Rilatoj inter Islamo kaj Judismo

Judismo kaj Islamo estas du el la plej gravaj monoteismaj religioj en la mondo. Iliaj rilatoj havas longan kaj kompleksan historion, kiu ampleksas periodojn de harmonio kaj kunekzistado, sed ankaŭ periodojn de tensio kaj konflikto. Ambaŭ religioj dividas signifajn teologiajn similecojn kaj historiajn radikojn.

 Ĝenerala superrigardo 
dekstra|eta|200x200ra|La Kaverno de la Patriarkoj, la tombo de prapatro Abraham
dekstra|eta|197x197ra|Moseo kun la Dekalogo, de Rembrandt
Rilatoj inter Islamo kaj judismo komenciĝis en la 7-a jarcento p.K., kun la naskiĝo de Islamo kaj ĝia disvastiĝo en Arabio. La du religioj kunhavas kelkajn valorojn kaj principojn, kaj malkonsentas pri aliaj aferoj, kiel pri Mahometo kiel profeto. Islamo ankaŭ akceptis parton de juda historio, en sia islama versio, kiel sian propran historion. Efektive, Moseo, la plej grava profeto de judismo, ankaŭ estas konsiderata profeto kaj mesaĝisto en Islamo. Moseo, la unua gvidanto de la popolo de Izraelo, estas menciita en la Korano pli da fojoj ol iu alia figuro, kaj lia vivo estas rakontita pli da fojoj ol iu alia profeto. Estas proksimume 43 referencoj al la Infanoj de Izraelo en la Korano (krom individuaj profetoj) kaj multaj pli da referencoj en la Hadito.

 Historia superrigardo 

 Frua Periodo 
La rilatoj inter judoj kaj islamanoj komenciĝis en la 7-a jarcento, kiam la Islamo aperis en Arabio. La Profeto Mohamedo havis signifajn interagojn kun la judaj triboj de Medino. Komence, li esperis, ke la judoj akceptos lin kiel la lastan profeton, sed kiam multaj rifuzis, la rilatoj fariĝis pli kompleksaj Armstrong, Karen. "Islamo: Mallonga Historio." Esperanto Eldonejo, 2018, p. 45-63.

 Mezepoko: La Ora Epoko 
Dum partoj de la Mezepoko, precipe en Islama Hispanio (Al-Andalus) kaj en la Abasida Kaliflando, judoj spertis relative tolereman traktadon kompare kun aliaj regionoj. Tiu periodo estas ofte nomata la "Ora Epoko" de juda-islama kunekzistado Cohen, Mark R. "Sub Kreskanta Luno: Judoj en Islamaj Landoj dum Mezepoko." Princeton University Press, 2014, p. 112-140..

En Al-Andalus, judoj okupis gravajn poziciojn kiel kuracistoj, sciencistoj, poetoj kaj konsilistoj al la regantoj. Famaj judaj filozofoj kiel Majmonido (Moses ben Maimon) floris en tiu medio kaj verkis en la araba lingvo Gerber, Jane S. "La Judoj de Hispanio: Historio de la Sefarda Sperto." Free Press, 2009, p. 76-98..

 Dhimmi-Statuso 
En islamaj landoj, judoj kaj aliaj ne-islamanoj ofte havis la statuson de "dhimmi" (protektitaj popoloj). Ili rajtis praktiki sian religion sed devis pagi specialan imposton nomatan "Ĝizia" kaj sekvi certajn restriktojn. Kvankam tiu sistemo signifis subordigan statuson, ĝi ankaŭ garantiis certan protekton kaj religian liberecon Lewis, Bernard. "La Judoj de Islamo." Princeton University Press, 2014, p. 32-58..

 Moderna Epoko 
La rilatoj inter judoj kaj islamanoj fariĝis pli tensaj en la 20-a jarcento, ĉefe pro la cionisma movado, la juda setlado en Palestino, la kreo de la ŝtato Israelo kaj la daŭranta israela-palestina konflikto, kiu estas konsiderata unu el la plej malfacilaj konfliktoj en la mondo kaj malgraŭ multaj klopodoj por paciĝo ŝajnas ankoraŭ malfacile solvebla. Tamen, gravas distingi inter politikaj konfliktoj kaj la religiaj rilatoj inter Judismo kaj Islamo Sivan, Emmanuel. "Moderna Araba Ideologio kaj la Judoj." Routledge, 2010, p. 189-212..

Dum la araba-israela milito de 1948 - en kiu Israelo estis atakita fare de kvin arabaj landoj: Egiptio, Sirio, Jordanio, Libano kaj Irako - kaj en la jardeko kiu sekvis, proksimume  judoj foriris aŭ estis forpelitaj de arabaj kaj islamaj landoj.

 Teologiaj similecoj 

 Strikta Monoteismo 
Ambaŭ religioj emfazas striktan monoteismon - la kredon je unu Dio. La islama koncepto de "taŭhid" (unueco de Dio) estas proksima al la juda kredo pri "ŝema" (aŭdu: la Eternulo estas nia Dio, la Eternulo estas unu) Peters, F.E. "La Monoteismaj Religioj: Judismo, Kristanismo, kaj Islamo en Historio kaj Konflikto." Princeton University Press, 2015, p. 67-89..

 Profetoj kaj Sanktaj Tekstoj 
Islamo agnoskas multajn judajn profetojn, inkluzive de Abrahamo (Ibrahim), Moseo (Musa), kaj aliaj. La Korano enhavas multajn rakontojn, kiuj ankaŭ aperas en la juda Tanaĥo Firestone, Reuven. "Judismo kaj Islamo: Paralelaj Tradicioj." Oxford University Press, 2012, p. 114-133..

 Leĝoj kaj Praktikoj 
Ambaŭ religioj havas ampleksajn leĝajn sistemojn - la juda "halaĥo" kaj la islama "ŝario". Ekzistas similecoj en nutradaj leĝoj (koŝera kaj halala), preĝritoj, kaj emfazo pri bonfarado Neusner, Jacob kaj Tamara Sonn. "Komparanta Judismon kaj Islamon: La Sama Dio, Same Skriboj, Malsamaj Kunvenoj." Cambridge University Press, 2018, p. 42-68..

 Kulturaj interŝanĝoj 

 Filozofio kaj scienco 
Dum la mezepoko, judaj kaj islamaj intelektuloj laboris kune en diversaj kampoj, inkluzive de medicino, astronomio, matematiko kaj filozofio. La arabaj tradukoj de grekaj filozofiaj tekstoj estis ofte disponigitaj al la okcidenta mondo per judaj tradukistoj Stroumsa, Sarah. "Majmonido en lia Mondo: Portreto de Mediteranea Intelektulo." Princeton University Press, 2011, p. 78-95..

 Lingvo kaj literaturo 
La juda-araba literaturo estis grava fenomeno, kun judaj aŭtoroj verkantaj en araba lingvo (ofte per hebreaj literoj, nome la jud-araba). La araba lingvo ankaŭ influis la evoluon de la mezepoka hebrea poezio Scheindlin, Raymond P. "Vino, Virinoj, kaj Morto: Mezepoka Hebrea Poezio pri la Bona Vivo." Oxford University Press, 2010, p. 53-72..

 Nuntempaj defioj kaj dialogo 

 Interfida dialogo 
Malgraŭ la nuntempaj politikaj tensioj, ekzistas daŭraj klopodoj por interfida dialogo inter judoj kaj islamanoj. Organizaĵoj kiel la Internacia Juda-Islama Dialoga Konsilio laboras por konstrui pontojn inter la du komunumoj Schneier, Rabbi Marc kaj Imam Shamsi Ali. "Filoj de Abrahamo: Nia Lukto por Paco en la Mezoriento." Beacon Press, 2017, p. 121-138..

 Komunaj defioj 
En multaj landoj, judaj kaj islamaj komunumoj alfrontas similajn defiojn, inkluzive de antireligia sentiĝo, diskriminacio, kaj la neceso protekti religiajn praktikadon en pluralismaj socioj Katz, Steven T. kaj Steven M. Bayme. "Dialogo kaj Diferenco: Interfida Renkontiĝo en Epoko de Pluralismo." Palgrave Macmillan, 2016, p. 95-117..

 Konkludo 
La rilatoj inter Judismo kaj Islamo estas multfacetaj kaj ne povas esti reduktitaj al nura konflikto aŭ harmonio. Kvankam la nuntempaj politikaj tensioj ofte obskurigas la historian kaj teologian proksimecon de la du religioj, estas gravaj movadoj por rekonstrui dialogon kaj kunlaboradon.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Demandu Musa – klarigante judismon al islamanoj ().

Kategorio:Judismo kaj islamo