Granda Konsilio de Friburgo

La Granda Konsilio de Friburgo (france: Grand Conseil du Canton de Fribourg, germane: Grossrat des Kantons Freiburg) estas la plej alta leĝodona instanco de la svisa kantono Friburgo. Ĝi estas, laŭ la konstitucio de la 16-a de majo 2004, la parlamento kaj konsistas el 110 membroj elektitaj por kvinjara mandatoKonstitucio de la Kantono Friburgo, (france kaj germane havebla en la reto ĉe : https://bdlf.fr.ch/app/fr/texts_of_law/10.1).

 Funkciado 

 Rolo leĝofara 
Per la artikolo 99 de la friburga konstitucio, la Granda Konsilio havas la leĝodonan povon en la kantono. La sekvantaj artikoloj certigas ke ĝi rajtas proponi ŝanĝon en la konstitucio. La Ŝtata Konsilio devas ĝin ĉiam konsulti, antaŭ ol aniĝi ĉe interkantona aŭ internacia traktato. Ĝi ankaŭ posedas la povon aprobi aŭ malaprobi la buĝeton de la kantono. La konsilianoj havas la rajton fari demandojn al la ekzekutiva Ŝtata Konsilio kaj pere de "mandato" igi tiun ĉi lastan plenumi ekzekutivajn taskojn.

Plie, la Granda Konsilio en Friburgo posedas la rajton elekti interalie sian prezidanton, siajn komisionojn kaj la juĝistaron de la kantono. Ĝi havas la rajton nuligi la punojn de la kantona tribunalo kaj kontroli la laŭleĝecon de la popolajn iniciativojn.

 Baloto 
La Granda Konsilio estas elektita per proporcia balotado ĉiun kvinan jaron. La kantono estas dividita en maksimume ok elektajn onojn, kiuj elektas propran nombron da reprezentantoj, laŭ sia populacio. Tiuj distriktoj devas reprezenti la friburga populacio. Jen tabelo de la distriktoj kun siaj reprezentantonombroj elektaj por la balotado de 2017:
Distriktoj2017Friburgo-urbo14Sarine-Campagne24Sinĝino15Grejerco19Lagodistrikto13Glano (distrikto)8Brojo (distrikto)11Vevejso (distrikto)6

 Historio 
La nomo Granda Konsilio devenas de la Malnova Reĝimo (periodo antaŭ 1798), kiam la urbo-ŝtato Friburgo estis regata precipe de du konsilioj, la Granda kaj la MalgrandaL'Emigration française dans le canton de Fribourg (1789-1798), Tobie de Raemy, Friburgo, 1935, paĝo 12. La Malgranda estis 24-membra kaj plenumis proksimume la ekzekutivajn taskojn. Ĝi havis kiel estroj du urbestroj. La Granda Konsilio havis 200 membrojn. Pro la oligarĥia formo de ĉi tiu reĝimo, nur la patricioj de la urbo. Post la invado de la franca armeo en 1798La Ville de Fribourg de 1798 à 1814, Jean-Pierre Dorand, Friburgo, 2006 kaj la kapitulacio de Friburgo, estis inaŭgurita la Helveta Respubliko, kiu ne longe daŭris, ĉar Napoleono reorganizis Svislandon per la Mediacia Akto (1802). 

De tiam devenas la nuna sistemo politika de la kantono. Eĉ se la asembleo forme ŝanĝiĝis, la nomo Granda Konsilio restis. La unua sesio de la nove kreita asembleo okazis en 1803. Dum la 19-a jarcento, unue, en 1848, la liberaluloj gajnis la baloton kaj havis la plimulton. Sed, poste la Katolik-Konservativa Partio (PCC) iĝis mastro de la kantono ĝis 1966Histoire sommaire du parti socialiste fribourgeois, John Clerc, paĝo 3 (centjariĝe publikigita sub la aŭspicioj de la Friburga Socialista Partio en 2005), kiam ili perdis sian absolutan plimulton. Dum longa tempo, ĝis 1946Le coup de barre à gauche, Histoire du parti socialiste fribourgeois, René Mauroux, paĝo 37 (publikigita sub la aŭspicioj de la Svisa Socialista Partio en 1973), neniu maldekstra partio sukcesis havi sidlokon en la Granda Konsilio, pro tre alta kvorumo (15% de la voĉdonoj) kiujn oni devis atingi por ricevi sidlokojn en la parlamento. Estis inciatitaĵo de la ŝtata konsiliano Ernest Perrier por kontraŭbatali la "partio de la malordo".

 Famaj membroj kaj eks-membroj 
 Alain Berset, prezidanto de la Konsilio de Eŭropo, eksa registarano de Svisio (prezidis la Grandan Konsilion en 2010)
 Georges Python, katolikkonservativa eminentulo, federala parlamentano
 Jean-Pierre Dorand, friburga historiisto
 Christian Levrat, ĉefulo de la svisa poŝto, eksa kantonkonsiliano

 Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Kantono Friburgo
Kategorio:Registaro de Svislando
Kategorio:Parlamentoj