Piero Vettori la Juna

Piero Vettori estis itala humanisto, helenisto, latinisto, klasika filologo kaj la plej grava itala erudiciulo de la 16-a jarcento, ĉefe konata pro siaj eldonoj de klasikaj aŭtoroj kaj multfakaj verkoj. Vettori estis bonega profesoro kaj prizorgis la eldonojn de multaj verkistoj kaj latinaj kaj grekaj. Interalie, li verkis oratoraĵojn, epitolojn, kaj latinajn poemojn. Li iĝis la plej granda reprezentanto de la humanismo de la 16-a jarcento.

eta|maldekstre|250px|"Ĉiuj verkoj pluvivantaj de Cicerono", eldonita de Petrus Victorius, en 1724.
Biografio
En sia junaĝo li partoprenis la politikajn okazaĵojn de sia grandurbo, montrante alligitecon al respublikaj institucioj kiuj ne devis esti tre akceptebla por la triumfantaj Mediĉoj. Fakte, en 1530 li retiriĝis dum du jaroj, for de la tumulto de la urbo, al sia vilao en Sankta Casciano. Reenirinte en la grandurbon, en 1538 li ricevis la pozicion de publika leganto ĉe la Ateliero de Kozimo, pozicio kiun li tenis ĝis lastatempaj jaroj, apogita per eksterordinara favoro de la civitanoj kaj grandega sindonemo de la studentaro. Fakte, liaj plej diligentaj zorgoj kaj liaj plej intimaj kontentigoj estis lia publika kaj privata instruado kaj lia filologia verkemo. Lia literatura agado tiam disvolviĝis ankaŭ en centoj da leteroj, kaj latinaj kaj vulgaraj, per kiuj li korespondis kun la plej gloraj viroj en Italio kaj Eŭropo. En la aŭtuno de 1583, la grandduko sendevigis lin de la publika legado.

Vettori okupas rimarkindan lokon ne nur inter tiuj edukistoj, kiuj enigis noblan pasion en sian ĉiutagan instruadon, sed ankaŭ inter la fakuloj, kiuj kolektis el la malkresko de la humanismo tio, kion tiu movado esprimis per spirita substanco kaj matureco de penso. En ĝi okazas la kompleta asimilado de la latina humanisma kulturo al helenismo. Al li, kiel klerulo, ni ŝuldas eldonojn kaj komentariojn pri Cicerono, Terentio, Salustio, Aristotelo, Platono, Esĥilo, Eŭripido, Ksenofono kaj pluraj aliaj grekaj kaj latinaj; inter liaj skribaĵoj de ne-filologia naturo inkludas preĝoj, epistoloj, poemoj en la latina, kaj mallongan disertaĵon en la popollingvo pri la kultivado de olivarboj. Fine, oni devas memori, ke Vettori ankaŭ estis sagaca lernanto de la popollingvo kaj bonega juĝisto de verkistoj en tiu lingvo.Enciclopedia Italiana (1937)

Malgraŭ ke li antaŭe estis kritikisto de Mediĉaj-regado super Florenco, en 1538 duko Kozimo la 1-a de' Mediĉo ofertis al li pozicion kiel profesoro pri la greka kaj la latina en la Studio Fiorentino, kie li instruis ĝis 1583.

Verkaro

 Castigationibus, 1540
 Posteriores castigationes in epistolas familiares, 1541
 De re rustica libri, 1543
 Klēmentos Alexandreōs ta heuriskomena, 1550
 Explicationes suarum in Ciceronem castigationum, 1552
 Petri Victorii variarum lectionum, 1553
 De optimo statu reipublicae, 1556
 Commentarii, in primum librum Aristotelis de arte poetarum, 1560
 Joannis Casae Latina monimenta, quorum partim versibus, partim soluta oratione scripta sunt, 1564
 Poemata omnia, 1568
 Trattato di Piero Vettori delle lodi et della coltiuatione de gl'vliui, 1569
 Ethikon Nikomacheion, 1577
 Politicorum, Aristotelo, Denys Lambin, Pietro Vettori, Theodor Zwinger, 1582
 Aristotelis Ethicorvm, Sive De Moribvs, Ad Nikomachvm Libri Decem, 1584
 Ἀριστοτέλους τὰ εὑρισκόμενα: Aristotelous Physikes akroaseos bibloi, 1596
 Petri Victorii Variarum et antiquarum lectionum, 1609
 Varronis Opera Omnia quae extant, 1619
 Oratio Petri Victorii habita Florentiae in funere Philippi, 1621
 Epistolarum libri XVI. ad familiares, 1693
 Opera quae supersunt, 1724
 Comoediae, ("Komediaĵoj de Publius Terentius Afer), 1724
 De finibus bonorum & malorum libri quinque, 1728
 De Natura Deorum Libri Tres, ("Pri la naturo de Dio"), 1733
 Porfuriou filosofou Peri apochēs empsuchōn biblia tessara,  Giovanni Bernardino Feliciano, Johann Jakob Reiske, 1767
 Curae tertiae in Ciceronis epistolas ad familiares, 1840
 Lettere di Piero Vettori, 1870

Vidu ankaŭ

 Esĥilo (525 a. K. - 456 a. K.)
 Eŭripido (486 a. K. - 406 a. K.)
 Salustio (86 a. K. - 35 a. K.)
 Porfirio (233-305)
 Giovanni della Casa (1503-1556)
 Adrianus Turnebus (1512-1565)
 Henri Estienne la Juna (1528-1598)
 Francesco Robortello (1516-1567) itala humanisto
 Kozimo la 1-a de Mediĉo (1519-1574)
 Johannes Sambucus (1531-1584)
 Gian Vincenzo Pinelli (1535-1601)
 Carlo Dati (1619-1676)
 Johann Jakob Reiske (1716-1774) germana kuracisto kaj erudiciulo

 Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj la 7-an de marto
Kategorio:Naskiĝintoj en 1499
Kategorio:Mortintoj la 8-an de decembro
Kategorio:Mortintoj en 1585
Kategorio:Naskiĝintoj en la 15-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento

Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Italaj humanistoj
Kategorio:Italaj helenistoj
Kategorio:Italaj latinistoj
Kategorio:Italaj filologoj