Movado English-only

La Movado English-only (ankaŭ konata kiel la Movado por la Oficiala Angla, ) estas politika movado en Usono kiu promociias la uzon de la angla kiel la sola oficiala lingvo de la lando. Laŭlonge de sia historio, Usono neniam havis leĝon establantan oficialan nacian lingvon je la federacia nivelo. Kelkaj ŝtatoj faris paŝojn por uzi la anglan kiel oficialan lingvon, ekzemple en indiĝenaj loĝlernejoj, fonditaj en Usono en la malfrua 19-a kaj fruaj 20-a jarcento kun la celo alkutimiĝi indiĝenajn infanojn al la blankula kaj eŭropdevena vivmaniero. La plej malnova kaj plej granda organizaĵo en la lando pledanta por la angla kiel oficiala lingvo estas U.S. English.

Subteno por tiu movado komencis en 1907, sub Usona Prezidanto Theodore Roosevelt kaj daŭras ĝis nuntempe kiel studoj pruvas altan procenton en aprobaj taksoj. Respublikanaj kandidatoj subtenis ĉi tiun movadon dum balotadoj.

La movado English-Only ankaŭ alfrontas kritikon kaj malakcepton en usona socio kaj la eduka sistemo. La Usona Unio de Civilaj Liberecoj (ACLU) diras, ke leĝoj en la spirito de English-Only estas malkongruaj kun kaj la decida Unua Amendo al la Usona Konstitucio kaj la rajto je liberesprimo kaj egaleco ĉar ili malhelpas registarajn dungitojn provizi helpon kaj servojn en aliaj komunaj lingvoj de Usono.

 Historio 
eta|Mapo de la statuso de usonaj oficialaj lingvoj laŭ ŝtato antaŭ 2016. Blua: la angla deklarita oficiala lingvo; helblua: angla deklarita kunoficiala lingvo; griza: neniu oficiala lingvo|249x249ra
Rezulte de la Meksik-usona milito (1846–1848), Usono akiris novajn teritoriojn kaj loĝantarojn, proksimume  hispanlingvanoj kaj krome pluraj parolantaroj de indiĝenaj lingvoj.

En marto 2012, Respublikana prezidenta kandidato Rick Santorum estis kritikita fare de kelkaj Respublikanaj delegitoj de Porto-Riko kiam li publike esprimis la pozicion ke Porto-Riko, hispanlingva teritorio, devus esti postulata por igi la anglan ĝia primara lingvo kiel kondiĉo de ŝtatiĝo. 

En 2015, tiama respublikana prezidenta kandidato Donald Trump diris dum debato, "Ĉi tio estas lando kie ni parolas la anglan, ne la hispanan." 

La 6-an de februaro 2019, la 116-a Kongreso prezentis leĝproponon en la Ĉambro de Reprezentantoj, kiu starigos la anglan kiel la oficialan lingvon de Usono. La Ĉambro de Reprezentantoj nomis ĝin la Angla Lingva Unuec-Leĝo de 2019. Tiu ĉi leĝoprojekto disponigas kadron por efektivigo. Ili provas devigi la anglan kiel la solan lingvon provante ĝin dum la asimiladprocezo.

En 2023 tiam Usona senatano kaj nuna Usona Vicprezidanto JD Vance enkondukis kalkulon kiu estus establinta la anglan kiel la oficiala lingvo de Usono .

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Dulingva edukado
 Konservativismo en Usono
 Lingvoj en Usono
 La hispana en Usono

 Eksteraj ligiloj 

 Usona anglo (rekomendantoj por Oficiala angla)
 Anatomio de la angla-Nura Movado, de James Crawford
 Instituto por Lingvo kaj Edukada Politiko
 Prilingva Leĝado en Usono
 Komunikaĵoj kaj laŭleĝaj agoj kontraŭ nur-la-angla leĝo de la Amerika Civila Libereca Unio
 La Angla kiel la Oficiala Lingvo de Usono: Laŭleĝa fono kaj Analizo de Leĝo en la 110a Kongreso
 Lingva Societo de Ameriko Komunikaĵo pri Lingvaj Rajtoj
Kategorio:Dekstrema politiko en Usono
Kategorio:Konservativismo en Usono
Kategorio:Angla lingvo