aliajn. Tiu figuro estas implicita tra lia propra voĉo en la eseo [p. 12].
 La Komunumo: Kolektiva ento, kiu reprezentas la potencialon de homoj kuniĝi por krei justan socion. Aleĥem ofte parolas pri la "homoj" kiel unuigita grupo kapabla je transformo [p. 14].

 En Esperanto aperis 
Al ĉiuj egale - mia utopio, rakonto, tradukis Maurice Salzmann. Eld. Liona Esperantista Societo, Liono, 1928 (OCLC 1281807052) kaj 1948.eldonjaro 1948 estas konfirmita per la ĉapitro 7.2.26 "El la Jida Literaturo" de la verko Esperanto en perspektivo, paĝo 221

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Kategorio:Noveloj de Ŝalom Alejĥem
Kategorio:Verkoj el la esperantigita jidlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Judoj kaj judismo en populara kulturo
Kategorio:Utopia socialismo