Verda araego

Verda araego aŭ Granda verda makao (Ara ambiguus, laŭ kio ankaŭ Ambigua arao) estas granda sudamerika papago el tribo Arini, membro de neotropisa grupo de papagoj konataj kiel araoj. Ĝi estas draste endanĝerigita centr- kaj sud-amerika papago trovebla en Nikaragvo, Honduro, Kostariko, Panamo, Kolombio kaj Ekvadoro. Oni agnoskis du alopatriajn subspeciojn; nome la nomiga subspecio, Ara ambiguus ssp. ambiguus, vivas el Honduro ĝis Kolombio, dum Ara ambiguus ssp. guayaquilensis ŝajne estas endemio de restaĵoj de sekaj arbaroj en la suda marbordo de Pacifiko en Ekvadoro. Viteri Herrera, Carlos Fabián (2016). Modelamiento de nicho ecológico del Guacamayo Verde Mayor (ARA AMBIGUUS GUAYAQUILENSIS CHAPMAN, 1925): implicaciones para su conservación (Masters) (en hispana). Facultad de Ciencias Naturales, Universidad de Guayaquil. Alirita la 18an de Aŭgusto 2019.  La nomiga subspecio vivas en la kanopeo de malsekaj tropikaj arbaroj kaj en Kostariko estas kutime asocia kun la arbo nomita almendro,Sed tute ne migdalarbo, kvankam tio estas la signifo en la hispana. Dipteryx oleifera.

Taksonomio
La Verda araego apartenas al la genro Ara, kie estas aliaj grandaj papagoj, kiel la skarlata arao, la milita arao, kaj la bluflava arao.

Tiun birdon la unua priskribis kaj ilustris en 1801 la franca natursciencisto François Le Vaillant por sia Histoire Naturelle Des Perroquets laŭ la nomo "le grand Ara militaire", uzante haŭton deponitan en la Muséum national d'histoire naturelle en Parizo. Le Vaillant asertis, ke ne certas ĉu la birdo estas vere aparta specio de papago, aŭ, laŭ li pensis plej verŝajne, ĝi estas specifia varia raso de la milita arao, sed tamen, li devis mencii, ke ties ekzisto meritas notaĵon. La birdo estis poste tiukadre nomita Psittacus ambiguus (Ambigua psitako) fare de la turingia Johann Matthäus Bechstein en la unua parto de la kvara volumo, publikigita en 1811, de la serio Johann Latham's Allgemeine Uebersicht der Vögel, nome ege etendita germanlingva traduko de la verko de la anglo John Latham nome A General Synopsis of Birds. Bechstein mencias la malpretecon de Vaillant konsideri ĝin kiel sendependa specio, sed klarigas, ke ekzameninte vivantan birdon, li konsideras ĝin valida specio, menciante la grandodiferencon kaj nombrante multajn aliajn karakterojn kiujn li vidis distingaj.

Post preskaŭ 200 jaroj, la dunoman nomon oni ŝanĝis el Ara ambigua al Ara ambiguus en 2004, ĉar oni decidis, ke la vorto ara estas fakte "maskla", spite la finaĵon en -a.

Estas du subspecioj kiuj estas geografie izolaj ĝis nun: nome Ara ambiguus ssp. ambiguus, kiu havas la plej grandan distribuan teritorion (Centrameriko kaj norda Sudameriko), kaj Ara ambiguus ssp. guayaquilensis, kiu vivas nur en Ekvadoro. La ekvadora subspecio estis foje referencita kiel Arao de Chapman aŭ Verda arao de Chapman. La usona natursciencisto Frank M. Chapman mortpafis la tipan specimenon de sia proponita nova taksono en 1922 surmonteto en ma montaro Ĉongon, dudek mejlojn nordoriente de Guayaquil, Ekvadoro, kaj estis la unua kiu priskribis la taksonon en 1925 en reporto al la ĵus kolektitaj birdohaŭtaĵoj kiujn li estis kunportintaj al Usono el Ekvadoro.

