Hans Aanrud

Hans AANRUD (naskiĝinta la  en Vestre Gausdal/ provinco Innlandet, mortinta la  en Oslo) estis norvega verkisto. Edzigis lin en oktobro 1893 Vilhelmine Schjoldager.

 Vivo 
Estante filo de kamparano li kreskis en montovalo je Gausdal. Kiel infano li laboris hejme, somere ankaŭ kiel paŝtista knabo. De 1877 li frekvenis latinlernejon en Lillehammer, sed haltigis studon de jursciencoj kaj filologio komencitan en 1882. Poste li unu jaron deĵoris kiel privata instruisto en Øyer. Kiam li havis la unuajn sukcesojn per verkado, li transloĝiĝis en 1884 Oslon. Tie li fariĝis en 1890 literatura kaj teatra kritikisto ĉe la ĵurnalo "Verdens Gang", antaŭ eklaboro ĉe "Norske Intelligenz-Seddeler" en 1891.

Krom verkado - en 1895 li publikigis la komedion Storken – interesigis lin ankaŭ la mondo de la teatro. En 1899 li estis kelkajn jarojn intendanto de Den Nationale Scene en Bergen. La ĵurnalistumon li ĉesigis en 1903 estonte ĉefe verkisto. Inter 1910 kaj 1913 li prezidantis la Norvegujan Verkistan Ligon estante inter 1911 kaj 1923 literatura konsilisto de Nationalteatret en Oslo. Por honori la laboraĵojn la norvega ŝtato pagis al li ekde 1923 ĉiujaran artistan salajron. Inter 1925 kaj 1928, Aanrud estis literatura kritikisto ĉe la taggazeto "Aftenposten"."Hans Aanrud" - ĉe Norsk biografisk leksikon

 Verkista graveco 
Famis liaj popularaj-realismaj priskriboj de la kamparana vivo de lia hejmregiona valo malpost industriigo. La amindan menson de la simplaj personoj la (intertempe dialekte skribitaj) dialogoj bone bildigas. Ankaŭ la pejzaĝo estas bone karakterizita kaj unueco ofte kreiĝis per la ularo, la intrigo kaj la pejzaĝoj. Ofte infanoj iĝas la ĉefroluloj en la rakontoj de Aanrud kio aŭtomate malfermis kiel legantaron malplenkreskulojn! Tamen Aanrud mem intencis plenkreskulojn kiel legantaron. Tradukoj baldaŭ konatigis lin en aliaj landoj de Skandinavio, en Germanlingvio kaj en Britio.

Inter la plej sukcesaj verkoj nombriĝas Sidsel Sidsærk (1903), pri la evoluo de paŝtista knabineto. Ankaŭ ofte legiĝis Sölve Solfeng (1910), pri eta paŝtisto. Ambaŭloke temis pri lertaj infanoj/junuloj, kiuj sen gepatra helpo bone perlaboras la (modestegan) vivon. Ilian sorton ĉiam venkis la optimismo.

Satire kaj komedie, Aanrud ankaŭ primokis la vivon de la etburĝaro de la grandurbo Oslo. Tamen tiaĵoj hodiaŭ apenaŭ konatas. Ekz. en la komedio Storken (1895), kiu pasas en Oslo je la fino de la 19-a jarcento, naiva kontoristo volas nodi kontaktojn al plialtaj sociaj klasoj kaj nur post pluraj fiaskoj ekkonas la mistifikojn de alta funkciulo. Tiumaniere la verkisto akre komparas la morbidecon grandurban kun la sana kaj forta kamparana vivo. Aanrud ŝajne pledis por reciproka alproksimiĝo.

 Verkoj (elekto) 
 Storken. 1895.
 En Vinternat og andre Fortællinger. 1896.
 Hanen. 1898.
 Sidsel Sidsærk. 1903.
 Sølve Solfeng. 1910.
 Fortællinger for Barn. 1917.
 Sølve Suntrap. 1926.

 Literaturo 
 Gausdal Historielag (eld.): Om det store i det små. Hans Aanrud 150 år. Gausdal 2013, ISBN 978-82-7275-190-5
 "Aanrud, Hans", ĉe: Gero von Wilpert (eld.): Lexikon der Weltliteratur, tria eldono 1988, p. 1
 "Aanrud, Hans", ĉe: Kindlers neues Literatur-Lexikon, volumo 1, München 1988, p. 7-8
 Helmut Müller: "Aanrud, Hans", ĉe: Klaus Doderer (eld.): Lexikon der Kinder- und Jugendliteratur, Band 1. Beltz-Verlag, Weinheim kaj Bazelo 1975, ISBN 3-407-56520-8, p. 7

 Eksteraj ligiloj 

 ligiloj ĉe DDB
 Osla Nacia Teatro
 Vikifontaro
 germanaj tradukoj je Projekt-Gutenberg
 tradukoj je gutenberg.org
 verkoj je runeberg.org (originala versio)

 Notoj 

Kategorio:Norvegaj verkistoj
Kategorio:Kritikistoj
Kategorio:Instruistoj
Kategorio:Dramaturgoj