Cigana muziko

eta|Romaaj muzikistoj
eta|Vaganta muzikistoj en la vinaj ĝardenoj de Transilvanio (Pennell, 1893) 
eta|Panna Cinka
Romani muziko (ofte referita kiel Cigana muziko, kiu estas foje konsiderita insultan terminon) estas la muziko de la Romani-oj, etna-malplimulta grupo koncentrita en iuj partoj de Eŭropo. 

Pro sia nomada vivmaniero, romaoj ofte agis kiel vojaĝantaj distristoj en la pasinteco. Tial, ilia muziko estis tre populara en preskaŭ ĉiuj regionoj, kie ili vivis. Pro longaj vojaĝoj, la romao-muziko alprenis diversajn influojn, komencante per hindaj, kaj poste per grekaj, arabaj, iranaj, turkaj, ĉeĥaj, slavaj, rumanaj, germanaj, francaj kaj hispanaj elementoj. La instrumenta akompano varias laŭ la regiono, en kiu la koncerna roma komunumo loĝas. La forta ĉeesto de romao-muziko estas videbla en Orienta Eŭropo, precipe en Hungario, Rumanio kaj la antaŭa Jugoslavio, kaj en Hispanio; efektive ĝi penetris la folkloron de indiĝenaj popoloj, inkluzive de la hungara (arĉorkestroj), la rusa (ĥora, solaj romancoj akompanataj de gitaro) kaj la hispana (flamenko). 

Ekzistas komunaj trajtoj por ĉiu cigana muziko: skaloj (t.n. ciganaj skaloj ) kun tipa intervalo de pligrandigita sekundo kaj karakteriza prezentostilo (improvizado, forta esprimo, plibeligo de la melodio per ornamaĵoj, rubato, ŝanĝoj en la tempo kaj ritmo de la prezentita peco kaj dinamikaj ŝanĝoj). En instrumentaj ensembloj, la plej ofte uzataj instrumentoj estas la violono, dulcimero kaj la tamburoj.

Do unu el la ĉefaj tradiciaj aktivecoj de la ciganoj estas muziko. La repertuaro inkluzivas iliajn proprajn tendarajn kantojn, same kiel kantojn de aliaj popoloj kaj popularajn komponaĵojn el eŭropa profesia muziko de la 18-a-19-a jarcentoj, kiuj estis inkluditaj en la repertuaro de ciganaj ĥoroj, ktp. La ciganoj ne havas unuecan muzikan kulturon, sed cigana muziko kaj prezentado havas komunajn trajtojn: hemiolaj skaloj ( hungara aŭ cigana skalo ), mikrotonaj melismatoj kaj glisando, guturala sonotransdono. Tendara muziko karakteriziĝas ĉefe kiel voĉa monofonia, la ĉefaj ĝenroj estas longaj kaj rapidaj danckantoj; ambaŭ estis influitaj de la folkloro de ĉirkaŭaj popoloj. Kelkaj pruntitaj kantoj ankaŭ estas konsiderataj tendaraj kantoj.

Inter la hungaraj ciganoj, instrumentaj ensembloj (violonoj, cimbaloj, kontrabasoj estas uzataj) kaj ĝenroj ( verbunkoŝ (d:Q220535), ĉardaŝo) estas oftaj. En Moldavio kaj Rumanio, la ciganoj - la lăutaroj  (vidu lăutar-muzikon) montras altkvalitajn prezentkapablojn.

La temoj de familio kaj etna lojaleco tipaj por cigana muziko helpis konservi certajn ideojn, sed iujn pli junajn kaj pli talentajn prezentistojn allogis materiaj rekompencoj en la ekstera mondo.

 Vidu ankaŭ 
 Orkestro de la Cent Ciganaj Muzikistoj (d:Q1415332)
 Flamenco
 Cigana ĵazo
 Cigana punko
 Prímás
 Lăutari
 Cigana himno (Gelem, gelem)
 Cigana kulturo
 Cigana hiphopo
 Latcho Drom
 Hacha'a (d:Q60914635), poeta muziko kaj danco de la cigana komunumo Kawlija en norda Irako.
 Ciganaj dancoj (d:Q4451351)
 Cigánski diabli

 Albumoj 

 Alezane
 Kali Sultana
 Ces vagues que l'amour soulève

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Cigana muzika (blogo)
 La plej granda arkivo de Cigana muziko sur la Interreto – 100,000 Cigana kantoj
 Cigana muziko viva. muzika travojaĝo tra Rumanio