Pro la morfologia ŝanĝiĝemo de ssp. guayaquilensis, kun kelkaj specimenoj de ĉi tiu taksono identigeblaj kiel la milita makao, en 1996 Berg kaj Horstman, mem referencante Fjeldså et al., menciis ke ĝi eble plej bone estus sinonimigita kun A. militaris, aŭ sugestis, ke eble ekzistas genfluo inter ĉiuj tri populacioj. Studo de 2015 komparanta la mitokondrian DNA-on de malsamaj populacioj de la milita makao kaj ĉi tiu specio trovis ke kvankam ĉi tiuj du specioj estas klare diferencigitaj, same kiel malsamaj populacioj de la milita makao en Meksiko, neniu genetika diferenco inter ssp. guayaquilensis kaj la nomiga taksono estis trovita (almenaŭ koncerne la mitokondriojn). Ĉi tio indikas ke la divido de ĉi tiu specio en du subspeciojn verŝajne ne estas taksonomie valida. Estas ankaŭ eble ke la ekvadoraj populacioj ne ĉiuj apartenas al ssp. guayaquilensis.


Aspekto
La Verdaj araegoj estas la plej grandaj papagoj en sia natura teritorio, la dua plej peza araa specio (kvankam ili estas relative pli mallongvostaj ol aliaj grandaj araoj kiel la Verdflugila arao kaj tial ili estas iom pli mallongaj), kaj la tria plej peza papaga specio en la tuta mondo. Ĉi tiu specio averaĝe longas 85–90 cm kaj pezas 1.3 kg.CRC Handbook of Avian Body Masses, 2nd Edition de John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (2008), . Ili estas plejparte verdaj kaj havas ruĝecan frunton kaj palbluajn malsuprajn dorson, pugon kaj suprajn vostoplumojn. La vosto estas brunruĝa kun tre palblua pinto. La nuda vizaĝhaŭto estas ornamita per linioj de malgrandaj malhelaj plumoj, kiuj estas ruĝecaj ĉe pli maljunaj kaj inaj papagoj. Junuloj havas grizkolorajn okulojn anstataŭ nigrajn, estas pli senkoloraj kaj havas pli mallongajn vostojn, kiuj havas flavajn pintojn.

La ĉefa morfologia distingo kun la subspecio guayaquilensis estas, ke ĉi tiu birdo havas pli malgrandan, pli mallarĝan bekon.

La Verda araego aspektas supraĵe simila al, kaj povas facile esti konfuzita kun, la milita arao kie iliaj teritorioj koincidas.

 Distribuado kaj habitato 
La Verda araego vivas en tropikaj arbaroj en la atlantikaj malsekaj malaltebenaĵoj de Centrameriko de Honduro ĝis Panamo kaj Kolombio, kaj en Sudameriko en la pacifikaj marbordaj malaltebenaĵoj en Panamo, Kolombio kaj okcidenta Ekvadoro, kie ili ankaŭ troviĝas en falfoliaj (sezonaj), sekaj tropikaj arbaroj. En Kolombio, kie ambaŭ specioj troviĝas, ĝi preferas pli humidajn arbarojn ol la proksime rilata milita arao.  La vivejo kie ĝi reproduktiĝas en Kostariko estas preskaŭ nesezona, ĉiamverda pluvarbaro, kun pluvo ĉirkaŭ dek monatojn jare, precipitaĵo de 1 500 ĝis 3 500 mm jare, kaj averaĝa temperaturo de 27 °C dum la tuta jaro. En Kostariko la vivejoj kie verdaj makaegoj troviĝas dum la reprodukta sezono estas dominitaj de la almendroSed ne migdalarbo, spite la signifon. (Dipteryx oleifera) kaj Pentaclethra macroloba, kun sekundare Rafio (Raphia spp.) en malsekejoj. Ĝi kutime observatas sub 600 m super marnivelo en Kostariko dum la reprodukta sezono, sed disiĝas al pli altaj altitudoj ĝis 1000 m post reproduktado, kaj videblas ĝis 1500 m en suda Panamo.

 Referencoj 

Eksteraj ligiloj

Voĉo de Ara ambiguus
Alvoko, filmetoj

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko