Mangualde

Mangualde estas urbo de Portugalio, situanta en la Distrikto Viseu, Centra regiono kaj la subregiono Viseu Dão-Lafões. Ĝi havas 7 300 loĝantojn (2021). Ĝi estas la tria plej loĝata urbo en la Distrikto Viseu, malantaŭ Viseu mem kaj Lamego.

Ĝi estas sidejo de la municipo Mangualde, kiu havas totalan areon de 219,26 km², kaj 18 303 loĝantojn (2021), subdividita en 12 fregezioj. La municipa teritorio limas norde kun Penalva do Castelo, oriente kun Fornos de Algodres, sudoriente kun Gouveia, sude kun Seia, sudokcidente kun Nelas kaj nordokcidente kun Viseu. La teritorio estas inter la riveroj Mondego kaj Dão, dum la sidejo estas inter la urboj Nelas sudokcidente kaj Penalva do Castelo nordoriente, dum tuj norde de Mangualde estas la aŭtoŝoseo A25 kiu ligas kun apuda Viseu. 

Historio
eta|maldekstre|200px|Dolmeno de Cunha Baixa.
Prahistorian loĝadon atestas la monumentaj megalitoj troviĝantaj en la municipo. El la romia epoko estas ankaŭ disaj restaĵoj. Elstaras la arkitekturo de la 17-a kaj 18-a jarcentoj, videbla ĉefe en la senjordomegoj. 

Mangualde estis konkerita el islamanoj inter 1058 kaj 1064, kiuj estis respektive, la jaroj de la konkeroj de Viseu kaj de Koimbro. Post la fondo de la Reĝlando Portugalio (en 1143), ekis administracia organizado, per kreado de municipoj. En 1102 la municipo ricevis foruon el la grafo D. Henrique. Ĝis la 19-a jarcento la municipo nomiĝis Azurara da Beira. La 23an de Aŭgusto 1986 Mangualde estis altigita al la kategorio de cidade (urbo). 

En la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis stabila kaj atingis eĉ 25 000 loĝantojn en 1950, sed poste malpliiĝis pro elmigrado ĝis nunaj 18 000 loĝantoj. Aktuale en Mangualde oni produktas jenon: vino, mielo, fromaĝo, fruktoj (pomoj, ĉerizoj, mirtilo), likvoroj, dolĉaĵoj, batatoj, cepoj, pizoj, faboj, brasikoj, fazeoloj, olivoj, ovoj, sekaj fruktoj, oleo, kolbasoj kaj metiartaĵoj.Gazeta Rural nº 248, 15a de majo 2015, p. 5.

 Submunicipoj 
Mangualde havas la jenajn fregeziojn:

 Abrunhosa-a-Velha
 Alcafache
 Cunha Baixa
 Espinho
 Fornos de Maceira Dão
 Freixiosa
 Mangualde, Mesquitela e Cunha Alta
 Moimenta de Maceira Dão e Lobelhe do Mato
 Quintela de Azurara
 Santiago de Cassurrães e Póvoa de Cervães
 São João da Fresta
 Tavares (Chãs, Várzea e Travanca)

Vidindaĵoj
En pluraj loĝlokoj estas interesaj preĝejoj kaj kapeloj, kun gravaj pentraĵoj kaj valoraj liturgiaj juveloj; krome estas ankaŭ nobelaj domegoj ĉefe el la 18a jarcento.
 Domo de Santa Eufêmea en Alcafache
 Dolmeno de Cunha Baixa
 Monaĥejo de Santa Maria de Maceira Dão
 Kapelo de Nossa Senhora do Castelo
 Domo de Mesquitela
 Palaco de la grafoj de Anadia
 Pilorio de Abrunhosa-a-Velha

Bildoj

Referencoj

 Vidu ankaŭ 
 Mangualde (stacidomo)
 Gouveia (stacidomo)
 Moimenta-Alcafache (stacidomo)

 Eksteraj ligiloj 




Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Viseu