Kobaltpuga papageto

La Kobaltpuga papageto (Forpus xanthopterygius) konata ankaŭ kiel Bluflugila papago, estas specio de papageto en la familio Psittacidae. Estas du subspecioj: Kobaltpuga papageto de Salvadori (F. x. flavescens) kaj Kobaltpuga papageto de Hellmayr (F. x. flavissimus).

Aspekto
+NomoAspektoTeritorioKobaltpuga papageto
(Forpus xanthopterygius xanthopterygius) (nomiga subspecio)Tipe ĉirkaŭ 12 centimetrojn longaj kaj pezas ĉirkaŭ 28 gramojn. Ĉefe verdaj aŭ olivecverdaj kun helpersikkoloraj bekoj kaj piedoj kaj malhelbrunaj okuloj, kiuj estas ĉirkaŭitaj de helverda. Kobaltpugaj papagetoj estas sekse dimorfaj: maskloj havas purpurbluajn primarajn, sekundarajn kaj subflugilajn kovrilojn kun helblua makulo sur la pugo. Inoj ne havas bluajn markojn kaj flavverdajn fruntojn. Kiel ĉiuj papagoj, Kobaltpugaj papagetoj montras zigodaktilecon, kio signifas, ke du piedfingroj frontas antaŭen kaj du malantaŭen.
Junuloj aspektas kiel plenkreskuloj, escepte ke maskloj havas verdajn plumojn mikse kun siaj bluaj markoj.nordorienta Argentino (Provinco Misiones, nordorienta Corrientes, orienta Provinco Ĉako, orienta Provinco Formosa), el Paragvajo norda tra centra/mezorienta Brazilo ĝis norda BahiaKobaltpuga papageto de Salvadori
(F. x. flavescens)Kompare kun la nomiga subspecio, kaj maskloj kaj inoj estas pli flavecverdaj aŭ pli palaj laŭ koloro. Maskloj havas pli palajn bluajn markojn sur flugiloj kaj pli flavecverdajn fruntojn, vangojn kaj malsuprajn partojn.mezorienta Peruo suden ĝis orienta Bolivio (Beni, Santa Cruz)Kobaltpuga papageto de Hellmayr
(F. x. flavissimus)Kaj maskloj kaj inoj estas pli flavecverdaj aŭ pli palaj laŭ koloro. Maskloj havas pli flavecverdajn fruntojn, vangojn kaj gorĝojn.nordorienta Brazilo el Maranhão, Ceará, Paraiba suden ĝis norda Bahia

Taksonomio
Dum multaj jaroj, la kobaltpuga papageto estis konsiderata samspecia kun la verdpuga papageto (Forpus passerinus), sed hodiaŭ ĉiuj fakuloj agnoskas ambaŭ kiel apartajn speciojn. Ankaŭ la turkisflugila papageto (F. spengeli) kaj la ĉerivera papageto (F. crassirostris) estis konsiderataj samspeciaj kun la kobaltpuga papageto ĝis studoj en 2015 atentigis pri la eraro en ĉi tiu klasifiko bazita sur morfologiaj kaj geografiaj diferencoj. Tamen, kelkaj taksonomiaj fakuloj, inkluzive de la Usona Ornitologia Societo, ankoraŭ konsideras ilin tiaj.

