Duonplumba ralo

La Duonplumba ralo (laŭ la latina scienca nomo Rallus semiplumbeus alude al la griza koloro de vizaĝo, maksilo kaj subaj partoj, kaj ankaŭ Bogota ralo) estas birdospecio de la familio Raledoj kaj genro Ralo (Rallus). Ĝi estas endemio de centra Kolombio.HBW and BirdLife International (2021) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Versio 6. Disponebla ĉe:  Alirita la 7an de Aŭgusto, 2022 BirdLife International (2021). "Bogota Rail Rallus semiplumbeus". IUCN Red List of Threatened Species. 2021: e.T22692482A199129240. Alirita la 23an de Novembro 2022.  Tiu birdo estas tipa mezgranda ralo kun fortika korpo flanke iom ebena, mallongega vosto kaj longa beko. 

Taksonomio kaj sistematiko
La Duonplumba ralo estis por la unua fojo priskribita en 1856 fare de la usona ornitologo Philip Sclater, bazite sur specimeno sendita al li fare de la francaj kolektistoj Jules kaj Édouard Verreaux. La genra nomo Rallus ŝajne devenas el nomo por tiuj birdoj en franca (rale) aŭ germana (Ralle). La specia epiteto semiplumbeus devenas el la Latina plumbum (plumbo), sugestante ke la birdo estas iom de la koloro de plumbo.

La Duonplumba ralo havas du konatajn subspeciojn, nome la jenaj:

 R. s. semiplumbeus (Sclater, 1856)
 R. s. peruvianus (Taczanowski, 1886)

R. s. peruvianus (perua) estas konata el unusola specimeno ŝajne kolektita en Peruo; ĝi estas nun konsiderata formortinta. Kelkaj fakuloj sugestis, ke ĝi reprezentas diferencan specion.Remsen, J. V., Jr., J. I. Areta, E. Bonaccorso, S. Claramunt, A. Jaramillo, D. F. Lane, J. F. Pacheco, M. B. Robbins, F. G. Stiles, kaj K. J. Zimmer. Versio de 24a de Julio 2022. A classification of the bird species of South America. American Ornithological Society.  Alirita la 24an de Julio, 2022

La taksonomiaj rilatoj inter la specioj de Rallidae estas komplikaj kaj ne tute solvitaj, sed filogenetika analizo determinis, ke tiu specio estas unu el ok membroj kiuj formas kladon (monofiletika grupo). Ĝi estas plej proksime rilata al la Vetmorea ralo (R. wetmorei), la Longbeka ralo (R. longirostris), la Virginia ralo (R. limicola), la Eleganta ralo (R. elegans), kaj la Antarkta ralo (R. antarcticus) de amerikaj (Nearktisa kaj Neotropisq regnoj), kaj al la Lazura ralo (R. caerulescens), la Akvoralo (R. aquaticus), kaj la Hinda ralo (R. indicus) de Palearktiso kaj Afrotropiso.


Aspekto
La Duonplumba ralo estas tipa membro de la genro Rallus, kun longa kaj iomete finkurbeca beko, diketa korpo, kaj mallonga vosto. Ĝi estas 25 ĝis 30 cm longa. Ĝia beko estas obtuze ruĝeca, nuance al malhele nigra ĉe kulmino kaj pinto. Ĝiaj okulirisoj estas ruĝaj kun nigra pupilo kaj ĝiaj kruroj estas svage koralruĝaj. Ambaŭ seksoj estas similaj. Plenkreskuloj havas sepibrunajn kronon kaj nukon kaj plumbecgrizajn vizaĝon, bruston kaj ventron. Iliaj dorso, triarangaj, sekundaraj, kaj la supra flanko de la vosto estas obtuze brunaj, kun nigraj strioj sur la dorso. Iliaj primaraj flugilplumoj estas nigraj kun bruneca bordo, kaj ruĝeca makulo estas kutime evidenta sur la flugilkovriloj. La malantaŭaj partoj de siaj flankoj estas nigraj kun fajna blanka vertikala strio kaj iliaj subvostaj kovriloj estas blankaj. Estas malgranda makulo de blanko sur la gorĝo tuj sub la beko. Junuloj estas similaj al plenkreskuloj kun aldono de fulgaj pintoj sur la brustoplumoj kaj blankeca gorĝo.Taylor, B. kaj C. J. Sharpe (2020). Bogota Rail (Rallus semiplumbeus), versio 1.0. En Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, kaj E. de Juana, Eldonistoj). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA.  Alirita la 23an de Novembro, 2022

Distribuado kaj habitato
La Duonplumba ralo estas malabunda specio endemia de la departementoj Kundinamarko kaj Bojakao en Orientaj Andoj de Kolombio. Ili loĝas ĉe malsekejoj, lagetoj kaj malsekaj herbejoj en montardeklivoj kaj en páramo, je altaĵoj gane el 2000 ĝis 4100 m. La specio tipe troviĝas en densa kanejoj dominataj de plantoj Schoenoplectus californicus, sed ankaŭ inkludantaj novan vegetaĵaron kiel Juncus effusus, Polygonum punctatum, Rumex obtusifolius, Bidens laevis, Hydrocotyle ranunculoides, kaj Carex acutata. Ili ŝajne preferas herbejojn borde kun nanaj Chusquea, bambuo aŭ alia densa vegetaĵaro.

Studo pri Duonplumbaj raloj en la malsekejno La Conejera ĉe Bogoto trovis ke ili pasigis averaĝe 84% de sia tempo ene de tiu speco de vivejo. La birdoj ankaŭ estis observitaj en malsekaj herbejoj, kvankam ŝajnas ke ili ĉefe enriskiĝis en ĉi tiun pli malferman (kaj predantamikan) vivejon dum moviĝado inter pecetoj de malsekregiono. Ili estis nur foje viditaj sur flosanta vegetaĵaro.

Referencoj

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio