Pentalogio

Pentalogio (el la greka πεντα- penta-, "kvin" kaj λογία-logia, "logos") estas verko, kutime literatura, intence dividita en kvin partojn. Kvankam moderna uzado de la vorto implicas kaj ke la partoj estas sendependaj kaj ke la strukturo estis planita de la aŭtoro, historie, en antikveco tio ne nepre estis vera. Fakte, pentalogio ofte estis kompilita de pli posta redaktanto, ĉar La Naŭopoj (Q1156747) de Plotino estis redaktitaj de Porfiro en serio de naŭ por krei ĝeneralan strukturon de ses, kiu esprimus la ideon de " perfekta nombro ".

La pli ĝenerala nocio estas Verkciklo (foje ambigue ankaŭ plurpartaĵo) estas unuo de almenaŭ du artaĵoj aŭ kompareblaj kulturaj produktoj (belarto, muziko, literaturo, radiodramo, filmo kaj videoludo), el kiuj ĉiu estas memstara kaj povas esti legata, aŭdita, rigardata, spektata aŭ ludata aparte, sed kiuj estis interligitaj fare de sia kreinto kaj kreitaj kiel grupo.

En tiuj cikloj, la individuaj verkoj ofte dividas la saman ĉefan rolantaron; tamen, aldone al aŭ alternative, multaj aliaj ligoj eblas inter la individuaj verkoj, kiel ekzemple temaj ligoj, ŝanĝoj en perspektivo, panoramoj, aŭ vasta gamo de aliaj dramaj referencoj. Cikloj kun tri partoj nomiĝas trilogioj en multaj ĝenroj; se estas kvar partoj, ĝi nomiĝas tetralogio. Ekzistas ankaŭ aliaj terminoj, kiuj ankaŭ rilatas al specifa nombro da partoj, sed estas malpli oftaj.

 Historio 
En la eŭropa tradicio, la divido de dramo en kvin aktojn  povas esti spurita reen al Eŭripido, post kiu ĉiuj (aleksandriaj?) tragediistoj adoptis la kvin-aktan formon por siaj verkoj. Sekvante Eŭripidon, la kvin-akta divido estis laŭdata de Horacio, poste de Seneko, kiu fidis je ĝi, kaj post li de ĉiuj renesancaj aŭtoroj en Italio, kiuj fidis je lia verko. Ĉi tiun tradicion heredis Shakespeare kaj aliaj nuntempaj anglaj, germanaj kaj francaj aŭtoroj, kiuj dividis siajn teatraĵojn en kvin aktojn, eĉ se tia divido ne konvenis al la intrigo.

En okcidenta literaturo, la plej malnova kaj plej influa kvinara strukturo estas la tiel nomata juda Torao aŭ kristana Pentateŭko (ĝi estas la sama verko); en Ĉinio, ĝi estas la Kvin Klasikaĵoj (Q1148214). La Pentateŭko ne estas vera pentalogio, ĉar ĝi estis origine elpensita kiel ununura verko, kaj la divido en partojn (libroj, ĉapitroj kaj versoj) estis efektivigita sub la premo de eksteraj cirkonstancoj (por faciligi la kristan-judaj Disputoj de la Mezepoko), precipe pro la grandega grandeco de la teksto, kiu estis skribita sur volvolibroj.

 Kelkaj famaj pentalogioj 

 Literaturo 

 Arthur Conan Doyle, dum preskaŭ 40 jaroj, publikigis kvin kolektojn de noveloj kun Sherlock Holmes, origine publikigitaj en The Strand Magazine :
 La Aventuroj de Sherlock Holmes (1891)
 La Memoraĵoj de Sherlock Holmes (1894)
 La Reveno de Sherlock Holmes (1905)
 Lia Lasta Riverenco. Memoroj pri Sherlock Holmes (1917)
 La Dosiero Sherlock Holmes (1927)
 Leatherstocking Tales de James Fenimore Cooper
 La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio de Douglas Adams
 The Chronicles of Prydain de Lloyd Alexander
 :en:The_Belgariad de David Eddings
 Percy Jackson kaj la Olimpanoj de Rick Riordan

 Kino 
 Die Hard (1988-2013)
 Shrek (2001-2027)
 Toy Story (1995-2026)

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Trilogio
 Tetralogio

 Heksalogio konsistas el ses partoj
 Heptalogio konsistas el sep partoj

Kategorio:Libroserioj
Kategorio:Literaturaj serioj
Kategorio:Rakontoformoj
Kategorio:Filmaj serioj
Kategorio:Kina terminologio
Kategorio:Literaturaj nocioj