Orektoloboformaj

Orectolobiformes estas ordo de ŝarkoj. Ili havas kvin brankajn fendojn, du senaristajn dorsajn naĝilojn, kaj malgrandan buŝon, kiu ne etendiĝas preter la okuloj. Multaj specioj havas ĉirojn.

Aspekto
Orectolobiformes estas diversa grupo de ŝarkoj kun malsimilaj aspektoj, grandecoj, dietoj, kaj kutimoj. Iliaj fosilioj aperas unue en la Frua Ĵurasio: la plej malnovaj konataj genroj estas Folipistrix (de la Toarcio kaj  Alenio de Belgujo kaj Germanujo), Palaeobrachaelurus (Alenio ĝis Baremio), kaj Annea (Toarcio ĝis Bajocio de Eŭropo). Ĉiuj havas du dorsajn naĝilojn kaj relative mallongan, oblikvan buŝon, kiu ne etendiĝas malantaŭen de la okuloj. Apud la nazotruoj estas ĉiroj, tuŝsensiloj, kaj sulkoj konektantaj la nazotruojn kun la buŝo (naz-buŝaj sulkoj). Kvin mallongaj brankaj fendoj estas tuj antaŭ la komenco de la brusta naĝilo kaj la kvina kutime imbrikiĝas sur la kvara. Spirtruo sub ĉiu okulo estas uzata en spirado. Escepte, ĉe la balenŝarko la spirtruoj situas tuj post la okuloj. Multaj specioj havas komplike buntajn kolorfasonojn, kiuj faras kamuflon kiam la fiŝo kuŝas sur la marfundo. La plej granda orektoloboforma ŝarko, kaj entute la plej granda fiŝo, estas la balenŝarko (Rhincodon typus), kiu povas kreski ĝis 14 m. Malgraŭ sia grando, balenŝarkoj ne estas danĝeraj al vertebruloj, sed filtromanĝantoj, kiuj ensuĉas akvon tra sia larĝa buŝo kaj elfiltras la planktonon. La plej malgranda orektoloboforma, ĝis proksimume 30 cm longa, estas (Cirrhoscyllium expolitum). Kelkaj el la plej okulfrape koloraj estas Parascyllium variolatum, Stegostoma fasciatum, kaj Orectolobus ornatus. La familio Ginglymostomatidae kaj la balenŝarko havas franĝon de ĉiroj sur la nazo, kaj Cirrhoscyllium expolitum havas ĉiraron pendantan de la gorĝo.

Kutimoj
La plej multaj Orectolobiformes manĝas sur la fundo de malprofundaj aŭ mezprofundaj maroj, detektante kaj forplukante moluskojn, krustacojn, kaj aliajn bestetojn. La familio  Orectolobidae kutime estas embuskaj predantoj, kiuj kaŝe kuŝas sur la marfundo ĝis predoj alvenas. Unu observiĝis englutanta alian orektoloboforman, el la familio Hemiscylliidae, tutan. 

La manieroj de reproduktado en Orectolobiformes estas diversaj. Kelkaj specioj estas ovnaskaj kaj demetas ovojn aŭ rekte en la  akvon aŭ fermitajn en kornecaj ovujoj. Oni observis, ke iuj ŝarkinoj puŝis ovujojn en rokfendojn, kio donus plian protekton al la enovaj embrioj. Aliaj specioj estas ovvivnaskaj. La patrino retenas la fekundigitajn ovojn en sia ovotubo. Tie la embrioj, kutime malmultaj, komence nutras sin per la vitelsaketoj, kaj poste eloviĝas kaj nutras sin per nutraĵoj sekreciataj el la muroj de la ovotubo. La ŝarkidoj naskiĝas en evoluinta stato, pretaj vivi sendepende.

Arealo
Orectolobiformes troviĝas en ĉiuj oceanoj de la mondo, sed precipe en tropikaj kaj moderaj maroj. Ili estas plej oftaj en la okcidenta Hindo-Pacifika regiono, kutime en relative profunda akvo.

