Kola Tubosun

Kọ́lá Túbọ̀sún (; naskita la 22-an de septembro 1981) estas niĝeria lingvisto, verkisto, tradukisto, sciencisto kaj kultura aktivisto. Lia laboro kaj influo situas en la kampoj de edukado, lingva teknologio, literaturo, ĵurnalismo kaj lingvistiko. En 2016 li estis la ricevinto de la "Special prize" de la Premio Ostana por verkoj en la denaska lingvo (Ostana Premio Scritture en Lingua Madre) por lia laboro en lingva aktivismo(en). Li verkas en la lingvoj joruba kaj angla kaj estas nuntempe la afrika redaktoro de la Best Literary Translations anthology (Plej bona antologio de  beletraj tradukoj), eldonita de Deep Vellum)(en) .

Lia lingvoaktivisma laboro koncentriĝas je la rolo de afrikaj lingvoj en teknologio, edukado, literaturo, administrado kaj distro. En 2025 li fondis la "The Yoruba Name Project" , leksikografia projekto por montri kiel teknologio povas helpi en la revigligo de lokaj lingvoj. Kiel verkisto, li produktis verkojn en formo de vojaĝlibro, vojaĝpoezio, eseoj pri literaturo, sciencaj verkoj, ĵurnalismo kaj fikcio.

En septembro 2020, li estis nomumita programan direktoron de la Joruba Akademio en Ibadan(en).

 Lingvistiko, leksikografio kaj lingva aktivismo 
En marto 2015, li fondis la "Yorùbá Names Project" ĉe YorubaName.com kiel klopodo dokumenti ĉiujn nomojn en la joruba en multimedie allirebla formato. La projekto ankaŭ ebligis joruban klavaron en formo de libera programaro por Mac kaj Windows kiu permesas ties uzantojn tajpi la joruban kaj igban lingvojn en la interreto(en)(en).

Honore al la deklaracio de UNESCO de 2019 kiel la Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj, Tubosun, tra la projekto YorubaName.com en kunlaboro kun Rising Voices kreis @DigiAfricanLang, prezentanta sciencistojn kaj fakulojn laborantaj en la kamoj de afriklingva dokumentaro kaj lingva revigligo trans la kontinento.

 Kreiva kaj vojaĝverkado 
En 2016, li verkis la antaŭparolon por la sciencfikcia novelo de Nnedi Okorafor, nome Lagoon for Literary Wonderlands [en.wikipedia], kolekto de eseoj pri inventitaj mondoj en literaturo el la tuta mondo, de Dante al Rushdie(en).

Tubosun estis en 2019 premiita kun la Morland Writing Scholarship pro tio ke li verkis biografion pri la verkisto Wole Soyinka, kiu estis la unua afrika Nobel-premiito pri literaturo.

 Poezio 
Tubosun verkis poezion en la joruba kaj la angla.

(2005) Headfirst en la Meddle

(2015) Attempted Speech & Other Fatherhood Poems

(2018) Edwardsville by Heart, poemkolekto, ISBN 9780993550232 Wisdom's Bottom Press, 2018.

(2021) Ìgbà Èwe, poemkolekto. Ĝi estis priskribita kiel "aserto de du aŭ pli da kulturoj en progresema konversacio", ISBN 9789789907014 ,  Lagos: Ouida Books, 2021.
 Literaturaj tradukoj 
Li estas literatura tradukisto el kaj al la joruba, lia denaska lingvo, pledante por pli da beletraj tradukoj en afrikaj lingvoj kiel vojo al la revigliĝo de lingvoj(en)2019. Lia traduko de novelo de la kenja verkisto Ngũgĩ wa Thiong'o en la joruba estis eldonita por la jalada lingvotraduka projekto en marto 2016(en). En 2019, lia traduko de mallonga rakonto de Chimamanda Ngozi Adichie estis eldonita en la Absinthe Revuo en 2019. Li ankaŭ tradukis James Baldwin, Wole Soyinka kaj Haruki Murakami. Ekde 2005, li tradukis al la angla kelkajn poemojn de sia patro, jorublingva poeto, tra la Poetry Translation Centre (Poezia Traduka Centro) en Londono(en). Unu de tiuj poemoj estis eldonita en No, Love is Not Dead: An Anthology of Love Poetry from Around the World (Ne, amo ne estas morta: Antologio de amopoezio de ĉirkaŭ la mondo), redaktita de Christopher McCabe kaj Swirl of Words / Swirl of Worlds – Poems from 94 Languages Spoken Across Hackney (Turniĝo de vortoj/ turniĝo de mondaj – poemoj el 94 lingvoj parolataj trans Hackney (kolektita de Stephen Watts)(en). Túbọ̀sún estas nuntempe afrika kunredaktoro de la inaŭgura eldono de la Best Literary Translations Anthology(en)(en).

 Premioj 
alternative=|eta|La premio Ostana, glasarta skulptaĵo kaj medalo, kreita de Silvio Vigliaturo, fama nuntempa itala artisto kaj skulptisto.

 Premio Ostana 
En januaro 2016, Tubosun estis elektita kiel ricevinto de la "Special Prize" de la Premio Ostana por literaturo en la denaska lingvo (Premio Ostana Internazionale Scritture en Lingua Madre - 2016), premio donita al ajna individua kiu faris verkon kaj rimarkindan aktivismon por la defendo de indiĝena lingvo(en). La premia ceremonio estis tenita de 2 al 5 junio 2016, en la urbo de Ostana (Cuneo, Italio)(it). Tubosun estis la unua afrikano esti sekve honorita de la organizo.

 Aliaj premioj (elekto) 

 2022 Proksimiĝanta Novaĵa Gratifiko en Lingva Teknologio
 2016 100 plej novigaj homoj en teknologio de YNaija(en)
 2016 Quartz Listode afrika Ennoviganto.
 2015 La plej novigaj homoj de Niĝerio en la kampo de teknologio, de YNaija

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Indiĝenaj lingvoj
 Internacia Tago de la Gepatra Lingvo

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retejo de Kola Tubosun
 Vojaĝblogo de Kola Tubosun

Kategorio:Afrikaj verkistoj
Kategorio:Niĝerio
Kategorio:Lingvaj aktivuloj
Kategorio:Indiĝenaj lingvoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1981