Nigravizaĝa porfirio

{{Taksonomio
|nomo = Nigravizaĝa porfirio
|koloro=pink
|dosiero = Australasian swamphen (Porphyrio melanotus) Tiritiri Matangi.jpg
|priskribo de dosiero = pūkeko en insulo Tiritiri Matangi, Novzelando
|regno = Animaloj Animalia
|filumo = Ĥorduloj Chordata
|klaso = Birdoj Aves
|ordo = Gruoformaj Gruiformes
|familio = Raledoj Rallidae
|genro = Porfirio Porphyrio
|genro aŭtoritato = Brisson, 1760
|specio = Nigravizaĝa porfirio 
Porphyrio melanotus
|statuso = LC
|statuso sistemo = IUCN3.1
|dunomo = Porphyrio melanotus
|dunomo aŭtoritato = Temminck, 1820
|vikispecio = Porphyrio melanotus
|komunejo = Porphyrio melanotus'
| dosiero larĝo=250px
|mapo de vivoteritorioj =
|mapo de vivoteritorioj larĝo = 250px
|priskribo de mapo de vivoteritorioj = 
}}
La Nigravizaĝa porfirio (laŭ la latinlingva scienca nomo Porphyrio melanotus, kaj ankaŭ Aŭstralazia porfirio kaj pukeko en Novzelando), estas granda birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. 

Priskribo
Ĝi estas rimarkinda and sociebla kompleksa birdo kiu troviĝas en Oceanio, orienta Indonezio (Molukoj, Aru kaj Kai-insuloj), Nov-Gvineo, Novzelando kaj Aŭstralio. Ĝi estas parto de la tre diversa ordo Gruiformes, kiu inkludas speciojn kun similaj trajtoj kiel gruoj kaj aliaj raledoj. Ene de la specio estas kvin agnoskitaj subspecioj, el kiuj P. p. melanotus estas la plej ofta kaj amplekse distribuata en Novzelando. Ili montras fenotipajn trajtojn tipajn de raloj: relative mallongaj flugiloj kaj vostoj kaj fortaj bekoj, adaptitaj al ties akvema vivostilo en malsekejoj.

La Nigravizaĝa porfirio estas distingata pro blu-purpura plumaro, rimarkinda ruĝa frunta ŝildo, kaj fortaj ruĝaj kruroj. Craig, John L. (1977). "The behaviour of the pukeko, Porphyrio porphyrio melanotus". New Zealand Journal of Zoology. 4 (4): 413–433. doi:10.1080/03014223.1977.9517966. ISSN 0301-4223.  La beko estas bazfortika kaj ruĝeca kun nigrecaj nuancoj en la mandiblo, dum la maksilo estas kunigita kun la frunta ŝildo. La okulririsoj estas ruĝaj. La blupurpura plumaro hegemonias en kolo kaj brusto, dum la supraj partoj kaj la kapo estas nigrecaj.

Ĝi ofte troviĝas en marĉoj, kaj aliaj malsekaj areoj de malaltaj areoj, kvankam ties habitato etendiĝis ĝis inkludi paŝtejojn, ŝoserandojn kaj kultivejojn, pro gravaj ŝanĝoj en la pejzaĝo de Novzelando dum la lastaj 150 jaroj. Craig, John L. (1979-12-01). "Habitat variation in the social organization of a communal gallinule, the pukeko, Porphyrio porphyrio melanotus". Behavioral Ecology and Sociobiology. 5 (4): 331–358. Bibcode:1979BEcoS...5..331C. doi:10.1007/BF00292523. ISSN 1432-0762.  Malkiel multaj aliaj birdoj de malsekejoj, ĝi estas tre oportunema kaj adaptebla, eltenante kaj naturajn kaj hom-modifitajn mediojn. Ilia dieto montras tiun adapteblon, konsistanta ĉefe de planta materialo kiel herbotigoj, burĝonoj kaj folioj, sed inkludanta ankaŭ animalajn materialojn kiel senvertebruloj kaj foje junuloj de aliaj birdospecioj. Sweeney, Aileen. P.; Cain, Kristal. E. (2022). "Opportunistic predation of non-native species by pūkeko (Porphyrio melanotus melanotus)". Notornis. 69: 130–134. 

Klasitaj kiel sociemaj raloj, tiuj birdoj ofte reproduktiĝas en sociaj grupoj anstataŭ laŭ paroj. Tiuj grupoj tipe konsistas el tri ĝis naŭ individuoj, inkludante kaj masklojn kaj inojn, kaj ĉiuj kontribuas al la teritoria defendo, nestumado kaj idozorgado. Jamieson, Ian G.; Craig, John L. (1987-01-12). "Dominance and Mating in a Communal Polygynandrous Bird: Cooperation or Indifference towards Mating Competitors?". Ethology. 75 (4): 317–327. Bibcode:1987Ethol..75..317J. doi:10.1111/j.1439-0310.1987.tb00663.x. ISSN 0179-1613.  Ili montras linian hierarkion ene de tiuj grupoj, kion plifortigas fizikaj trajtoj, kiel la grando de la frunta ŝildo, kiu utilas kiel signalo de socia dominado. Dey, Cody J.; Quinn, James S. (2014). "Individual attributes and self-organizational processes affect dominance network structure in pukeko". Behavioral Ecology. 25 (6): 1402–1408. doi:10.1093/beheco/aru138. ISSN 1465-7279. 

Subspecioj
La Nigravizaĝa porfirio havas kvin subspeciojn distribuitajn jene:P. m. melanopterus – norda kaj sudorienta Sulaveso, Molukoj, Malgrandaj Sundoj kaj Nov-Gvineo.P. m. pelewensis – Palaŭo (okcidentaj Karolinoj, okcidenta Mikronezio).P. m. melanotus – norda kaj orienta Aŭstralio, Tasmanio, insuloj Lord Howe kaj Norfolkoj, same kiel ĉe la Norda, Suda, Stewart, Kermadekoj kaj Ĉathamaj insuloj de Novzelando.P. m. bellus – plej sudokcidenta Aŭstralio.P. m. samoensis'' – Insuloj Admiralty ĝis Nov-Kaledonio, Salomonoj, Fiĝioj kaj Samoo.

Referencoj


Eksteraj ligiloj
 Pūkeko ĉe New Zealand Birds
 A History of the Birds of New Zealand. Porphyrio Melanonotus — (Swamp-Hen.), Walter Lawry Buller, 1888, London

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Faŭno de Sudorienta Azio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono