Parkerigo

Parkerigo (ofte nomata enmemorigo, ordinarlingve ankaŭ ŝtopado) estas lernado, en kiu la lernanto enmemorigas tekston, ciferojn aŭ aliajn informon tiel, ke ili poste povu ĝin fidele reprodukti el la lernŝablono. Sekvencoj de agoj kiel muzikaĵoj, dancoj, ŝakludoj, kuirreceptoj kaj similaj ankaŭ estas lerneblaj parkere.

Kontraste al memoro, memorigo estas ĉiam intencita (eksplicita). Lernado kiu okazas hazarde kaj sen konscia enmemorigo aŭ praktiko estas nomita implicita aŭ hazarda lernado.

La distingo inter parkerigo kaj lernado per kompreno, kiu estis populara ekde la epoko de reformpedagogio, estas problema, aliflanke, ĉar parkerigado ankaŭ inkludas intelektan engaĝiĝon kun la lernomaterialo Jeffrey D. Karpicke, Jannell R. Blunt: Retrieval Practice Produces More Learning than Elaborative Studying with Concept Mapping. In: Science. 20. Januar 2011. (Abstract). 

La metodo de parkerigo kutime implikas parolan ripeton de teksto dum mallonga tempodaŭro. 

En multaj kulturoj, parkerigado daŭre estas ĉefa formo de lerneja lernado, inkluzive en la okcidenta mondo, ekzemple por la multipliktabelo kaj ortografio (kiam ĝi estas nefonetika).

 Religioj 
Por ĉiuj kaj iaj devotuloj ripetitaj preĝoj estas tute nature enmemorigitaj kaj tiel parkerigitaj.

 Judismo 
En tradicia kaj, ĝis hodiaŭ, ortodoksa judismo, parkerigo de la Sanktaj Skriboj (Tanaĥo, Talmudo) estas grava parto de religia studado, kvankam nur kelkaj esceptaj rabenoj sciis tutajn librojn parkere; Kutime nur unuopaj sekcioj aŭ fragmentoj de teksto estas lernataj parkere. Tiu praktiko originis en tempo kiam skribaĵoj ne estis facile haveblaj. ekz. kiam la Talmudo ankoraŭ ne ekzistis kaj scio pri la Parola Torao estis transdonita de patro al filo Yaacov Zinvirt: Tor zum Talmud. Lit Verlag, Berlin 2009, S. 53..  

Ne nur la tradicia religia lernejo, la ĥedero, faras ampleksan uzon de ŝtopado, sed ankaŭ la altlerneja jeŝivo. 

 Kristanismo 
Estas ankaŭ grava tradicio de memorigo en kristanismo . Ne estas certe ĉu Jesuo mem kuraĝigis siajn sekvantojn enmemorigi gravajn dirojn Craig Blomberg: Die historische Zuverlässigkeit der Evangelien. VTR, Nürnberg 1998, S. 44–47.. La Ekleziaj Patroj rekomendis enmemorigi partojn de la Biblio, precipe la Novan Testamenton kaj la Psalmojn. En modernaj tempoj, parkerigi la katekismon ankaŭ iĝis ofta. Martin Luther rekomendis enmemorigi lian Malgrandan Katekismon Vorrede zum Kleinen Katechismus (PDF; 24 kB). 

La praktiko de parkerigado de bibliaj tekstoj daŭris ĝis la nuna tago, especiale en la anglalingva mondo Z. B. Joshua Choonmin Kang: Scripture by Heart: Devotional Practices for Memorizing God’s Word. IVP Books, 2010, ISBN 978-0-8308-3536-2.. Estas eĉ ciferecaj lernsistemoj disponeblaj hodiaŭ, kiuj subtenas la parkerigon de bibliaj tekstoj  Memorize His Word – Bible memory software.

En la Katolika Eklezio ĉefaj preĝejoj, kiel Patro Nia, Kredo, Dio savu vin, Maria ktp., estas parkerigitaj al infanoj, kiel baza lernado en la eklezio.

