Neus Català Pallejà

Neus Català i Pallejà (Els Guiamets,  - Els Guiamets, )    estis komunista batalanto  kaj kataluna kontraŭfaŝisma aktivulo, membro de la Junularo de la  (PSUC) dum la Hispana Enlanda Milito. Ŝi estis la antaŭlasta supervivinta kataluno el la nazia koncentrejo de Ravensbrück.

 Biografio 
Neus Català naskiĝis la   en Guiamets, en la regiono ,  kvankam ŝia baptopatrino registris ŝin kiel naskita la . Tiu ĉi dua dato estis konsiderita oficiala kaj estis prenita por festi la centjariĝon de ŝia naskiĝo. Ŝi diplomiĝis pri flegado en 1937, kaj komence de la Hispana Enlanda Milito ŝi translokiĝis al Barcelono. En 1939, ŝi transiris la francan limon kun 182 orfigitaj infanoj de la kolonio Las Acacias en , la tielnomitaj "Negrín-infanoj", kiuj estis en ŝia prizorgo. En Francio, ŝi kunlaboris, kune kun sia edzo, la okcitano Albert Roger, en Rezist-agadoj: en sia hejmo ŝi kunordigis la ricevon kaj dissendon de mesaĝoj, armiloj kaj dokumentaro, kaj loĝigis politikajn rifuĝintojn. En 1943, apotekisto el Sarlat denuncis ŝin al la naziaj aŭtoritatoj, kiuj arestis ŝin, kune kun ŝia edzo. Malliberigita kaj torturita en Limoges, en 1944 ŝi estis deportita al Ravensbrück, kie ŝi renkontis , ,  kaj multajn katalunajn virinojn. Ŝi estis devigita labori en la armilindustrio kaj estis parto de la tielnomita «komando de la mallaboremulinoj» («comando de les gandules»), grupo de virinoj kiuj bojkotis la produktadon de armiloj kiuj estis produktitaj en Holleischen, fabriko kiu dependis de la Flossenbürg tendaro. Dank'al sabotado, ili senutiligis ĉirkaŭ 10 milionojn da kugloj kaj difektis multajn armilofabrikajn maŝinojn. 

Post sia liberigo, ŝi revenis al Francio, kie ŝi daŭre aranĝis sian kaŝan batalon kontraŭ la frankismo. Ŝi loĝis en Sarcelles, proksime de Parizo, kaj ŝi prezidis la Amical de Ravensbrück. Paralele ŝi daŭrigis sian bataladon kun , partio kiu donis al ŝi la karton numero 1 kiel rekono al ŝia batalanta trajektorio kaj ŝi estis nomumita honora membro de la Centra Komitato (ŝi estis antaŭe batalanto de la partio antaŭ tiu, la ),  (EUiA) kaj la Fondaĵo Pere Ardiaca, kies honora membro ŝi estis.

Ŝia persona kolekto estas deponita en la  de la Universitato de Barcelono. Ĝi konsistas el dokumentoj pri la Enlanda Milito, Nazia Germanio, Dua Mondmilito en Pollando kaj Francio, dokumentoj pri hispanaj kaj katalunaj virinoj en la rezistado, kaj ankaŭ pri la koncentrejoj.

En 2023, la , kun sidejo en Barcelono, estis fondita honore al ŝi.«Fundació Neus Català: un espai per a la memòria i la lluita», Elisenda Belenguer, Realitat, 20 d'abril de 2023. [alirita: 8an de oktobro 2023].

 Rekonoj 
maldekstre|eta|Allée Neus-Català en Parizo
maldekstre|eta| Stolperstein de Neus Català en Els Guiamets, metita en 2018
 Kruco de Sant Jordi kaj medaloj 
La Generalitato de Katalunio donis al ŝi la  en 2005 kaj, poste, ŝi estis elektita  2006 pro sia laboro defendi la memoron de la pli ol 92 000 virinoj kiuj mortis en Ravensbrück. En 2006 ŝi ricevis ankaŭ la Premion l'Alternativa, kiu estas aljuĝita de Esquerra Unida kaj Alternativa. En la aĝo de 99 jaroj, la , ŝi ricevis la  kiel rekono de sia laboro en konservado de historia memoro, de la kontraŭfaŝisma lukto kaj de la defendo de la virinaj rajtoj.  En 2015, ŝi ricevis la , pro sia batalo por justeco kaj demokratiaj liberecoj, la memoro de deportitoj al naziaj koncentrejoj, kaj la defendo de homaj rajtoj. 

