Ĉe doktoro (rakonto de Ŝalom Alejĥem)

Ĉe doktoro () estas novelo verkita en 1904 de la eminenta jida verkisto Ŝalom Alejĥem (1859–1916), konata pro siaj humoraj kaj kortuŝaj portretoj de juda vivo en Orient-Eŭropo. La novelo unue aperis kiel parto de la kolekto Monologen (מאָנאָלאָגען), kiu enhavas serion de monologoj kiuj prilumas la ĉiutagan vivon, luktojn kaj pensmanieron de judoj en la Rusia imperio. Ĉe doktoro specife rakontas la historion de malsana viro kiu konsultas kuraciston, miksante humuron, ironion kaj kompaton por esplori temojn de sano, maljunaĝo kaj homa naturo. La verko estas karakteriza ekzemplo de la stilo de Ŝalom Alejĥem, kiu kombinas malpezan tonon kun profundaj observoj pri la homa kondiĉo.

La novelo estas skribita en la formo de monologo, kie la ĉefrolulo parolas kvazaŭ li konversacias rekte kun la leganto aŭ nevidebla aŭskultanto, kio donas al la rakonto intiman kaj konversacian tonon. Ĝi reflektas la sociajn kaj kulturajn realaĵojn de la epoko, inkluzive de la limigita aliro al medicina prizorgo kaj la fidon je tradiciaj kuracmetodoj en judaj komunumoj.

La origina jida teksto estas havebla interrete ĉe la Interreta Arkivo. Ŝalom Alejĥem, Bam dokter, Interreta Arkivo.

 Intrigo 
En Ĉe doktoro, la rakontanto, malsana viro, priskribas sian viziton al kuracisto kaj la konversaciojn kiuj okazas. La rakonto komenciĝas kiam la protagonisto, suferanta pro diversaj malsanoj, decidas serĉi medicinan helpon, kvankam li estas skeptika pri la efikeco de kuracistoj (p. 67). Lia monologo estas plenigita de humuraj observoj pri liaj simptomoj, kiujn li priskribas kun miksaĵo de ekzaltita detalo kaj memkompato. La interagoj kun la kuracisto rivelas la miskomprenojn kaj kulturajn diferencojn inter la paciento kaj la profesia mondo de medicino.

La rakontanto ofte deturniĝas de la ĉefa temo, aldonante anekdotojn pri sia vivo, sia familio kaj siaj pensoj pri maljunaĝo kaj morto, kio donas al la novelo profundan emocian resonancon (p. 68–69). La kuracisto, kvankam helpema, estas portretita kiel iom distanca figuro, kiu ne plene komprenas la zorgojn de la paciento. La monologo finas per filozofia reflektado pri la vivo, kie la rakontanto akceptas sian sorton kun miksaĵo de resigneco kaj humuro (p. 71).

La intrigo ne nur fokusiĝas al la medicina konsulto, sed ankaŭ servas kiel platformo por esplori la psikologion de la rakontanto, liajn timojn pri morto kaj liajn klopodojn konservi dignon spite al malsano. La uzo de jida lingvo aldonas aŭtentikecon kaj riĉecon al la voĉo de la rakontanto, kaptante la nuancojn de lia mondo.

 Roluloj 

 La rakontanto (nespecifita nomo): La ĉefrolulo, malsana viro kiu rakontas sian sperton vizitante la kuraciston. Li estas parolema, memkonscia kaj emas troigi siajn simptomojn, miksante humuron kun melankolio. Liaj monologoj malkaŝas lian timon pri maljunaĝo kaj morto, same kiel lian skeptikon pri moderna medicino (p. 67–71).
 La kuracisto: Profesia figuro kiu aperas en la rakonto kiel la celo de la vizito de la rakontanto. Li estas priskribita kiel iom malvarma kaj klinika, reprezentante la sciencan mondon kiu kontrastas kun la tradicia vivmaniero de la rakontanto. Lia rolo estas limigita, sed li funkcias kiel katalizilo por la pensoj kaj sentoj de la rakontanto (p. 68).
 Malĉefaj referencoj (familianoj): La rakontanto mencias siajn familianojn, inkluzive de sia edzino kaj infanoj, en pasantaj anekdotoj. Kvankam ili ne aperas rekte, ili helpas konstrui la fonon de lia vivo kaj aldonas profundon al lia karaktero (p. 69).

 En Esperanto aperis 

 Ĉe doktoro (verkita en 1904 sed eldoniĝis kiel parto de libro nomata מאָנאָלאָגען, signifante monologoj, eldonita en 1921), tradukis Josef Rabinovic Tajc. Eld. Heroldo de Esperanto, Kolonjo, 1932(?).

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Kategorio:Noveloj de Ŝalom Alejĥem
Kategorio:Verkoj el la esperantigita jidlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Judoj kaj judismo en populara kulturo