Ko Un

KO Un () (naskita Ko Eun-tae, budhisma nomo Ilcho, naskiĝis la 1-an de aŭgusto 1933 (laŭ aliaj fontoj - la 11-an de aprilo) en Kunsan, provinco Norda Ĝolla, Sud-Koreio) estas sudkorea poeto kaj verkisto, kiu estas konsiderata kiel unu el la plej gravaj kaj produktivaj koreaj poetoj kaj verkistoj de nia tempo. Li ankaŭ estas profesoro ĉe la Universitato Dankuk.

Krom poezio, li estas aŭtoro de prozaĵoj, romanoj, eseoj, gazetkolumnoj kaj artikoloj, dramoj, kaj tradukoj de klasika ĉina poezio. Laŭ Peter Lee, li estas konata, krom pro sia fekundeco, ankaŭ pro la larĝo kaj profundo de sia imagopovo kaj sia lerta uzado de lingvo .

 Vivo 
Ko naskiĝis en kio hodiaŭ estas Gunsan en Sud-Koreio (tiama Japana Koreio). La Korea milito traŭmatigis Ko-n fizike kaj psikologie kaj kontribuis al la mortoj de multaj el liaj amikoj. Li difektis sian aŭdon post verŝado de acido en siajn orelojn dum unu el siaj krizoj tiutempe, kaj ankaŭ post kiam li estis batita de polico en 1978. En 1952, la jaro kiam la Korea milito finiĝis, li fariĝis budhana monaĥo. Post dek jaroj en monaĥejo, li revenis al la sekulara mondo kaj fariĝis sindona poeto. Inter 1963 kaj 1966, li loĝis en Jeju, kie li fondis lernejon, kaj poste translokiĝis reen al Seulo. Lia vivo ne estis tre stabila kaj li denove provis sinmortigon en 1970 The Guardian, 8 November 2012.

Tiutempe, sudkoreaj aŭtoritatoj provis subpremi demokratiajn tendencojn en la socio, per la enkonduko de la Konstitucio de Jusino la 21-an de novembro 1972. Ko fariĝis aktiva en la demokratimovado kaj provis plibonigi la politikan situacion en la lando, estante ankaŭ aktiva verkisto. Li estis malliberigita plurfoje (1974, 1979, 1980 kaj 1989). Dum la krizostato trudita la 17-an de majo 1980, Ko estis akuzita pri ŝtatperfido kaj kondamnita al 20 jaroj en malliberejo. Li estis liberigita en aŭgusto 1982 kiel parto de ĝenerala amnestio.

Post lia liberiĝo, lia vivo trankviliĝis, sed li reviziis plurajn el siaj antaŭe publikigitaj poemoj. Ko edziĝis kun Sang-Wha Lee la 5-an de majo 1983, kaj translokiĝis al Anseong en la provinco Gyeonggi, kie li ankoraŭ loĝas. Li daŭre skribis kaj komencis vojaĝi. Multaj el liaj vojaĝceloj estas la fono por lia poezio.

 Stilo 
Li skribis en ĉiu imagebla formo kaj pri ĉiu temo. Liaj pli fruaj poemoj estis ĉefe mallongaj kun eksterordinara montro de vorta intenseco. Liaj poemoj ofte sugestas ekrigardon de pejzaĝo, de persono, aŭ paseman memoron. Tiuj poemoj estas aŭ tre longaj aŭ tre koncizaj. Li verkis kolekton de zen-poemoj kaj ankaŭ aliajn kolektojn de mallongaj epigramoj. Li ankaŭ verkis sep-volumenan epopeon, Baektusan, pri la korea lukto por sendependeco de Japanio. Lia plej unika poezia verko estas la serio Maninbo ( angle : Ten Thousand Lives ), kiu meze de 2006 ampleksas 23 volumojn, en kiuj li skribas pri ĉiu persono, kiun li renkontis persone aŭ per literaturo.

Estas ofta miskompreno, ke politiko kaj lukto neniam estis penetra temo en liaj publikigitaj verkoj. Interalie, li legis protestajn poemojn ĉe ĉiuj gravaj demokratiaj manifestacioj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj. Liaj poemoj estas spontaneaj, en ĉiutaga lingvaĵo, sed pli ĝuste literaturaj rafinaĵoj.

 Verkado 
Ko Eun komencis eldonadon en 1958.

Li establis sian poezian reputacion per la kolekto En Vilaĝo Muni ( koree:  문의(文義) 마을에 가서 ; 1974), kiu reaperis per la bildoj de vojaĝo, vagado, disiĝo kaj reveno hejmen. En la 1970-aj jaroj, li batalis por homaj rajtoj kaj demokratio kontraŭ la milita reĝimo, kaj en la 1980-aj jaroj, li dediĉis plurajn poemojn al la viktimoj de la ribelo de Gŭangĝu en majo 1980.

Ko-un publikigis multajn poemarojn, inkluzive de 15 aŭ pli da volumoj en la serio Manin po ( Miriadaj Biografioj), 1986–97, en kiu li menciis ĉirkaŭ 3 000 homojn, kiujn li renkontis, de proksimaj parencoj ĝis historiaj figuroj. Liaj verkoj inkluzivas longan rakontan poemon pri la Korea milito kaj du kolektojn pri liaj vojaĝoj al Nord-Koreio.

Liaj romanoj, inkluzive de La Florgirlando de Sutroj (Hvaŏm kyŏng, aŭ Avatamsaka Sutra, 1991), fariĝis furorlibroj.

La prozaj biografiaj rakontoj de Ko-un pri figuroj el la korea historio ( Jumong, Kim Yu-sin, kaj multaj aliaj) estis kritikitaj pro esti ideologie influitaj kaj didaktikaj.

 Verkaro (elekto) 

 Poezio 

 피안감성 Sento de Transe, 1960
 해변의 운문집 Ĉe la Maro, 1966
 신언어의마을 Vilaĝo de Nova Lingvo, 1967
 문의 마을에 가서 Sur la vojo al vilaĝo Munui, 1974
 만인보 Dek Mil Vivoj (20 volumoj), 1986-2010
 백두산 Monto Baekdoo (7 volumoj), 1987-1994
 네 눈동자 Viaj okuloj, 1988
 아침이슬 Matena Roso, 1990
 내일의 노래 La Kanto de Morgaŭ, 1992
 어느 기념비 Monumento, 1997
 머나 먼 길 Longa Vojo, 1999
 남과 북 La Sudo kaj la Nordo, 2000
 순간의 꽃 Subita Floro, 2001
 늦은 노래 Malfruaj Kantoj, 2002
 두고 온 시 Poezio Postlasita, 2002
 Kompletaj Verkoj (38 volumoj), 2002

 Verkoj 
 “Ĉoguk-ŭi pyŏl” ( La Steloj super la Lando de la Patroj ), 1984

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Gimm-Junaj Eldonejoj - Ko Un retejo  (postulas Flash)
 Oficiala retejo
 21 poemoj ĉe Poemhunter
 5 poemoj ĉe Fondaĵo Poezio

Kategorio:Sudkoreaj verkistoj
Kategorio:Sudkoreaj malliberuloj