Aleksandra Jentalceva

Aleksandra Vasiljevna Jentalceva (; nask. ; 1790 — la , Moskvo, la Rusia imperio) estis rusa nobelino, edzino de artileriisto Andrej Jentalcev, sekvinta lin al Siberio, kien li estis ekzilita pro partopreno en la Decembrista insurekcio.

 Biografio 

Decembristo Andrej Rozen skribis en siaj rememoroj ke ŝi frue perdis la gepatrojn kaj ne havis la infanojn.

 Punlaboro kaj ekzilo 

Kun sia edzo ŝi iris al la Ĉita fortikaĵo. Ŝi alportis 3 dependulojn (), kio estis malpermesita al la aliaj decembristoj.

Decembristo Nikolaj Lorer rememoris ke ŝi ne havis sufiĉan monon por memstara vojaĝo, do ŝin invitis kiel akompanon Jelizaveta Nariŝkina kaj ili vetruis al Siberio kune.

Maria Volkonskaja rememoris ŝin en tiu tempo:



Post kiam li finis la punlaboran periodon ili estis senditaj al Berjozovo, kien ili venis en junio 1828. Tiutempe tie jam loĝis decembristo Ivan Foĥt, ofte vizitinta la domon de sia novveninta kamarado. Tie la familio iun tempon subtenis rilatojn ankaŭ kun la decembristo Osip-Julian Gorskij, kiu poste false akuzis ilin, same kiel plurajn aliajn personojn. En 1831 Benckendorff raportis ke Aleksandra Jentalceva iam eĉ petis parencojn trovi filinon de Gorskij, kiu plendis pri ŝia malapero kaj sopiris ŝin. Poste evidentiĝis ke tio estis lia ne edzino, sed amatino.

La , danke al peto de Jekaterina Sikstel, oni permesis al li transloĝiĝi al Jalutorovsko, sed li devis atendi ĝis la riveroj malglaciiĝos kaj ĝis vendiĝos la domo, kiun ili konstruigis en Berjozovo, do ili venis al Tobolsko nur la  kaj de tie ili veturis al Jalutorovsko.

Ŝi estis ricevanta ŝtatan subvencion po 250 rubloj jare kaj eĉ alportis al Jalutorovsko 3 dependulojn kiuj akompanis ŝin ekde Orienta Siberio. Post kiam financa stato de la familio malboniĝis, Maria Volkonskaja petis sian fraton Aleksandr sendi al la ekzilita paro helpon laŭeble kaj en 1836 ŝi mem sendis al Aleksandra Jentalceva 500 rublojn, kio sekvigis enketadon pri "ĉu estas limigenda mono, donata al la edzinoj de la ŝtataj krimuloj". La  tobolska guberniestro Vasilij Nagibin raportis al la ĉefguberniestro de Okcidenta Siberio Ivan Veljaminov ke la Tobolska Ĝenerala Gubernia Administracio havas grandajn sumojn, posedatajn de Aleksandra Jentalceva, dirinta ke dum sia restado en Orienta Siberio kun sia edzo ŝi estis ricevanta po 500 rublojn monate. Li demandis, ĉu mono, donata al la edzinoj de la ŝtataj krimuloj, estas limigenda? Li atentigis ke la reguloj kaj ordonoj diras nenion pri tio, sed laŭ ilia logiko monaj limigoj celas instigi la krimulojn ŝanĝi sian konduton kaj tiaj stimuloj apenaŭ efikos se ankaŭ iliaj edzinoj ne estos limigitaj. La ĉefguberniestro Veljaminov sin turnis al la estro de la Ĉefa Stabo Aleksandr Ĉerniŝov, kiu la  sendis al li respondon de la imperiestro, laŭ kiu la edzinoj de la ŝtataj krimuloj estu same limigendaj rilate la monajn subvenciojn. Do la sumo ricevebla de ŝtataj krimuloj estis limigita je  jare kaj tio koncernis ankaŭ iliajn familiojn. La sumo restis senŝanĝa ĝis la amnestio en 1856.

En 1837 Jalutorovskon vizitis la tronheredonto Aleksandr Nikolajeviĉ kaj al la decembristoj estis ordonite resti hejme. Post 6 semajnoj loka ŝtatoficisto Portnjagin denuncis al Tobolsko, ke Jentalcev planis mortigi la caridon per kanono, kaj ke li kaŝas en stokejo kanonojn kaj pulvon. La denuncisto argumentis ke antaŭnelonge Jentalecev mendis lignajn globojn (li faris tion por ornami la barilon) kaj malnovajn kanonajn afustojn (de la Ŝirvana infanteria regimento, iam deplojita en Tobolsko). Venis enketistoj, kiuj trarompis la plankojn en la Jentalcev-domo, kaj eĉ traserĉis lipŝminkajn skatolojn de Aleksandra Jentalceva, vane serĉante pulvon. Kapiton Golodnikov asertas ke Jentalcev suferis pro tiu kaj aliaj denuncoj, dum Avgusta Sozonoviĉ, agnoskinte ke la denuncoj abundis, diras ke ili suferigis plejparte la denuncintojn mem.

Fine de la 1830-aj ŝia edzo grave malsaniĝis. La malsano longan tempon estis kaŝita, sin montrante nur per iuj strangaĵoj sendanĝeraj. Sed en 1841 ĝi draste transformiĝis je ekscito, danĝera por li mem kaj la apuduloj. Aleksandra Jentalceva, ricevinte la imperiestran permeson, vendis la domon kaj veturigis la edzon al Tobolsko. Sed ankaŭ tieaj kuracistoj konkludis ke temas pri la kazo nekuracebla. Do ili revenis al Jalutorovsko kaj ekloĝis en alia domo, kie la malsanulon asistis vartistino. Li definitive malsaniĝis, estis senpova kiel infano kaj kelkajn jarojn kuŝis en lito. La edzino vendis ilian domon al la negocisto V. I. Sesenin, anstataŭe luinte ĉe li kromdomon. Ŝi aranĝis por la edzo ĉambron ĉe la suna flanko, kie oni ĉiam subtenis varman, sed freŝan aeron. Apud li ĉiam estis maljuna vartistino Lukerja Ivanovna Kulik, kiu ĝentile lin prizorgis ĝis la lasta vivotago. Ŝi naskiĝis en Sankt-Peterburgo kaj estis vidvino de asiza suboficiro, kiu en 1807 venis de kozakoj de Poltava gubernio al la Ĉasista regimento kiel ordinara soldato, dum bataloj kontraŭ turkoj estis vundita ĉe la kapo kaj maldekstra kruro, premiita per la Fera Kruco, medaloj omaĝe al 1812, kruco de Sankta Georgo pro sturmo de Parizo en 1814 kaj sturmo de Bazarĉuk, ricevis ordenon de Sankta Anna kaj tri galonojn sur la uniformo pro la senriproĉa 20-jara servado. La vartistinon pagis kamaradoj de Jentalcev. Ŝi ne ricevis pension kiel vidvino, malgraŭ longa kaj meritoplena servo de sia mortinta edzo.

Fratino de Andrej Jentalcev, Jekaterina Vasiljevna Sikstel (), daŭre kore kontaktis la vidvinon, kun kiu ŝi ne sukcesis renkontiĝi denove. Dum la Krimea milito ŝiaj edzo kaj filoj aliĝis al la armeo, pro kio ŝi definitive malsaniĝis kaj skribis al Aleksandra Jentalceva, ke ŝi ne esperas denove renkontiĝi kun ŝi, kaj estis prava.

Malgraŭ plurfojaj petoj, Aleksandra Jentalceva ne ricevis permeson reveni al Rusio ĝis la ĝenerala amnestio, do ŝi pasigis en Siberio 12 jarojn sola. Post la morto de la edzo, ŝi estis inkluzivigita je la listo de superrigardataj personoj kies konduto estis ekzamenata de polico. 

En novembro 1856 ŝi forlasis Jalutorovskon, forveturinte kune kun Jevgenij Obolenskij.

 Lastaj vivojaroj 

Unue ŝi elkoĝis en Niĵnij Novgorod, sed en decembro 1856 ŝi definitive transloĝiĝis al Moskvo, kie ŝi 10 tagojn gastis ĉe la decembristoj Sergej kaj Maria Volkonskij kaj poste luis ĉambron en la domo de pastro Lavrov en strato Spiridonovkaru, kontraŭ la preĝejo de Spiridono de Tremetusioru. Ŝi luis 3 ĉambrojn kaj kuirejon en teretaĝo kaj dungis servistinon.

Ŝi aktive korespondis kun Ivan Puŝĉin, sia plej proksima amiko.

Ŝi agnoskis ke ŝi ne ŝatas Moskvon kaj restis tie nur por havi eblecon foje renkontiĝi kun la Volkonskij-familio kaj Ivan Puŝĉin. Ivan Mamontov helpis al ŝi trovi bonan servistinon kaj komfortan loĝejon. En februaro 1858 ŝi transloĝiĝis al alia domo en la sama strato.

Avgusta Sozonoviĉ skribis ke post reveni el Siberio, Aleksandra Jentalceva ne edziniĝis al Ivan Puŝĉin, malgraŭ asertoj de Golodnikov, kvankam li efektive tre plaĉis al ŝi, ĝuis ŝian akompanon kaj fieris pri ŝia favoro. Ŝi setliĝis en Moskvo, kie ŝi mortis en 1858 kiel solula vidvino. Ŝia filino dum ŝia ekzilo estis edukita de familio de ŝia unua edzo kaj malfavoris la patrinon.

Renkontinte ŝin en aprilo 1857, Ivan Jakuŝkin konstatis ke ŝi "neimageble maljuniĝis en lastaj monatoj".

Ŝi plu estis ricevanta ŝtatan subvencion po 185,70 rublojn arĝente ĝis sia morto la .

Ŝi mortis en Moskvo la  kaj estis sepultita tie en la virina monaĥejo de Aleksij de Romoru.

 Belulino kaj dandino 

Avgusta Sozonoviĉ priskribis ŝin kiel virinon kun spuroj de iama junaĝa beleco, plu sekvinta modajn tendencojn.

Ŝi asertis ke ŝi mem estis edukata knabece, do Jentalceva ofte memorigis al ŝi ke la scienca edukado ne devos sekvigi perdon de ineco.

Tamen ankaŭ Avgusta Sozonoviĉ agnoskis ke Aleksandra Jentalceva estis sentema rilate sian aĝon kaj belecon, kiun ŝi klopodis konservi.

 Memoro 

Miĥail Znamenskij en siaj siaj beletraj rememoroj "Malaperintaj homoj" nomas ŝin Kandalceva (Katenulino) aŭ Vasilisa Aleksandrovna (inversigante Aleksandra Vasiljevna) kaj diras ke ŝi partoprenis kreadon de knaba lernejo, trikinte silkajn ŝnuretojn por globuso, montriloj ktp. Li priskribis ŝin kiel maljunulinon kiu zorgeme kaŝis sian maljuniĝon, interalie uzante perukon, kaj pro tio ofte estis mokata de la aliaj decembristoj.

 Vidu ankaŭ 
 Andrej Jentalcev

 Referencoj 

Kategorio:Decembristoj
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Personoj de Jalutorovsko
Kategorio:Rusiaj ekzilitoj al Siberio