Ceyx

Ceyx estas genro de malnovmondaj birdoj el familio alcededoj kaj subfamilio riveralcionoj. Ĝia arealo inkludas teritoriojn de Sudeosta Azio ĝis la Salomonoj, kun certaj specioj endemiaj nur en kelkaj malgrandaj insuloj.

 Priskribo 
Laŭ nuna sistematiko Ceyx estas la plej speciriĉa genro de riveralcionoj. Plejparto de la birdoj en tiu ĉi genro estas relative malgrandaj, kutime nomataj nanalcionoj. Kompare kun parenca genro Alcedo, kies anoj emas kapti fiŝojn kaj akvajn senvertebrulojn en rojoj kaj riveroj, birdoj el Ceyx estas pli teraj kaj ne nepre ĉasas en akvo.
Krome, kolorigoj de plumaro en Ceyx estas pli varia ol en Alcedo, interalie ne ĉiuj birdoj el Ceyx havas koloron blua.

 Taksonomio 
La genron formale enkondukis franca naturalisto Bernard Germain de Lacépède en jaro 1799. La nomo estas tradicia latinigo de greka nomo Kejkso (Κήϋξ) el mito pri Alkiona kaj Kejkso — du geamantoj, kiuj kolerigis Zeŭson kaj estis transformitaj je akvobirdoj, laŭ certaj fontoj ĝuste je alcionoj. Nuntempe oni plej ofte prononcas la genronomon Ceyx kiel [sijks] (IFA: []) kaj ne [kejks] pro influo de la latina. La tipa specio de la genro estas nigradorsa nanalciono (Ceyx erithaca).

En 2007 publikiĝis molekulfilogenetika esploro pri riveralcionoj, kiu montris, ke tiama disigo de la subfamilio je genroj ne formis monofiletikajn grupojn. 
Ekde tiam, oni faris grandan rearanĝon de klasado de riveralcionoj, interalie malgranda alciono, lazura alciono, Bismarka alciono, indigobrusta alciono, kaj norda kaj suda arĝentaj alcionoj estis movigitaj el Alcedo al Ceyx.  
Laŭ nuna sistematiko preskaŭ ĉiuj birdoj en genro Ceyx havas nur tri fingrojn en ĉiu piedo anstataŭ kutimaj por birdoj kvar. La sola escepto estas la Sulavesa nanalciono (Ceyx fallax), kiu konservas rudimentan kvaran fingron. Pro tio ĉi iam oni nomas la genron Ceyx trifingraj alcionoj.

Varia nanalciono (Ceyx lepidus) antaŭe estis konsiderata komuna specio por ĉiuj alcionoj de Molukoj kun 15 agnoskitaj subspecioj, sed genetika esploro de 2013 montris, ke plimulto de tiuj subspecioj, pro sia izolita pozicio sur malgrandaj insuloj kaj manko de kontakto kun aliaj subspecioj, jam sufiĉe genetike disiĝis por esti konsiderataj apartaj specioj. 12 el 15 subspecioj de varia nanalciono estis ekde tiam promociitaj al statuso de specioj, kaj la varian nanalcionon mem oni nun rekomendas nomi Moluka nanalciono.

En certas sistematikoj oni unuigas genron Ceyx kun Afrika genro Ispidina.

 Specioj 
Laŭ nuna sistematiko la genro enhavas 23 speciojn:

 Bildo  Scienca nomo  Kutima nomo  Distribuo120pxCeyx erithacaNigradorsa nanalciono Hindia subkontinento kaj Sudeosta Azio120pxCeyx rufidorsa Rufdorsa nanalciono Malaja duoninsulo kaj Indonezio120pxCeyx melanurus Nigravosta nanalciono Filipinoj120pxCeyx fallax Sulavesa nanalciono Sulaveso120pxCeyx sangirensis Sangihea nanalciono Sangihe-insuloj (Indonezio)120pxCeyx lepidus Varia nanalciono aŭ Moluka nanalciono Molukoj120pxCeyx margarethae Duforma nanalciono centraj kaj sudaj Filipinoj120pxCeyx wallaciiSula-insula nanalciono  Sula-insuloj (Indonezio)120pxCeyx cajeli Burua nanalciono Buruo (Indonezio)120pxCeyx solitarius Papua nanalciono Novgvineo, Aru-insuloj, D'Entrecasteaux kaj apudaj insulojCeyx dispar Manus-insula nanalciono Insuloj Admiralitato Ceyx mulcatus Novirlanda nanalciono Novirlando, Novhanovro kaj Lihir-insuloj (Papuo-Novgvineo)Ceyx sacerdotis Novbritia nanalciono Novbritio kaj Umboi-insulo (Papuo-Novgvineo)120pxCeyx meeki Nordsalomona nanalciono uestaj kaj centraj SalomonojCeyx collectoris Novĝorĝia nanalciono centraj SalomonojCeyx nigromaxilla Gvadalkanala nanalciono Gvadalkanalo kaj Malaita (Salomonoj)120pxCeyx gentianus Makira-insula nanalciono Makira-insulo (Salomonoj)120pxCeyx cyanopectus Indigobrusta alciono Filipinoj120px Ceyx argentatus Suda arĝenta alciono Mindanao kaj Basilano (Filipinoj)120pxCeyx flumenicola Norda arĝenta alciono Bisajoj (Filipinoj)120pxCeyx azureus Lazura alciono norda kaj uesta Aŭstralio, Tasmanio, Novgvineo kaj apudaj insuloj ĝis Nordaj Malukoj120pxCeyx websteri Bismarka alciono  Papuo-Novgvineo120pxCeyx pusillus Malgranda alciono  norda Aŭstralio, Papuo-Novgvineo, Indonezio, kaj Salomonoj

 Referencoj 

Kategorio:Alcededoj
Kategorio:Koracioformaj