La kobaltpuga papageto, almenaŭ ĝis 2021, estas malofta kazo kie la ordinara nomo estis pli stabila ol la dunomo. F. xanthopterygius komence rilatis al tio, kio nun estas konsiderata du apartaj specioj: la kobaltpuga papageto (tiam nomata la bluflugila papageto) kaj la blankflugila papageto (Brotogeris versicolurus). En 1945, la brazila ornitologo Olivério Pinto forĵetis la nomon F. xanthopterygius por la bluflugila papageto kaj renomis ĝin F. crassirostris (kiu nun validas por la proksime rilata ĉerivera papageto). Dum la sama jaro, la bluflugila papageto estis erare registrita kiel F. xanthopterygius crassirostris kaj denove estis renomita al F. xanthopterygius. En 1978, Pinto menciis la eraron en Novo Catálogo das Aves do Brazil kaj la nomo estis ŝanĝita al F. crassirostris. Tamen, kiel estis atentigite en 1999, la origina nomo (F. xanthopterygius) restas valida laŭ la reguloj de ICZN. Sekve, ĉi tiu nomo estis reaplikita al la bluflugila papageto. En 2021, la specio estis renomita de bluflugila papageto al kobaltpuga papageto fare de la IOC, markante la unuan gravan ŝanĝon al la ordinara nomo de la specio. Krome, ankaŭ la nomo de la nomiga subspecio ŝanĝiĝis: F. x. xanthopterygius estas la subspecio antaŭe listigita kiel F. crassirostris vividus.

Distribuado kaj habitato
Kobaltpugaj papagetoj troviĝas en granda parto de centra kaj norda Sudameriko. Ilia teritorio estas dividita laŭ ĉiu subspecio, kiel priskribite supre. Ili estas ĝenerale oftaj kaj disvastigitaj, kvankam pli lokigitaj en la Amazona baseno.

Kobaltpugaj papagetoj troviĝas ĉefe en malaltaj teroj. Ili troviĝas en sekaj kaj ĉeriveraj arbaroj, cerrado, caatinga, palmarbaroj, duonaridaj arbustejoj, savano, kaj paŝtejoj. Kobaltpugaj papagetoj tendencas eviti dense arbarajn areojn. Ili ne troviĝas je altitudoj super 1 200 metroj.

Kobaltpugaj papagetoj ĝenerale ne migras; tamen, populacioj en Argentino moviĝas loke laŭ la florsezonoj de diversaj plantospecioj en sia dieto. Populacioj en la Brazila Atlantika Arbaro estas altitudinaj migrantoj.

Kutimaro kaj ekologio

Sociemo
Grupoj estas kutime de ĉirkaŭ 20 birdoj sed povas kreski ĝis pli ol 50 ĉirkaŭ fruktarboj aŭ semohavaj herboj. Ili estas tre sociemaj kaj gregemaj. Kobaltpugaj papagetoj emas manĝi en grupoj, kutime inter 2 kaj 12 individuoj.

Kobaltpugaj papagetoj vokas dumfluge kaj ripozante. Iliaj vokoj estas altaj "ŝiiit" kriegoj aŭ pepado. Kiam ili manĝas kaj sociumas en grandaj grupoj, ili faras pepadon kaj babiladon.

Reproduktado
La reprodukta sezono de kobaltpugaj papagetoj estas de majo ĝis aŭgusto, sed okupitaj nestoj estis observitaj en julio, januaro kaj marto en malsamaj areoj de la birda teritorio. Inoj demetas 3-7 malgrandajn, blankajn, proksimume sferajn ovojn. Kelkaj kobaltpugaj papagetoj estis observitaj skrapantaj nestojn de ruĝa furnario (faritajn el argilo) per siaj bekoj. Kvankam la kialo de tio ne estas tute klara, nestoj kreitaj de furnarioj estis uzitaj de kobaltpugaj papagetoj por kreskigi siajn idarojn, kio kondukis al la sugesto, ke la papagetoj "gustumas" la nestmaterialon por determini ĉu ĝi taŭgas, laŭ nekonataj normoj, por iliaj bezonoj.  Tamen, similaj studoj pri aliaj Forpus-specioj konkludis, ke argillekado provizas gravajn mineralojn al la birdoj, kiuj alie ne estus alireblaj.

Referencoj

 Birds of Venezuela de Hilty, 


Eksteraj ligiloj

World Parrot Trust  Parrot Encyclopedia: species profile
Birdphotos.com: mapo 
Neotropical Birds de Cornell Lab of Ornithology: species profile and media
eBird de Cornell Lab of Ornithology: species profile and media

Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko