Karl Brugmann

Karl Friedrich Christian BRUGMAN(N) /ˈbruɡmən/ BROOG-mən; (n. la 16-an de marto 1849 en Wiesbaden; m. la 29-an de junio 1919 en Lepsiko) estis germana lingvisto, specialisto pri kompara lingvistiko kaj hindeŭropaj studoj, unu el la ĉefaj reprezentantoj de la novgramatika skolo. Förster, Max: Worte der Erinnerung an Karl Brugmann. In: Indogermanisches Jahrbuch. VI. Band, Jahrgang 1918, Berlin/Leipzig 1920, VII-X. Ekde 1882, li estis profesoro pri sanskrito kaj kompara lingvistiko ĉe la Universitato de Lepsiko.

 Verkado 
Frue en lia akademia kariero, Brugmann subtenis la emerĝantan novgramatikan skolon, kiu asertis la netuŝeblecon de fonetikaj leĝoj ( leĝo de Brugmann ) kaj adheris al strikta esplormetodo. Krom emfazi la observadon de fonetikaj leĝoj kaj ilian funkciadon, li emfazis la funkciadon de analogeco kiel grava lingva faktoro en modernaj lingvoj.

Kiel kunredaktoro kun Curtius de The Studies in Greek and Latin Grammar* (Studoj pri Greka kaj Latina Gramatiko), li verkis artikolon por ĝi pri "Nasaj sonoj" (Nasalis Sonans), en kiu li defendis teoriojn tiel radikalajn, ke Curtius poste malakceptis ilin. La famo de Brugmann baziĝas sur la du volumoj pri fonologio, morfologio kaj vortfarado, kiujn li kontribuis al la kvinvoluma Grundriss der vergleichenden Grammatik der indogermanischen Sprachen ("Skizo de la kompara gramatiko de la hind-ĝermanaj lingvoj"), publikigita de 1886 ĝis 1893. La aliajn tri volumojn verkis Berthold Delbrück kaj donis ankoraŭ nesuperitan priskribon de la pra-hindeŭropa sintakso. La verko de Brugmann superis sian asignitan longon, do la unua volumo estis dividita en du partojn. Kun la indeksoj dividitaj en apartan volumon, la du volumoj fariĝis kvar.

Komprenante la gravecon de la verko de Brugmann, tri britaj lingvistoj komencis eldoni anglan tradukon de la volumoj de Brugmann preskaŭ samtempe kun la germana eldono, sub la titolo Elements of the Comparative Grammar of the Indo-Germanic Languages Tio dividis la duan volumon de Brugmann en du partojn, farante entute kvin volumojn, inkluzive de indeksoj.

Ekde 1897, Brugmann komencis publikigi revizion kaj vastigon de sia parto de la Grundris. La fina volumo de la rezulta dua eldono estis publikigita en 1916. La metodo de Brugmann en prezentado de siaj datumoj estis radikala kaj eble ankoraŭ surprizas hodiaŭ. Pri plej multaj temoj, anstataŭ prezenti diskursivajn argumentojn, li simple listigis la datumojn, kiujn li konsideris gravaj, tiel ke la leganto povis mem decidi pri ilia interpreto. Ĉi tiu tute empiria prezento multobligas la tempon bezonatan por sekvi la argumenton de Brugmann, sed igas la penon tre fruktodona.

La granda verko de Brugmann ne aperis el nenie. Ĝi baziĝis sur la pli frua hind-ĝermana gramatiko de August Schleicher, kaj ĉi tiu siavice sur la pli frua klopodo de Franz Bopp. Krome, Brugmann restis en proksima kontakto kun la akademiuloj, kiuj revoluciigis la hindeŭropan lingvistikon de la derivitaj lingvoj, precipe Bartholomae por la malnova irana, Hübschmann por la armena, kaj Rudolf Thurneysen por la malnova irlanda.

En 1902–1904, Brugmann publikigis mallongigitan kaj iomete modifitan version de sia Gramatiko, kiu ankoraŭ estas konsiderata utila referencverko de iuj, sed kiu ne enhavas la abundon da datumoj trovitaj en la pli longaj versioj. 

La tuta listo de la verkoj de Brugmann estas tre longa. Kelkaj estis gravaj en sia tempo, dum aliaj ankoraŭ interesas, sed lia reputacio baziĝas sur la du eldonoj de la Grundriss, kiuj restas nemalhaveblaj por ĉiu hindeŭropisto kaj tre interesaj por ĉiu, kiu interesiĝas pri lingvo.

Kun Wilhelm Streitberg, li fondis la ĵurnalon Indogermanische Forschungen ("Hind-eŭropa Esplorado").

 Verkaro 

 , kune kun Hermann Osthoff ("Morphological Researches in the Indo-European Languages"; 6 volj.)
 "A Problem of Homeric Textual Criticism" (1870)
 "Lithuanian Folk Songs and Tales" (kune kun August Leskien; 1882)
  (1886) ("Elements of the Comparative Grammar of the Indo-Germanic Languages", 5 volj.)
 "The Present Position of Philology"
 "Greek Grammar
 "Short Comparative Grammar" (1902)
 "" (1925)

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Germanaj lingvistoj
Kategorio:Historiaj lingvistoj
Kategorio:Artikoloj kun sondosieroj