Orflugila papago

Orflugila papago (Brotogeris chrysoptera) estas specio de papagoj en la familio papagedoj, latine Psittacidae indiĝenaj de Sudameriko. Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Gujanoj, kaj Venezuelo.Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. 30a de Januaro 2023. Species Lists of Birds for South American Countries and Territories.  Alirita la 30an de Januaro, 2023

Taksonomio kaj sistematiko
La Orflugila papago estis formale priskribita en 1766 fare de la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en la 12a eldono de sia verko Systema Naturae. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj papagoj en la genron Psittacus kaj stampis la duvortan nomon Psittacus chrysopterus. Linnaeus bazis sian priskribon sur la "golden-winged parakeet" kiun priskribis kaj bildigis en 1760 la angla natursciencisto George Edwards en la dua volumo de sia Gleanings of Natural History. Edwards ne havis certecon pri la deveno de sia specimeno. Linnaeus specifis la  tipan lokon kiel "Hindio". Ĝi estis reatribuita al "Gujano" en 1912. 

La Orflugila papago estas nun unu el la ok specioj metitaj en la genron Brotogeris, kiun enkondukis en 1925 la irlanda zoologo Nicholas Aylward Vigors. La genronomo devenas el la Antikva greka brotogērus kun la signifo "kun homa voĉo". La specia epiteto chrysoptera devenas el la Antikva greka ĥrusopteros kun la signifo "orflugila" (el ĥrusos "oro" kaj pteron "flugilo").

Oni agnoskis la jenajn kvin subspeciojn de la Orflugila papago:

 B. c. chrysoptera (Linnaeus, 1766)
 B. c. tenuifrons Friedmann, 1945
 B. c. solimoensis Gyldenstolpe, 1941
 B. c. tuipara (Gmelin, JF, 1788)
 B. c. chrysosema Sclater, PL, 1864

B. c. solimoensis estis foje inkludita en la nomiga B. c. chrysoptera.Collar, N., A. Bonan, kaj P. F. D. Boesman (2020). Golden-winged Parakeet (Brotogeris chrysoptera), versio 1.0. En Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 20an de Februaro, 2023 Subspecioj B. c. tuipara kaj B. c. chrysosema estis foje traktitaj kiel apartaj specioj. La Orflugila papago kaj la Kobaltflugila papago (B. cyanoptera) estas frataj specioj.Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 30a de Januaro 2023. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society.  Alirita la 30an de Januaro, 2023

Aspekto
La orflugila papago estas ĉirkaŭ 16 cm longa kaj pezas 47 ĝis 80 g. La specio estas preskaŭ tute verda. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio havas brunecan fruntan bendon super la beko, kaj oranĝecbrunan makulon sur la mentono, kaj brile oranĝkolorajn primarajn kovrilojn. Subspecio B. c. tuipara havas oranĝkoloran fruntan bendon kaj mentonon kaj flavajn randojn sur la eksteraj vostoplumoj. B. c. chrysosema havas flavecan oranĝan fruntan bendon kaj flavajn primarajn kovrilojn. B. c. solimoensis similas al chrysosema, sed kun pli pala frunta bendo. B. c. tenuifrons havas flavajn randojn sur la eksteraj vostoplumoj kiel tuipara sed neniun fruntan bendon. Nematuraj birdoj havas tute verdajn flugilojn.

Distribuado kaj habitato
La subspecioj de la Orflugila papago troviĝas jene:

 B. c. chrysoptera, el nordorienta Venezuelo sudorienten tra Gujanoj kaj en apuda nord-centra Brazilo
 B. c. tenuifrons, laŭlonge de supra Rio Negro en nordokcidenta Brazilo
 B. c. solimoensis, nord-centra Brazilo laŭlonge de meza Amazono inter municipoj Codajás kaj Manaus
 B. c. tuipara, nord-centra Brazilo sude de Amazono inter la rivero Tapajozo kaj la Atlantika marbordo en Maranhão
 B. c. chrysosema, laŭlonge de la rivero Madeira kaj ĝiaj alfluantoj el nordorienta Bolivio en la ŝtato Mato Grosso de okcidenta Brazilo

En plejparto de sia teritorio la orflugila papago loĝas en neĝenata pluvarbaro de malaltaj teroj, duarangaj arbaroj, savanoj, marbordaj arbaroj kaj urboj (kondiĉe ke estas altaj arboj). Norde de la rivero Orinoko en Venezuelo ĝi loĝas en nebularbaro ĝis 1 200 m alta.

Kutimaro
Movoj
La orflugila papago estas plejparte sidlokema, sed ekzistas sugestoj pri iom da neregula migrado.

Manĝado
La orflugila papago manĝas plejparte florojn kaj ilian nektaron; vasta gamo da plantfamilioj provizas ilin. Ĝi ankaŭ manĝas semojn, berojn, palmofruktojn, kaj insektojn kaj helikojn en senmova akvo.

Reproduktado
La nesta sezono de la orflugila papago varias geografie; ĝi nestas ie en preskaŭ ĉiu monato. Ĝi nestas en kavaĵo, ĉu natura aŭ elfosita, en arbo aŭ arbara termitejo. La ovodemetado estas de tri aŭ kvar ovoj. La kovada periodo, tempo ĝis elnestiĝo, kaj detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.

Referencoj

 Parrots: A Guide to Parrots of the World; 1998, 
 Handbook of the Birds of the World Vol 4, Josep del Hoyo editor, 
 "National Audubon Society" The Sibley Guide to Birds, de David Allen Sibley, 

Eksteraj ligiloj

 World Parrot Trust  Parrot Encyclopedia - Species Profiles
 Golden-winged parakeet photo gallery  VIREO
 Photo-High Res; Article www1.nhl.nl—"Suriname Birds"

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo