La sanga ŝerco

La sanga ŝerco () estas romano de Ŝalom Alejĥem, publikigita en 1912. La romano estis influita de la Beilis-afero kaj rakontas la historion de sangokalumnio kontraŭ la judoj de Rusio.

 Intrigo 
La rakonto okazas en cara Rusio en la unua jardeko de la 20-a jarcento. Ĝi komenciĝas kiam du junaj gimnazianoj decidas, kiel ŝatokupon, interŝanĝi identecojn dum unu jaro. Unu estas juda plej bona studento nomita Herŝel Rabinoviĉ kaj la alia estas mezbona studento el rusa nobelaro nomita Griŝa Popov.

Post interŝanĝo de dokumentoj, Popov fine loĝas ĉe juda familio kaj ekscias pri la juda vivo en sia lando: unue li estas eksponita al la limigo pri la procento de judoj en altlernejoj (Numerus clausus) kaj ne estas akceptita en la universitaton malgraŭ siaj altaj notoj. Poste li malkovras, ke judoj havas limigon pri loĝado en la urbo, do li estas devigita enskribiĝi en dentokuracajn studojn por eviti deportadon. En la hejmo de juda familio, li ŝajnigas esti judo, kiu ne konas la judan vivstilon kaj tute ne scias nek la jidan nek la hebrean, kaj ekscias pri la kutimoj kaj festoj de la izraela popolo.

Rabinoviĉ estas akceptita senprobleme studi kun la dokumentoj de Popov, kaj poste senprobleme akceptita iĝi privata instruisto en la hejmo de rusaj nobeloj. Neniu el la dommastroj suspektas lin esti judo.

Judoj en la urbo ekhavas problemojn kiam, antaŭ Pesaĥo, rusa infano estas murdita kaj lia korpo estas trovita proksime de la juda loĝejo. Sangokalumnio disvolviĝas, kiu estas vaste disvastigita de la gazetaro. La polico komencas serĉi judajn murdintojn, kiuj supozeble uzis la sangon de la infano por religia ceremonio. Popov ekhavas problemojn kaj estas arestita de la polico pro suspekto pri murdo. Dum sia esplordemandado, li estas trovita kulpa surbaze de ridindaj "pruvoj", kaj liaj provoj defendi sin, provizi kulpigajn informojn pri la veraj murdintoj, kaj eĉ malkaŝi sian veran identecon kondukas al nenio.

Rabinoviĉ venas helpi sian amikon kaj telefonas al la patro de Popov. Ivan Popov la patro alvenas rekte al la juĝejo kaj savas sian filon Griŝa de tie sen ia ajn interrompo.

 Temoj 
La romano estas forte influita de la spirito de la tempo, en kiu ĝi estis verkita. Ĝi estas humura jida versio de La Princo kaj la Almozulo, en kiu malriĉa judo estas anstataŭigita de riĉa nobelo. La proceso Beilis, kiu okazis proksime al la tempo de la publikigo de la romano, estas unu el la klaraj influoj. La vivoj de la judoj en la urbo estas rivelitaj tra la okuloj de juna, senkulpa fremdulo, kiu ne konscias pri la multaj diskriminacioj kontraŭ judoj. La romano priskribas judajn festojn kaj la preparadon de maco, kaj kontraste prezentas la sangan kalumnion kiel absurdan, malhelan kaj ridindan. La romano memorigas pri la antisemitismo sur la stratoj kaj en la rusa juro, la Nigrajn Centojn (d:Q940855), la Setlan zonon, kaj pogromojn, kiuj fariĝis la rutino de la juda vivo en la imperio.

Interalie, la romano mencias judajn ideojn kaj movadojn, kiuj estis popularaj inter la rusa judaro tiutempe: ĥasidismo, cionismo, la klerismo, kaj ankaŭ kristanismo.

La familiaj nomoj de la protagonistoj estas ia vortludo, kie "Popov" devenas de "pop" (pastro) kaj "Rabinoviĉ" de "rabeno".

 Eksteraj ligiloj 

Kategorio:Noveloj de Ŝalom Alejĥem
Kategorio:Libroj aperintaj en 1912
Kategorio:Jidlingva literaturo
Kategorio:Libroj pri antisemitismo
Kategorio:Judoj kaj judismo en populara kulturo