Tondela

Tondela estas urbo de Portugalio, situanta en la Distrikto Viseu, Centra regiono kaj la subregiono Viseu Dão-Lafões. Ĝi havas 5 215 loĝantojn (2021). Ĝi estas la kvara plej loĝata urbo en la distrikto malantaŭ Viseu, Lamego kaj Mangualde. 

Ĝi estas sidejo de la municipo Tondela, kiu havas totalan areon de 371,22 km², kaj 25 914 loĝantojn (2021), subdividita en 19 fregezioj. La municipa teritorio limas norde kun Vouzela kaj la suda parto de Oliveira de Frades, nordoriente kun Viseu, sudoriente kun Carregal do Sal, sude kun Santa Comba Dão, sudokcidente kun Mortágua kaj okcidente kun Águeda. 

Historio
Tiu municipo estis kreita per fuzio kaj nuligo de la ĝistiamaj municipoj Besteiros, Serra do Caramulo, S. João do Monte, Guardão, Mouraz, Sabugosa, Canas de Santa Maria, S. Miguel de Outeiro kaj kelkaj loĝlokoj de la teritorio de Viseu, Barreiro kaj Treixedo. Laŭ dokumentoj de la 10a ĝis 12a jarcentoj tiu areo estis nomita Terra de Balistariis, de kiu venis la loknomo Besteiros, kun derivado el la vorto balista aŭ besta (arbalesto), kaj tial montriĝas du ruĝaj arbalestoj en la municipa blazono. La loknomo Besteiros, kerno de la municipo, estus komprenebla kiel arbalestistoj. 

eta|maldekstre|230ra|Ao Tom’Dela, statuo en la urbo.
La loknomo Tondela estas asociita per popola etimologio al legendo pri virino, kiu dum la bataloj de la Reconquista, uzis ĉaskornon el montetopinto por averti pri alproksimiĝo fare de malamikoj. Kaj je la tom della (ŝia sono, de kie Tondela) la loĝantaro kunvenis por fronti la nedeziratajn alvenintojn. Tiukadre estas en la urbo bela statuo kiu montras virinon sonorigante ĉaskornon.

En la unua duono de la 20-a jarcento la loĝantaro estis stabila kaj atingis eĉ 40 000 loĝantojn en 1940, sed poste malpliiĝis pro elmigrado ĝis nunaj 25 000 loĝantoj.

 Submunicipoj 
Tondela havas la jenajn fregeziojn:

 Barreiro de Besteiros e Tourigo
 Campo de Besteiros
 Canas de Santa Maria
 Caparrosa e Silvares
 Castelões
 Dardavaz
 Ferreirós do Dão
 Guardão
 Lajeosa do Dão
 Lobão da Beira
 Molelos
 Mouraz e Vila Nova da Rainha
 Parada de Gonta
 Santiago de Besteiros
 São João do Monte e Mosteirinho
 São Miguel do Outeiro e Sabugosa
 Tonda
 Tondela e Nandufe
 Vilar de Besteiros e Mosteiro de Fráguas

Vidindaĵoj
En pluraj loĝlokoj estas interesaj preĝejoj kaj kapeloj, kun gravaj pentraĵoj kaj valoraj liturgiaj juveloj; krome estas ankaŭ nobelaj domegoj ĉefe el la 18a jarcento.
 En Tondela mem 
eta|300ra|Fontano de la Sireno, Fonte da Sereia.
 Monumento al la Mortintoj de la Unua Mondmilito
 Statuo 'Ao Tom'Dela'
 Fontano Chafariz da Sereia
 Monumento al la batalantoj de koloniaj militoj
 Statuo al Elmigranto
 Kapeloj de Santa Eufémia, de Senhor do Calvário
 Pilorioj (largo 1º de maio kaj largo da República), de Senhor do Calvário
 Nobela domego Solar de Sant'Ana
 Preĝejo de Tondela kaj de Nossa Srª do Carmo
 Fontano de Outeiro
 Tabuleiro da Praça Besteiros
 Busto al la Majstro de la Portugala Lingvo Cândido de Figueiredo
 MEMORIAR - giganta biciklisto 'Caramulo' (Expo 98)
 Stadiono João Cardoso
 Skulptaĵo 'Xandinha da Praça'
 Romia ponto, kastrumo kaj rivera banejo de Nandufe
 Murpentraĵo 'Memória de Nandufe'

 En la municipo Tondela 
 Dolmeno de Arquinha da Moura / Anta da Penela
 Stelea Menhiro de Caparrosa
 Rokarto en Molelinhos kaj Alagoa
 Romia ponto de Ferreirós do Dão
 Romiaj vojoj de Guardão kaj de Mosteiro de Fráguas
 Monumento al Arbalestisto en Campo de Besteiros
 Kapelo de Nossa Senhora do Campo
 Ermitejo de Nossa Senhora do Crasto en Lobão da Beira
 Nobeldomoj de Casal en Lobão da Beira; de Vilar de Besteiros; de Casainho
 Mezepokaj Tomboj en Lobão da Beira
 Monumento Mão em Canas de Santa Maria
 Domo Casa da Cadeia (prizono) en São Miguel do Outeiro
 Domo de la poeto Tomás Ribeiro 
 Palaco de Molelos

Bildoj



Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Viseu