Ribelo de Grigorjev

La ribelo de Grigorjev (en ukraina lingvo - Григор'євське повстання, en rusa lingvo - Григорьевское восстание) estis 
la plej granda ribelo kontraŭ sovetia potenco en Ukrainio, kiu estiĝis post la politiko de Ruĝa Teruro, kontraŭ kiu opoziciis la armeoj formiĝintaj en la provinco Ĥerson dum la Sovetia-Ukrainia Milito. Finfine, tio kondukis al radikala malstabiligo de la reĝimo en la Ukraina SSR (oficiale la "maja milit-politika krizo").
eta|dekstre|Korusa sinagogo en Kropivnickij, prirabita dum la ribelo

 Historio 
La 8-an de majo 1919 Nikifir Grigorjev publikigis la malferman tekston "Al la Popolo de Ukrainio kaj la Batalantoj de la Ruĝa Armeo", kie li alvokis al ĝenerala ribelo kontraŭ la bolŝevika diktaturo en Ukrainio kaj anoncis la celojn de sia lukto.
eta|180px|Grigoriev (maldekstre), kun Antonov-Ovsienko - ĉefkomandanto de la ukrainaj bolŝevikoj, en vagono, Znamjanka

La 9-an de majo, la trupoj de Grigori lanĉis ofensivon de la Znamjanka areo en tri ĉefaj areoj: al Katerinoslav (urbo Dnipro, komandanto Juriij Tjutjunnik), al Kievo (komandanto Pavlov), al Elisavetgrado (Kropivnickij, komandanto Gorbenko), apartaj taĉmentoj al Odeso kaj Poltavo. La evakuado de sovetiaj institucioj en Kievo, Poltavo, kaj Odeso estis preparita. Михайличенко Д. Ю. Травнева військово-політична криза в УСРР, 1919 р. // Вісник Харківського національного університету ім. В. Н. Каразіна. — Сер. Історія України. — Вип. 5. — Харків, 2002. — С. 137.

Por kontraŭbatali la ribelon, la bolŝevika registaro prenis eksterordinarajn rimedojn: estis mobilizitaj komunistoj, laboristoj, sovetiaj dungitoj, komsomolanoj kaj membroj de aliaj socialismaj partioj. Proksimume 10 000 soldatoj estis urĝe translokigitaj el Rusio. Савченко В. А. Авантюристы гражданской воёны: Историческое расследование. — Харьков: Фолио; М.: ACT, 2000. — С. 118.

Jam la 14-an de majo tri trupoj (30 mil soldatoj), sub la komando de Kliment Voroŝilov kaj Oleksandr Parĥomenko, lanĉis ĝeneralan kontraŭofensivon el Kievo, Poltavo kaj Odeso. La 18-an de majo, la Defenda Konsilio de la Ukraina SSR deklaris teruron kontraŭ la partioj de la Ukraina Maldekstra Socialista Revoluciulo kaj la ukrainaj Socialdemokratoj "sendependuloj" kiel tiuj kiuj inspiris la ribelon. 11 травня в телеграмі Махно Григорьев так повідомляв про мотиви своїх дій: «Від комісарів, „чрезвычаек“ не було життя, комуністи диктаторствували, мої війська не витримали і самі почали бити „чрезвычайки“ і гнати комісарів. Усі мої заяви Раковскому і Антонову кінчалися звичайно присиланням комісарів. Коли їх набралися 42 душі, коли вони мене змучили, я їх просто вигнав геть. Вони тоді мене оголосили поза законом. Ось я, незаконний отаман, жену їх геть з меж України». — Савченко В. А. Авантюристі гражданской войны: Историческое расследование. — Харьков: Фоліо; М.: ACT, 2000. — С. 118—119.

La 18-an de majo, trupoj sub la ordonrajto de Maĥno agis kontraŭ la Grigorjev-anoj. Nestor Maĥno publikigis apelacion "Kiu estas Grigoriev?", kie li nomas la atamanon "rabisto", "kontraŭrevoluciulo", "aventuristo", "provokisto-pogromisto". En la dua duono de majo, la ribelantoj estis neatendite rapide venkitaj kaj lokalizitaj en la stepaj regionoj de la Ĥerson-provinco. La 21-an de majo, la Grigorjev-anoj estis venkitaj en la Kieva regiono. La 23-an de majo, la Ruĝuloj prenis Znamjanka. Михайличенко Д. Ю. Травнева військово-політична криза в УСРР, 1919 р. // Вісник Харківського національного університету ім. В. Н. Каразіна. № 556. — Сер. Історія України. — Вип. 5. — Х., 2002. — С. 136.
eta|dekstre|aŭtografo de la organizanto de la ribelo
Fine de majo, la ĉefaj fortoj de la Grigorjev-anoj finfine ŝanĝis al la taktikoj de gerilo. Jurioj Tjutjunnik kun du mil batalantoj liberiĝis de la ĉefaj fortoj kaj gvidis sian taĉmenton kunigi fortojn kun Simon Petjiura. El la 15-23 mil ribelantoj de Grigorjev restis nur iom pli ol tri mil, kaj ĉirkaŭ du mil pliaj iris al diversaj malgrandaj lokaj atamanoj, kiuj laŭnome konsideris Grigorjev sia gvidanto. Якир И. Э. Воспоминания о гражданской войне. — М.: Политиздат, 1957. — С. 35.

La kialo de la malvenko estis ke la grandaj armeaj korpusoj kreitaj de kamparanoj ne estis daŭrigeblaj. Renkontante fakorganizitan malamikreziston, ili dividiĝis en malgrandajn taĉmentojn kaj ŝanĝis al geriltaktikoj. La ribelaj trupoj de Grigorjev spertis akran mankon de oficiroj de ĉiuj rangoj kaj armea personaro. Михайличенко Д. Ю. Селянський повстанський рух в Україні і проблем його політичної реалізації (січень — серпень 1919 р.) // ХДПУ ім. Г. С. Сковороди: Збірник наукових праць «Історія та географія». — Вип. 9. — Х., 2002. — С. 111—120. Справжність підпису отамана Григор'єва Н.О. доведено експертизою історика Олексія Шаповалова (м. Миколаїв)

 Fontoj 

Kategorio:Historio de Ukrainio