Spirit-Memora Komplekso (Jalutorovsko)

200px|eta|dekstra|La Endormiĝa-Nikolaa preĝejo kaj la kapelo de Nikolao de Mira, 2022.
200px|eta|dekstra|Tombomonumento de Gotard Sobański, 2023.
200px|eta|dekstra|Monumento omaĝe al Vasilij Vranickij, 2023.
Spirit-Memora Komplekso () ankaŭ nomata parko de la Venko () estas parko en Jalutorovsko (Tjumena provinco, Rusio) kun ortodoksa preĝejo, kapeloj de Nikolao de Mira kaj Sankta Georgo, kaj pluraj monumentoj, kreita surloke de iama tombejo, fermita la .

 Priskribo 

La parko situas en la centro de la urbo. Norde ĝin limas strato Vokzalnaja (Stacidoma), oriente — strato Jakuŝkin, sudoriente — strato Krasnoarmejskaja (Ruĝarmea), sudokcidente — strato Puŝĉin. Enirejoj haveblas de ĉiuj flankoj krom strato Vokzalnaja.

Maldekstre de la enirejo flanke de strato Krasnoarmejskaja troviĝas kapelo de Nikolao de Mira. Sekvas preĝeja butiko (domo N 57/3) kaj konstruaĵo N 57/2. Dekstre situas la Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (N 57). Poste troviĝas kampokruco kun surskribo "Al ĉiuj sepultitaj en la jalutorovska tero eternan memoron" () farita de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov kaj inaŭgurita en 2005. Sekvas granda monumento sur la tombo de pola ribelulo Gotard Sobański. Post kruciĝo de tiu ĉi aleo kun aleo, sekvanta de strato Jakuŝkin al strato Puŝĉin, situas monumento al decembristo Andrej Jentalcev kaj fine de la aleo tombomonumento de decembristo Vasilij Vranickij. Okcidente de la tombo de Gotard Sobański troviĝas monumento al viktimoj de la Okcidentsiberia kamparana ribelo, okazinta en 1921. Apude troviĝas tombo de nekonata ruĝarmeano, pereinta tiutempe.

En la plej norda parto troviĝas monumento al milicanoj Vasilij Aleksandroviĉ Dubrovin kaj Semjon Ivanoviĉ Moskvin, pereintaj en oktobro 1944.

Okcidente de la ĉefa aleo situas monumento al batalantoj de la revolucio. En la plej okcidenta parto, apud strato Puŝĉin koncentriĝas monumentoj dediĉitaj al veteranoj de diversaj militoj kaj militistoj de diversaj fakoj. Plej norde situas monumento al la batalantoj de Jalutorovsko forme de sidanta soldato. De ĝi sudokcidenten etendiĝas pli ol 40 pilonoj kun nomoj de militistoj, mortintaj en evakua hospitalo N 1501, kiu funkciis en Jalutorovsko dum la Dua mondmilito ĝis 1943, kaj de jalutorovskanoj pereintaj dum la Dua mondmilito. Loka militkomisarejo mobilizis  homojn, el kiuj  pereis. Oriente de la aleo situas sur podio memmova haŭbizo 2S1 Gvozdika. Sude staras monumento al laboristoj de ariergardo. Fine de la aleo troviĝas monumentoj al limgardistoj kaj maristoj, kaj la kapelo de Sankta Georgo.

Haveblas monumento sur amastombo de la viktimoj de la Kolĉak-teroro en 1919.

Aparte situas brika tombomonumento de Prokopij Ivanoviĉ Ploskov (1885—1941), loka komunisto kaj aktivulo.

Aleo el pomarboj kaj sorbusoj estis plantita en la 2010-aj jaroj laŭ iniciato de prezidanto de la konsilio de veteranoj de edukado Valentina Panova.

 Historio 

La tombejo estis fermita la .

Tombomonumento de Andrej Jentalcev estis instalita en 1845 kaj havas statuson de monumento de kultura heredaĵo de la federacia signifo. Tio estas gisfera plato kun liaj nomo kaj vivodatoj, kaj citaĵo de la Evangelio laŭ Mateo: "Venu al mi ĉiuj, kiuj estas laborantaj kaj ŝarĝitaj, kaj mi vin ripozigos" (). La decembristo fervore okupiĝis pri medicino, kuracante malriĉulojn senpage, do sekvis tiun ĉi Biblian ordonon.

Tombomonumento de Vasilij Vranickij estis inaŭgurita en 1992 kaj havas statuson de monumento de kultura heredaĵo de la regiona signifo. Skulptaĵo Blanka Anĝelo fare de Vladimir Ŝarapov estas simbola signo, ĉar la tombo mem estas delonge perdita kaj neniu konas ĝian situon.

En 1872 estis konstruita la Endormiĝa-Nikolaa preĝejo, la sola preĝejo en la urbo kiu ne funkciis nur en 1938–1947.

Monumento al viktimoj de la Okcidentsiberia kamparana ribelo, okazinta en 1921, staras sur amastombo en kiu estis sepultitaj 66 komunistoj kaj aktivuloj, murditaj de la ribeluloj.

Tombomonumento de Prokopij Ivanoviĉ Ploskov (1885—1941) estas dediĉita al tiu ĉi komunisto kaj aktivulo. En 1914 li kaj lia frato Sergej estis mobilizitaj kaj batalis dum la Unua mondmilito. Prokopij estis premiita je la Kruco de Sankta Georgo, vundita kaj en marto 1916 enhospitaligita. Li eksuferis reŭmatismon kaj kun malsanaj kruroj estis sendita al rezerva regimento en Taganrogo. Tiutempe li jam estis bolŝevisto, do post reveni hejmen, do kiam la  estis establita agrokultura kooperativo, kadre de kiu 20 familioj el vilaĝoj Koĵenovo kaj Petelino kunigis siajn terenojn kaj brutojn, li iĝis ĝia prezidanto. Tio estis la unua kooperativo en Jalutorovska distrikto. Printempe 1921 okazis la unua semado sur 150 desjatinoj (164 hektaroj) malantaŭ vilaĝo Berdjugino. Samjare la kooperativo estis transformita je la komuno "Vojo al socialismo" (). La komunumo ricevis traktoron Fordson, la unuan en la regiono. Samtempe Prokopij Ploskov iĝis ankaŭ unua prezidanto de Tomilova Subdistrikta Ekzekutiva Komitato. Poste li estis membro de la komisiono pri totala kolektivigo. Sur la monumento estas skribite: "La tempo ne forgesos tiun, kiu fordonis la koron al la homoj" ().

Monumento al milicanoj Vasilij Aleksandroviĉ Dubrovin (n. 1912) kaj Semjon Ivanoviĉ Moskvin (n. 1916), pereintaj en oktobro 1944 atestas lukton kontraŭ banditismo dum la Dua mondmilito. 

Tiutempe venis informoj ke de Kurgana provinco al Jalutorovska distrikto venas grupo da ciganoj-brutŝtelistoj, inter kiuj estas 3 dizertintoj. Oni diris ke ili jam venis al vilaĝo Kituŝi () El vilaĝo Zinovo oni informis ke la ciganoj vendas ŝtelitajn ĉevalojn kaj bovinojn en vilaĝoj Kutkino, Kijovo, Romanovo. Estro de la Jalutorovska Distrikta Sekcio de NKVD Vasilij Semjonoviĉ Boltinov kreis operacan grupon el 4 milicanoj subestre de supera leŭtenanto Vasilij Dubrovin, en kiu eniris ankaŭ asistanto de krimenketisto Semjon Moskvin, kvartala krimenketisto Katugin kaj milicano Glaziĉev ().

La  frumatene telefonis krimenketisto de sovĥozo Berkut kaj raportis ke estas arestitaj 11 ciganaj viroj, rusa virino proksimume 50 jarojn aĝa, cigana knabo proksimume 16 jarojn aĝa kaj proksimume 15-jara ciganino. Oni konfiskis 3 ŝtelitajn ĉevalojn kaj 3 bovinojn. Milicanoj ekveturis de vilaĝo Romanovo dum al la krimenketisto de Berkut, la supera leŭtenanto Dubrovin ordonis pridemandi atestantojn, al kiuj la ciganoj interŝanĝis ĉevalojn kaj al kiuj ili vendis la bovinojn. Proksimume je la 4-a al la distrikta sekcio de NKVD venis Kalugin kaj Glaziĉev, venigintaj 2 bovinojn kaj 2 geknabojn. Ili diris ke Dubrovin sendis ilin de vilaĝo Ĉukrejevo laŭ rekta vojo al Jalutorovsko dum li mem kun Moskvin kaj la arestitoj ekveturis sur 2 koĉoj laŭ la Siberia landvojo. Katugin kaj ŝoforo Zubarev forveturis por serĉi ilin. 

En vilaĝo Zinovo kamparanoj diris ke Dubrovin kun la ciganoj traveturis ilian setlejon proksimume je la 12-a kaj laŭvoje prenis iun junulinon. Trovinte spuron de misfunkcianta cigana koĉo sur sablokovrita landvojo ilin spuris ĝin ĝis la 4-a km, sed poste la spuroj malaperis. Ili revenis al Jalutorovsko kaj Boltinov per telefono raportis la incidenton al estro de la administracio de NKVD kolonelo Nikolaj Ŝevarov. Sekvan matenon operacia grupo de la provinca administracio de NKVD subestre de vicestro subkolonelo Birjukov kaj subkolonelo de milico Ajzenŝtat ekveturis en 2 ĵipoj Willys MB al la arbaro, traserĉis ĝin kun roto da infanterianoj kaj en betula bosketo trovis la murditojn — 2 milicanojn kaj junulinon, kiu estis librotenisto de kolĥozo Kzil-Urak (), kiu ekveturis por prezenti financajn raportojn. Ili estis murditaj per hakiloj. Komenciĝis ĉasado de la cigana bando. La  oni atingis ilin 28 km for de Kurgano. Dum sekvinta interpafado estro de la bando estis mortigita, alia bandito malgrave vundita ĉe la mano. La  la banditoj estis alportitaj al malliberejo. Poste 5 estis kondamnitaj al mortpafo, la aliaj al 10-jara malliberigo.

La milicanoj estis honoritaj kiel herooj kaj solene sepultitaj en la tombejo.

Amastombo de la viktimoj de la Kolĉak-teroro en 1919 atestas pri tragedio, okazinta en aŭgusto 1919, kiam militistoj de la Kolĉak-armeo, retiriĝanta orienten, elkondukis el malliberejo du kolonojn da arestitoj kaj mortpafis ilin. Unua grupo estis ekzekutita sur la transa bordo de Tobolo, la dua — en bosko apud la malliberejo. La vunditojn oni finmortigis per ŝaŝkoj kaj bajonetoj. Estis murditaj pli ol 100 homoj, inter kiuj estis membroj de loka soveto F. I. Negovskij, Ja. A. Uŝakov, distrikta militkomisaro Aleksej Gubin, fratoj Stepan kaj Aleksej Burdakov. Origine la viktimoj estis sepultitaj surloke, kie aperis respektivaj monumentoj. Trans Tobolo troviĝis 4 tomboj: en 3 estis sepultitaj proksimume 148 homoj, en la kvara nur F. I. Negovskij. En la bosko estis 2 tomboj, en kiuj estis sepultita nekonata nombro de la viktimoj. La sepa tombo troviĝis sur Kandelfesta placo, ankaŭ kun nekonata nombro de sepultitoj. En majo 1976 dum konstruado de meblofako de la lignofabriko () oni translokis la restaĵojn al la tombejo. En septembro 1978 tiel estis translokitaj ankaŭ restaĵoj de trans Tobolo. La  estis solene  inaŭgurita monumento sur la amastombo. La ceremonion ĉeestis Aleksandr Gubin, filo de la ekzekutita komisaro.

