Joseph d'Arbaud

Joseph d'Arbaud estis franca poeto kaj verkisto, kiu verkis en la provenca kaj la franca. Li naskiĝis la 6-an de oktobro 1874 en Meyrargues (jen france, okcitane Mairarga),komunumo de Francio en la situas en la departemento Bouches-du-Rhône (franca elparolo: [], "Riverbuŝoj de Rodano", okcitane Bocas de Ròse), kaj mortis en aĝo de 75 jaroj la 2-an de marto 1950 en Aix-en-Provence (ĝis 1931 nur Aix,  aŭ ) en la sama departemento. Li ricevis sian edudon en la universitato Aikso-Marsejlo (1896-1971), kiu tiam dividiĝis al universitato "Paul Cézanne" Aikso-Marsejlo III kaj du aliaj altlernejoj, kiuj en 2012 denove fuziis al la nuna universitato Aikso-Marsejlo.

Lia plej konata verkaĵo, provence respektive okcitane La bèstio dóu Vacarés aŭ en franca traduko La bête de Vaccarès, unue aperigita en 1924, ankaŭ publikiĝis en esperanta traduko de Miroslav Malovec je la titolo La Besto de Vakareso en 1996. Joseph d'Arbaud estis membro de la societo Felibriĝo ( laŭ la klasika normo aŭ lou Felibrige laŭ la mistrala normo), beletra asocio fondita en 1854 far Frédéric Mistral kaj aliaj ses provencaj verkistoj, kies celo estas defendi kaj refortigi la okcitanan lingvon, kaj revivigi la mezepokan  provencan, praformo de la okcitana, kiu nun denove vivas kaj uzatas kiel dialekto de la okcitana. La agad-kampo de la societo estas precipe kultura, sed dum ĝia historio ĝi iam rilatis al pluraj politikaj okazaĵoj.

 Vivo kaj verko 
Joseph d'Arbaud kreskis en Provenco, filo de la okcitan- respektive provenc-lingva poetino Azalaïs d'Arbaud, kaj studis juron. En 1898, 24-jaraĝa, li iris al Kamargo, kiel lia parenco Folco de Baroncelli tri jarojn antaŭe, kaj fariĝis bestobredisto. En 1905, tuberkulozo devigis lin forlasi ĉi tiun profesion. Li pasigis pli ol dek jarojn en sanatorioj en Hauteville-Lompnes en Francio kaj Montana VS en la kantono Valezo de Svislando, tiel evitante militservon. Antaŭ la fino de la Unua Mondmilito, li revenis al Meyrargues kaj poste al Aikso Provenca, kiun li neniam plu forlasis. En 1919, li fariĝis majoro (akademiano) de la beletra societo Felibriĝo kaj transprenis la redaktadon de la revuo Le Feu ("la fajro").

Kune kun Frédéric Mistral, d'Arbaud estas konsiderata la plej granda poeto de la novprovenca lingvo. Li mem tradukis la plej multajn el siaj verkoj en la francan lingvon kaj tiel gajnis rekonon en la franca intelekta vivo. La Académie française aljuĝis al li premion en 1943. 

Akademianoj kiel Jean-Louis Vaudoyer kaj André Chamson estis inter liaj amikoj. Georges Duhamel nomis lin unu el la majstroj de la provenca literaturo en 1943. Lia jam menciita prozpoemo "La Besto de Vakareso", en kiu la pejzaĝo de Kamargo kaj la lago Étang de Vaccarès estas levitaj al mitaj proporcioj, estis lia plej vaste legata verkaĵo kaj tradukita en multajn lingvojn.

Stratoj estas nomitaj laŭ li en Avinjono (Avignon), Carpentras, Cuers, Monteux, Nico (Nice), Saint-Andiol, Saint-Raphaël, Saint-Rémy-de-Provence kaj Solliès-Pont estas stratoj nomitaj laŭ li. En Aikso Provenca (Aix-en-Provence), Barjols, Carnon-Plage, Salon-de-Provence kaj Vaison-la-Romaine lernejoj portas lian nomon, same kiel fontano en Aikso Provenca (ĝis 2017).

 Fonto 
La unua versio de tiu teksto kreiĝis la 30-an de julio 2025, precipe surbaze de la koncerna germanlingva teksto.

Kategorio:francaj poetoj
Kategorio:francaj verkistoj