Finnaj heredaj malsanoj

La termino Finna hereda malsano (finne suomalainen tautiperintö aŭ suomalainen tautiperimä) inkluzivas heredajn malsanojn, kiuj estas multe pli oftaj en Finnlando, iuj ankaŭ en norda Svedio, ol aliloke. Tamen la plej multaj el ili ne estas ordinaraj malsanoj en Finnlando aŭ norda Svedio. La plej multaj finnaj heredaj malsanoj kaŭzas intelektan handikapon, sed kelkaj estas nur eksteraj anomalioj kaj eble sensaj kripliĝoj. Iuj estas tiaj, ke la infano kutime mortas en  utero. Ekzemple, estas komuna finna hereda malsano en Ranua, kaj neniu el la portantoj de ĉi tiu malsano estas konata esti naskita vivanta. Malsanoj, kiuj apartenas al la finnaj heredaj malsanoj, estas ekzemple malsano de Salla, kartilaga-hara hipoplasio, Cohen-sindromo, korioideremio, sindromo de Walker-Warburd kaj aspartilglukozaminurio.

 Origino de la sanheredo 
La heredon kaŭzis escepta loĝhistorio de Finnlando kaj komenco de terkultivado en Finnlando. Samaj kialoj klarigas, ke aliflanke en Finnlando preskaŭ tute mankas iuj malsanoj, kiuj estas pli ordinaraj aliloke. 

Proksimume ekde la jaro 2000 antaŭ la komenco de la kronologio, kiam terkultivado venis en Finnlando, iĝis genetika botelkolo. Tion peris, ke ĉasado-kolektado estis ŝanĝita al kultivado. Sed nur tio ne kapablas klarigi iĝon de la escepta malsaneca heredo. Iuj el tiuj malsanecoj estas escepte ordinaraj ankaŭ en Israelo. Proksimume inter la jaroj 1550 kaj 1600 loĝado vastiĝis al norda kaj suda Finnlando. Gustavo Vasa donis premiojn pri la transloĝiĝo por ke li kaj liaj sekvantoj menciante la finnan loĝantaron povu argumenti al Rusio, ke Svedio havas rajton inkludi tiujn areojn. Iĝis genetika drivo, ĉar al iuj lokoj movis do eta genetika bazo.

 Venonteco de la sanheredo 
En diversaj lokoj en Finnlando aperas plejparte diversaj malsanecoj de la heredo. La nuna enlanda transloĝiĝado vastigas aperon de tiuj malsanecoj, sed aliflanke ĝi multflankigas genetikan bazon, kaj tial la malsaneca heredo malfortiĝas iom post iom. Oni provas apogi malaperon de tiuj  malsanoj konsilante por loĝantoj de etaj finnaj komunumoj, ke la loĝantoj ne geedziĝu kun si alia.

Kategorio:Maloftaj malsanoj
Kategorio:Sanservo en Finnlando