 Islamo 
eta|Knaboj en Maŭritanio enmemorigas koranajn versojn
Islamo ankaŭ havas longan tradicion de parkerigado. Ĥafiz (), kiu laŭvorte signifas "gardisto", estas devotulo kiu sukcesis enmemorigi la tutan Koranon, kaj rezulte estas tre respektata inter islamanoj. 

Parkerigo de la Koranon estas esenca parto de la instruplano de madrasoj; lernejanoj komencas ĉi tion ĉirkaŭ la aĝo de kvin.

 Budhismo 
Inter la ne -monoteismaj mondreligioj, en kiuj enmemorigo tradicie disvastiĝis, budhismo estas la plej grava. El budhisma literaturo, la tradiciaj instruoj de Budho estis precipe parkerigitaj.

 Hinduismo 
La Vedaj estis origine pludonitaj buŝe antaŭ esti tradukitaj en la anglan de la 5-a jarcento pluen. jarcento estis registritaj skribe. Se bramino povis deklami ĉiujn kvar Vedojn, li estis nomita Chaturvedi. La tradicio de veda deklamado daŭras Tradicio de Veda ĉantado UNESKO 2017-09-16 (angla). 

 Kultura signifo 

 Ludante muzikon parkere 
eta|La pianisto kaj komponisto Felix Mendelssohn Bartholdy estis unu el la unuaj solistoj kiuj igis ludadon parkere moda
Ludi skribajn muzikaĵojn parkere - kiel la kontraŭo de ludado de partituro (vidlegado) aŭ improvizado - estas bazita kaj sur la konscia parkerigado de muzikaj strukturoj tra antaŭa laboranalizo kaj laŭcela praktiko sur la muzikinstrumento, same kiel sur senkonscia lernado per la mekanika ripeto de ludado de movadoj kaj la interniĝo de la rilataj aŭdaj impresoj Bitzan: Auswendig lernen und spielen. 2010, S. 63.. Kiuj memorigstrategioj regas tre dependas de la individua dispozicio de la lernanto.

En okcidenta artmuziko, la parkerigita ludado de instrumentaj solistoj sur scenejo estas formo de prezento kiu aperis relative malfrue en historio. Famaj solistoj kiel Niccolò Paganini, Felix Mendelssohn Bartholdy, Franz Liszt kaj Clara Wieck kaŭzis grandan eksciton kiam ili lanĉis tiun praktikon en la 1830-aj jaroj. Ludado de memoro estis grava aspekto en la genezo de la adorado de genio kiu aperis en la Romantika periodo, kiu metis la fokuson sur la prezentisto, kiu estis inspirita per la spirito de la komponaĵo kiu estis, kvazaŭ, "malmaterialigita" sen iu muzika ŝablono. En la sama tempo, ĝi ne nur kreis spektantaro-plaĉan iluzion de improviza inspiro, sed fakte donis al la solisto la malavaran liberecon de interpretado kiu egalrilatis al la gusto de publiko tiutempe Janina Klassen: Clara Schumann: Musik und Öffentlichkeit.. 

La kapablo kapti pecojn aŭditajn nur unufoje en tia detalo, ke ili povas ilin noti nur de memoro, troviĝas nur ĉe kelkaj aparte talentaj muzikistoj; La 14-jaraĝa Mozart laŭdire notis kompleksan polifonan Miserere (Psalmo 51) de Gregorio Allegri post aŭdado de ĝi nur unufoje Bitzan: Auswendig lernen und spielen. 2010, S. 60; Hermann Abert: W. A. Mozart.. 

Dum la metodo de la pianinstruisto Karl Leimer ("Metodo Leimer-Gieseking"), influita de la specialaj memorkapabloj de lia studento Walter Gieseking, antaŭenigas intencan kaj analizan parkerigon bazitan sur la muzika teksto Karl Leimer: Modernes Klavierspiel nach Leimer-Gieseking., la parkerigado laŭ la metodo Suzuki, kiu intence evitas ludado de notoj en la unuaj jaroj de instuado, estas bazita sur la kunordigo de agoj, kiuj devus esti lernitaj per la metodo de leciono, laŭ la aŭdantoj per ripeta ludado kaj aŭskultado de la instrukcioj pri registradoj.

Vidu ankaŭ Parkera aranĝo, Papago (muziko)

 Parkerigo kiel sekreteco kaj kaŝemo kontraŭ persekuto 
Ekde la disvastiĝo de la skribo, la memorado estas uzata tra la historio por konservi tekstojn kaj aliajn informojn tiel, ke ili ne povas fali en la manojn de nerajtigitaj personoj.

Ekzemple, la litova holokaŭsta pluvivanto Mascha Rolnikaitė enmemorigis partojn de ŝia taglibro en la geto de Vilno por malhelpi ĝin iĝi kulpiga indico kontraŭ ŝi kaj ŝia familio.

Multaj tekstoj de la rusa poeto Osip Mandelstam, kiu estis politike nepopulara sub stalinismo, pluvivis nur ĉar liaj edzino kaj amikoj lernis ilin parkere.

Dum la Ĉina Kultura Revolucio, en kiu multe de la tibeta literaturo estis detruita, la tradicia parkerigo de tiuj tekstoj ebligis en multaj kazoj ke la libroj estu represitaj eksterlande.

Ray Bradbury ankaŭ uzis la motivon en sia romano (1953) Fahrenheit 451.

 Pedagogio 
eta|programaro de fulmkartoj (Anki)
Jam en 1908, la brita eksperimenta psikologo William H. Winch pruvis en serio de eksperimentoj, ke enmemorigado de signifoplena aŭ sensignifa enhavo havas mezureblan (translokigon) efikon al la kapablo de studentoj memori aferojn, kiujn ili komprenis laŭ kunteksto W. H. Winch: The Transfer of Improvement in Memory in School-Children.  

Parkerigo estas ĝenerale uzita por la akirado de fundamenta scio. Ekzemploj de lernejaj temoj kie parkerigo estas ofte uzita inkluzivas  prononco en legado (phonics), la perioda tablo en kemio, multipliktabelo en matematiko, anatomio en medikamento, kazoj aŭ leĝoj en juro, baza formulo en ajna scienco, ktp. 

Kiel la usonaj psikologoj Jeffrey Karpicke kaj Jannell Blunt pruvis en eksperimentoj, kolegiostudantoj lernas kaj komprenas sciencan materialon pli bone kiam ili plurfoje tralaboras la tekston kaj enmemorigas ĝin ol kiam ili provas bildigi kaj asimili la enhavon helpe de konceptomapoj Lernforschung: Ein Loblied auf das gute alte Auswendiglernen.. Nur kiam tute nova scikampo estas enirita, lerniloj kiel konceptmapado pruvas esti pli efikaj ol enmemorigo. 



 Memorigo kontraŭe al lernado per kompreno 
Wilhelm von Humboldt havis grandan personan aprezon por parkerigado:

Kiam li komencis reformi la prusan lernejan sistemon en 1809, li tamen rekomendis ke studentoj ne lernu parkere, sed devus kompreni kion ili faras Wilhelm von Humboldt: Litauischer Schulplan. 1809; zitiert nach Gila Brandt-Hermann: Typische Biographien untypischer Informatiker: Bildungsprozesse in Berufsbiographien von Informatikern.. 

Sub la influo de reformpedagogio, la interpreto de parkerigado kiel la kontraŭo de lernado per kompreno estis plu plifirmigita. Rousseau jam estis fervora kontraŭulo de parkerigo Jean-Jacques Rousseau: Emil oder über die Erziehung. 4.. Basedow kaj Pestalozzi ankaŭ raportis ke parkerigado estis preskaŭ neekzistanta en iliaj lernejoj Friedrich Regener: Allgemeine Unterrichtslehre: Im Grundrisse dargestellt.. 

 Nevorta parkerigo: korpaj movoj kaj muskla memoro 
Ĉefa ekzemplo estas luktarto, kie daŭre dum la trejnado sportisto parkerigas regulajn korpajn movojn.

Ankaŭ kiam oni ludas muzikon sur ia ajn muzikinstrumento la muzikisto devas parkerigi kaj internigi la tielnomata muskla memoro.

 Psikologio 
Dum kapabloj kaj aŭtomatigitaj sekvencoj de agoj estas "stokitaj" en procedura memoro, parkerigitaj informoj iras en deklaran memoron, kiu estas neŭrologie asignita al la Novkortekso (Neocortex).

Parkerigado povas esti plifaciligita uzante mnemonikajn teknikojn (Memorarto) kiel ekzemple: Memorhelpiloj. Multaj el tiuj teknikoj, kiel ekzemple la ŝlosilvorto-metodo kaj la loci-metodo, estas bazitaj sur bildigado de alie malfacile memoreblaj datenoj. Memoratletoj kiuj konkuras en konkursoj kiel la Monda Memoro-Ĉampionado uzas sofistikajn mnemonikajn teknikojn kiel la Major System, Dominic System aŭ Ben-System. Unu el la kampoj de apliko por tre efikaj mnemonikaj teknikoj estas Pi Sporto, la enmemorigo de kiel eble plej multaj decimalaj lokoj de la nombro Pi.

Kelkaj saĝuloj kaj kelkaj homoj sur la aŭtisma spektro ankaŭ havas esceptan memoron; Estas ofte neklare kiujn mnemonikajn teknikojn ili uzas.

 Avantaĝoj 

 Plenumi ekzemplajn fragmentojn de literaturo (precipe poemoj) riĉigas la lingvon de lernantoj, permesante al ili memori kaj aktive uzi novajn vortojn kaj belajn parolturnojn.
 Ofte, enmemorigo per kompreno estas simple neebla (prononco de vortoj en fremda lingvo, diversaj esceptoj, ekzemple, neregulaj verboj), tiam ŝtopado restas praktike la sola labormetodo.
 Por tre malgrandaj kvantoj de informoj, ŝtopado disponigas altan rapidecon de parkerigado.
 Ŝtopado estas precipe utila kiam necesas forigi distordojn de la enmemoriga teksto (religiaj tekstoj, himnoj, iuj leĝaĵoj, iuj difinoj de terminoj).
 Ofte, penetri en la esencon de temo prenas tro da tempo aŭ estas neeble ene de la asignita tempo pro la malalta komenca nivelo de la studentoj. Tiam ŝtopado fariĝas utila metodo.
 Ŝtopado, daŭre praktikata, kondukas al plibonigita memora agado W. Atkinson. Memoro kaj ĝia evoluo. - ARDIS, 2009., kiu siavice havas utilan efikon sur la mekanismo de kompreno A. Rean, N. Bordovskaja, S. Rozum. "Psikologio kaj Pedagogio". — Sankt-Peterburgo: Piter, 2007. — 432 p..

 Malavantaĝoj 

 Ŝtopado sen kompreno ne permesas ĝuste uzi la akiritan scion.
 Modernaj altlernejoj disponigas grandegan kvanton da informoj. Estas preskaŭ neeble memori ĝin parkere.
 Troa uzo de ŝtopado en lernejo kondukas al la disvolviĝo de malbona kutimo ĉe studentoj fidi nur al mekanika parkerigo. En universitatoj, kie (krom kelkaj esceptoj, kiel studado de fremdaj lingvoj) ŝtopiĝo estas senutila, la akademia rendimento de studentoj kun tiu ĉi kutimo forte malpliiĝas.
 Ŝtopado estas tre teda agado kaj povas kaŭzi perdon de intereso pri lernado ĝenerale.
 Rapida enmemorigo de grandaj kvantoj da informoj (sen posta sistema ripeto) kondukas al ĝia same rapida forgeso.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Movado Oswego, usona pedagogia movado en la 19-a jarcento.

 Eksteraj ligiloj 



Kategorio:Pedagogio
Kategorio:Eduka psikologio
Kategorio:Instruado
Kategorio:Memoro
Kategorio:Lernado