Tamizdato

Tamizdato (ruse: Тамиздат) estas faktermino por malpermesita literaturo el socialismaj ŝtatoj de Orienta Bloko kiu presiĝis en nekomunismaj, okcidentaj landoj. La verkistoj daŭre vivis hejmlande; iliaj ekzilaj eldonejoj havis sidejon en aliaj landoj, inkluzive de Francio, Usono, Okcidenta Germanio kaj Kanado. La tempa amplekso iris de la fino de la 1950-aj jaroj ĝis la fino de la 1980-aj jaroj.  

Kontraŭe al samizdato, oni ne private eldonadis sed eksportis la verkojn kontraŭbande: reimporto kontraŭleĝa de kelkaj ekzempleroj normalis. Ne samas tamizdato al ekzila literaturo, do de aŭtoroj jam mem aliloke en ekzilo vivantaj. Tamen de tempo al tempo konfuzo estiĝis: la verkoj de Aleksandr Solĵenicin estis publikigitaj tiel per tamizdato kiel per samizdato, triono ĉe normalaj eldonejoj dum la verkisto vivis en kontraŭvola ekzilo en nesocialisma medio. 

 Tamizdat je GDR  
Germana Demokratia Respubliko havis specialan statuson ĉar ĉi tie tamizdato ĉiam pli gravis ol samizdato, ĉar aŭtoroj nekonformaj havis la eblecon publikigi aferojn en samlingva Okcidenta Germanio, kie vivis legantaro aĉetonta la verkojn. Ekzemple, de 1964 publikigis Robert Havemann aĵojn siajn en Okcidenta Germanio. La tie aperintaj verkoj Dialektik ohne Dogma? Naturwissenschhaft und Weltanschaŭung (“Dialektiko sen dogmo? Naturscienco kaj mondkoncepto,” 1964), Fragen Antworten Fragen (“Demandoj respondas demandojn,” 1970) aŭ Rückantworten an die Hauptverwaltung „Ewige Wahrheiten“ (“Respondoj al la ĉefsidejo ‘Eternaj Veroj',” 1971) estis kontraŭbande eksportitaj al la GDR. Tie ili de multaj estis legataj aŭ originalverke aŭ kopie (samizdate). Alia ekzemplo estas Rudolf Bahr kaj lia libro Die Alternative: zur Kritik des real existierenden Sozialismus (“La alternativo: Kritiko de reala estanta socialismo,” 1977). Eĉ Stefan Heym, ekde 1976 ĝis la pacema turniĝo, ne povis eldoni siajn kreitaĵojn en GDR. 

Aerostato en 1969 estis flugigataj 50 miloj da ekzempleroj de germana traduko de tekstoj de la sovetiano Jevgenija Ginzburg disde Okcidenta Germanio al GDR: la kovrilpaĝoj kamufle similis al servadaj identigiloj de la deĵorantaj GDR-landlimprotektantoj. Tiel la milicanoj senprobleme povis kolekti, legi aŭ transdoni ilin.Fritz J. Raddatz: Unruhestifter. Erinnerungen (“Problemistoj: memoroj,“) Munkeno 2003, p. 295–303 Dum la regado de Erich Honecker, la havo de neplaĉaj publicitaĵoj estis persekutitaj kiel krimo kontraŭ devizaj leĝoj. 

 Literaturo 
 Wolfgang Kasack: Lexikon der russischen Literatur des 20. Jahrhunderts (“Enciklopedio de rusa literaturo de la 20-a jarcento,”) Volumo 1: Vom Beginn des Jahrhunderts bis zum Ende der Sowjetära, Arbeiten und Texte zur Slavistik, (“De la komenco de la jarcento ĝis la fino de la soveta epoko, Verkoj kaj tekstoj pri slavaj studoj,“ paĝo 52). Dua eldono. Otto Sagner, Munkeno 1992, ISBN 3-87690-459-5.
 Manfred Quiring: "Verlorene Brüder" - ĉe: Die Welt, 14.10.2005  (pri la rusia centro pri ekzilliteraturo kaj tamizdato en Moskvo) 

 Eksteraj ligiloj 
 "Die Bedeutung des politischen Samisdat in der DDR"  
 С. В. Кекова:  "Поэзия “Второй культуры”: “Самиздат” и “Тамиздат”" 

 Notoj 

Kategorio:Historio de literaturo
Kategorio:Cenzuro en Sovetunio
kategorio:20-a jarcento
kategorio:Viktimoj de komunismo
kategorio:Eldonejoj