Titiredoj

Titiredoj (Tityridae) estas familio de paseroformaj birdoj el neotropisaj arbaroj. Ĝi estas difinita en la 19-a jarcento kaj poste plurfoje reklasita. Nun ĝi enhavas enhavas 46 speciojn en 11 genroj, multaj el kiuj antaŭe estis apartenigitaj al familioj Tyrannidae, Pipridae kaj Cotingidae, sed ĝis nun ĝia sistematiko ne estas stabila (vidu sekcion pri taksonomio). Kutima nomo por familio ankoraŭ ne estas decidita, do oni simple nomas ĝin "titiroj kaj aliaj".

Laŭ nuna klasado, al la familio apartenas malgrandaj kaj mezgrandaj birdoj. La plej malgranda specio estas flavagorĝa kotingeto (Iodopleura pipra), averaĝe 9.5 cm longa kaj 10 g peza, kaj la plej granda maska titiro (Tityra semifasciata), kiu longas ĉirkaŭ 24 cm kaj pezas averaĝe 88 g. Plejparto de la familianoj havas relative mallongajn vostojn kaj grandajn kapojn.

Taksonomio
Unue la familion Tityridae (komence kiel subfamilion Tityrinae) enkondukis angla zoologo George Robert Gray en jaro 1840. Tiam ĝi enhavis genrojn Tityra kaj Pachyramphus.

Dekomence, la genro Laniocera apartenis al familio Tyrannidae, Iodopleura, Laniisoma, Tityra, Pachyramphus kaj Xenopsaris al Cotingidae, kaj Schiffornis al Pipridae. Poste oni movis genrojn Tityra, Pachyramphus kaj Xenopsaris al Tyrannidae laŭ morfologio de kranio kaj sirinkso. 

La familio Tityridae en pli malpli moderna stato (kvankam komence kiel senranga klado) estis unue proponita en 1989 laŭ certaj fajnaj ecoj de skeleta kaj sirinksa morfologio. 
Poste la familion konfirmis pluraj genetikaj esploroj de mitoĥondria kaj kerna DNA.   
Oni trovis indicojn de du bazaj kladoj en la familio: la unua enhavas la genrojn Schiffornis, Laniocera, kaj Laniisoma, kaj la dua genrojn Iodopleura, Tityra, Xenopsaris, kaj Pachyramphus.

Molekula esploro de jaro 2019 esploris 5 genrojn de titeredoj, kaj la rezulta filogenetika arbo indicis, ke se oni inkludu genrojn Oxyruncus, Myiobius kaj Onychorhynchus en Tityridae, la familio estos parafiletika, ĉar la klado de Tityra kaj Schiffornis estas baza al la klado, kiu enhavas genrojn Oxyruncus, Myiobius, Onychorhynchus kaj la tutan familion Tyrannidae.
Ĝis nun, tamen, la sistematiko ne estas adaptita al tiuj ĉi novaj datumoj.

Specioj
Laŭ la sistematiko de jaro 2018, kiu nun en 2024 estas ankoraŭ konsiderata aktuala, la familio enhavas sume 46 speciojn dividitajn je 11 genrojn:
 Bildo  Genro  Specioj175pxOxyruncus  
Akrobekulo (Oxyruncus cristatus)175pxOnychorhynchus  
 Amazona reĝa muŝkaptulo (Onychorhynchus coronatus)
 Norda reĝa muŝkaptulo (Onychorhynchus mexicanus)
 Pacifika reĝa muŝkaptulo (Onychorhynchus occidentalis)
 Atlantika reĝa muŝkaptulo (Onychorhynchus swainsoni)175pxMyiobius  
 Ruĝa-bruna miobio (Myiobius villosus)
 Helagorĝa miobio (Myiobius sulphureipygius)
 Barba miobio (Myiobius barbatus)
 Nigravosta miobio (Myiobius atricaudus)175pxTerenotriccus  
 Rustvosta muŝkaptulo (Terenotriccus erythrurus) 175pxTityra  
 Nigrakrona titiro (Tityra inquisitor)
 Nigravosta titiro (Tityra cayana)
 Maska titiro (Tityra semifasciata)175pxSchiffornis  
 Granda plorulo (Schiffornis major); alternatively Várzea Mourner
 Brunflugila plorulo (Schiffornis turdina)
 Oĥra plorulo (Schiffornis stenorhyncha)
 Rusta plorulo (Schiffornis aenea)
 Norda plorulo (Schiffornis veraepacis)
 Gujana plorulo (Schiffornis olivacea)
 Verdeca plorulo (Schiffornis virescens)175pxLaniocera  
 Rufa plorulo (Laniocera rufescens)
 Cindra plorulo (Laniocera hypopyrra)175pxIodopleura  
 Blankabrova kotingeto (Iodopleura isabellae)
 Malhela kotingeto (Iodopleura fusca)
 Flavagorĝa kotingeto (Iodopleura pipra)175pxLaniisoma  
 Brazila kotingeto (Laniisoma elegans)
 Anda kotingeto (Laniisoma buckleyi)175pxXenopsaris  
 Blanknuka bekardo (Xenopsaris albinucha)175pxPachyramphus  
 Verdadorsa bekardo (Pachyramphus viridis)
 Flavavanga bekardo (Pachyramphus xanthogenys)
 Plurkolora bekardo (Pachyramphus versicolor)
 Ekvadora bekardo (Pachyramphus spodiurus)
 Rufa bekardo (Pachyramphus rufus)
 Cinama bekardo (Pachyramphus cinnamomeus)
 Kaŝtana bekardo (Pachyramphus castaneus)
 Blankaflugila bekardo (Pachyramphus polychopterus)
 Nigra-blanka bekardo (Pachyramphus albogriseus)
 Kripta bekardo (Pachyramphus salvini)
 Grizkoluma bekardo (Pachyramphus major)
 Nigrakapa bekardo (Pachyramphus marginatus)
 Katizita bekardo (Pachyramphus surinamus)
 Rozgorĝa bekardo (Pachyramphus aglaiae)
 Jamajka bekardo (Pachyramphus niger)
 Unukolora bekardo (Pachyramphus homochrous)
 Malgranda bekardo (Pachyramphus minor)
 Kresta bekardo (Pachyramphus validus)

Referencoj

Kategorio:Paseroformaj