Oranĝfrunta konuro

Oranĝfrunta konuro (Eupsittula canicularis) sed ankaŭ Oranĝfrunta aratingo aŭ Oranĝfrunta papago estas specio de birdoj en la subfamilio Arinae de la familio Psittacidae, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas vundebla specio, kiu troviĝas el okcidenta Meksiko ĝis Kostariko.

Taksonomio kaj sistematiko
La Oranĝfrunta konuro estis formale priskribita en 1758 fare de la sveda natursciencisto Carl Linnaeus en la 10a eldono de sia Systema Naturae. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj papagoj en la genron Psittacus kaj stampis la duvortan nomon Psittacus canicularis. La tipa loko estas nordokcidenta Kostariko. Linnaeus bazis sian priskribon sur la "red and blue-headed parakeet" kiun priskribis kaj ilustris en 1751 la angla natursciencisto George Edwards en la kvara parto de sia A Natural History of Common Birds. La oranĝfrunts konuro estas nun unu el kvin specioj metitaj en la genron Eupsittula, kiun enkondukis en 1853 la franca natursciencisto Charles Lucien Bonaparte. La genronomo kombinas la prefikson de antikva greka eu kun la signigo "bona" kun la latina psittula kun la signifo "papageto". La specia epiteto canicularis estas Latina kun la signifo "el brila stelo Sirius".

La Oranĝfrunta konuro havas tri agnoskitajn subspeciojn:

 E. c. clarae (Moore, R.T., 1937)
 E. c. eburnirostrum (Lesson, R., 1842)
 E. c. canicularis (Linnaeus, 1758)

Aspekto
La oranĝfrunta konuro estas 23 ĝis 25 cm longa kaj pezas 68 ĝis 80 g. Ambaŭ seksoj estas similaj. Plenkreskuloj de la nomiga subspecio E. c. canicularis havas oranĝ-persikkolorajn frunton (la "antaŭo") kaj bridon, malbrile bluan mezan kronon, kaj malbrile verdajn malantaŭan kronon, nukon kaj dorson. Ringo de nuda flava haŭtaĵo ĉirkaŭas la okulojn. Ilia gorĝo kaj brusto estas pal-olivecbrunaj kaj la cetero de iliaj malsupraj partoj estas flavecverdaj. Iliaj flugiloj estas verdaj kun bluetaj flugilplumoj. La supra surfaco de ilia vosto estas verda kaj la malsupra surfaco estas flaveca. Nematuruloj estas similaj al plenkreskuloj, sed kun multe malpli oranĝa sur la frunto. Subspecio E. c. clarae havas tre mallarĝan oranĝan fruntobendon, pli verdan gorĝon kaj bruston ol la nomiga, kaj nigran makulon sur la mandiblo. Ankaŭ E. c. eburnirostrum havas mallarĝan fruntobendon kaj estas pli verda malsupre ol la nomiga; ĝi havas brunan makulon sur la mandiblo.Collar, N., P. F. D. Boesman, kaj G. M. Kirwan (2020). Orange-fronted Parakeet (Eupsittula canicularis), version 1.0. In Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 16an de Marto, 2023

Distribuado kaj habitato
La subspecioj de la Oranĝfrunta konuro troviĝas jene:

 E. c. clarae, okcidenta Meksiko el Sinaloa kaj Durango suden ĝis Michoacán
 E. c. eburnirostrum, sudokcidenta Meksiko el Michoacán ĝis Oaxaca
 E. c. canicularis, Pacifika marbordo el Chiapas en sudan Meksikon tra Gvatemalo, Honduro, Salvadoro, kaj Nikaragvo en nordokcidentan Kostarikon; enmetita en Puertoriko

La oranĝfrunta konuro loĝas en diversaj pejzaĝoj, plejparte duonmalfermaj ĝis malfermaj. Tiuj inkluzivas la randojn de arbaroj, deciduajn arbarojn, pacifikan marĉarbaron, savanon kaj dornajn veprejojn. Ĝi ankaŭ troviĝas en paŝtejoj kun disaj arboj kaj plantejoj de palmoj kaj fruktarboj kiel mangoj kaj bananoj. Ĝi estas ĉefe birdo de malaltebenaĵoj kaj antaŭmontetoj, sed ĝi atingas altecon de 1 500 m super marnivelo.

Kutimaro
Movoj
La oranĝfrunta konuro formas nomadajn grupojn ekster la reprodukta sezono kaj tiam atingas la plej altajn altitudojn de sia teritorio; la grupoj povas enhavi plurcent individuojn.

Manĝado
La oranĝfrunta konuro manĝas fruktojn (ekz. Ficus), florojn (ekz. Gliricidia), kaj semojn (ekz. Ceiba). La grandaj vagantaj konuraroj "povas okazigi gravajn damaĝojn al juna maizo kaj maturaj bananoj."

Reproduktado
La oranĝfrunta konuro nestas inter januaro kaj majo en Meksiko kaj Salvadoro kaj inter decembro kaj marto en Kostariko. Ĝi kutime elfosas kavaĵon en nesto de la arbara termito Nasutitermes nigriceps, sed foje uzas naturan fendeton aŭ kavaĵon fositan de pego. La ovodemetado estas de tri ĝis kvin ovoj; la ino sole kovas ilin. La kovado estas de ĉirkaŭ 30 tagoj kaj elnestiĝo okazas ĉirkaŭ ses semajnojn post eloviĝo.

Kaj la masklaj kaj la inaj oranĝfruntaj konuroj elfosas kavaĵon en termita monteto per siaj bekoj (la masklo faras la plimulton de la frua fosado) dum ĉirkaŭ unu semajno. Post tio, la birdoj lasas la novan kavaĵon sola dum 7-10 tagoj, por doni tempon al la termitoj fermi kaj forlasi la difektitan areon. Ili poste revenas kaj daŭrigas nesti interne. La agado de la konuroj ofte kaŭzas la finan disfalon de la termitejo pro neriparebla struktura difekto, kiu donas ŝancon al predantaj formikoj eniri la kolonion.

Bildaro

Referencoj



Eksteraj ligiloj

Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Centra Ameriko

Kategorio:Birdoj de Meksiko