Pandrosion

Pandrosion de Aleksandrio () estis matematikistino en Aleksandrio en la Romia Imperio dum la 4-a jarcento p.K.. Pandrosion iĝis fama ĉar ŝi kreis metodon per alproksimiĝoj por duobligi kubon (d:Q213673). Ŝi iĝis konata pro la verko Mathematicae Collectiones (matematika kolekto) de la greka matematikisto Papo de Aleksandrio.

Dum la 19-a jarcento p.K. oni kredis ke Pandrosion estis viro. Poste estiĝis diskuto pri la sekso de Pandrosion. Nuntempe, plej multe da esploristoj opinias, ke Pandrosion estis ina. En tiu kazo, Pandrosion estis la unua matematikistino konata en historio, ĉar ŝi vivis antaŭ Hipatia.

 Fontoj 
La nura fonto pri la ekzisto mem de Pandrosion kaj pri ŝia laboro troveblas en la verko de matematikisto Papo de Aleksandrio. Li priskribas la demonstrojn de Pandrosion kritikante ilin.

 Kontribuoj 
La ĉefa kontribuo de Pandrosion estas metodo por kalkuli solvojn, ciferece precizajn sed proksimumajn, pri la fama problemo duobligo de kubo, kaj pli ĝenerale pri la problemo kiel kalkuli kuban radikon. Ne temas pri solvo en 2-dimensia plano, sed pri solvo geometria, rikura kaj tri-dimensia. Papo de Aleksandrio kritikis tiun laboraĵon, ĉar laŭ li mankas vera demonstro.

Papo de Aleksandrio ne rekte asertas ke la metodo estis kreita de Pandrosion mem, li priskribas ĝin en parto de sia verko dediĉita al korektado de eraroj faritaj de la lernintoj de Pandrosion.

En la sama parto de sia verko, Papo de Aleksandrio priskribas alian metodon, kiun li sammaniere nerekte atribuas al Pandrosion. Temas pri ĝusta kaj ekzakta metodo por kalkuli harmonan meznombron. Tiu metodo estas pli simpla ol tiu, kiun Papo de Aleksandrio mem uzis.

 Sekso 
En 1878, Friedrich Hultsch, matematikisto el Reĝlando Saksio, tradukis la verkon de Papo de Aleksandrio el la antikva greka al la latina. La manuskripto, kiun li eltradukis, mencias Pandrosion per ina esprimo. Hultsch opiniis tion eraro. Tial en sia traduko li menciis Pandrosion per vira esprimo. Multaj postaj kleruloj imitis lin. 

Tamen en 1988, Aleksander Jones, historiisto pri sciencoj el Kanado, tradukis la verkon de Papo de Aleksandrio al la angla. Li konvinke asertas ke la originala ina esprimo pri Pandrosion ne estas eraro. Ankaŭ pli nova universitata esploro opinias ke Pandrosion estis ina.

 Antaŭeco kaj rilato kun Hipatia 
Hipatia estas ofte taksata la unua ina kontribuanto al matematiko en historio. Tamen Papo de Aleksandrio mortis antaŭ la plej malnova dato, kiun historiistoj hipotezas kiel naskiĝjaro de Hipatia. Tiukaze, Pandrosion estus matematikistino antaŭ Hipatia. Cetere, Papo de Aleksandrio priskribis Pandrosion kiel profesoro pri matematiko. Papo menciis nur virojn inter la lernantoj de Pandrosion. Tamen, Edward J. Watts, historiisto el Usono, sugestas ke eble Hipatia konatiĝis kun Pandrosion.

 Famo 
Memore al Pandrosion, asteroido 20996 en la ĉefa asteroida zono, malkovrita en 1986, ricevis la nomon Pandrosion en februaro 2025..

 Notoj kaj referencoj 

 Bibliografio 

 (en) Pappus d'Alexandrie et John B. Little, Pappus of Alexandria, Book III of the Mathematical Collection, vol. 63, College of the Holy Cross, coll. « Holy Cross Bookshelf », décembre 2023, 71 p.
 (fr) Pappus d'Alexandrie et Paul Ver Eecke, La Collection mathématique de Pappus d'Alexandrie, Paris, Libr. A. Blanchard, 1933 (réimpr. 1982), CXXVI+885, p. 21-97 (2 vol.)

 Retaj ligoj 

 [videaĵo] Pandrosion et la duplication du cube de Mickaël Launay (en la franca)

Kategorio:Ligoj al bibliotekoj
Kategorio:Romianoj de la 4-a jarcento
Kategorio:Helenaj matematikistoj
Kategorio:Homoj de la Antikva Egiptio
Kategorio:Geometrio