Catone Sacco

Catone Sacco estis itala humanisto, beletristo, vikario kaj juristo el la 15-a jarcento. Lia patro nomiĝis Ruĝero kaj apartenis al la Konsilio de la Dekdu inter 1378 kaj 1394. Lia patro mortis en novembro 1418. Lia patrino Agnesina Fiamberti, havis, krom Catone, ankaŭ aliaj infanoj Azzone, Lantermo, Isolino e Roscino.
Biografio
eta|maldekstre|300px|"Lectura Codicis", manuskripto de Catone Sacco, 1455.

Sacco diplomiĝis ĉe la Studium Generale de Pavio, akirinte, preskaŭ certe en la sama universitato, sian doktorecon pri civila juro antaŭ novembro 1418, kiam li estis rekrutita en la kolegio de urbaj juristoj. Eble post kelkaj jaroj da instruado pri negravaj katedroj, ekde la jaro 1417-18 lia instruado en la Pavia Studio estas senĉese atestita en la listoj de profesoroj kaj salajroj, kun progresiva kresko de salajro.

En 1418-19 li pasis de la eksterordinara legado "Digesti Veteris" al la "Volumen" kaj, en la sekva jaro, al la "extraordinaria ordinariorum" de civila juro. Li forlasis la instruadon inter 1422 kaj 1424, eble pro la disvastiĝo de la pesto en Lombardio, por preni la rolon de vikario de la urbestro de Verono, certe revenante al Pavio en 1425, komisiita de la eksterordinara katedro pri civila juro.

En la sekvaj jaroj, la kreskanta famo de lia instruado alportis al li ofertojn de aliaj universitatoj, inkluzive de tiuj de Bolonjo, Padovo, Peruĝo kaj Sieno: ĉi-lasta, por la translokigo de la juristo, implikis ankaŭ Francesco Filelfo kaj la milanajn literaturajn rondojn, sed li renkontis la firman opozicion de la Duka Konsilio de Milano.

Tiuj ĉi interesoj, kiuj ŝajne ne kaŭzis ajnan ŝanĝon en la universitata loko de Sacco, certe favoris lian pliiĝon, en 1439-40, al la ordinara legado de civila juro kun la plej alta salajro de la Studium, salajrosupereco formaligita fare de Filippo Maria Visconti, kiun la juristo malsukcese petis al sia posteulo Francesco Sforza por rekonfirmado. Li tenis la ordinaran katedron de civila juro ĝis januaro 1463, kelkajn monatojn antaŭ sia morto.

En sia scienca produktado, konata ekde la fino de la 1420-aj jaroj, li farizu uzon de ilaro de la tradiciaj literaturaj ĝenroj, verkinte kelkajn legojn pri la Kodekso, la Digesto, la Infortiatum, same kiel diversaj raportoj ("Super secunda Infortiati"), "De legatis primo", "De legatis secundo") kaj "repetitiones" al la Digesto. En 1437 li verkis mallongan "Tractatus de praescriptionibus" kaj, en nespecifita jaro, "Artificialis memoriae ars", presitan ĉirkaŭ 1480 en Milano fare de Simone Magnago.

Lia "Tractatus de ultimas voluntatibus" estis reproduktits en la luksa kodekso de Parizo, Bibliothèque nationale, nomita Sforzeide, prilumita en la Pavia metiejo de Iacopo da San Pietro: en 1458 la verkinto ofertis ĝin al Francesco Sforza, kiu havis ĝin metita en la bibliotekon de la kastelo de Pavio.

Catone mortis en 1463 kaj estis entombigita en Pavio en kapelo de la preĝejo de Sankta Maria del Carmine ; post 1786 lia tomboŝtono estis transigita al la portikoj de la Universitato-ĉefsidejo. Laŭ sia volo, lia hejmo (Casa Sacco) estis transformita en kolegion por la malriĉaj ultramontanaj studentoj kiuj frekventis la universitaton.

Verkaro
 Digestum Vetus, 1429
 Originum libri, 1435
 Tractatus de praescriptionibus, 1437
 Tractatus de praescriptionibus, 1437
 Super prima parte codicis, 1455
 Tractatus de ultimis voluntatibus, pars I et II, Francisco Sfortia dicatus, [dediĉita al Francesco Sforza, 1458
 Lectura super quibusdam titulis lib. VI Codicis, 1458
 Artificialis memoriae ars, Simone Magnago, 1480

Vidu ankaŭ

 Egidio Romano (1242-1316)
 Baldo degli Ubaldi (1327-1400) itala juristo
 Pietro Besozzi (1367-1443) itala juristo
 Guarino Veronese  (1374-1460)
 Bernardino da Siena (1380-1444)
 Giovanni da Capistrano (1386-1456)
 Giacomo dal Pozzo (1390-1464)
 Francesco Barbaro (1390-1454)
 Giacomo dal Pozzo (1390-1464)
 Flavio Biondo (1392-1463)
 Filippo Maria Visconti (1392-1447)
 Antonio Beccadelli (1394-1471)
 Iacopo da San Cassiano (1395-1454) itala humanisto kaj matematikisto
 Antonio da Rho (1398-1450)
 Francesco Filelfo (1398-1481)
 Pier Candido Decembrio (1399-1477)
 Giovanni Marrasio (1400-1452) itala poeto
 Francesco Sforza (1401-1466)
 Lorenzo Valla (1405-1457)
 Maffeo Vegio (1407-1458)
 Filippo Franchi (1420-1471) itala juristo
 Giovanni Francesco Balbo (1480-1543) itala juristo
 Robert Fludd (1574-1637) angla kuracisto
 Johann Georg Krünitz (1728-1796) germana enciklopediisto, leksikografo, naturalisto kaj kuracisto.

 Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1394
Kategorio:Mortintoj en 1463
Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 15-a jarcento
Kategorio:Mortintoj la 29-an de aprilo

Kategorio:Latinlingvaj verkistoj