Francesco Zabarella

Francesco ZABARELLA estis itala kardinalo kaj fama kanonika spertulo.

Biografio
Li naskiĝis en Padovo la 10-an de aŭgusto 1360 kaj mortis en Konstanco la 26-an de septembro 1417. Li studis jurisprudencon en Bolonjo (1378-83), ĉefe kun la fama Giovanni di Lignano, kaj en Florenco, kie li diplomiĝis en 1385. Li instruis kanonikan juron en Florenco (1385-90) kaj Padovo (1390-1410). Ricevinte minorajn ordinojn en 1385, li fariĝis vikario de Episkopo Acciajuoli de Florenco kaj pastro de la Preĝejo de Santa Maria in Pruncta apud Florenco. En 1386, post foriro de Episkopo Angelo Acciajuoli (1349-1408), Zabarella estis elektita kiel lia posteulo, sed la papo antaŭe nomumis alian episkopon. En 1398, li fariĝis pastro de la katedralo de Padovo. La padova registaro plurfoje dungis lin en diplomatiaj misioj, kaj antaŭ la fino de 1404, li estis unu el du ambasadoroj senditaj al reĝo Karlo la 6-a de Francio por peti lian helpon kontraŭ Venecio, kiu prepariĝis por aneksi Padovon. Kiam Padovo fariĝis parto de la Venecia Respubliko en 1406, Zabarella fariĝis lojala subtenanto de Venecio. En 1409, li partoprenis en la Koncilio de Pizo kiel konsilisto de la venecia legato. La 18-an de julio 1410, Johano la 23-a nomumis lin episkopo de Florenco kaj papa kanceliero, kaj la 6-an de junio 1411, kardinal-dekano de la titulara preĝejo de la Sanktuloj Kosmaso kaj Damiano.

Kvankam li neniam ricevis gravajn ordinojn, li estis unu el la plej influaj kaj aktivaj kardinaloj de Johano la 23-a, kies interesojn li defendis ĉe la Koncilio de Romo (1412-1413). Kiam ĉi tiu koncilio malsukcesis fini la bedaŭrindan skismon, Johano la 23-a sendis la kardinalojn Zabarella kaj De Challant kiel legatojn al la reĝo Sigismondo en Komo en oktobro 1413, kun plenaj povoj por atingi interkonsenton kun ĉi-lasta pri la loko kaj tempo por nova koncilio. Oni konsentis, ke la nova koncilio malfermiĝus en Konstanco la 1-an de novembro 1414, kie Zabarella denove estis la ĉefa subtenanto de Johano la 23-a. Kiam ĉi-lasta fuĝis el Konstanco la 20-an de marto 1415, por malhelpi la elekton de la nova papo, Zabarella restis kiel lia reprezentanto. Kaj estis plejparte pro lia influo, ke Johano la 23-a fine forlasis la papecon senkondiĉe en aprilo 1415. Tamen, la koncilio daŭrigis siajn procedojn kontraŭ Johano kaj komisiis Zabarella-n, kune kun kvar aliajn kardinalojn, informi lin pri lia suspendo kaj, poste, pri lia formala detronigo fare de la koncilio. En la procedoj kontraŭ la Papo Benedikto la 13-a de Avinjono, Zabarella proponis, en la kunsido okazinta la 28-an de novembro 1416, ke Benedikto estu alvokita antaŭ la koncilion. Li ankaŭ partoprenis en la konciliaj procedoj kontraŭ Jan Hus, Hieronimo de Prago, kaj Jean Petit. Liaj provoj persvadi la unuajn du subskribi malpliigitan formon de publika pardonpeto montriĝis vanaj. De aprilo ĝis la fino de julio, li klopodis restarigi sian sanon kaj forton en la najbara banloko. La 28-an de julio, li revenis al Konstanco, kaj ĝis la momento de sia morto, li uzis sian tutan influon por akceli la elekton de la nova papo. Li estas entombigita en la katedralo de Padovo.
Verkaro
Lia plej grava literatura verko estas eklezia-politika traktaĵo, "Pri la skismo" ("De schismatie", Strasburgo, 1515). Ĝi konsistas el sendependaj partoj, skribitaj je malsamaj intervaloj (1403-5-6-8), kaj enhavantaj diversajn sugestojn por fini la skismon. Liaj ĉefaj kanonikaj skribaĵoj estas: 
 "Lectura super Clementinis" (Napolo, 1471); 
 "Commentarius in libros Decretalium" (Venecio, 1502); 
 "Consilia" (Venecio, 1581). 

Li verkis ankaŭ 
 "De felicitate libri III" (Padovo, 1655); 
 "De arte metrica"; 
 "De natura rerum diversarum"; 
 "De corpore Christi": kaj kelkaj mallongaj juraj traktaĵoj. 

Granda nombro da liaj leteroj estas en la Imperia Biblioteko en Vieno, Cod. Lat. 5513.Ĉi-artikolo estis verkita surbaze de la "Katolika Enciklopedio"

Vidu ankaŭ
 Pier Paolo Vergerio la Maljuna 
 Franciscus Accursius
 Hieronymus Schurff
 Antono Roselli

Referencoj

Kategorio:Italaj sciencistoj