Tridekano

|colspan="2" style="text-align: center;" |<small>Tridekano ĉeestas en kelkaj organismoj kiel natura defendo.</small>CAS-numero-kodo629-50-5ChemSpider kodo11882PubChem-kodo12388Fizikaj proprecojAspektosenkolora, brulema likvaĵoChembkMolmaso184,36532 g mol−1Denseco0,756 g/cm−3Chemical BookFandpunkto-5,08 EPA United States Environmental Protection AgencyBolpunkto234°C GuideChemRefrakta indicoEkflama temperaturo101,7 ChemnetSolveblecoAkvo:<1 x 10-3 g/LMortiga dozo (LD50)>2000 mg/kg (buŝe)GHS etikedigo de kemiaĵoj  GHS Damaĝo Piktogramo<center>GHS SignalvortoDamaĝa substancoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25  kaj 100 kPa)

Tridekano aŭ heptilheksano estas organika kombinaĵo rezultanta per reduktado de tridekeno. Ĝi estas senkolora, brulema likvaĵo kun benzinsimila odoro, nesolvebla en akvo, sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝi estas rektoĉena hidrokarbonido produktata per frakciigo de pli kompleksaj hidrokarbonidoj. Tridekano estas alkana hidrokarbonido kaj posedas 13 karbonatomojn kaj 28 hidrogenatomojn. Tridekano uzatas en kemiaj sintezoj kiel solvanto kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj industriaĵoj. 

Proprecoj
Tridekano estas utiligita de la fetorinsekto Cosmopepla bimaculata kiel ĉefkomponaĵo de sia defendsekrecio. Nimfoj de la ordinara Forficula auricularia ankaŭ produktas tiun substancon kiel parto de sia defensiva sekrecio. Ĝi okazas en la Dufour-glandoj de formikoj, ekzemple ĉe la specio Messor minor. La kunmetaĵo okazas en ambaŭ laboristoj (ĉirkaŭ 33% de la sekrecio) kaj reĝinoj (ĉirkaŭ 14%), kvankam la sekrecia kunmetaĵo estas alie tre malsama. Ĉe laboristoj de la specio Messor capitatus, tridekano konsistigas ĉirkaŭ 27% de la sekrecio. Tridekano povas esti akirita izolante n-parafinojn (C9-C17) de keroseno kaj gasoleofrakcioj.
Sintezoj
Sintezo 1
 Preparado de la tridekano per reduktado de tridekeno:

tridekeno|160ra tridekano|190ra     

Sintezo 2
 Preparado de la tridekano per traktado de tridekila klorido kaj natria hidrido:

tridekila klorido|160ra +natria hidrido|90ra tridekano|190ra +natria klorido|120ra   

Sintezo 3
 Preparado de la tridekano per reduktado de la tridekanolo:

tridekanolo|190ra tridekano|190ra     

Sintezo 4
 Preparado de la tridekano per traktado de tridekanamido kaj klorida acido:

tridekanamido|120ra +numero 3|40raklorida acido|70ra tridekano|190ra +kloramino|70ra +fosgeno|90ra  

Sintezo 5
 Preparado de la tridekano per traktado de dodekano kaj duazometano:

dodekano|120ra +duazometano|120ra tridekano|190ra +nitrogeno|120ra   

Sintezo 6
 Preparado de la tridekano per traktado de undekano kaj duazoetano:

undekano|160ra +duazoetano|120ra tridekano|190ra +nitrogeno|120ra   

Vidu ankaŭ
 Alkanoj

 Referencoj 

Kategorio:Alkanoj