Pentrita konuro

Pentrita konuro (laŭ la latina scienca nomo Pyrrhura picta) estas specio de malgrandaj papagoj el genro Pyrrhura, konata ankaŭ kiel Pentrita papageto. Ĝi troviĝas en Brazilo, Kolombio, Franca Gujano, Gujano, Panamo, Surinamo, kaj Venezuelo.

Taksonomio kaj sistematiko
La taksonomio de la Pentrita konuro ne estas definitiva. La Internacia Ornitologia Komitato (IOK) atribuas al ĝi tiujn kvar subspeciojn:

 P. p. picta (nomiga), (Müller, 1776)
 P. p. caeruleiceps ("de Todd" aŭ "Perijá" papageto), (Todd, 1947)
 P. p. subandina ("Sinua" papageto), (Todd, 1917)
 P. p. eisenmanni ("Azuero"  papageto), (Delgado, 1985)

La Sudamerika Klasigkomitato de la Usona Ornitologia Societo kaj la taksonomio Clements aldonas kvinan subspecion, emma, kiun la IOC konsideras aparta specio, nome la Venezuela konuro. La verko de BirdLife International nome Handbook of the Birds of the World konsideras ĉiujn kvin el ili individuaj specioj.Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 30a de Januaro 2023. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society.  Alirita la 30an de Januaro, 2023Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, T. A. Fredericks, J. A. Gerbracht, D. Lepage, S. M. Billerman, B. L. Sullivan, kaj C. L. Wood. 2022. The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2022. Elŝutita el  Alirita la 10an de Novembro, 2022HBW and BirdLife International (2022) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Versio 7. Disponebla ĉe:  Alirita la 13an de Decembro, 2022

Krome, ankaŭ tio kio estas nun la Konuro de Hellmayr (P. amazonum), la Konuro de Bonaparte (P. lucianii) kaj la Rozfrunta konuro (P. roseifrons) estis arigitaj kiel subspecioj de la Pentrita konuro. Ili estis apartigitaj kiel rezulto de studoj publikigitaj en 2002 kaj 2006. Dua studo de 2002 sugestis traktadon de ĉiu subspecio kiel specio, kion HBW plenumis. La studo de 2006 starigis dubojn pri la valideco de tiu traktado.

La Handbook (HBW) iras eĉ plu transen atribuante du subspeciojn al la Venezuela konuro (nome emma kaj auricularis) kaj aliajn du al la "Perija" konuro (caeruleiceps kaj pantchenkoi). La aliaj sistemoj agnoskas nek auricularis nek pantchenkoi iel ajn.

Tiu artikolo sekvas la modelon de la kvar subspecioj fare de IOK.

Aspekto
La pentrita konuro estas 20 ĝis 23 cm longa; la nomiga subspecio pezas 46 ĝis 85 g. Ambaŭ seksoj estas similaj en ĉiuj subspecioj. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio estas bluaj de sia frunto ĝis sia malantaŭa krono, kiu fariĝas malhelbruna sur la malantaŭa krono kaj nuko. Ili havas mallarĝan bluan kolumon sub la nuko. Ilia vizaĝo estas kaŝtanbruna kun ringo de nuda grizeca haŭto ĉirkaŭ la okulo, kaj iliaj orelkovriloj estas blankecaj. Iliaj supraj partoj estas plejparte verdaj kun malbrile ruĝaj malsupra dorso kaj pugo. La flankoj de ilia kolo kaj ilia brusto estas flavecbrunaj kun ruĝecbruna skvameca aspekto. La centro de ilia ventro estas malbrile ruĝa kaj la cetero de iliaj malsupraj partoj estas verdaj. Ilia flugilo estas plejparte verda kun ruĝa karpala areo kaj bluaj unuarangaj fulgilplumoj. Ilia vosto estas plejparte kaŝtanbruna kun verda bazo. Iliaj irisoj estas malhelaj. Nematuruloj similas al plenkreskuloj sed sen la ruĝa karpala kaj kun blankecaj okulringoj.Collar, N., J. del Hoyo, P. F. D. Boesman, G. M. Kirwan, kaj C. J. Sharpe (2020). Painted Parakeet (Pyrrhura picta), versio 1.0. En Birds of the World (S. M. Billerman, B. K. Keeney, P. G. Rodewald, kaj T. S. Schulenberg, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 10an de Marto, 2023Juniper, T., & M. Parr (1998). A Guide to the Parrots of the World Pica Press, East Sussex. 

Subspecio P. p. caeruleiceps similas al la nomiga specio sed kun blua antaŭa krono kiu fariĝas bruna kun blua nuanco sur la malantaŭa krono, palaj irisoj, palgrizbrunaj orelkovriloj, malhelruĝa ventromakulo, kaj kaŝtanbruna ruĝa vosto. P. p. subandina diferencas de la nomiga subspecio per senbrile bluecruĝa frunto, brile kaŝtanbruna ruĝa vizaĝo, sablokolora kaj griza skvameca brusto, verda karpala areo (foje kun kelkaj ruĝaj plumoj), kaj intense ruĝa vosto. P. p. eisenmanni havas fulgan kronon sen bluo kaj malmulte da ruĝo, iom malpli ruĝan sur sia vizaĝo ol la nomiga subspecio, palajn okrajn irisojn, kaj fulgajn okulringojn.Wilson, V. (2010). Azuero Parakeet in Rio Playita, Veraguas. Xenornis.com. Accessed 2010-06-26.Primeras fotos publicadas de dos aves raras. ProAves Colombia. Alirita en 2008-10-27.

Distribuado kaj habitato
La subspecioj de la pentrita papago troviĝas jene:

 P. p. picta (nomiga), suda kaj orienta Venezuelo sude de la rivero Orinoko, la Gujanoj, kaj Brazilo norde de la rivero Amazono inter la rivero Branco kaj la Atlantika Oceano en Amapao (Notu, ke la mapo de la teritorio estas de ĉi tiu subspecio.)
 P. p. caeruleiceps ("de Todd" aŭ "Perijá" papageto), la okcidenta deklivaro de la Cordillera Oriental kaj Serranía del Perijá de Kolombio kiu venas al la Kolombi-Venezuela limo
 P. p. subandina ("Sinu" papageto), valo de rivero Sinú en la Departemento Kordovo de Kolombio
 P. p. eisenmanni ("Azuero" papageto), duoinsulo Azuero de Panamo

La vivejoj de la subspecioj varias. La nomiga loĝas en arbaroj de terra firme kaj várzea, arbarkovritaj savanoj, kaj marbordaj sablokrestaj arbaroj. En alteco ĝi plejparte troviĝas en malaltaj teroj, sed troviĝas ĝis 1 800 m. La subspecio P. p. caeruleiceps ŝajne dependas de praarbaron, sed ankaŭ troviĝas en pejzaĝoj, kiuj estas mozaiko de arbaro kaj agrikulturo. En alteco ĝi varias inter 400 kaj 2 200 m. P. p. subandina loĝas en la interno kaj randoj de humida arbaro de proksime de marnivelo ĝis almenaŭ 700 m kaj eble pli alte. P. p. eisenmanni loĝas en montetaj humidaj arbaroj, kutime de ĝia meza nivelo ĝis la kanopeo, sed ankaŭ ĉe la randoj, kaj foje en parte senarbarigitaj areoj. En alteco ĝi troviĝas loke ĝis 1 660 m kaj eble ĝis 2 000 m.

Kutimaro
Movoj
Neniu movpadrono estas konata por la Pentrita konuro, sed eisenmanni povas fari kelkajn malgrandajn altecŝanĝojn.

Manĝado
La Pentrita konuro manĝas fruktojn, semojn kaj florojn de tre vasta gamo da plantoj kaj arboj. Ĝi tipe manĝas en grupoj de ĝis ĉirkaŭ 30 individuoj.

Reproduktado
La reprodukta biologio de la Pentrita konuro estas preskaŭ nekonata. La nomiga subspecio reproduktiĝas inter decembro kaj februaro en Gujano; ĝia sezono ne estis difinita aliloke. Ĝi nestas en arbaj kavaĵoj, kaj ĝia ovodemetado en kaptiteco estas de kvar aŭ kvin ovoj. La subspecio P. p. caeruleiceps ŝajne reproduktiĝas inter marto kaj septembro, sed ĉi tiu periodo eble havas du pintajn periodojn. P. p. eisenmanni ŝajne reproduktiĝas inter januaro kaj marto kaj P. p. subandina inter marto kaj junio.

Referencoj

Eksteraj ligiloj

 Foto de P. p. picta.. Pascal Dubois.
 Foto de P. p. eisenmanni. Jose García.

Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Venezuelo