Kapelo Sankta Nikolao (Koburgo)

eta|altarejo
Kapelo Sankta Nikolao (germane: St.-Nikolaus-Kapelle) estas kirko de la prakatolikoj en Koburgo (Germanujo, Ketschendorfer Straße 30). En la kuro de la tempo ĝin utiligis kvar kristanaj konfesioj kaj la juda komunumo.   

 Konstruhistorio 
La konstruaĵo estis farita en 1442 ĉe la vojo disde Koburgo al (la nun koburga kvartalo) Ketschendorf krom leprejo en 1336 starigita. Funkcio ĝi estis do en la servo de lepruloj estante sub la patroneco de Nikolao de Mira. En 1618/19 ĝi ricevis novan tegmantan trabaron.Saskia Hilski: "Die Entwicklung der Dachtragwerke in der Stadt Coburg bis zum 30jährigen Krieg." Ĉe: Jahrbuch der Coburger Landesstiftung 60 (2016), p. 65-66 En 1649/50 estis barokiĝo per munto de nova altaro kaj ligna kasona plafono. En 1706 suprenmetiĝis firstotureto kun italstila spajro.

Kiam gastis judoj, la altaro alifariĝis en 1874 je toraujo; en 1876 pligrandiĝis la porvirina galerio kaj en 1888 estis forigitaj la predikejo kaj la sakristio. En 1910 la juda komunumo prenis la planojn de la koburga ĉefkonstruisto Max Böhme por alkonstruigi ĉe la gabla flanko (por anstataŭo de ligna antaŭhalo de 1888) eron duetaĝan kaj kvinflankan kun oblikvigitaj anguloj kaj groptegmento. La galerio etendiĝis okcidenten kaj ricevis aldonan eksteran ŝtuparon norde. Krome niĉoj estis aranĝitaj teretaĝe kaj galerie por havigi pli da sidlokoj. Tiel oni atingis la sumon de 230 sidlokoj.Hubert Fromm: Die Coburger Juden – Geschichte und Schicksal. Evangelisches Bildungswerk Coburg e.V. und Initiative Stadtmuseum Coburg e.V., dua eldono, Coburg 2001, ISBN 3-9808006-0-1, p. 330-331 Fine de la 1960-aj jaroj oni plikurtigis la flankajn galeriojn dume ja konserviĝis la orgena galerio.

Ekstere de la ĥoreja cimaturo estas dek ĉevronoj de la tegmentaro, kiujn dendrokronologio datumigis en la jarojn 1618/19. La selotegmento havas spanojn de ĉirkaŭ 7,7 metroj, altecon de 6,2 metroj, longecon de 13,3 metroj kaj inklinon de ne tute 59 gradoj. La blanke ŝmirita, masiva konstruaĵo estas longa (sen antaŭhalo) je 18 metroj kaj larĝa je 6 metroj: ĝi havas halegon kaj sesflankajn altarejon kun tri ogivarkaj fenestroj.Paul Lehfeldt kaj Georg Voß:Bau- und Kunstdenkmäler Thüringens - kvara volumo, Verlag Gustav Fischer, Jena 1907, p. 324 Ene estas i.a. okagula, baroka baptujo kaj malfrugotikajn freskojn ĥoreje (makovro en 1947). La uesta portalo havas supre de profilkadon medalonon kun girlandoj kaj abundokoroj kaj enskriba kartoĉo kun apenaŭ legeblaj hebreaj literoj tekstantaj Jen la pordo al Dio.

 Uzoj 
Post Reformacio la kapelo malkatolikiĝis. Dum la unua duono de la 17-a jarcento ĝi estis intertempe tombeja kirko kaj dum la 18-a jarcento liturgiaĵoj en ĝi tute ĉesis. En 1806 duko Ernesto la 1-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao) permesis al la katolikoj festi ene sanktajn mesojn. Post konstruo de la granda Aŭgusteno-preĝejo, la katolikoj forlasis la ĉi lokon. Inter 1873 kaj 1932 la tuto estis sinagogo. Sekvante petskribon de ĉefurbestro Franz Schwede la urbaj konsilianoj decidis en septembro 1932 ne plu longigi la lukontrakton. En marto 1933 la sinagogo fermiĝis kaj ĝis 1936 la judoj devis pagi 6000 markojn por restaŭradoj. Ĝis novembroj okazis la preĝejkunvenoj de ili en la privata domo de la predikisto Hermann Hirsch (Hohe Straße 30). Post la sinagogo je Seßlach-Autenhausen (en 1928 jam) temis pri la dua sinagogo en tuta Germanujo kies funkcio ĉesis pro nazia influo antaŭ ties potencakirko en januaro 1933.Lothar Hofmann: Denkmale Region Coburg – Neustadt – Sonneberg: Orte der Einkehr und des Gebets. Historische Sakralbauten. Ein Führer durch die Kirchen der Landkreise Coburg und Sonneberg, p. 34

Ĝis sendependaj evangeliaj kristanoj uzis la kapelon en 1945, la nedetruita kapelo restis senfunkcia. En 1961 la baptismaj kristanoj translokis siajn edifajn kunvenojn al propra, pli vasta ejo. Ekde 1962 gastas ĉi tie la prakatolikoj. Tamen posedanto de la Nikolao-ejo estas daŭre la urbo Koburgo.

 Literaturo 
 Hubert Fromm: Die Coburger Juden – Geschichte und Schicksal. Evangelisches Bildungswerk Coburg e.V. und Initiative Stadtmuseum Coburg e.V., dua eldono, Coburg 2001, ISBN 3-9808006-0-1
 Lothar Hofmann: Denkmale Region Coburg – Neustadt – Sonneberg: Orte der Einkehr und des Gebets. Historische Sakralbauten. Ein Führer durch die Kirchen der Landkreise Coburg und Sonneberg. Verlag Gerätemuseum des Coburger Landes, Ahorn 2007, ISBN 3-930531-04-6
 Peter Morsbach, Otto Titz: Stadt Coburg. Ensembles-Baudenkmäler-Archäologische Denkmäler. Denkmäler in Bayern. Band IV.48. Karl M. Lipp Verlag, München 2006, ISBN 3-87490-590-X

 Eksteraj ligiloj 

 hejmpaĝo de la prakatolikoj koburgaj 
 historio de la koburga sinagogo

 Notoj 

Kategorio:Konstruaĵoj en Coburg
Kategorio:Pereintaj sinagogoj
Koburgo
Coburg