Blugorĝa arao

La Blugorĝa arao (Ara glaucogularis), konata ankaŭ kiel Arao de Wagler, estas granda, ĉefe blua arao de la genro Ara.

Ĝi estas arao endemia de malgranda areo de nord-centra Bolivio, konata kiel Llanos de Moxos. En 2014 tiu specio estis deklarita laŭjure kiel natura heredaĵo de Bolivio. Ĝis 2010, ĝi estis ĉasata de indiĝenoj por fari hararajn plumaranĝojn "Mojeños" por ceremoniaj dancoj "machetero".

Lastatempaj taksoj pri ĝiaj populacio kaj teritorio sugestas, ke nur ĉirkaŭ 208–303 plenkreskaj individuoj restas en la naturo. Ĝian malaperon kaŭzis nestadokonkurenco, birdopredado, kaj malgranda indiĝena teritorio, plimalbonigita de ĉasado kaj kaptado fare de indiĝenoj por la komerco de dorlotbestoj. Nunaj minacoj daŭre estas ĉasado kaj kaptado same kiel arbohakado, enpenetraj specioj, malsanoj, kaj uzado de pulvoroj aŭ ŝaŭmoj uzataj por estingi fajrojn. Ĝi estas listigita kiel Draste Endanĝerigita fare de la IUCN en la naturo kaj estas protektita per komercaj malpermesoj.

La nomo "Arao de Wagler" estas honoro al germana herpetologo kaj ornitologo Johann Georg Wagler, kiu aranĝis multajn el la brazilaj kolektoj de Johann Baptist von Spix en la Universitato Ludoviko-Maksimiliano Munkeno, kaj estis la unua kiu priskribis la bluajn papagojn por eŭropa legantaro en Monographia Psittacorum (1832).

Taksonomio
Ara devenas de tupia vorto por makao;  (en Latino por grizecblua auc verda) +  (Latine: gorĝo). La blugorĝa arao estas unu el ok ekzistantaj specioj (kaj kelkaj formortintaj specioj) en la genro Ara de grandaj longvostaj papagoj kolektive nomataj makaoj. La genro Ara estas unu el ses genroj de centraj kaj sudamerikaj makaoj en la tribo Arini, kiu ankaŭ inkluzivas ĉiujn aliajn longvostajn novmondajn papagojn. La tribo Arini kune kun la mallongvosta amazono kaj parencaj papagoj kaj kelkaj diversaj genroj konsistigas la subfamilion Arinae de novtropikaj papagoj en la familio Psittacidae (Papagedoj) de veraj papagoj.

Dekomence oni supozis, ke la Blugorĝa arao estas subspecio (Ara ararauna caninde) de la similaspekta bluflava arao. Brough, Clarice. "Blue Throated Macaw Caninde Macaw, Wagler's Macaw". Animal World. Alirita la 21an de Novembro 2021. 

Aspekto
maldekstre|160ra|thumb|Detalo de la kapo.
La blugorĝa arao estas ĉirkaŭ 85 cm longa, inkluzive de la longo de siaj vostoplumoj, kaj havas enverguron de proksimume 90 cm. Ĝi pezas ĉirkaŭ 900 g ĝis 1100 g. Ekzistas malmulte da facile observebla seksa dimorfismo; tamen, maskloj emas esti iom pli grandaj ol inoj kun proksimumaj masoj de 750 g kaj 950 g respektive. Supraj partoj estas turkisbluaj, iomete pli senbrilaj sur la krono kaj pli helaj sur la pugo. Malsupraj partoj estas plejparte brilflavaj, sed la ventro estas palblua. Ĝi havas nudan vizaĝan makulon malheligitan de bluaj plumlinioj, kiuj kuniĝas en bluan malsupran vangon kaj gorĝon, apartigitan de sia krono per mallarĝa flava strio kaj nuda rozkolora haŭto ĉirkaŭ la bazo de la granda, nigra beko.
 Sur la vizaĝo estas maldense plumhava haŭtpeceto proksime al la bazo de la granda malhela beko, kiu havas 5 aŭ 6 horizontalajn striojn de bluaj plumoj, kiuj estas unikaj por ĉiu blugorĝa arao kaj povas esti uzataj por individue identigi plenkreskulojn.

La plenkreskuloj havas flavajn irisojn kaj la junuloj havas brunajn irisojn. La okulkoloro de birdido estas dekomence nigra kaj ŝanĝiĝas al bruna baldaŭ post kiam la okuloj malfermiĝas. Inter unu kaj tri jaroj, la okuloj fariĝas grizaj, poste blankaj. Kiam la arao maturiĝas, la iriso fariĝas flava kaj la kvanto de orkoloro pliiĝas kun la aĝo post 10 jaroj. Maljunaj araoj montras ringon de malhelgrizo ĉirkaŭanta la pupilon, kie la iriso fariĝis pli maldika kaj la malantaŭo de la retino travideblas. Ĝi povas esti apartigita de la iom pli granda bluflava arao per la blua (ne nigra) gorĝo, la blua (ne verda) krono kaj la manko de kontrasto inter la flugilplumoj kaj supraflugilaj kovriloj.

Kutimaro
Blugorĝaj araoj plej ofte troviĝas en monogamaj paroj, sed ja ekzistas malgrandaj grupoj de 7-9 kaj oni konas unu grandan ripozgrupon de 70. Oni ne scias, ĉu ĉi tiuj araoj pariĝos kun alia partnero se ilia originala partnero mortos. Ilia ĉefa moviĝmaniero estas flugado, sed ili ankaŭ kapablas grimpi arbojn, manovri laŭ branĉoj kaj marŝi surgrunden. Ĉi tiuj birdoj estas aktivaj dumtage kaj kutime restas en unu ĝenerala areo. Blugorĝaj araoj komunikas plejparte per sono. Kiam ili suspektas danĝeron, ili elsendas tre laŭtan alarman krion kaj tuj forflugas. Blugorĝaj araoj estas konataj pro komunikado inter si ankaŭ per silentemaj grakoj.

Plumardetaloj

 Referencoj 

Eksteraj ligiloj

World Parrot Trust  Parrot Encyclopedia – Species Profile
Filmetoj ĉe Internet Bird Collection
ARKive – fotoj kaj filmoj de blugorĝa arao (Ara glaucogularis)

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Bolivio