Ruĝblua lorio

Ruĝblua lorio (Eos histrio) estas genro de papagaj birdoj, en la familio Psittaculidae. Ĝi estas malgranda, rimarkinde brilkolora papago endemia de Indonezio. La specio vivas en unusola insulo, Karakelong, en la insularo de Indonezio, kvankam ĝi estis iam trovebla en la Sangihe-insuloj kaj en aliaj partoj de la insuloj Talaud.

 Taksonomio 
Estas du agnoskitaj subspecioj, el kiuj unu estas formortinta:

 E. h. challengeri Salvadori, 1891 - insuloj Talaud, nune nur en Karakelong
 †E. h. histrio (P.L.S. Müller, 1776) - iam trovebla en Sangir, Siau kaj Ruang, nune formortinta

Oni supozas, ke E. h. histrio formortis pro senarbarigo. La subspecio E. h. challengeri, antaŭe supozeble ekzistanta sur Miangas aŭ Nenusa, ankaŭ antaŭe laŭsupoze estis formortinta, kaj la populacioj sur la insuloj Talaud apartenis al la subspecio E. h. talautensis. Tamen, la supozebla teritorio de challengeri neniam estis establita kaj tial oni supozas, ke ĝi estas erara, do ĝi estis sinonimigita kun E. h. talautensis fare de la Internacia Ornitologia Kongreso en 2022, tiel "revivigante" challengeri kiel ekzistantan subspecion.

 Aspekto 
La ruĝblua lorio estas proksimume 30 cm longa, inkluzive de la vosto. La specio estas sekse monomorfa, t.e., ambaŭ seksoj estas laŭvide samaj.

La beko estas mallonga, akre kurba, kaj brile oranĝa. La plumoj plej proksimaj al la vaksaĵo (la areo plej proksima al la naztruoj) estas brile ruĝaj. La krono de la kapo estas intense viola. La malantaŭo de la kapo estas ruĝa, kaj la nuko estas intense viola. Indigo-viola strio etendiĝas diagonale de la vaksangulo ĝis la nuko. La plumaro de la birdo estas plejparte brile ruĝa. La pugo kaj malsupra ventro estas iomete pli profundaj ruĝaj. La brusto havas larĝan bendon de profunda bluo. Etendante la koloron de la nuko, la dorso de la birdo estas profunde violpurpura. Flugilaj kaj vostaj flugoplumoj estas inter ruĝaj kaj ruĝ-violaj. La flugilaj kovriloplumoj estas nigraj kaj ruĝaj kun nigraj pintoj. La krurplumoj estas bluet-violaj. La piedoj estas meze grizaj, kaj la ungegoj estas nigraj. La vaksaĵo estas tre malhelgriza, kaj la irisoj de la okuloj estas malhelbrunaj.

La voĉo de la ruĝblua lorio konsistas el mallongaj, raŭkaj babilantaj kriegoj. Ilia flugo laŭdire estas rapida kaj rekta.

 Distribuado kaj habitato 
La ruĝblua lorio nun estas limigita al la Talaud-insuloj apud norda Sulaveso, Indonezio, kie preskaŭ ĉiuj individuoj ŝajne loĝas en ununura insulo (Karakelang). Pliaj populacioj, kelkaj ŝajne enkondukitaj, malaperis dum la 20-a jarcento el Sangihe, Siau kaj Tagulandang. Oni supozas, ke la populacio rapide malpliiĝas.

La birdoj loĝas en arbaroj de marnivelo ĝis ĉirkaŭ 1 500 metroj super marnivelo. La populacio estas daŭrigebla aŭ vivkapabla nur sur Karakelang, kaj ilia populacio sur tiu insulo estas fragmentita en proksimume kvar lokojn. Ĉi tiu limigita teritorio igas ilin tre vundeblaj al ebla formorto.

