Franz Blei

Franz BLEI (n. la 18-an de januaro 1871, Vieno, Aŭstrio-Hungario  – m. la 10-an de julio 1942, Westbury, Hempstead, Nov-Jorkio, Usono ) estis aŭstra verkisto, tradukisto kaj literatura kritikisto. Li ankaŭ estis konata kiel bibliofilo, ĉefredaktoro kaj eldonisto de revuoj, same kiel grava membro de la juda intelektularo en Aŭstrio. Li estis amiko kaj kunlaboranto de Franz Kafka. 

 Vivo 
Flanke de sia patro, Franz Blei estis de sveda deveno, sur sia patrino, de pola. Li doktoriĝis en 1895 kun disertacio pri Abbé Galiani, sed jam debutis kiel komedioverkisto en 1893. Poste li daŭrigis kiel novelisto kaj kiel ĝenerala kultura eseisto kun arta orientiĝo. Li estis konstante kosmopolita kaj tre propra laŭ interesoj, stilo kaj vidpunktoj. Inter liaj dramaj verkoj estas Thea (1895); inter liaj noveloj Landfahrer und Abenteurer (1913), Leben und Traum der Frauen (1921) kaj Der Knabe Ganymed (1923). Liaj eseoj estas kolektitaj en Vermischte Schriften (6 volumoj, 1911-12), Menschliche Betrachtungen zur Politik (1915), Bestiarium der modernen Literatur (1920) kaj Das Kuriositätenkabinett der Literatur (1924).

En 1908, Blei fondis la revuon Hyperion kun Carl Sternheim. Inter la kontribuantoj de la unua jaro estis Carl Einstein kun kelkaj noveloj. Blei ankaŭ publikigis elektojn de germanlingva poezio el la baroko kaj franca rokoko. Krome, li tradukis modernan britan kaj francan prozon, same kiel tiajn antitezojn kiel Lucian kaj Thomas a Kempis el pli malnova literaturo.

Kune kun Albert Paris Gütersloh, kiun li konatiĝis kiel milita korespondanto dum la Unua Mondmilito, Blei eldonis la revuon Die Rettung en 1918-19.

La komponisto Paul Hindemith uzis la teatraĵon Das Nusch-Nuschi de Blei kiel libreton por unuakta opero, kiu premieris la 4-an de junio 1921 ĉe la Landestheater en Stutgarto kun direktado de Fritz Busch. Ĝi formis la duan parton de opera triptiko bazita sur ekspresionismaj teatraĵoj. Bebuquin  at www.trashface.com La unua parto estis Mörder, Hoffnung der Frauen de Oskar Kokoschka, kiu premieris samfoje, kaj la lasta parto estis Sancta Susanna de August Stramm, kompletigita la sekvan jaron.

Lia verko Männer und Masken ( Viroj kaj maskoj ) (1930) estis bruligita de nacisocialistoj dum la tutlandaj librobruligoj en Nazia Germanio en 1933.

 Verkaro (elekto) 

 Die Puderquaste. Ein Damen-Brevier. Aus den Papieren des Prinzen Hippolyt. Verlag Hans von Weber, Munkeno, 1908
 Vermischte Schriften. 6 vol'oj Munkeno, Georg Müller-Verlag, 1911
 La Gimnazio de la Volupto: Erotika Fantazio. Private kaj anonime presita, 1922Germersheimer Übersetzerlexikonvon Brunn, Ludwig (red.). 1966. Reise nach Cythera: Erotische Texte aus vielen Jahrhunderten: Mit einem Vorwort von Franz Blei. Hamburg: Gala. 322-333.
 Der Knabe Ganimedo. Moralische Erzählungen, 1923
 Das große Bestiarium der Literatur, 1923
 Virinoj kaj Aventuristoj, 1927
 Glanz und Elend berühmter Frauen, 1927
 Himmlische und irdische Liebe in Frauenschicksalen, 1928
 Ungewöhnliche Menschen und Schicksale, 1929
 Erzählung eines Lebens, 1930 (aŭtobiografio; represite fare de Paul Zsolnay, Vieno, 2004, ISBN: 3-552-05310-7 )
 Viroj kaj Maskoj, 1930
 Die göttliche Garbo – mit einem Nachwort von Greta Garbo, 1930
 La Volupto de la Kreaĵo, 1931
 Talleyrand oder der Zynismus, 1932
 Zeitgenössische Bildnisse, 1940
 Franz Blei: Briefe kaj Carl Schmitt 1917-1933. Kunlabore kun Wilhelm Kühlmann kaj klarigoj verkitaj de Angela Reinthal. Manutius Verlag, Hajdelbergo, 1995, ISBN: 3-925678-53-0.
 Franz Blei – André Gide. Briefwechsel (1904-1933), 1997

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 



Kategorio:Bibliofiloj
Kategorio:Aŭstraj eldonistoj
Kategorio:Tradukistoj al la germana lingvo
Kategorio:Aŭstraj tradukistoj
Kategorio:Aŭstraj dramistoj