Ivan Ivanji

Ivan IVANJI (cirile: Иван Ивањи; naskiĝinta la  en  Zrenjanin, mortinta la  en Vajmaro"Buchenwald-Überlebender Ivan Ivanji in Weimar gestorben". - Ĉe: mdr.de, 10.5.2024) estis jugoslavia kaj serba verkisto, tradukisto, diplomato kaj ĵurnalisto. 

 Vivo 
Estante filo de kuracistoj kaj sekularaj judoj li ellernis ekde la junaĝo la lingvojn serban, hungaran kaj germanan. En 1944 li estis deportita al Aŭŝvico, de tie al Buchenwald. Li punlaboris en la filiaj internigejoj de Niederorschel kaj Langenstein. Tie li amikiĝis kun la verkisto Hans Günther Adler kiu kun Ivanji kaj aliaj sukcese savis sin de marŝo de morto. Okaze de inaŭguro de daŭra ekspozicio je Niederorschel en la 26.1.2002, Ivanji faris paroladon kaj recitis poemon de Adler, Spur deiner selbst. Ĉeestis tiam ankaŭ la franca postvivanto Bertrand Herz kaj Dov Goldstein el Israelo. Ili i.a. kun lernantoj de la gimnazio de Worbis poste konversaciis. 

Studis Invanji ĉe la universitato de Beogrado arĥitekturon kaj germanistikon. Li deĵoris i.a. kiel instruisto, teatrointendanto, tradukisto por Josip Broz Tito. Inter 1974 kaj 1978 Ivanji estis jugoslavia kulturataŝeo en Bonno kaj inter 1982 kaj 1988 ĝeneralsekretario de la Jugoslavia Verkista Ligo. Konataj estis antaŭ ĉio liaj romanoj; tamen li ankaŭ verkis pri aktualaj temoj por germanlingvaj periodaĵoj, i.a. por Der Spiegel kaj Rheinischer Merkur. Aŭtobiografiajn aferojn oni lernis el la (originale germanlingva) romano Mein schönes Leben in der Hölle. Pri la tempo en la servado por la jugoslavia diktatoro li rakontis en la rememoroj Titov prevodilac. 

Li verkis en la lingvoj serba kaj germana. Li tradukis kelkajn romanojn, i.a. de Danilo Kiš en la germanan kaj inverse germanlingvajn kaj hungarajn verkistojn en la serban. Li vivis en Vieno kaj Belgrado.

En 2017 li subskribis kun aliaj la Deklaracion pri komuna lingvo de kroatoj, serboj, bosnianoj kaj montenegranoj.Denis Derk: "Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca". Ĉe: vecernji.hr

Lia filo Andrej Ivanji ĵurnalistas i.a. por la germanlingvaj gazetoj die tageszeitung, Der Standard kaj la serba Vreme.

Honoroj
En la 26.1.2019 la turingia ministroprezidanto Bodo Ramelow donis al li Belgrade meritordenon de la Liberŝtato Turingio.Doris Akrap: "Geburtstagsfeier von Ivan Ivanji: Erzählen gegen den Tod". - Che: TAZ, 9.2.2019
La urbo Vajmaro deklaris lin en la 11.4.2020 honora civitano.Michael Baar: "Éva Pusztai und Ivan Ivanji sind nun Weimarer Ehrenbürger". - Ĉe: TA, 13.4.2020

 Verkoj (elekto) 
Čoveka nisu ubili (romano), Beograd, „Prosveta“, 1954.
Kengur, helikopter i drugi (fabeloj), Beograd, „Mlado pokolenje“, 1964.
Dioklecijan (romano), Beograd, „Prosveta“, 1973.
Nemačke teme (eseoj), Beograd, „Nolit“, 1975.
Ajkula sa nežnim srcem i druge bajke, Beograd, „Nolit“, 1984
Konstantin (romano), Beograd, „Narodna knjiga“. 1988. ISBN 86-331-0040-1. 
Preskakanje senke (romano), Beograd, „Nolit“. 1989. ISBN 86-19-01711-X. 
Druga strana večnosti: priče o smrti, Beograd, „Prosveta“. 1989. ISBN 86-07-01039-5. 
Barbarosin Jevrejin u Srbiji (romano), Beograd, „Stubovi kulture“, 1998.
Guvernanta (romano), Beograd, „Stubovi kulture“. 2002. ISBN 86-7979-021-4. 
Balerina i rat (romano), Beograd, „Stubovi kulture“. 2003. ISBN 86-7979-063-X. 
Poruka u boci (rakontoj), Beograd, „Stubovi kulture“. 2005. ISBN 86-7979-112-1. 
Staljinova sablja (romano), Beograd, „Stubovi kulture“. 2008. ISBN 978-86-7979-227-3. 
Julijan (romano), Beograd, „Stubovi kulture“. 2008. ISBN 978-86-7979-249-5. 
Aveti iz jednog malog grada, Zrenjanin, Gradska narodna biblioteka „Žarko Zrenjanin“, 2009, ISBN 978-86-7284-115-2. 
Titov prevodilac, Beograd, „Laguna“. 2014. ISBN 978-86-521-1501-3. 
Milijarder (romano), Beograd, „Laguna“. 2014. ISBN 978-86-521-1691-1.
Mein schönes Leben in der Hölle, Wien. 2014. ISBN 978-3-7117-2008-5.

 Literaturo 
 Suvremeni pisci Jugoslavije, 1966
 J. Janićijević, D. Vlatković, Ivanji, Ivan. Ĉe: Leksikon pisaca Jugoslavije, volumo 2, 1979, p. 492 ss.
 Susanne Blumesberger, Michael Doppelhofer, Gabriele Mauthe: Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft 18. bis 20. Jahrhundert. Volumo 1: A–I. Eldonis Österreichische Nationalbibliothek. Saur, München 2002, ISBN 3-598-11545-8.
 Marko Martin: „Vielleicht hat der Maurerlehrling mich vor dem Tod bewahrt“, Interview, in: Die Literarische Welt, 27.1.2018, p. 29
 Felix Jaitner: Lebenslänglich Buchenwald. Das bewegte Leben des jugoslawischen Schriftstellers und KZ-Häftlings Ivan Ivanji, neues deutschland, 13.11.2018. surrete

 Eksteraj ligiloj 


 In memoriam: Ivan Ivanji (24. januar 1929. – 9. maj 2024.), vreme.com, 10.5.2024 
 "Das Wir war jugoslawisch". - intervjuo, Der Standard , 13.10.2007 
 intervnuo pri spertoj tradukistaj/literaturaj – ĉe„unique“ (nr. 63)
 https://die-quellen-sprechen.de/Ivan_Ivanji.html
 Ivan Ivanji: NS-Opfer, Kommunist, Literat, Deutsche Welle, 6.6.2018
 https://liberation.buchenwald.de/was-bleibt/ivan-ivanji

 Notoj 

Kategorio:Serbaj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Tradukistoj
Kategorio:Jugoslavaj diplomatoj 
Kategorio:Postvivintoj en naziaj koncentrejoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1929
Kategorio:Mortintoj en 2024
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar