Babela teksto

La Babela teksto estas mallonga teksto de la Malnova Testamento kiu estas ofte uzita por lingva komparo.

La rakonto de la Turo de Babelo de Genezo 11: 1-9 estas klarigo kial estas tiom multe da diversaj lingvoj.
eta|“'La konfuzo de lingvoj”', Biblia ilustraĵo de Gustave Doré (1865)

 La Turo de Babelo 
Pro ties ripetema naturo, la Babela teksto estas uzita por lingvaj komparoj kaj ilustri la gramatikan strukturon de aparta lingvo. Laulonge de la tempo, ĝi fariĝis tradicio por ke ellaborantoj de konstruitaj lingvoj traduku la Babelan tekston en ilia propra lingvo kaj publikigu ĝin.

Tio ĉi faras ĝin pli facila por kompari konstruitan lingvon kun ĉiu alia kaj kun aliaj naturaj lingvoj. La ideo por la Babela teksto estis proponita en 1996 de Jeffrey Henning. Henning rekomendis ĉi tiun tekston kiel norma komparo, indikanta al ties ripetemaj skemoj, multenombraj ekzistantaj tradukoj kaj malpli rigida formo ol la ĝenerale uzita Patro Nia.

 Naturaj lingvoj 
 latino 
Erat autem terra labii unius, et sermonum eorumdem.
 hispana 
Toda la tierra hablaba la misma lengua y las mismas palabras. 
 portugala 
E era toda a terra de uma mesma língua e de uma mesma fala.
 franca 
Toute la terre avait une seule langue et les mêmes mots.
 angla 
Kaj la tuta tero estis de unu lingvo kaj de unu parolado.

 Planlingvoj 
 aUI 
Ib can-Yzm Eca pAc Ub a*mØm nUI Ib Ub a* UIvØ.
 Esperanto 
Sur la tuta tero estis unu lingvo kaj unu parolmaniero.
 Ido 
Nun la tuta mondo havis unu lingvon kaj unu ofta maniero de parolado.
 Klingona 
“ej wa” Hol je QIch rap ghaj qo' Dol.
 Lojbana 
.i piro le munje cu se bangu pada gi'e selkau le ka tavla fo makau
 Kvenja 
Ar i quanda cemen sámë er lambë ar imyë quettar.
 Tokipono 
ma ale li jo e toki wan e toki sama.
 Volapuko 
E tal lölik ädalabon püki bal e spikamamodi bal.

 Aliaj relativaj tekstoj 
eta|La preĝo de la Patro nia en kvin cent lingvoj, 1905
 La Patro nia 
Pro tio ke la 16a jarcento, la Patro nia estis ĝenerale tradukita kaj kolektita por kompari lingvojn trans regionoj kaj historio. Ĝi dividas laŭtemajn kaj lingvajn paralelojn kun preĝoj kaj tekstoj de diversaj religiaj tradicioj—inkluzivanta la hebrean Biblion kaj estas precipe taŭga por lingva komparo ĉar ĝi enhavas trairejojn kun specifaj gramatikaj formoj: Subjunktivo, (negativa), imperativo, relativa paragrafo, adverba paragrafo.

 Angla 
Our Father, who art in heaven,
hallowed be thy name,
thy kingdom come,
thy will be done,
on earth as it is in heaven.
 Franca 
Notre Père, qui est aux cieux,
que ton nom soit sanctifié,
que ton règne vienne,
que ta volonté soit faite sur la terre comme au ciel.
 Esperanto 
 Patro nia, kiu estas en la ĉielo,
 sanktigita estu via nomo,
 venu via regno,
 plenumiĝu via volo,
 kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero.

 Artikolo 1 el la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj 
eta|Eleanor Roosevelt kaj Universala Deklaro de Homaj Rajtoj de Unuiĝintaj Nacioj  en la hispana lingvo, 1949
Komparo de la malsamaj tradukoj povas provizi enrigardojn en kulturaj diferencoj kaj nuancoj en la interpreto de homaj rajtoj.
 Angla 
All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood.
 Hispana 
Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros.
 Esperanto 
Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco.

 La Norda Vento kaj la Suno 
eta|La Suno kaj la Vento
Ĉi tiu fabelo de Ezopo bone konvenas por paralela traduko kiel mallonga teksto kiu povas esti farita multe pli libere.
 Angla 
The North Wind and the Sun disputed as to which was the most powerful, and agreed that he should be declared the victor who could first strip a wayfaring man of his clothes.
 Franca 
Le vent du nord et le soleil se disputaient pour savoir lequel des deux était le plus fort, lorsqu'un voyageur arriva enveloppé d'un manteau chaud.
 Esperanto 
La Vento kaj la Suno disputis pri kiu estas la plej forta. “Mi elradikigis gigantajn arbojn kaj dronis milionojn de ŝipoj. Vi povas fari nek unu nek la alia,” diris la Venton fiere. 

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
 Tradukoj de la Turo de Babelo (Angla)
 La Babela Teksto (Angla)
  (Angla)
 Babelo, kiel ĝui skribadon en malsamaj lingvoj  (Angla)
 Genezo 11:1  (Angla)

Kategorio:Lingvoj