Carl Schurz

Karl SCHURZ (naskiĝinta la  en Erftstadt-Liblar, mortinta la  en Novjorko) estis germana kaj usona juristo kaj politikisto.

Vivo
Studinte de 1847 ĉe Bonna universitato klasikan filologion kaj historion li aniĝis al cirkloj de Gottfried Kinkel. En printempo 1849 Schurz partoprenis la sturmprenon de la arsenalo de Siegburg antaŭ ol fuĝi al la ribeluloj de Badeno. Arestite en Rastatt li fuĝis al Svislando ironte kaŝe al Berlino en somero 1850 por liberigi Kinkel el la karcero de Spandau. Sekve li transloĝiĝis al Usono, unue al Filadelfio, de 1855 al Watertown (Viskonsino).

En Usono li aniĝis al ekflorinta Respublika Partio kies venkon dum la batolado de 1860 li helpegis. Pro tio Abraham Lincoln nomumis lin ambasadoro en Hispanujo: ĉi landon Schurz tamen jam komence de 1862 forlasis por eksoldati ĉe Unia armeo. Ĉeestis li batalojn i.a. apud Bull-Run, Chancellorsville kaj Gettysburg. Sub la komando de Joseph Hooker batalis Schurz en la Tenesiaj Taĉmentoj; ĝis militofino Schurz eĉ mem komandis divizion. Post fino de la Usona Enlanda Milito fondis li la gazeton »Detroit Post«. En 1867 li ekloĝis en Sankta Luiso kiel kompaniano kaj redaktoro de »Westliĉe Post«. 

Elektis lin en 1868 la misurianoj senatoro: Schurz apartenis al la frakcio de la neradikaj republikanoj atakante korupcion sub prezidanto Ulysses S. Grant. Provis li en 1875 fondi - el modestaj aloj de la demokratoj kaj la republikanoj - novan partion »Mugwumps« kio fiaskis ankoraŭ antaŭ la prezidanta baloto de 1876.

Estante ministro pri internaj aferoj en kabineto de Rutherford B. Hayes inter 1877 kaj 1881 li evidentiĝis politikisto diligenta, laborema kaj sincera. Kiel gvidanto de la germanlingvaj usonanoj li favoretis Reforman Partion sen iam malfideliĝi kontraŭ la respublika kampo.

Verkis li i.a.: »Speeches of Carl Schurz« (Filadelfio 1865), »Life of Henry Clay« (Boston 1887),  »Abraham Lincoln« (Boston 1892). Postmorte aperis liaj rememoroj en germana lingvo »Lebenserinnerungen, bis zum Jahre 1852« (Berlino 1906).

Fonto
"Schurz, Karl" - ĉe: Meyers Großes Konversations-Lexikon, volumo 18. Leipzig 1909, p. 83 
Eksteraj ligiloj

Vikifontaro
ligiloj ĉe DDB
biografio ĉe la paĝaro de Carl-Schurz-domo en Freiburg (iama Amerika Domo)

kategorio:Elmigrintoj
kategorio:Germanaj advokatoj
kategorio:Framasonoj
kategorio:Ministroj pri internaj aferoj 
kategorio:Naskiĝintoj en 1829
kategorio:Mortintoj en 1906
kategorio:Redaktoroj
kategorio:Usonaj politikistoj
kategorio:Liberaluloj