Rajto morti

Kategorio:Homaj rajtoj laŭ temoj
Kategorio:Sinmortigo
Kategorio:Eŭtanazio
Kategorio:Memstareco
La rajto morti estas koncepto bazita sur la kredo, ke persono havas la rajton fini sian vivon aŭ sperti libervolan eŭtanazion. La posedo de ĉi tiu rajto ofte estas komprenata kiel signifanta, ke persono suferanta de fina malsano, nekuracebla doloro, aŭ kiu ne deziras daŭrigi vivi, rajtu fini sian vivon, provi helpatan sinmortigon, aŭ rifuzi vivlongigan kuracadon. La demando pri kiu, se iu ajn, devus havi la rajton fari tian decidon ofte estas la temo de debato.

Kelkaj sciencistoj kaj filozofoj, kiel ekzemple David Benatar, kredas, ke homoj estas tro optimismaj pri la kvalito de siaj vivoj kaj la ekvilibro inter la pozitivaj kaj negativaj aspektoj de la vivo. Ĉi tiu ideo povas esti rigardata laŭ kontraŭnaskismo kaj la manko de agado super la naskiĝo de persono kaj kiu devus havi potencon super ilia elekto vivi aŭ morti.

Subtenantoj de la rajto morti tipe asocias ĝin kun la ideo, ke la korpo kaj vivo de persono estas ilia posedaĵo, kiun ili povas disponi laŭ sia bontrovo. Tamen, la legitima intereso de la ŝtato malhelpi neracian sinmortigon ofte estas diskutata. Pilpel kaj Amsel skribas:Modernaj subtenantoj de "racia sinmortigo" aŭ "rajto morti" tipe postulas de "racio", ke la decido fini sian vivon estu kaj sendependa elekto (t.e., ne kaŭzita de premo de kuracisto aŭ familio "fari la ĝustan aferon" kaj sinmortigi) kaj elekto de "la plej bona opcio sub la cirkonstancoj" kiel dezirate de stoikistoj aŭ utilitaristoj, same kiel aliaj naturaj kondiĉoj kiel stabileco de elekto, ne-impulsa decido, ne kaŭzita de mensmalsano, atingita post konvena konsiderado, ktp. Religiaj vidpunktoj pri sinmortigo varias de la hindua kaj ĝajna praktiko de neperforta sinmortigo per fastado (Prayopavesa kaj Santara, respektive) ĝis rigardi ĝin kiel gravan pekon, kiel en Katolikismo, Judismo kaj Islamo.