 Ekologio 
Ĉi tiuj papagoj estas strikte arbaraj, kio signifas, ke ili pasigas siajn vivojn en la arboj. Ili ne manĝas sur la grundo. La specio manĝas ĉefe nektar- kaj polen-bazitan dieton, kiel plej multaj lorioj. Ĝi kompletigas sian dieton per fojaj insektoj kaj fruktoj. La ruĝblua lorio laŭdire estas raŭka kaj brua en naturo, sed silentas dum manĝado.

Maturaj arboj estas bezonataj por nestado, kaj arbohakado foje selekteme forigas ĉi tiujn arbojn, kio konsistigas minacon al la supervivo de la specio. La ovodemetado estas de du ovoj, kun eloviĝa tempo de 25-26 tagoj. Ekster la reprodukta sezono, la specio formas sociajn grupojn, kiuj kunvenas en palmaj plantejoj. Kvankam la specio ne estas migranta, oni diras, ke ĝi flugas inter najbaraj insuloj serĉante manĝaĵon.

Plej multaj lorioj havas vivdaŭron de 10-15 jaroj en kaptiteco, do kvankam la vivodaŭro de ĉi tiu specio ne estas definitive konata, ĝi povas esti eble deduktita el la vivodaŭroj de similaj specioj. Tre malofta en komerca birdobredado, sukcesa reproduktado estis raportita nur unufoje en la scienca literaturo.

 Konservado 
La ruĝblua lorio estas nuntempe klasifikita kiel Endanĝerigita specio fare de la IUCN. La specio ankaŭ estas listigita kiel CITES Apendico I, kio signifas, ke ĉia internacia komerco de naturkaptitaj individuoj estas malpermesita. Kontraŭleĝa komerco tamen daŭras, kaj 80% de la kontraŭleĝe kaptitaj aŭ "ŝtelĉasitaj" specimenoj estas senditaj al la najbaraj Filipinoj. BirdLife International (2016). "Eos histrio". IUCN Red List of Threatened Species. 2016: e.T22684502A93032979. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22684502A93032979.en. Alirita la 19an de Novembro 2021. 

Minacoj al la populacio estas kontraŭleĝa kaptado por la komerco de dorlotbestoj, insekticida ŝprucado sur kokosplantejoj, arbohakado aŭ viveja degradiĝo, kaj ekzota Malsano de Newcastle de eskapintaj breditaj birdoj. Pro ilia rimarkinda aspekto, ĉi tiuj papagoj estas taksataj kiel dorlotbestoj aŭ kaĝbirdoj en Indonezio kaj Filipinoj ekde la 19-a jarcento. Ili estas kaptitaj por ekstera komerco ekde tiam. Nur ekde la malfruaj 1990-aj jaroj la kaptado malpliiĝis. Malstrikta devigo de internaciaj kaj naciaj leĝoj kontribuis al la malkresko de la specio. Ĉi tiuj birdoj estas plene protektataj de indonezia juro same kiel de CITES. Ankaŭ  arbohakadaj agadoj, eĉ en sia naturrezervejo, minacas la specion. Laŭ populacio, du el la tri subspecioj, inkluzive de la nomiga aŭ definitiva subspecio, estas supozataj formortintaj, kaj la cetera subspecio estas en malkresko. Nur 5 500 ĝis 14 000 ruĝbluaj lorioj restas en la naturo.

Referencoj

 Forshaw, Joseph M. (2006). Parrots of the World; an Identification Guide. Bildoj de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.
 Collar N (1997) "Family Psittacidae (Parrots)" en Handbook of the Birds of the World Volume 4; Sandgrouse to Cuckoos (eld. del Hoyo J, Elliott A, Sargatal J) Lynx Edicions:Barcelona. 
 Arndt, Thomas (2007) Lexicon of Parrots. Alirita en 31/07/07.

Bibliografio



 Low, Rosemary. (1978). Lories and Lorikeets. The Brush-Tongued Parrots. Inkata Press: Melbourne. .

Eksteraj ligiloj

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio