Gnathostomatidae

eta|dekstre|Larvoj de Gnathostoma spinigerum.
Gnathostomatidae estas tutmonda familio de nematodoj en la ordo Spirurida. Ili estas parazitoj kun kompleksaj vivocikloj, kun larvoj vivantaj en akvoloĝaj senvertebruloj kaj plenkreskuloj en akvoloĝaj vertebruloj, kaj kun nekutime diversaj nedevaj parazitatoj.

Vivociklo
Plenkreskaj Gnathostomatidae vivas en fiŝoj, amfibioj, reptilioj, kaj mamuloj (nur Gnathostoma). La embrioj kaj mezaj parazitatoj estas konataj nur ĉe la dolĉakvaj specioj. Ties embrioj disvolviĝas libere en la akvo, La duaetapaj larvoj glutiĝas de kopepodoj en la ordo Cyclopoida, siaj mezaj loĝatoj, kaj vivas en ilia celomo. Post transiro en la trian etapon, la larvoj povas infekti kiel nedevajn parazitatojn tre diversajn bestojn, kaj senvertebrajn kaj vertebrajn, inklude homojn. Ili faras loĝokapsulojn ene de la muskoloj aŭ mesentero de la parazitato, kaŭzante foje gravan malsanon. Tiuj nedevaj parazitatoj helpas la vermojn disportiĝi kaj atingi la finan parazatitaton. En la fina parazitato la triaetapa larvo vivas en la muskoloj dum tempo kaj poste migras al taŭga korpoparto por maturiĝo.Bain, Odile, k. al. 2013. "Order Spirurida." En Handbook of Zoology Online.  La ovoj demetiĝas en la stomakoj kaj portiĝas en la eksteran akvon kun la fekaĵoj de la parazitato.Liu, Guo-Hua, k. al. 2020. "Human gnathostomiasis: a neglected food-borne zoonosis." Parasites & Vectors 13: 616. Hasegawa, Hideo, kaj Otsur, Masamitsu. 1978. "Notes on the Life Cycle of Spiroxys japonica Morishita, 1926 (Nematoda Gnathostomatidae)." Japanese Journal of Parasitology 27(2): 118. 

Priskribo 
Gnathostomatidae estas rekoneblaj pro la grandaj pseŭdolipoj sur la kapo, kun komplikaj dentoformaj randoj, stangoformaj loboj aŭ branĉaj pendaĵoj. Sokolov, S.G., kaj Gordeev, I.I. 2021. "Morphology and phylogeny of the parasitic nematode Mooleptus rabuka (Machida, Ogawa & Okiyama, 1982) (Rhabditida, Spirurina: Mooleptinae nom. nov.), with notes on taxonomy of the family Gnathostomatidae." Journal of Helminthology 95.  La subfamilio Gnathostomatinae havas aparaton en la gorĝa regiono, en kiu estas kvar balonetoj konektitaj kun kvar sakoj apud la esofago; ĝi funkcias por retiri aŭ etendi la kapon. La larvoj eloviĝas per kapa hoko en la dua larva etapo, kaj akiras la plenkreskan kapan formon en la tria etapo.

La plenkreska besto longas 2-6 cm kaj dikas 0.5-2 mm, la triaetapa larvo longas unu aŭ du milimetrojn, kaj la ĵusnaskita duaetapa larvo proksimume kvaronon de milimetro. La ovoj estas senembrionaj kiam ili demetiĝas.

Infekto
La efikoj de Gnathostomatidae al kopepodoj ŝajne ne estas bone konataj. En eksperimento, individuoj de iuj specioj mortis tiel rapide post kiam ili glutis tro da Spiroxys contortus, ke la vermoj ne sukcesis kreski, dum en aliaj specioj ili tute ne povis kreski sendepende de la nombro kaj malgraŭ la pluvivo de la kopepodo.Hedrick, Leslie L. 1935. "The Life History and Morphology of Spiroxys contortus (Rudolphi); Nematoda: Spiruridae." Transactions of the American Microscopical Society 54(4): 315-316. 

La efiko al nedevaj kaj finaj parazitatoj varias. En malvarmasangaj vertebruloj, la vermoj sukcesas fari cistojn en la skeletaj muskoloj sen granda reago de la imunsistemo, sed en birdoj kaj mamuloj okazas severa inflamo. La vermoj maturiĝas en la stomako kaj kaŭzas patologiojn tie.García-Márquez, Luis Jorge, k. al. 2013. "Inflammatory response caused by larvae and adults of Gnathostoma (Nematoda: Gnathostomatidae) in vertebrates of Mexico, including humans". Revista Mexicana de Biodiversidad 85(2). Hedrick, Leslie L. 1935. "The Life History and Morphology of Spiroxys contortus (Rudolphi); Nematoda: Spiruridae." Transactions of the American Microscopical Society 54(4): 329. 

Homoj povas infektiĝi se ili manĝas alian nedevan parazitaton, ekzemple fiŝon aŭ ranon. Homojn infektas nur Gnathostoma kaj preskaŭ nur la specioj G. spinigerum kaj G. binucleatum, kaj eĉ ili ne kapablas maturiĝi en homoj. La plej ofte speco de infekto ĉe homoj estas, ke la vermoj migras tra la haŭto kaj estigas dolorajn ŝvelojn. Foje ili atingas internajn organojn kaj kaŭzas pli gravajn damaĝojn, inklude morton.Liu, Guo-Hua, k. al. 2020. "Human gnathostomiasis: a neglected food-borne zoonosis." Parasites & Vectors 13: 616. 

Sistematiko
La akiro de plenkreskeca farmo jam en la tria larva etapo kaj la parazitado de relative primitivaj vertebruloj indikas, ke la familio havis fruan originon.

Laŭ la norma klasifiko, Gnathostomatidae havas ses genrojn (entute 63 nomitajn speciojn) en kvar subfamilioj. En 2021, S.G. Sokolov kaj I.I. Gordeev proponis disigi Spiroxys en propran familion.

Subfamilio Mooleptinae Sokolov & Gordeev, 2021
 Mooleptus Özdikmen, 2010
 Subfamilio Spiroxyinae Baylis & Lane, 1920
 Spiroxys Schneider, 1866
 Subfamilio Ancyracanthinae Yorke & Maplestone, 1926
 Ancyracanthus Diesing, 1839
 Subfamilio Gnathostomatinae Railliet, 1895
 Echinocephalus Molin, 1858
 Gnathostoma Owen, 1836
 Tanqua Blanchard, 1904

Referencoj

Kategorio:Nematodoj
Kategorio:Mudulaj taksonoj