Gazeto de registro

Gazeto de registro aŭ Referenca gazeto (laŭ  kaj ) estas grava nacia gazeto kun granda cirkulado, kies redaktaj kaj novaĵkolektaj funkcioj estas konsiderataj aŭtoritataj kaj sendependaj; ili estas do "gazetoj de registro laŭ reputacio" kaj inkluzivas kelkajn el la plej malnovaj kaj plej vaste respektataj gazetoj en la mondo. La nombro kaj tendenco de "gazetoj de registro laŭ reputacio" rilatas al la stato de gazetara libereco kaj politika libereco en lando. 

Ĝi ankaŭ povas esti gazeto rajtigita publikigi publikajn aŭ jurajn avizojn, tiel servante kiel gazeto de publika registro. Gazeto, kies redakcian enhavon regas la ŝtato, povas esti nomata oficiala gazeto de registro, sed la manko de redakcia sendependeco signifas, ke ĝi ne estas "gazeto de registro laŭ reputacio". Gazetoj de registro laŭ reputacio, kiuj fokusiĝas pri komerco, ankaŭ povas esti nomataj gazetoj de financa registro. 

 Gazetoj de publika registro 
"Publika gazeto", aŭ registara gazeto, rilatas al publike havebla gazeto rajtigita de registaro publikigi publikajn aŭ jurajn avizojn.  Ĝi ofte estas establita per statuto aŭ oficiala akto, kaj la publikigo de avizoj en ĝi, ĉu fare de la registaro aŭ privata partio, estas konsiderata sufiĉa por plenumi la jurajn postulojn por publika avizo.  Tiaj gazetoj povas havi minimuman aŭ neniun redakcian enhavon (opinartikoloj), kaj fokusiĝas al publika sciigo pri ŝtataj servoj kaj ŝtataj decidoj; ekzemploj estas la  The London Gazette, la Canada Gazette, la The Hong Kong Special Administrative Region Gazette kaj la latvia Latvijas Vēstnesis. 

En iuj jurisdikcioj, private posedataj gazetoj povas registriĝi ĉe la registaro por publikigi publikajn kaj jurajn avizojn, aŭ alie rajtas publikigi tiajn avizojn (terminoj uzataj povas inkluzivi "gazeto de ĝenerala cirkulado" inter aliaj). See, for example, L.N. 362 of 1997 of The Government of The Hong Kong Special Administrative Region GazetteFor example, see Texas Local Government Code - Section 52.004. Official Newspaper  Simile, privata gazeto povas esti nomumita de la tribunaloj por publikigo de juraj avizoj, kiel ekzemple avizoj pri fikciaj komercaj nomoj, se juraj kaj laŭleĝaj normoj estas plenumitaj. See, e.g.,  Ĉi tiuj estas foje nomataj "laŭleĝe adjudikitaj gazetoj". 

 Registaraj organoj 
La termino "publikaj gazetoj" ankaŭ povas indiki tiujn posedatajn kaj funkciigatajn de registaro, kiu direktas ilian tutan redakcian enhavon. Tiaj gazetoj, kvankam pejorative nomataj " ŝtataj porparolantoj ", ankaŭ povas esti nomataj "oficialaj gazetoj", sendepende de ĉu ili publikigas jurajn avizojn - distingante ilin de gazeto, kies ĉefa rolo estas publikigi avizojn, ĉar ilia tuta enhavo reprezentas la oficialan vidpunkton kaj doktrinon de la ŝtato. Ĉi tiu speco de oficiala gazeto estas malsama ol gazetoj laŭ reputacio, kaj emas malsukcesi la reputacian kriterion pro sia registara kontrolo. La vorto "oficiala" povas esti uzata por distingi ilin de "gazetoj laŭ reputacio". Ekzemploj inkluzivas la rusan Rossiyskaya Gazeta,  la nordkorean Rodong Sinmun,  kaj la ĉinan Renmin Ribao (People’s Daily). 

 Gazetoj de registro de reputacio 
eta|Unua eldono de Neue Zürcher Zeitung (1780), plej malnova gazeto de la mondo de registro de reputacio
La dua tipo de "gazeto de registro" (ankaŭ "revuo de registro" aŭ en la franca ) ne estas difinita de formalaj kriterioj kaj ties karakterizaĵoj varias. La kategorio konsistas gazetojn kiu estas konsiderita renkonti altajn normojn de ĵurnalismo, inkluzivanta redakcian sendependecon (precipe de la registaro kaj de ties posedantoj), respondigeblecaj (eraroj estas agnoskita), atento al detaloj, precizeco, pridiskutada amplekso kaj ekvilibro de priraportado;  ili estas rigardita internacie (tiel kiel en ilia propra landa regiono) de gravaj tutmondaj establoj.  

Malgraŭ ŝanĝoj en la socio, gazetoj registritaj laŭ reputacio historie emis konservi similan tonon, raportadon, stilon kaj tradiciojn; multaj estas pli ol jarcenton malnovaj kaj kelkaj pli ol du jarcentojn malnovaj (ekz., Neue Zürcher Zeitung, The Times, The Guardian, Le Figaro kaj The Sydney Morning Herald).  Gazetoj registritaj laŭ reputacio povas esti respektataj pro la precizeco kaj kvalito de sia raportado kaj tamen esti aŭ ideologie konservativaj (ekz., The Wall Street Journal kaj The Telegraph) aŭ ideologie liberalaj (ekz., The Washington Post kaj The Guardian). 

Kvankam multaj landoj estas fieraj de iliaj gazetoj de registro de reputacio, en kelkaj landoj ili alfrontas  publike malamikan staton aŭ politikan sistemon kiu provas subpremi iliajn gazetarajn liberecojn. Ekzemploj estas Cumhuriyet de Turkio, kie multaj de la personaroj estis malliberigita;  La Pernsa de Panamo, kies personaro estis pafita kaj la posedantoj devigitaj en ekzilon;  kaj El Nacional de Venezuelo,  kiu estis devigita ĉesi presado kiam la ŝtato kaptis ties posedaĵojn (vidu ekzemplojn de ne plu funkciantaj gazetoj de registro).

 Etimologio 
La termino estas kredita deveni inter bibliotekistoj kiu komencis referenci al The New York Times kiel la "gazeto " de registro" kiam ĝi fariĝis la unua Usona gazeto en 1913 eldoni indekson de la temoj kiujn ĝi kovras.  La The New York Times kaj aliaj gazetoj de ĝia tipo serĉis kroniki eventojn, agante kiel registro de la anoncoj de la tago, horaroj, adresaroj, procedaĵoj, transskribaĵoj kaj nomumoj. Ekde 2004, The New York Times ne plu konsideras sin mem gazeto de registro en la originala, laŭvorta senso. 

 Ekzemploj de ekzistantaj gazetoj 
LandoRegionoLogooNomoUrbo de publikigoFonditaLingvoRef.ArgentinoSudamerikoLa NaciónBonaero1870hispanaAŭstralioOceanioThe AgeMelburno1854anglaThe Sydney Morning HeraldSidnejo1831AŭstrioOkcidenta EŭropoDie PresseVieno1848 germanaDer Standard1988BahamojNordamerikoThe Nassau GuardianNasaŭo1844anglaBangladeŝoSuda AzioThe Daily StarDako1991anglaBelgioOkcidenta EŭropoLe SoirBruselo1887francaDe StandaardGroot-Bijgaarden1918nederlandaBolivioSudamerikoEl DiarioLa-Pazo1904hispanaBraziloSudamerikoO Estado de S. PauloSan-Paŭlo1875portugala Folha de S.Paulo1921O GloboRio-de-Ĵanejro1925KanadoNordamerikoLe DevoirMontrealo1910francaLa Presse1884The Globe and MailToronto1844 anglaĈilioSudamerikoEl MercurioSantiago1900 hispanaKolombioSudamerikoEl TiempoBogoto1911hispanaEl EspectadorBogoto1887 hispanaKostarikoCentramerikoLa NaciónSan-Joseo1946hispanaĈeĥioOkcidenta EŭropoLidové novinyPrago1893ĉeĥaDanioNorda EŭropoBerlingskeKopenhago1749 danaDominika RespublikoNordamerikoListín DiarioSankta Domingo1889hispana: "The dean of Dominican newspapers is Listín Diario, founded in 1889 and still the most-read newspaper in the country, with a reported circulation of 88,000."EkvadoroSudamerikoEl ComercioKito1921hispana: "Some elite dailies are over a century old and have established global reputations for journalistic excellence. Some of the more venerable are La Prensa (1869) and La Nación (1870) of Buenos Aires, Argentina; O Estado de São Paulo (1875) of São Paulo, Brazil; Jornal do Brasil (1891) and O Globo (1925) of Rio de Janeiro, Brazil; Listín Diario (1889) of Santo Domingo, Dominican Republic; El Mercurio (1900) of Santiago, Chile; El Comercio (1839) of Lima, Peru; El Universal (1916) and Excélsior (1936) of Mexico City; El Tiempo (1911) of Bogotá, Colombia; El Universal (1909) and El Nacional (1943) of Caracas, Venezuela; El Telégrafo (1884) of Guayaquil and El Comercio (1921) of Quito, Ecuador; El Diario (1904) of La Paz, Bolivia; and La Prensa Libre (1889) and La Nación (1946) of San José, Costa Rica."EgiptujoNordafrikoAl-AhramKairo1875ArabaAl-Masry Al-Youm2004FinnlandoNorda EŭropoHelsingin SanomatHelsinko1889finnaFrancioOkcidenta EŭropoLe FigaroParizo1826 franca"Le Monde, whose print edition comes out around lunchtime, was launched at the end of Nazi occupation of France in 1944 and took on the role of France's newspaper of record alongside the more conservative Le Figaro." - France's Le Monde newspaper editor quits after power struggle with staff , Reuters, 14 May 2014Libération1973Le Monde1944 GermanioOkcidenta EŭropoFrankfurter Allgemeine ZeitungFrankfurto1949 germanaDer SpiegelHamburgo1947Süddeutsche ZeitungMunkeno1945Die WeltBerlino1946Die ZeitHamburgo1946GrekioSuda EŭropoKathimeriniAteno1919grekaGvatemaloNordamerikoPrensa LibreGvatemalurbo1951hispanaHaitioNordamerikoLe NouvellistePortoprinco1898francaHonkongoOrienta AzioSouth China Morning PostHonkongo1903anglaIslandoNorda EŭropoMorgunblaðiðRejkjaviko1913IslandaBarataSuda AzioThe HinduĈenajo1878anglaThe Times of IndiaMumbajo1838 IndonezioSudorienta AzioKompasĜakarto1965indoneziaIranoOkcidenta AzioEttela'atTeherano1926persaIrlandoNorda EŭropoThe Irish TimesDublino1859angla IsraeloOkcidenta AzioHaaretzTel-Avivo1919hebrea kaj anglaItalioSuda Eŭropoligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Il_Sole_24_Ore.svg|alternative=Il Sole 24 Ore|150x150raIl Sole 24 OreMilano1965italaCorriere della SeraMilano1876 La StampaTorino1867la RepubblicaRomo1976Il MessaggeroRomo1878JamajkoNordamerikoThe GleanerKingstono1834anglaJapanioOrienta AzioThe Asahi ShimbunOsako1879japana kaj anglaNihon Keizai Shimbun (Nikkei)Tokio1876Yomiuri Shimbun1874 Mainichi Shimbun1872KenjoOrienta AfrikoDaily NationNajrobo1960 anglaLibanoOkcidenta AzioAn-NaharBejruto1933ArabaMalajzioSudorienta AzioNew Straits TimesKuala-Lumpuro1965 anglaMeksikoNordamerikoExcélsiorMeksikurbo1917hispanaReforma1993NederlandoOkcidenta EŭropoNRCAmsterdamo1970 nederlandaNepaloAzioKantipurKatmanduo1993nepalaNov-ZelandoOceanioThe New Zealand HeraldAŭklando1863anglaNiĝerioOkcidenta AfrikoThe GuardianLagoso1983anglaNord-KoreioOrienta AzioRodong SinmunPjongjango1945koreaNorvegioNorda EŭropoAftenpostenOslo1860norvega
(Riksmål)PakistanoSuda AzioDawnKaraĉio1941anglaSuda Azioligilo=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Daily_Jang_logo_(2024).png|senkadra|70x70raJangKaraĉio1939la urduaPanamoNordamerikoLa PrensaPanamurbo1980hispanaParagvajoSudamerikoABC ColorAsunciono1967hispanaPeruoSudamerikoEl ComercioLima1839hispanaFilipinojSudorienta AzioPhilippine Daily InquirerMakati1985anglaPollandoOrienta EŭropoGazeta WyborczaVarsovio1989polaRzeczpospolita1920 PortugalioSuda EŭropoDiário de NotíciasLisbono1864portugalaPúblicoLisbono1990Respubliko KongoCentra AfrikoLa Semaine AfricaineBrazavilo1952francaRumanioCentra EŭropoAdevărulBukareŝto1871RumanaSerbioSuda EŭropoPolitikaBeogrado1904SerbaDanasBeogrado1997SingapuroSudorienta AzioThe Straits TimesSingapuro1845anglaSud-AfrikoSud-AfrikoMail & GuardianJohanesburgo1985anglaSud-KoreioOrienta AzioThe Chosun IlboSeulo1920koreaThe Dong-A Ilbo1920JoongAng Ilbo1965HispanioSuda EŭropoLa VanguardiaBarcelono1881hispanaEl MundoMadrido1989El País1976SvedioNorda EŭropoDagens NyheterStokholmo1864svedaSvislandoOkcidenta EŭropoNeue Zürcher ZeitungZuriko1780germanaLe TempsĜenevo1998 francaThe Quality of the Media, , main findings, Research Department on Public Opinion and Society (FÖG) of the University of Zurich, 2012.TajlandoSudorienta AzioBangkok PostBangkoko1946anglaTrinidado kaj TobagoNordamerikoTrinidad and Tobago GuardianPortospeno1917anglaTurkioOkcidenta AzioCumhuriyetIstanbulo1924TurkaUnuiĝinta ReĝlandoNorda EŭropoThe Daily TelegraphLondono1855anglaFinancial Times1888The Guardian1821 The Times1785 UsonoNordamerikoLos Angeles TimesLos-Anĝeleso1881anglaThe New York TimesNovjorko1851The Wall Street Journal1889The Washington PostVaŝingtono1877VatikanurboSuda EŭropoL'Osservatore RomanoRomo1861la itala, la angla, la franca, la hispana, la germana, la pola kaj la portugala
|

 Ekzemploj de ne plu funkciantaj gazetoj 
eta|La eksa sidejo de El Nacional, la venezuela longa-establita gazeto de registro,  kiu estis kaptita de la ŝtato en 2018 kaj devigita de ĉesi presado. 
Laŭ la paso de la tempo, kelkaj establitaj gazetoj de registro de reputacio perdis ilian statuson pro financa disfalo, akiro aŭ fuzio de alia ento kiu ne havis la samajn normojn aŭ permesis pliigitan registaran kontrolon kaj premado de redakcia sendependeco de la eldonaĵo. La ekzisto de gazetoj de registro de reputacio estas aspekto de la nivelo de gazetara libereco kaj politika libereco en lando, kun gravaj unua-mondaj demokratioj havantaj pluraj tiaj gazetoj (ekz. Usono, Britio, Germanio, Francio, Kanado, Italio kaj Japanio); en kontrasto, landoj kiu vidis malpliiĝon en iliaj gazetoj de registro de reputacio povas reprezenti malpliiĝon en niveloj de persona kaj politika libereco (ekz. Zimbabvo, Venezuelo kaj Kamboĝio). 

 The Herald de Zimbabwe, perdis ties statuson kiel establita gazeto de registro kiam ĝi estis transprenita de Zanu-PF partio de Robert Mugabe. 
 El Nacional, la gazeto de registro de Venezuelo, estis devigita eleldoniĝi fare de la ŝtato en 2018 kaj ties sidejo estis donita al altranga oficialulon.
 Londono-bazita tutaraba gazeto de registro, Al-Hayat, ĉesis en 2020 pro financaj kaj politikaj premoj. 
 En Kamboĝio, la Hun Sen administro devigis ambaŭ de la gazetoj de registro de la lando elkomerciĝi uzante arbitraj impostaj monpunoj kiuj finfine rezultis en la fermiĝo de The Cambodia Daily en 2017 kaj la vendo de The Phnom Penh Post al proksima alianculo de la Hun Sen administro en 2018. 
 latva gazeto Diena vidis ties establita statuson kiel gazeto de registro malgrandiĝas en 2010 post akiro. La la Historia Vortaro de Latvio (2017) enlistigas ĝin kiel "arde tenanta al populara sento de gazeto-de-registro ĉe hejmo kaj eksterlande" pro "demandoj de proprieco kaj se okazis posedanta influo al la gazeta enhavo". 
 Népszabadság, la de facto hungara gazeto de registro, ĉesis eldonadon en 2016 pro politika kaj financa premo. 

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Libereco de la gazetaro
 Monda Tago de Gazetarlibereco

Kategorio:Ĵurnalismo
Kategorio:Gazetoj