Monumento al la batalantoj de la Dua mondmilito fare de skulptisto Vladimir Matrosov kaj arkitekto Vasilij Skokov (Moskvo) estas farita el aluminio kaj bildigas soldaton, kiu sidiĝis sin apogante sur mitraleton por mediti kaj rememori. Ĝis tiu tempo tia monumento troviĝis en Decembrista bosko, sed poste ĝi estis translokita al skvaro apud la Centro de Deponado de Asekuraĵoj () (domo N 138 en strato Iŝimskaja), kie ĝi ekde tiam staras. La malnova monumento estis gipsa kaj kliŝa, do komence de la 1990-aj prezidanto de la urba konsilio de veteranoj Nikolaj Zaĥaroviĉ Muĥametdinov proponis anstataŭigi ĝin kaj krei novan memorkomplekson. Prezidanto de la urba komitato pri kulturo Lubov Mogutova venis al Vladimir Matrosov, kiu tiutempe gvidis finajn laborojn pri sia nova monumento al soldato en fabriko de Moskvo. La veterana konsilio kaj la urbestro Vladimir Zimnev aprobis la skulptaĵon, kiu estis instalita de la skulptisto kaj la arkitekto Nikolaj Skokov kaj inaŭgurita la .

Apud la monumento troviĝas eterna flamo. Dum longa tempo ĝi estis ekbruligata nur kaze de solenaĵoj, sed la  ĝi estis ekbruligita jam por eterne kadre de la tutlanda aranĝo "Ni gardu flamon de la Venko" (). La flamon, per torĉo alportita de la eterna flamo en Tjumeno, ekbruligis veterano de la milito en Ukrainio Aleksej Lubimov, veterano de laboro Ludmila Djomina kaj malsupera serĝento de la movado "Junarmeo" Evelina Zilber, kies praavo Lev Donoviĉ Zilber dum la Dua mondmilito estis rekrutita en Jalutorovsko kaj revenis grave vundita, kun medalo "Pro kuraĝo" kaj ordeno de la Patruja milito de la 1-a grado; li havis 6 infanojn.

En 1994 estis konstruita la kapelo de Sankta Georgo, establita kiel memorsigno fare de veteranoj de la Afgana milito (1979-1989) kaj transformita je kapelo en 2021.

En 2002 aperis la kapelo de Nikolao de Mira.

En 2005 aperis kampokruco kun surskribo "Al ĉiuj sepultitaj en la jalutorovska tero eternan memoron" () farita de loka skulptisto Vladimir Ŝarapov. Ĝi konsistas el du simbolaj elementoj, faritaj el hela kaj ruĝa granitoj, kvazaŭ disigitaj sed samtempe unuigitaj per kruco, troviĝanta inter ili. Antaŭ la kruco preskaŭ ĉiusemajne okazas diservoj memore al ĉiuj sepultitaj en la tombejo. 

En 2001 estis plantita aleo omaĝe al la viktimoj de la radiadaj katastrofoj. La  okaze de la 20-a datreveno de la Nuklea akcidento de Ĉernobilo estis inaŭguruta memorŝtono, transformota je monumento al la viktimoj de la radiadaj katastrofoj, plejparte por rememori la urbanojn, partoprenintajn en likvido de la sekvoj de la Nuklea akcidento de Ĉernobilo. Inter ili estis mecenato Stanislav Matuŝkin.

En 2015 aperis memorsigno omaĝe al limgardistoj, instalita laŭ iniciato de veteranoj de la limgarda servo.

En 2017 aperis memorsigno "Al la maristoj pro kredo kaj vero, kuraĝo kaj eltenemo dum batalservado al la Patrujo" ().

La  je la Tago de la Oficiro estis malfermita memorsigno omaĝe al militinĝenieroj, kreita laŭ iniciato de loka filio de la Unio de Militinĝenieroj.

En marto 2024 oni anoncis kreon de la steleo, dediĉita al la urbanoj, kiuj servis en sovetia armeo en Germanio. Sur ĝi estas bildigita Sovetunia Militmonumento en la Treptova Parko (Berlino).

 Vidu ankaŭ 
 Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)
 Kapelo de Nikolao de Mira (Jalutorovsko)
 Kapelo de Sankta Georgo (Jalutorovsko)

 Referencoj