Pirangoj

Pirangoj (Piranga) estas genro de malgrandaj brilkoloraj kantobirdoj. Dum longa tempo oni apartenigis ĝin al familio Traŭpedoj (tiel nomataj tanagroj), kaj ĝis nun oni iam nomas ĉiun specion de pirangoj tanagro. Nun, tamen, pro multaj genetikaj kaj molekulaj indicoj oni konsideras ĝin parto de Kardinaledoj. Pirangoj efektive similas al tanagroj je morfologio kaj ekologio, sed kolorigo de plumaro de iĉoj sugestas ilian veran parencecon: pirangoj havas ruĝan, oranĝan aŭ flavan koloron sur plejparto de plumaro, krom vosto, dorso kaj flugiloj, kio indikas altan enhavon de lipofuscino. Tio ĉi estas nekutima por traŭpedoj, kiuj nur iam havas lipofuscinan kolorigon sur ventro, sed tre normala por kardinaledoj.

La genra nomo Piranga venas de tupia vorto tijepiranga, kiun indiĝenuloj uzis ĝenerale por nekonata malgranda birdo. 
Ĝi estas neniel etimologie konekta kun nomo de komunumo Piranga en subŝtato Minas Gerais de Brazilo.

Samkiel ĉiuj kardinaledoj, pirangoj estas endemiaj en Nova Mondo, plejparte en Norda kaj Centra Ameriko. Ili preferas vivi en altaj arbokronoj kaj malfacile videblas, malgraŭ sia brila plumaro. Plejparto de ilia dieto konsistas je insektoj, kiujn ili prenas de arbofolioj aŭ kaptas en flugo. Kelkaj specioj de la genro estas migraj, ili reproduktiĝas en Norda Ameriko kaj vintrumas en tropikoj.

Taksonomio kaj specioj
La genron Piranga enkondukis kaj priskribis franca ornitologo Louis Pierre Vieillot en 1808. La tipa specio estas somera pirango (Piranga rubra). For a discussion of the publication date see: 

 Bildo  Scienca nomo  Kutima nomo  Distribuo120px  P. bidentata  Flama pirango Centra Ameriko de Meksiko ĝis norda Panamo120px   P. erythrocephala  Ruĝkapa pirangoMeksiko120px  P. hepatica  Hepata pirango De sud-eosta Usono ĝis Urugvajo kaj norda Argentino120px  P. leucoptera  Blankflugila pirango Belizo, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Salvadoro, Gvatemalo, Gujano, Honduraso, Meksiko, Nikaragvo, Panamo, Peruo, kaj Venezuelo120px  P. flava  Ruĝa pirango eosta Sudameriko120px  P. ludoviciana  Okcidenta pirango Uesta Nordameriko de sud-eosta Alasko ĝis norda Baja California, kun individuaj specianoj troveblaj eosten ĝis Novmeksiko, Koloradio, Nebrasko, Suda Dakoto kaj sudaj Nordokcidentaj Teritorioj de Kanado120px  P. lutea  Dentbeka pirango nord-uesta Sudameriko120px  P. olivacea  Skarlata pirangoEosta Usono, vintre migras al la Centra kaj nordaj partoj de Suda Ameriko120px  P. roseogularis  Rozgorĝa pirangoBelizo, Gvatemalo, kaj Meksiko120px  P. rubra  Somera pirangoSuda Usono norden ĝis Iovao, vintre migras al Meksiko, Centra Ameriko kaj nordaj partoj de Sudameriko120px  P. rubriceps  Kapuĉa pirango Kolombio, Ekvadoro, kaj Peruo

 Referencoj 

Kategorio:Paseroformaj