Klasifiko
La ordo estas malgranda, kun sep familioj, 13 genroj kaj proksimume 43 specioj:

 Familio Bildo Esperantigo Genroj Specioj Priskribo Brachaeluridae 160px Braĥeluredoj 1 2 Brachaelurus troviĝas en malprofundaj apudbordaj akvoj, ĝis 110 m, apud la orienta bordo de Aŭstralio. Ĝi estas distingebla per la havo de longaj ĉiroj, grandaj spirtruoj, kaj sulkoj ĉirkaŭ la nazotruoj. Ĝi havas du dorsajn naĝilojn situantajn unu apud la alia, kaj relative mallongan voston. Brachaelurus manĝas malgrandajn fiŝojn, sepiojn, maranemonojn, kaj krustacojn. La ŝarkino retenas la ovojn en sia korpo ĝis ili krevas (ŝi estas ovvivnaskaj), dum kio la embrioj manĝas ekskluzive la vitelsaketon. Estas nur du specioj. Ginglymostomatidae 160px Ginglimostomatedoj 3 4 Ginglymostomatidae havas longan voston kaj malkutiman buŝon, kiu situas longe anta­­ŭ la okuloj kaj eĉ anta­ŭ la nazo (preskaŭpintan). Tio estas adapto al la fundloĝaj kutimoj de ĉi tiuj ŝarkoj. Sur la malsupra makzelo estas du karnaj ĉiroj, kemisensaj organoj per kiuj la ŝarkoj povas trovi predojn kaŝitajn en sedimento. Ili estas oftaj en malprofundaj tropikaj kaj subtropikaj akvoj, malrapidaj kaj malferocaj fundloĝantoj. Ili normale atakas homojn nur se ili estas rekte minacataj. La plej grandaj specioj povas atingi longon de 4.3 m. Hemiscylliidae 160px Hemisciliedoj 2 vivantaj 4 mortintaj 16 vivantaj 6 mortintaj Hemiscylliidae estas distingeblaj pro relative longa muzelo kun preskaŭpintaj naztruoj. Ili estas relative malgrandaj ŝarkoj, el kiuj la plej grandaj specioj atingas longecon 121 cm. Ili havas longajn, rulformajn korpojn, kun mallongaj ĉiroj kaj grandaj spirtruoj. Ili havas neordinare longajn vostojn, pli longajn ol la cetera korpo. Ili troviĝas en malprofundaj akvoj de la tropika Hind-Pacifiko. Ili estas malrapidaj fiŝoj, kiuj manĝas ĉefe fundloĝajn senvertebrulojn kaj malpli grandajn fiŝojn. Orectolobidae 160px Orektolobedoj 3 vivantaj 1 mortinta 12 vivantaj 1 mortinta Orectolobidae estas bone kamuflitaj kun simetriaj, fortaj tapiŝecaj markaroj. La kamuflon plibonigas vibrisecaj lobetoj ĉirkaŭ la makzelo, kiuj kamuflas ĝin kaj funkcias kiel tuŝsensiloj. Orectolobidae loĝas apud la fundo kaj pasigas multe da tempo ripozantaj sur ĝi. Ili troviĝas en malprofundaj moderaj kaj tropikaj akvoj de la okcidenta Pacifiko kaj orienta Hinda Oceano, precipe ĉirkaŭ Aŭstralio kaj Indonezio. La plej multaj specioj havas maksimuman longecon ne pli grandan ol 1.25 m, kaj la plej grandajn atingas proksimume 3 m. Orektolobedoj normale ne danĝeras al homoj se ili ne estas incititaj. Parascylliidae 160px Parasciliedoj 2 8 Parascylliidae havas longan, maldikan korpon, katecajn okulojn, kaj ĉirojn malantaŭ la mentono. Ili troviĝas nur en la malprofundaj akvoj de la okcidenta Pacifiko. Ili estas relative malgrandaj ŝarkoj, el kiuj la plej grandaj specioj ne atingas pli ol 91 cm da longo. Rhincodontidae 160px Rinkodontedoj (Balenŝarkoj) 1 1 La balenŝarko estas la plej granda vivanta fiŝa specio, longanta ĝis pli ol 12 m kaj pezanta pli ol 20 tunojn. Ĝi estas malrapida filtromanĝanto kun tre granda buŝo, kiu manĝas ĉefe sed ne nur planktonon. Ĝi estas pelaga specio, vivanta en la senobstakla maro en tropikaj kaj varmaj oceanoj kun vivdaŭro ĉirkaŭ 70 jaroj. IUKN taksas ĝin endanĝera. Stegostomatidae 160px Stegostomatedoj 1 1 Stegostoma havas malordinaran aspekton, kun kvin laŭlongaj krestoj sur rulforma korpo, malalta vosta naĝilo konsistiganta preskaŭ duonon de la totala longo, kaj malhelaj makuloj sur pala fono. Ĝi kreskas ĝis longeco de 2.5 m, kaj troviĝas tra la tuta tropika Hindo-Pacifiko vizitante koralajn rifojn kaj sablajn ebenaĵojn ĝis profundo de 62 m. Ĝi estas noktulo kaj pasigas la plejparton de la tago ripozanta senmove sur la fundo. Ili estas sendanĝeraj al homoj. IUKN taksas ilin danĝeraj kaj ilia loĝantaro verŝajne malpliiĝas.

 Vivantaj specioj 
Ordo Orectolobiformes
 Familio Brachaeluridae Applegate
 Genro Brachaelurus Ogilby, 1908
 Brachaelurus colcloughi (Ogilby, 1908)
 Brachaelurus waddi (Bloch & J. G. Schneider, 1801)
 Familio Ginglymostomatidae Gill, 1862
 Genro Ginglymostoma J. P. Müller & Henle, 1837
 Ginglymostoma cirratum Bonnaterre, 1788
 Ginglymostoma unami Del-Moral-Flores, Ramírez-Antonio, Angulo & Pérez-Ponce de León, 2015 
 Genro Nebrius Rüppell, 1837
 Nebrius ferrugineus (Lesson, 1831)
 Genro Pseudoginglymostoma Dingerkus, 1986
 Pseudoginglymostoma brevicaudatum (Günther, 1867)
 Familio Hemiscylliidae Gill, 1862
 Genro Chiloscyllium J. P. Müller & Henle, 1837
 Chiloscyllium arabicum Gubanov, 1980
 Chiloscyllium burmensis Dingerkus & DeFino, 1983
 Chiloscyllium griseum J. P. Müller & Henle, 1838
 Chiloscyllium hasselti Bleeker, 1852
 Chiloscyllium indicum (J. F. Gmelin, 1789)
 Chiloscyllium plagiosum (Anonima, atribuita al Bennett, 1830)
 Chiloscyllium punctatum J. P. Müller & Henle, 1838
 Genro Hemiscyllium J. P. Müller & Henle, 1837
 Hemiscyllium freycineti (Quoy & Gaimard, 1824)
 Hemiscyllium galei G. R. Allen & Erdmann, 2008
 Hemiscyllium hallstromi Whitley, 1967
 Hemiscyllium halmahera G. R. Allen, Erdmann & Dudgeon, 2013Allen, G.R., Erdmann, M.V. & Dudgeon, C.L. (2013): Hemiscyllium halmahera, a new species of Bamboo Shark (Hemiscylliidae) from Indonesia.  aqua, International Journal of Ichthyology, 19 (3): 123-136.
 Hemiscyllium henryi G. R. Allen & Erdmann, 2008
 Hemiscyllium michaeli G. R. Allen & Dudgeon, 2010
 Hemiscyllium ocellatum (Bonnaterre, 1788)
 Hemiscyllium strahani Whitley, 1967
 Hemiscyllium trispeculare J. Richardson, 1843
 Familio Orectolobidae Gill, 1896
 Genro Eucrossorhinus Regan, 1908
 Eucrossorhinus dasypogon (Bleeker, 1867)
 Genro Orectolobus Bonaparte, 1834
 Orectolobus floridus Last & Chidlow, 2008
 Orectolobus halei Whitley, 1940.
 Orectolobus hutchinsi Last, Chidlow & Compagno, 2006.
 Orectolobus japonicus Regan, 1906
 Orectolobus leptolineatus Last, Pogonoski & W. T. White, 2010
 Orectolobus maculatus (Bonnaterre, 1788)
 Orectolobus ornatus (De Vis, 1883)
 Orectolobus parvimaculatus Last & Chidlow, 2008
 Orectolobus reticulatus Last, Pogonoski & W. T. White, 2008
 Orectolobus wardi Whitley, 1939
 Genro Sutorectus Whitley, 1939
 Sutorectus tentaculatus (W. K. H. Peters, 1864)
 Familio Parascylliidae Gill, 1862
 Genro Cirrhoscyllium H. M. Smith & Radcliffe, 1913
 Cirrhoscyllium expolitum H. M. Smith & Radcliffe, 1913
 Cirrhoscyllium formosanum Teng, 1959
 Cirrhoscyllium japonicum Kamohara, 1943
 Genro Parascyllium Gill, 1862
 Parascyllium collare E. P. Ramsay & Ogilby, 1888
 Parascyllium elongatum Last & Stevens, 2008
 Parascyllium ferrugineum McCulloch, 1911
 Parascyllium sparsimaculatum T. Goto & Last, 2002
 Parascyllium variolatum (A. H. A. Duméril, 1853)
 Familio Rhincodontidae (J. P. Müller & Henle, 1839) (balenŝarkoj)
 Genro Rhincodon A. Smith, 1828
 Rhincodon typus A. Smith, 1828
 Familio Stegostomatidae Gill, 1862
 Genro Stegostoma J. P. Müller & Henle, 1837
 Stegostoma fasciatum (Hermann, 1783)

 Fosiliaj genroj 
Jenaj fosiliaj genroj estas agnoskataj:

 Ordo Orectolobiformes
 Genro †Akaimia Rees, 2010
 Genro †Annea Thies, 1982
 Genro †Dorsetoscyllium Underwood & Ward, 2004
 Genro †Galagadon Gates, Gorscak & Makovicky, 2019
 Genro †Heterophorcynus Underwood & Ward, 2004
 Genro †Folipistrix Kriwet, 2003
 Genro †Palaeorectolobus Kriwet, 2008
 Genro †Parasquatina Herman, 1982
 Genro †Phorcynis Thiollière, 1854
 Genro †Similiteroscyllium Fuchs, Engelbrecht, Lukeneder & Kriwet, 2017
 Familio Brachaeluridae
 Genro †Eostegostoma Herman & Crochard, 1977
 Genro †Garrigascyllium Guinot et al., 2014
 Genro †Magistrauia Guinot, Cappetta & Adnet, 2014
 Genro †Palaeobrachaelurus Thies, 1983
 Genro †Paraginglymostoma Thies, 1982
 Genro †Parahemiscyllium Guinot, Cappetta & Adnet, 2014
 Familio Ginglymostomatidae
 Genro †Cantioscyllium Woodward, 1889
 Genro †Delpitoscyllium Noubhani & Cappetta, 1997
 Genro †Ganntouria Noubhani & Cappetta, 1997
 Genro †Hologinglymostoma Noubhani & Cappetta, 1997
 Genro †Plicatoscyllium Case & Cappetta, 1997
 Genro †Protoginglymostoma Herman & Crochard, 1977
 Familio Hemiscyllidae
 Genro †Acanthoscyllium (Pictet & Humbert, 1966)
 Genro †Adnetoscyllium Guinot, Underwood, Cappetta & Ward, 2013
 Genro †Almascyllium Cappetta, 1980
 Genro †Notaramphoscyllium Engelbrecht, Mörs, Reguero & Kriwet, 2017
 Genro †Pseudospinax Müller & Diedrich, 1991
 Familio †Mesiteiidae Pfeil, 2021
 Genro †Mesiteia Gorjanovic-Kramberger, 1885
 Familio Orectolobidae
 Genro †Cederstroemia Siverson, 1995
 Genro †Coelometlaouia Engelbrecht, Mörs, Reguero & Kriwet, 2017
 Genro †Cretorectolobus Case, 1978
 Genro †Eometlaouia Noubhani & Cappetta, 2002
 Genro †Gryphodobatis Leidy, 1877
 Genro †Orectoloboides Cappetta, 1977
 Genro †Restesia Cook et al., 2014
 Genro †Squatiscyllium Cappetta, 1980
 Familio Parascyllidae
 Genro †Pararhincodon Herman in Cappetta, 1976
 Familio Rhincodontidae
 Genro †Palaeorhincodon Herman, 1974

Referencoj

Kategorio:Ŝarkoj