Mohammad Ali Djamalzadeh

Mohammad Ali Jamalzadeh (ankaŭ Jamalzadeh aŭ Jamalzadeh, ; n. la 13-an de januaro 1892 en Esfahano ; m. la 8-an de novembro 1997 en Ĝenevo) estis irana verkisto, juristo, tradukisto kaj filologo. Li ofte estas nomata la fakta fondinto de realismo kaj satiro en persa literaturo. 

 Vivo 
Jamalzade estis la filo de ŝijaisma kleriko, kiu kampanjis por politikaj reformoj, precipe por konstitucia (parlamenta) monarkio, kaj estis ekzekutita en 1908. Baldaŭ antaŭe, en 1908, Mohammad Ali Jamalzade translokiĝis al Bejruto, kie li frekventis katolikan lernejon kaj, post diplomiĝo de mezlernejo, komencis studi juron. Ekde 1910, li studis juron en Liono kaj Dijon. En 1914, li estis en okcidenta Irano, batalante kiel partizano kontraŭ turkaj, anglaj kaj rusaj trupoj. En 1915, li venis al Germanio kiel rifuĝinto. Kun grupo de iranaj intelektuloj, inkluzive de Seyyed Hassan Taqizadeh, li publikigis la revuon Kaveh, kiu estas konsiderata unu el la plej bonaj ekzilgazetoj iam publikigitaj. En 1917, kune kun aliaj iranaj ekzilitoj, li fondis la Germanan-Persan Societon. De 1916 ĝis 1930 li laboris ĉe la Irana Ambasadejo en Berlino, kaj de 1931 ĝis 1958 ĉe la Internacia Organizaĵo de Laboro en Ĝenevo.

Jamalzade estas konsiderata la patro de moderna persa prozo, ĉar li enkondukis la prozan rakonton en nuntempan iranan literaturon per la publikigo de sia unua verko, Jeki Bud Jeki Nabud (signifante "Iam estis, iam ne estis"). Kun kelkaj esceptoj (kiel ekzemple Gulistan de Saadi), irana fikcio estis dominita de poezio, dum prozo restis rezervejo de speciala literaturo (teologio, historiografio, ktp.). Jamalzade ankaŭ distingas sin per "aŭskultado al tio, kion diras la homoj" kaj uzado de ĉiutaga lingvo en la dialogoj de liaj rakontoj.

 Verkado 
La unua publikigita verko de Jamal-Zade estis la satira rakonto "La Dolĉsona Persa Lingvo"  publikigita en la berlina revuo "Kaveh". En 1921, la unua kolekto de liaj dastanoj (noveloj) - ĝenro antaŭe ne tipa por persa literaturo - estis publikigita sub la titolo "Vero kaj Fabloj". Aliaj konataj verkoj de li inkluzivas kolektojn de satiraj dastanoj ridindigantaj la malvirtojn de la irana socio "Onklo Hossein Ali" (1942), "Amara kaj Dolĉa" (1955), la rakontojn "La Frenezulejo" (1942), "La Valo de la Lasta Juĝo" (1944), "Galtaŝan-Divano" (1945), "Drenilo" (1947). Li ankaŭ verkis la aŭtobiografian romanon "La Supro kaj la Dorso Estas la Sama Materialo" (1955), teatraĵojn, popularsciencajn artikolojn pri la historio kaj kulturo de Irano, kaj "Vortaron de Parolmanieroj kaj Idiomaĵoj" (1962).

 Verkaro 
dekstra|eta|Tomboŝtono de Mohammad-Ali Jamalzadeh kaj lia edzino 

 1921 - Iam estis, iam ne estis (یکی بود یکی نبود, Yeki Bud Yeki Nabud) kolekto kiu inkluzivis ses rakontojn.
 La persa estas (dolĉa kiel) sukero (فارسی شکر است)
 Kun amikoj tiaj (دوستی خاله خرسة)
 La Plendo de Mulao Qurban-Ali (درد دل ملا قربانعلی)
 Sturno iris al korvo (بیله دیگ بیله چگندر)
 La politikisto (رجل سیاسی)
 Ŝtata vilao (ویلان الدوله Wilaan Al-Dawla)
 1942 - La Frenezulejo (دار المجانین)
 1942 - La Rakonto de Onklo Hussein Ali (عمو حسينعلی)
 1946 - La Komandanto de la Divano (قلتشن دیوان, Qaltshan Divan)
 1947 - La Ebenaĵo de Resurekto (صحرای محشر)
 1948 - Drenaddisputo (راه آب نامه)
 1956 - Tranĉita el la sama ŝtofo (سر و ته یه کرباس, Sinjoro kaj Tah Ya Karbas)
 1956 - Amara kaj Dolĉa (تلخ و شيرين)
 1959 - Malnova kaj Nova (کهنه و نو)
 1960 - Libereco kaj Homa Digno (آزادی و مغامیر انسانی)
 1961 - En Fora, Fora Lando (غیر از خدا هیچ کس نبود, Estis Neniu Krom Dio)
 1962 - Tero kaj Homo (خاک و آدم)
 1963 - Tero, Terposedanto, Farmisto (زمین ارباب دهقان, Tero de la Luiganto)
 1964 - De Ĉi tie kaj Tie (آسمان و ریسمان, Asman kaj la Ŝnuro)
 1974 - Noveloj por Barbaj Infanoj (قصه های کوتاه برای بچه های ریش دار)
 1978 - La Fino de la Rakonto (قصهٔ ما به سر رسید)

 Tradukaĵoj 

 Le Café du Surat de Bernardin de Saint-Pierre (1921)
 The Story of Mankind de Hendrik Willem van Loon (1955)
 Wilhelm Tell de Friedrich Schiller (1956)
 Don Carlos de Friedrich Schiller (1956)
 Selected Stories de Molière (1957)
 L'Avare de Molière (1957)
 Democracy and Human Prestige (1959)
 En Folkerfiende de Henrik Ibsen (1961)
 Turkmen War de Comte de Gobineau (1973)

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Biografio


Kategorio:Atestantoj de la armena genocido
Kategorio:Iranaj verkistoj