Universala Alianco Izraelida

eta|Surskribo ĉe la fontano antaŭ la eksa lernejo de la Alianco en Rodoso
eta|Licenca certifikato de 1923 en Izmiro
La Universala Alianco Izraelida (, akronime AIU, , laŭvorte signifanta Ĉiuj Izraelidoj estas Amikoj, akronime כי"ח) estas juda internacia organizaĵo kiu estis fondita en Parizo en la jaro 1877. Ĝi estas franc-influita juda kultura-eduka kaj memhelpa organizaĵo kiu funkcias internacie. La fokuso de iliaj klopodoj estis atingi egalajn civitanrajtojn por judoj tutmonde. Ĝia devizo estas la juda rabena dekreto "Kol Yisrael Arevim Ze Laze", kio signifas "Ĉiuj judoj respondecas unu pri la alia", kiu estas tradukita  .

La celo de la organizaĵo, kiel difinite en ĝia ĉarto, estas "defendi la rajtojn de judoj en la landoj de kiuj ili estas civitanoj". La realigo de tiu celo estas helpi la judojn disvolvi politike kaj socie kaj malfermiĝi al la moderna okcidenta kulturo liberalisma. Tiucele oni establis kaj financis dekojn da lernejoj en Francio kaj en la tuta mondo, kie estis instruintaj laikaj profesioj, kaj ne religiaj kiel tradicie.

La organizaĵo proklamas la idealojn de juda memdefendo kaj memsufiĉo atingata per ĝenerala kaj metia eduko. Tiucele dum la 19-a kaj 20-a jarcentoj tiu organizaĵo establis franclingvajn lernejojn por la infanoj (kaj knaboj kaj knabinoj) de la judaj komunumoj tra la landoj de la Mediteraneo, inkluzive de Palestino Parfitt, Tudor (1987) The Jews in Palestine, 1800–1882. Royal Historical Society Studies in History (52). Woodbridge: Published for the Royal Historical Society by Boydell.  p.155 (sekve de Israelo), kaj ankaŭ en Irano kaj tra la Otomana Imperio .

De 1900, AIU estis funkcianta 100 lernejojn kun studenta aliĝantaro de 26 000 entute. Ties plej grandaj klopodoj estis koncentritaj en Maroko, Tunizio kaj Turkio . Post jardekoj instruinte en la franca ekskluzive, la lernejoj komencis instruante la modernan hebrean al iliaj studentoj, post la reviviĝo de la lingvo, kaj ĝi estis inkluzivita en la instruplano Gilbert, Israel: A History, (2008), p.29. Ĵus antaŭ la Unua Mondmilito, la Alianco funkciigis lernejojn por knaboj kaj por knabinoj en Bagdado, Jerusalemo, Tanĝero, Istanbulo, Bejruto, Kairo, Damasko kaj Tesaloniko. Por multaj judaj komunumoj, ĝi estis la ĉefa provizanto de moderna edukado . Rezulte de la influo de la franclingvaj lernejoj, la franca kulturo dominis en la judaj komunumoj kiuj ricevis ĝiajn servojn, kaj interalie  ankaŭ la judhispana akiris multajn neologismojn de la franca.

Gravas mencii ke tiu ĉi organizaĵo neniam instigis la elmigradon de judoj el iliaj devenlandoj, sed ĝi ja subtenis cionismon. La organizaĵo ankaŭ servis la diplomatiajn interesojn de Francio, almenaŭ pro la disvastigo de la franca lingvo kaj kulturo

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 


 Bulteno de l'Alliance Israélite Universelle (he), sekvata de Paix et droit: organe de l'Alliance israélite universelle
 Historio de Universala Alianco Izraelida

Kategorio:Edukado en Turkio
Kategorio:Juda historio en Turkio
Kategorio:Edukaj organizaĵoj en Francio
Kategorio:Edukado en Israelo
Kategorio:Cionismaj organizaĵoj
Kategorio:Juda historio en Francio