Penela

Penela estas portugala urbeto en la distrikto Koimbro, Centra regiono kaj subregiono Região de Coimbra, kun ĉirkaŭ 3 300 enloĝantoj (2011). Ĝi estas je 20 km sude de Koimbro, distrikta ĉefurbo. 

Penela estas sidejo de municipo Penela kun 132,49 km² kaj 5 983 enloĝantoj (2011), subdividita en kvar fregezioj. La municipo limas norde kun Miranda do Corvo, oriente kun Figueiró dos Vinhos, sudokcidente kun Ansião, okcidente kun Soure kaj nordokcidente kun Condeixa-a-Nova. 

Historio
eta|maldekstre|250px|Kastelo de Penela.
La urbo estas sur monteto inter 230 kaj 290 m, ĉe la romia vojo kiu ligis Koimbron kun Tomar. Etimologie, la termino "penela" estas diminutivo de "pena" aŭ "penha" (roko), kiu signifis, en vulgara latino, rokeca monteto. Laŭ studoj pri la trovitaj restaĵoj, ŝajnas ke la origino de la kastelo de Penela estis en primitiva kastrumo de luzitanoj poste profitita de la invadintaj romianoj.

Poste Vandaloj detruis la romian fortikaĵon, la islamanoj kaptis la kastelon en la 8-a jarcento, kaj poste trupoj de Fernando la 1-a de Leono; la fortikaĵon regis la grafo Sesnando Davides, post la konkero de Koimbro (1064), kiu zorgis pri la rekonstruado de la fortikaĵo de Penela. Penela ricevis sian unuan foruon en julio 1137 el D. Afonso Henriques, ĉefe pro la strategio de Penela. La kastelo estis malantaŭ la kastelo de Montemor-o-Velho, la plej ampleksa kaj forta el kiuj aktuale restas de la defendolinio de la rivero Mondego. Tamen la islamanoj rekonkeris la lokon post 1137, kaj kristanoj definitive rekonkeri nur en 1148.

Sanĉo la 1-a en 1187 ordonis reloĝadi la lokon kaj ripari la kastelon. La ĉefturon de la kastelo konstruigis Denizo la 1-a. Fama epizodo montris la popolan apogon kiun ricevis Johano la 1-a, Superulo de la Ordeno de Aviso, en la krizo de 1383—1385 en Portugalio: estante senjoro de Penela la grafo de Viana do Alentejo, D. João Afonso Telo de Meneses, partiano de D. Beatriz, edzino de Johano la 1-a de Kastilio, decidis la popolo defendi kaj apogi sian reĝon insurekcie, dum iu Caspirro murdis la grafon. Poste, Penela sendis reprezentantojn al la Kortesoj de Koimbro de 1385, por elekti superulon, estonta Johano la 1-a de Portugalio. Tiu kreis la titolon de duko de Koimbro por sia filo D. Pedro, inkludante Penela en ties teritorio.

Dum la 15-a jarcento la senjoroj estis de la familio Vasconcelos, kaj poste la jurisdikcio de la urbo transiris al la dua duko de Aveiro, D. Jorge de Lencastre, ekstergeedzeca filo de la reĝo D. Johano la 2-a, duko de Koimbro kaj superulo de la ordenoj de Santiago kaj de Avis.

Submunicipoj
Penela estas subdividita en la jenaj kvar fregezioj:
 Cumeeira
 Espinhal
 Podentes
 São Miguel, Santa Eufémia e Rabaçal

 Vidindaĵoj 
 Kasteloj de Penela kaj de Germanelo
 Preĝejo de Sankta Mikaelo, de Misericórdia, de Santa Eufémia, de Podentes, de Rabaçal, de Cumieira, de Espinhal 
 Pilorioj de Penela kaj de Podentes 
 Romia Vilao de Rabaçal kaj Parque das Águas Romanas de Penela
 Konvento de Santo António 
 Tipaj montaraj domaroj inter kiuj elstaras la Forĝejo de S. João, en la freguesia Cumieira.
 Valo Rabaçal 
 Monto de Vez. kun mirinda pejzaĝo, rigardejo, kapelo kaj ventomuelejo 
 Grotoj por speleologio, nome Algarinho kaj Talismã
 Pejzaĝoj kaj rigardejoj de São João do Deserto - Serra do Espinhal 
 Naturaj banejoj de Louçainha - Serra do Espinhal - kun parko kaj restoracio
 Akvofalo de Pedra da Ferida - Serra do Espinhal

 Bildoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Penela (1640-1834), de Cristóvão Mata, 2014
 Penela – um percurso pelo tempo, de Margarida Sobral Neto, Raquel Vilaça, Cristóvão Mata kaj Ana Isabel Ribeiro
 A Estrutura Administrativa de Penela nos Séculos XVII e XVIII, Margarida Sobral Neto (kunord.) - Penela - Um percurso pelo tempo. Coimbra: Palimage, 2015
 As eleições e o perfil social das vereações de Penela na Época Moderna (1640-1834), de Cristóvão Mata, História. Revista da FLUP. IV Série, Volume 9, Número 2, 2019

Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Koimbro