Brunkrona pirilio

La Brunkrona pirilio (Pyrilia haematotis, laŭ kio ankaŭ Ruĝorela pirilio), konata ankaŭ kiel Brunkapuĉa pirilio, estas specio de papago en la subfamilio Arinae de la familio Psittacidae, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas el Meksiko ĝis Kolombio.

Taksonomio kaj sistematiko
La brunkapuĉa pirilio kaj la aliaj ses membroj de la genro Pyrilia estis ĝis la komenco de la 21-a jarcento inkluditaj en la genro Pionopsitta kun la Kronpapago (P. pileata).Ribas, C., R. Gaban-Lima, C. Miyaki, kaj J. Cracraft (2005). "Historical biogeography and diversification within the Neotropical parrot genus Pionopsitta (Aves: Psittacidae)." Journal Biogeography, 32:1409-1427Tavares, E.S., Baker, A.J., Pereira, S.L. kaj Miyaki, C.Y. (2006). "Phylogenetic relationships and historical biogeography of Neotropical parrots (Psittaciformes: Psittacidae: Arini) inferred from mitochondrial and nuclear DNA sequences". Syst. Biol. 55(3): 454–470 La brunkapuĉa kaj la rozvanga pirilio (Pyrilia pulchra) estis kelkfoje traktataj kiel samspeciaj kaj nun estas konsiderataj frataj specioj.Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 30a de Januaro 2023. "A classification of the bird species of South America". American Ornithological Society.  Alirita la 30an de Januaro, 2023 

La brunkrona papago havas du subspeciojn, la nomigan P. h. haematotis (Sclater, PL & Salvin, 1860) kaj P. h. coccinicollaris (Lawrence, 1862). Ĉi-lasta estis kelkfoje sugestita kiel aparta specio, sed ĉi tiu traktado ne estis akceptita.

Aspekto
La brunkrona pirilio estas 21 ĝis 23 cm longa kaj pezas 145 ĝis 150 g. Plenkreskuloj havas ruĝecbrunajn kronon, orelkovrilojn kaj gorĝon, rozkoloran ruĝan makulon malantaŭ la okulo, kaj blankajn naztruojn kaj okulringojn. Ilia nuko kaj brusto estas obtuze olivecflavaj kaj iliaj flankoj ruĝaj. Plejparto de la cetero de ilia korpo estas verda, kun blua sur la flugilrando, nigrecblua sur la flugilplumoj kaj blua sur la pintoj de la vostoplumoj. Subspecio P. h. coccinicollaris aldonas iom da rozkolora ruĝo sub la malhela gorĝo, kiu foje etendiĝas ĉirkaŭ la kolo. Nematuraj birdoj estas tre similaj al plenkreskuloj, sed kun pli pala kapo, neniu ruĝa makulo malantaŭ la okulo kaj pli verda brusto.Collar, N. kaj P. F. D. Boesman (2020). Brown-hooded Parrot (Pyrilia haematotis), versio 1.0. En Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 23an de Februaro, 2023

Distribuado kaj habitato
La nomiga subspecio de la brunkrona pirilio troviĝas ekde Veracruz kaj Oaxaca en sudorienta Meksiko suden sur la kariba deklivaro tra Belizo, Gvatemalo, Honduro kaj Nikaragvo kaj de tie sur ambaŭ deklivaroj en Kostariko kaj okcidenta Panamo. P. h. coccinicollaris troviĝas ekde proksimume la Panama Kanalo ĝis la departementoj Ĉokoo, Antjokio kaj Kordovo de nordokcidenta Kolombio. La specio loĝas en la kanopeo kaj randoj de humida ĉiamverda arbaro, nebularbaro kaj matura sekundara arbaro. Laŭ alteco ĝi plejparte varias de marnivelo ĝis 1 200 m, sed troviĝas eĉ ĝis 1 900 m.

Kutimaro
Movoj
Oni supozas, ke la brunkrona pirilio faras kelkajn laŭsezonajn altecajn movojn aŭ, almenaŭ en Kostariko, moviĝas al pli malalta altitudo post sufiĉe alta reproduktado.

Manĝado
La brunkrona pirilio manĝas en la kanopeo kaj arbara rando. Ĝia dieto konsistas plejparte el fruktoj kaj semoj de arboj kaj epifitoj; figoj (Ficus) ŝajne estas preferataj. Ĝi ankaŭ estis observita manĝanta viskofoliojn.

Reproduktado
La reprodukta sezono de la brunkrona pirilio ŝajne varias geografie sed ne estas bone difinita. Ĝi nestas en kavaĵo en arbo. La grandeco de la ovodemetado, la kovada periodo, la tempo ĝis elnestiĝo kaj detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.

 Notoj 

 Bibliografio 
 Forshaw, Joseph M. & William T. Cooper (1978). Parrots of the World (2a eld.). Melbourne: Landsdowne. ISBN 0-7018-0690-7.

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko