Purpura papageto

Purpura papageto (Touit purpuratus) estas specio de papagoj en la familio papagedoj, latine Psittacidae, kaj genro Touit. Ĝi troviĝas en Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Gujano, Peruo, Surinamo, kaj Venezuelo.

Taksonomio kaj sistematiko
La Purpuran papageton la unua priskribis en 1781 la angla ornitologo John Latham laŭ la anglalingva nomo "purple-tailed parakeet" (purpurvosta papageto). La specimeno de Latham devenis el Kajeno en Franca Gujano. Kiam en 1788 la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin reviziis kaj etendis la verkon de Carl Linnaeus nome Systema Naturae, li inkludis la purpuran papageton kun mallonga priskribo, stampis la duvortan nomon Psittacus purpuratus, kaj citis la verkon de Latham. La purpura papageto estas nune metita kun sep aliaj papagetoj en la genron Touit, kiun enkondukis en 1855 la angla zoologo George Robert Gray. La genronomo estas derivita el la formortinta Tupia lingvo kiu estis parolata de indiĝenoj en Brazilo: Tuí eté signifas "vere malgranda papageto". La specia epiteto purpuratus estas Latina kun la signifo "purpurigita".

Oni agnoskis du subspeciojn, la nomiga T. p. purpuratus (Gmelin, 1788) kaj T. p. viridiceps (Chapman, 1929).

Aspekto
La Purpura papageto estas 17 ĝis 18 cm longa kaj pezas 54 ĝis 66 g. Ĝia korpo estas plejparte verda, pli malhela supre ol sube, kaj kun bluaj malsupra dorso kaj pugo. La frunto kaj krono de la nomiga subspecio estas olivecbrunaj kaj tiuj de T. p. viridiceps estas verdaj; ambaŭ havas blankan okulringon. La specio havas malhelbrunajn skapulajn krurojn, kiuj aperas kiel "V" kiam la flugiloj estas falditaj; inoj estas pli palaj ol maskloj. Ilia karpala strio estas violblua. La centraj vostoplumoj de la masklo estas verdaj kaj la aliaj ruĝaj kun nigrecaj pintoj; inoj aldonas verdan bendon proksime al la pinto. Nematuruloj similas al inoj sed estas pli senkoloraj ĝenerale kaj havas olivecverdan pugon.Collar, N., A. Bonan, P. F. D. Boesman, kaj E. de Juana (2020). Sapphire-rumped Parrotlet (Touit purpuratus), versio 1.0. En Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 19an de Februaro, 2023

Distribuado kaj habitato
La nomiga subspecio de la Purpura papageto troviĝas tra norda Sudameriko el Cerro Duida en Venezuelo tra Gujanoj kaj nordo de Amazonia Brazilo ĝis Atlantiko en la ŝtato Maranhão. Subspecio T. p. viridiceps troviĝas el Cerro Duida orienten ĝis nordokcidenta Brazilo ĝis supro de Rio Negro kaj okcidenten kaj suden tra sudorienta Kolombio, orienta Ekvadoro, kaj nordorienta Peruo.

En la tepuja regiono kie Venezuelo, Gujano kaj Brazilo kuniĝas, la Purpura papageto loĝas en ĉiamverda montara arbaro ĝis ĉirkaŭ 1 400 m. Aliloke ĝi troviĝas en malaltebenaĵa pluvarbaro, preferante varzeon, sed ankaŭ en savano, restantaj arbaraj areoj en alie senarbarigitaj pejzaĝoj, kaj izolitaj montoj en la malaltebenaĵoj de Gujano. En Brazilo ĝi surloke atingas 1 200 m.

Kutimaro
Manĝado
La Purpura papageto plejparte manĝas fruktojn; oni identigis fruktojn de figoj (Ficus) kaj membroj de pluraj aliaj familioj. "En nordorienta Peruo oni registris manĝadon de folioj, ŝosoj kaj ŝelo de Terminalia catappa (Combretaceae) same kiel de morta ligno."

Reproduktado
La nestosezonoj de la Purpura papageto inkluzivas marton en Venezuelo kaj kaj aprilon kaj novembron en Gujano. Konataj nestoj estis kavaĵoj en mortintaj arboj kaj en arbaraj termitejoj. La ovodemetado supozeble estas de tri ĝis kvin ovoj. La kovada periodo, tempo ĝis elnestiĝo, kaj detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.

Voĉo
La flugvoko de la Purpura papageto estas "preskaŭ ansereca" "naza 'njaah'". Grupoj dumfluge alvokas kune, "rezultante kontinuan nazan babilecan sonon." Ĝi ankaŭ faras "rapidan raslan "ĉe-ĉe-ĉe"" dum ripozo.

Statuso
La IUCN taksis la Purpuran papageton kiel Malplej Zorgigan. Ĝi havas tre grandan teritorion, kaj kvankam ĝia populacio ne estas konata, oni kredas, ke ĝi estas stabila. Neniuj tujaj minacoj estis identigitaj. BirdLife International (2016). "Sapphire-rumped Parrotlet, Touit purpuratus". IUCN Red List of Threatened Species. 2016: e.T22686029A93097124. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22686029A93097124.en. Alirita la 19an de Februaro 2023.  Ĝi troviĝas en pluraj protektitaj areoj en Brazilo kaj estas "neofta, neniam en grandaj nombroj, sed diskreta kaj tial eble subregistrita."

Referencoj

 Juniper & Parr (1998) Parrots: A Guide to Parrots of the World; .

Eksteraj ligiloj
 World Parrot Trust Parrot Encyclopedia - Species Profile

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Birdoj de Brazilo