 Pariza Medalo kaj Strato 

En 2019, per voĉdono de la Pariza Konsilio en februaro de la sama jaro, la Urbo Parizo aljuĝis al ŝi la , la plej altan distingon de la franca ĉefurbo. En julio, la sama Pariza Konsilio voĉdonis, unuanime de ĉiuj politikaj grupoj, krei straton memore al ŝi.  La 3-an de oktobro 2019, kadre de la okazaĵoj de la 80-a datreveno de la liberigo de Parizo, Allée de Neus Català estis inaŭgurita.    

 Stratoj, placoj kaj aliaj spacoj en Katalunio kun ŝia nomo 
En Katalunio multnombraj urboj omaĝis la figuron de Neus Català dediĉante al ŝi straton, 
Badalona (ekde 2021),  Gavà (2019), 
, Lleida (2021), Montblanc (2018), , Premià de Mar (Gran Via de),  (2021), Sant Adrià de Besòs, 
, Tarragona, ktp.

Estas ankaŭ pluraj placoj dediĉitaj al ŝi, en  (de 2019),  (2016),  Caldes de Montbui (2021),  Castelldefels,  (2022),  Manresa (2023), Rubí (2021), kaj Sant Antoni de Vilamajor (2019).

Krom stratoj kaj placoj, trafikcirkloj, spacoj, murpentraĵoj, bibliotekoj, ĉambroj kaj institutoj ankaŭ estis dediĉitaj al ŝi kaj nun portas ŝian nomon. Krome fondaĵo estas dediĉita al ŝia persono.

 Jaro Neus Català 
eta| Neus Català en 2015, en la jaro de sia centjariĝo, kiam ŝi ricevis la Oran Medalon de la Generalitat de Katalunio
Katalunio dediĉis la jaron 2015 al Neus Català, la jaron de ŝia centjariĝo, kiam ŝi estis la lasta persono de la ŝtato postvivinta la ekstermkoncentrejon Ravensbrück. La startpafo de la Jaro Neus Català estis la 1-a de aprilo 2015, post ricevado de la Ora medalo de la Generalitat de Catalunya la 9-an de marto. Per tiu ĉi memorfesto oni etendis rekonon al ĉiuj homoj, kiuj suferis la sekvojn de la milito kaj de la frankisma diktaturo kaj internigo en prizonaj kaj ekstermkoncentrejoj. La Ministro pri Socia Bonfarto kaj Familio, Neus Munté, emfazis ĉe la prezenta ceremonio : 

La festo de la Jaro Neus Català estis kunordigita de la Kataluna Instituto por Virinoj kaj estis subtenata de la Urbodomo de Barcelono, la Urbodomo de Guiamets, Amical de Ravensbrück, Associació Art Plural, la bibliotekoj de la Generalitat de Catalunya, la Katalunaj Komunumoj Eksterlandaj, la Regiona Konsilio de Priorato, la Konsorcio por Lingvo Normaligo, la Korporacio pri Aŭdvidaj rimedoj, la Sekcio de Edukado, la Filmoteko de Katalunio, la Fondaĵo l'Alternativa, la Fondaĵo Cassià, la Fondaĵo Pere Ardiaca, la Institucio de Katalunaj Beletroj, la Demokrata Memorialo, la Muzeo de Historio de Katalunio, Sàpiens Publicacions, la Ĝenerala Sekretariejo de la Departemento de la Prezidanteco kaj VicDones-SIAD Osona. Por rememori la Jaron Neus Català, okazis tuta serio da aktivadoj, kiuj inkluzivis konferencojn, ekspoziciojn, omaĝojn, literaturajn renkontiĝojn kaj dokumentajn projekciojn, interalie.

Notoj

 Bibliografio 






 , drama biografia kataluna filmo 2023, reĝisorita de   bazita sur la samtitola libro de Carme Martí 
 Material gràfic de Neus Català sobre la Guerra Civil espanyola, l'Alemanya nazi i els camps de concentració 1933-2006. Barcelona: CRAI Biblioteca del Pavelló de la República, 2006.
 Riera, Ana. Catalanes universals. Barcelona : L'Arca, 2018. 

 Eksteraj ligiloj 

 Fundació Neus Català
 Intervjuo al Neus Català en la programo  de 
 Blogo de Neus Català
 Inventario de la Fonduso FP, Subserio Neus Català, de la CRAI Biblioteca del Pavelló de la República de la Universitat de Barcelona
 Funebrado ĉe The Guardian

Kategorio:Mortintoj en 2019
Kategorio:Naskiĝintoj en 1915
Kategorio:Francaj aktivuloj
Kategorio:Francaj centjaruloj
Kategorio:Els Guiamets
Kategorio:Paĝoj kun etikedoj de Vikidatumoj sen traduko
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj
Kategorio:Katalunoj