Johannes Sambucus

Johano Sambuko aŭ János Zsámboky estis hungara humanisto, helenisto, filologo kaj historiisto kaj privata kuracisto de la Imperiestro Maksimiliano la 2-a, kiu publikigis sennombrajn gravajn verkojn. Liaj mapoj de Hungario, Transilvanio kaj Ilirio estis uzitaj de Abraham Ortelius kaj lia libro pri emblemoj en kvin eldonoj estis tradukitaj en la francan kaj la nederlandan. Sambucus ankaŭ estis poeto kaj fervora kolektanto, amasigante grandan nombron da moneroj kaj artaĵoj dum sia vivdaŭro.Crouch Rare Books Li ankaŭ aktivis kiel bibliotekisto de la Viena Kortego, notinda figuro de la hungara humanismo, kolektanto de kodeksoj latinaj kaj grekaj en rilato kun la itala medio (li estis amiko de Fulvio Orsini, Piero Vettori (1499-1585) kaj aliaj beletristoj)
Biografio
eta|maldekstre|400px|Mapo de Hungario fare de Johannes Sambucus, 1578.

Johannes Sambucus naskita en junio aŭ julio 1531 en Tyrnau (Trnava, Nagyszombat), hodiaŭ situanta en Respubliko Slovakio , kaj mortinta la 13-an de junio 1584 en Vieno, estas kuracisto, filologo, humanisto, historiisto, poeto, kolektanto de hungaraj artaĵoj kaj mecenato. Ni trovas ankaŭ lian nomon literumitan: Johann Sambucus, Joannes Sambucus, Joannes Bochius, Ioes Sabucus, Sambuci, Zsámboki, Iehan Sambucus, Ján Sambucus, Jean Sambucus, Johannes Pannonicus Sambucus.

Ekde 1542, li komencis studi filologion en Vieno, poste en Lepsiko, Wittenberg, Ingolstadt, Strasburgo kaj Sorbono. Li studis antikvajn lingvojn, juron, historion kaj filozofion. Li estis precipe influita per la tekstoj de Platono. En 1551 li iĝis majstro de filozofio ĉe la Universitato de Sorbono. Ekde 1558 ĝis 1564 liaj vojaĝoj venigis lin al Venecio, Padovo, Ĝenovo, Napolo, Milano, Gento kaj Antverpeno. En la Universitato de Padovo, li komencis studi medicinon, akiris sian licencon en 1555 kaj establis sin kiel doktoro en Vieno, kiu tiam estis centro de scienca kaj kultura vivo en Hungario.

Estis dum sia itala vojaĝo ke Sambucus malkovris ĝenron kiu furoris tiutempe, la libron pri emblemoj. Por tiu latina poeto enamiĝinta pri antikveco, tio estis la ideala formo por esprimi sian poezian kaj artan talenton. En 1564 aperis la unua eldono de lia "Emblemata", tuj sekvita de kvin reeldonoj kiuj gajnis al li internacian reputacion kiel mastro de la ĝenro. Li estis la unua hungara verkisto, kies verkoj estas tradukitaj en la francan kaj la anglan.

Per dekretoj el la 6-a de januaro 1565 kaj 24-a de aprilo 1566 li iĝis reĝa historiisto de la hungara kortego kun jarpago de 100 florenoj. En la 27-a de januaro 1567, li ricevis la titolon kiel kuracisto de la kortego aŭ "medicus aulicus titularis". en la 4-a de aŭgusto 1567 li edziĝis al Krisztina Egrer, filino de Kálmán Egrer, civitano de Nagyszombat. Lia patro mortis en la 14-a de aŭgusto 1565.
Verkaro

 Epitome rerum Hungarorum, 1489, 1579
 Rerum Hungaricarum Decades, 1497
 Poetica ad Dionysium Lambinum, 1539
 Oratio quod oratores ante poetas a pueris cognoscendi sint, 1551
 Effigies Romanorum Principum, Johannes Huttichius, 1551
 Epistolarum conscribendarum methodus, Bazelo, 1552
 Δεμεγοριαι ("Interparoladoj"), Johano Oporino, 1552
 Poemata, ("Poemaro"), dediĉita al unu el siaj lernantoj György Bona, nevo de la ĉefepiskopo Miklós Oláh de Esztergom (1493-1568), kaj Miklós Istvánffy (1538-1615), 1555
 De Imitatione Ciceroniana, Parizo, 1561
 Ars Poetica Horatii, Horacio, 1562Orvostörténeti Publikációk
 C. Iulius Caesar sive Historiae imperatorum Caesarumque Romanorum, Hubertus Goltzius, Adolf Van Meetkercke, 1563
 Emblemata, cum aliquot nummis antiqui operis, 1564
 Laertii Diogenis De vita et moribus philosophorum libri X, 1566
 Sententiae et regulae vitae ex Gregorii Nazanzeni scriptis collectae, Gregorio de Nazianco, 1568
 Iani Pannonii Episcopi Quinque-Eccles Illius Antiquis vatibus comparandi, 1569
 Icones veterum aliquot ac recentium Medicorum Philosophorumque, (Christophe Plantin - Antverpeno, 1574)
 Legatio Imp. Cæsaris Manvelis Comneni, 1578
 Corpus Iuris Hungarici, 1581
 C. Julii Caesaris quae exstant ex nupera viri docti accur. recognitione, 1616

Vidu ankaŭ

 Libanio (314-393)
 Gualtherus Burlaeus|Walter Burley (1275-1345) angla filozofo kaj komentisto pri Aristotelo
 János Hunyadi (1405-1456)
 János Vitéz (1408-1472)
 Pietro Ranzano (1428-1492) itala episkopo, historiisto kaj humanisto
 Janus Pannonius (1434-1472)
 Jean Grolier de Servières (1489-1565) franca bibliofilo
 Johannes Huttichius (1490-1544) germana humanisto kaj historiisto
 Petrus Apianus (1495-1552)
 Johannes Honterus (1498-1549)
 Piero Vettori (1499-1585) itala verkisto, filologo kaj humanisto
 Johano Aŭrato (1508-1588)
 Hadriano Junio (1511-1575)
 Paulus Manutius (1512-1574) itala humanisto
 Adrianus Turnebus (1512-1565)
 Petrus Ramus (1515-1572)
 Francesco Robortello (1516-1567)
 Christoffel Plantijn (1520-1589)
 Dyonisius Lambinus (1520-1572) franca klasika erudiciulo
 Lazarus von Schwendi (1522-1583) germana komandanto de la Armeo de la Romia Imperio
 Charles de l'Écluse (1525-1609)
 Carolus Clusius (1525-1609)
 Petrus Lotichius Secundus (1528-1560) itala erudiciulo kaj neolatina poeto
 Adolphus Mekerchus (1528-1591) flandra diplomato kaj humanisto
 Henri Estienne la Juna (1528-1598)
 Theodor Zwinger (1533-1588)
 Philippus Appianus (14.09.1531-15.11.1589) germana matematikistoA New and General Biographical Dictionary
 Henriko la 1-a de Mesmes (1532-1596) franca kavaliero de la Ordeno de la Reĝo, kanceliero de la Regno de Navaro kaj ambasadoro
 Hugo Blotius (1534-1608) nederlanda erudiciulo kaj bibliotekisto
 Jacques Grévin (1539-1570) franca dramverkisto

 Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj la 25-an de julio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1531
Kategorio:Mortintoj 13-an de julio
Kategorio:Mortintoj en 1584
Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento

Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj humanistoj
Kategorio:Hungaraj helenistoj
Kategorio:Hungaraj filologoj
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj