Manhattan Transfer

Manhattan Transfer estas romano de John Dos Passos, publikigita en 1925. Dos Passos priskribas urban vivon en Novjorko de la Orita Epoko (d:Q1753636), la Ĵaza epoko (d:Q388483), ĝis la "Muĝantaj Dudekaj jaroj" (angle Roaring Twenties, d:Q13468437) per serio de intersekcantaj personaj rakontoj. 

La romano estas konsiderata unu el la plej gravaj verkoj de Dos Passos. Ĝi atakas la konsumismon kaj socian indiferentecon de la moderna urba vivo; Manhatano estas prezentita kiel energia, tamen maltrankvila kaj senkompata. La libro jam enhavas eksperimentajn teknikojn, kiujn la verkisto poste uzus en la trilogio "Usono" kaj aliaj pli postaj verkoj.  La teknikoj de Dos Passos en "Manhatano" estis inspiritaj de "Uliso" (1922) de James Joyce, The Waste Land ("La Dezerta/Detruita Lando") de T. S. Eliot, kaj la kinematografiaj eksperimentoj de la sovetia reĝisoro Sergej Ejzenŝtejn.

Sinclair Lewis priskribis Manhatanon kiel "romanon de la plej granda graveco... la krepusko de tute nova skolo de verkado." D. H. Lawrence nomis ĝin "la plej bona moderna libro pri Novjorko", kiun li iam legis.  Reklamante la eŭropan eldonon de la romano, Ernest Hemingway skribis, ke Dos Passos, sola inter usonaj verkistoj, "kapablis montri al eŭropanoj la Usonon, kiun ili efektive trovos, kiam ili venos ĉi tien." 

Ĝi havas similajn trajtojn al La Granda Gatsby, publikigita en la sama jaro. Ĉi-lasta temas pri sukceso, dum Manhattan Transfer temas ĉefe pri malsukceso.

 Intrigo 
En Manhattan Transfer, la titolo aludas al la nomo de transiga stacio en Harrison, Nov-Ĵerzejo, ne ekzistas kohera rakonto centrita ĉirkaŭ ununura heroo. Anstataŭ strikta intrigstrukturo, la romano fokusiĝas al individuaj vivoj, tiel prezentante la "urban ĝangalon". 

Ene de ĉiu ĉapitro, roluloj estas prezentitaj, kiuj ofte aperas nur unufoje kaj poste malaperas denove. Aliaj roluloj estas menciitaj pli ofte, sed ĉiam restas loza kolekto de fragmentoj el la vivoj de diversaj homoj. La roluloj prezentas sin kvazaŭ ili estus momente ŝiritaj el nedifineble granda maso, nur por malaperi denove en la urban tumulton. La romano prezentas proksimume cent rolulojn, kiuj ĉiuj havas similan gravecon. Tamen, la jenaj roluloj diferencas de la aliaj laŭ kvanto:

Gus McNiel estas laktisto, kiu, pro akcidento, ricevas grandan monsumon kaj tiel sukcesas grimpi plurajn ŝtupojn sur la socia ŝtuparo. Ĉi tiu subita supreniro vekas lian ambicion, kaj li fariĝas ruza sindikatestro, kiu scias kiel kontraŭbatali siajn politikajn kontraŭulojn.

George Baldwin komencas sian karieron per la kazo Gus McNiel. Li enkarnigas la usonan miton de "de ĉifonoj al riĉeco". George Baldwin eble atingis profesian sukceson, sed samtempe li spertas procezon de mem-deteriĝo. Kompare kun Ellen Thatcher, kiu esence "vendas" sin por sia kariero, al George Baldwin mankas la necesa distanco por pripensi siajn agojn, dum Ellen estas plene konscia pri siaj agoj kaj malestimas sin pro ili. George Baldwin, aliflanke, kompatas sin kaj provas restarigi sian internan substancon per amaferoj. Ĉe la fino de la romano, Ellen Thatcher kaj George Baldwin geedziĝas, sed la leganto rapide komprenas, ke ĉi tiu rilato ne estos feliĉa.

Jimmy Herf venis al Ameriko/Usono kun sia patrino kiel juna knabo. Iom da tempo poste, ŝia patrino mortis, kaj Jimmy kreskis kun parencoj. Li vagis tra Novjorko kaj provis sian laboron en ĵurnalismo dum kelka tempo. Pro sia "nekapablo", Jimmy Herf forlasis la grandan urbon. Same kiel lia profesia kariero, lia geedzeco kun Ellen Thatcher estis kondamnita. Ĉi tiu rolulo provis silenti pri si mem, tial Jimmy Herf estis la sola, kiu postvivis la foriron de Novjorko.

Ellen Thatcher naskiĝas komence de la romano. Ŝi serĉas plenumiĝon en interpersonaj rilatoj. Tamen, por sia kariero, ŝi flankenmetas sian personecon kaj siajn viv-atendojn. Ŝi edziniĝas tri fojojn. Ŝi estas emocie tuŝita nur unufoje. Stan Emery vekas ĉi tiujn sentojn en ŝi, sed ĉar li edziĝas al alia virino dum ebrieco kaj finfine sinmortigas, ŝi ne kapablas agi laŭ ili.

Stan Emery devenas de riĉa familio. Tamen, li ne povas trakti sian rolon kaj perdiĝas en alkoholo. Lia senhelpeco devenas de la vivo en granda urba urbo. Li ŝajnas nekapabla trakti ĉi tiun vivon ĉar li estas tro sentema. Fine, li agas por sia malespera protesto per ekbruligado de si kaj sia loĝejo.

Bud Korpenning fuĝis de la kamparo al la urbo ĉar li murdis sian patron. Li serĉas laboron kaj provas trovi sian vojon en la urbo, konstante serĉante la "centron de la aferoj". Bud Korpenning estas superfortita de la urbo ĉar li ne scias kiel ĝi funkcias, do li finfine sinmortigas.

La komuna ligo de ĉiuj estas Novjorko, la centro de ĉio, kien multaj homoj iras por sukcesi, kaj en iuj kazoj ili ja sukcesas, sed en multaj ili nur finas ĉe la fundo de la rivero Hudson.

Ĝi estas sufiĉe pesimisma libro; ĝi ne tro profunde esploras la motivojn aŭ psikologion de homoj. Iafoje ĝi montras la pensmanieron de rolulo, sed neniam kreas streĉon; ĝi simple rakontas, kvazaŭ ĵurnalisto. Ĝuste ĵurnalisto, Jimmy Herf, estas unu el la ĉefroluloj de la libro, precipe pro sia kontakto kun Ellen Thatcher, per kies naskiĝo ĝi komenciĝas.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 La 100 libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Sociaj romanoj
Kategorio:Modernismaj romanoj
Kategorio:Usonaj libroj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1925