Sanĉo la 4-a (Navaro)

Sancho Garcés la 4-a (Pamplono) estis Reĝo de Pamplono (15.09.1054-03.06.1076), sukcedinto de sia patro García Sánchez la 3-a kaj sukcedita de sia filo :en:Sanĉo Ramírez (1042-1094).

Biografio
Filo kaj posteulo de García Sánchez la 3-a de Pamplono kaj Estefanía, li estis proklamita reĝo post la morto de sia patro en la Batalo de Atapuerca (la 1-an de septembro 1054), kun la aĝo de dek kvar. Ĝis li estis dek ok li estis gvidita de sia patrino, kiu, fidele al la volo de ŝia edzo, helpis en la fondo de la Monaĥejo de Santa María de Nájera, kie la navara monarko estis entombigita.

Aliancita kun sia onklo Ramiro la 1-a de Aragono (1007-1063), li dediĉis sin al premado de la tajfo de Zaragozo por akiri la submetiĝon de Al-Muqtadir, sen sukceso ĉar Al-Muqtadir de Zaragozo, krom pagi la impostojn de submetiĝo, li sukcesis alfronti la navaranojn kun sia kuzo Sanĉo kiu sukcedis sian patron en 1063.
eta|maldekstre|400px|Mapo de la distribuado de la Regno de Pamplono post la morto de Sanĉo la 4-a de Peñalén en 1076-a supermetita sur la limoj de aktuala Navaro.

Sanĉo la 4-a devis elteni plurajn konfliktojn pri la teroj de Kastilio, ankoraŭ en la manoj de la Reĝlando de Pamplono, tial li estis devigita konstante konservi la limojn bone protektitaj.

La ekspansiismaj pretendoj de Sanĉo la 2-a, la Forta de Kastilio, provokis la tielnomitan Militon de la Tri Sanĉoj (1067), en kiu Sanĉo la 2-a, kun la helpo de Sanĉo Ramírez de Aragono (1042-1094), prenus Bureban, Pankorbon kaj Montes de Oca el Sanĉo la 4-a.

La reĝo malestimis la subtenon de la nobelaro pro sia aŭtoritata maniero de regado, la foresto de posedaĵoj aŭ honoraĵoj por distribui inter la nobeluloj kaj la paralizado de la Reconquista, kiu senigis ilin je teroj kaj militakiraĵoj. Tiam oni elkovis komploton por fini la vivon de la navara reĝo, kiu kalkulis kun la kunlaboro de la propraj parencoj de Sanĉo.

Finfine, la navara monarko estis murdita en Peñalén, urbo apartenanta al Funes, dum li estis distrita pro ĉasado. Lia frato Ramón ĵetis lin en la malplenon de intermonto la 4-an de junio 1076. La posta povvakuo estis ekspluatata fare de Alfonso la 6-a de Leono, kiu okupis Riojon kaj la nunan Eŭskio, kaj de :en:Sanĉo Ramírez de Aragono, kiun Li estis proklamita reĝo de Pamplono.

Dum la venontaj kvindek ok jaroj la regno de Pamplono restis ligita al Aragono kaj ĝiaj reĝoj, ĝis la proklamo de García Ramírez la Restaŭrigisto en 1134-a. Tiutempe, la regno havis neniujn komunajn limojn kun Islamo, kio malebligis ĝin disetendiĝi tra la Reconquista kaj, krome, tio signifis ke ĝi fariĝis tute ĉirkaŭita de tri multe pli grandaj kristanaj regnoj: Aragono, Kastilio kaj Francio. La Pamplona hegemonio de la tempoj de Sanĉo la 3-a la Granda tute malaperis.

Edziĝo kaj idaro
Li edziĝis ĉirkaŭ 1068-a al Placencja de Normandio (mortinta post la 14-a aprilo 1088-a) kun kiu li havis filon:

 García Sánchez de Pamplono, ​​​​kiu ankoraŭ vivis en 1095-a, titulara reĝo de Pamplono en 1076, kiu estis delokita de Sanĉo la 1-a, reĝo de Aragono kiu dividis (subtenata de la nobelaro, kiu ne volis infanon reĝon) la navaran teron kun la Regno de Kastilio.

Sanĉo Garcés la 4-a havis plurajn eksteredzajn infanojn. Kun Jimena li havis:​

 Raimundo Sánchez (naskiĝis antaŭ 1071-a, mortis post 1110-a), sinjoro de Esquíroz.
Li ankaŭ generis aliajn eksteredzajn infanojn:

 Urraca Sánchez (mortinta post 1072-a), kun ŝia edukado metita sub la prizorgo de Abato Aznar el la monaĥejo de Santa María kaj San Agustín de Larrasoaña.
 Ramiro Sanchez
 García Sánchez, menciita en la diplomo de la 18-a de junio 1071-a el la katedralo de Pamplono.Ĉi-artikolo estis tradukita el la Hispana Vikipedio.

 Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1039
Kategorio:Mortintoj en 1076
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 11-a jarcento