Jeromos Nécsey

[jeromoŝ nEĉei], laŭ la hungarlingve kutima nomordo Nécsey Jeromos estis hungara piarista monaĥo, instruisto, sciencisto.

https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=1779592&date=2025-09-03 nemzeti névtér naskiĝis  en Oszlány (Hungara reĝlando, Habsburga imperio, nuntempa Oslany en Slovakio), li mortis  en Privigye (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Prievidza en Slovakio).

 Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en Privigye, kie li pastriĝis en 1814, supozeble tiutempe ankaŭ monaĥiĝis. Intertempe li studis en diversaj piaristaj lernejoj (Privigye, Nitro, Nagykároly, Vác), poste li instruis en piaristaj gimnazioj en Kisszeben, Podolin kaj Privigye. Li ankaŭ estis natursciencisto: li desegnis ĝeneralajn geografiajn mapojn, planis globon, faris elektrajn eksperimentojn, kreis astronomiajn tabelojn kaj en Privigye li planis horloĝon, kiu ne nur montris la precizan tempon, sed ankaŭ la daton (tagon, monaton) kun la pozicio de la ĉielaj korpoj. Multaj manuskriptoj skribitaj per bela kaligrafia manskribo konserviĝis, kvankam neniu el ili estis publikigita. Li verkis "centjaran" kalendaron kovrantan la tagojn inter 1815 kaj 1912. Li verkis gramatikojn en la latina, germana, hungara kaj slovaka lingvoj kaj kompilis germanan-hungaran vortaron. Li kreis manlibron pri katekismo, etiko, civila juro kaj eklezia historio. Li ankaŭ kompilis la plej gravajn eventojn de 1814–1815. Katalogo de la diversaj manuskriptoj en la germana, hungara, latina kaj slovaka lingvoj, kiujn li kompilis inter 1809 kaj 1819, konserviĝis. Lia plej ampleksa kaj interesa verko estas naŭvoluma ĝenerala enciklopedio, kiun li kompilis el verkoj de diversaj aŭtoroj skribitaj inter 1839 kaj 1841. Ĝi enhavas 7 107 enskribojn klasifikitajn sub 26 temoj kaj kovras ĉirkaŭ 6 500 paĝojn. La datumoj pri la urboj de Supra Hungarujo estas valoraj. Li resumis la malkovron de Ameriko laŭ hispanaj aŭtoroj en la latina lingvo. En 1815, li verkis geografian lernolibron, en 1829 libron pri elementa aritmetiko, kaj ankaŭ botanikan verkon, kiu inkluzivas pli ol 300 kolorajn ilustraĵojn de plantoj.

 Fontoj 
 biografio hungare
 biografio hispane

 Referencoj 

Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj sciencistoj