Leopold Kunschak

Leopold KUNSCHAK (naskiĝinta la  en Vieno, mortinta samloke la ) estis aŭstra poliktisto kaj laborista gvidanto. 

Vivo
Estante filo de droŝkisto li travivis junulajn jarojn en malriĉeco. Trejniĝoj komercista kaj tipografaj estis interrompitaj. Finfine li fariĝis selisto. Dum striko de tramistoj en 1889 li kun la frato, estante nepartoprenantaj spektantoj, estis arestitaj fare de la polico. La frato de li eĉ estis kondamnita. Tio igis Leoopold engaĝiĝi sociale. Li intencis fondi kristanan porlaboristan movadon por ĉiuj, kiuj ne proksimis al socialdemokratio. 

Unue li aniĝis al "Verein der berufsgenossenschaftlichen Handwerker und Arbeiter" de la jezuito Heinrich Abel; sed tiu ĉi societo fiaskis ĉe la proletaro estanta fiera je sia klaso. En septembro 1892 Kunschak mem fondis "Christlich-sozialer Arbeiterverein" kiu rapide disvastiĝis disde Vieno al Malsupra Aŭstrio kaj najbaraj kronlandoj. Iam poste la tuto kunfandiĝis kun Kristan-Sociala Partio de Aŭstrujo. Por laborantoj kun neplenaĝeco (tiam ĝis la aĝo de 24 jaroj) oni kreis la nepolitikan societon "Austria". Finde de 1895 aperis sub la eldonisteco de Kunschak la unua numero de la gazeto "Freiheit". Li sole redaktistis kaj administradis kaj ekspedis la ekzemplerojn. Alinomiĝo je "Christlich-soziale Arbeiterzeitung" venis en 1900 kaj ok jarojn poste la eldonkvanto estis jam de 20 miloj. 
Graveco
Kunschak estas ĉefantaŭenigo de la fondo de la Kristan-Sociala Porlaborista Partio, kies unua partitago estis en januaro 1896 kaj kiu jam en 1897 reprezentis cent mil da laboristoj. Ili gajnis 26 mandatojn dum parlamentbalotoj de marto 1897. Sed la intencita kunlaboro kun la burĝaj konservativuloj ne funkciis. Kunschak iĝis en 1904 ano de la viena urba konsilio, en 1907 parlamentano (ĉe Reichstag) kaj en 1908 deputito de la landa parlamento de Malsupra Aŭstrio. Parlamente li ellaboris kun aliaj la leĝojn pri maksimuma ĉiutaga laborkvanto en minejoj kaj ferfabrikoj kaj en diversajn novigojn por soldatoj. Li klopodis atingi socialajn plibonigojn - ankaŭ por malriĉuloj, pensiuloj -, en demandoj de impostoj, doganoj kaj ĝeneralaj ekonomiaj fundamentoj. Probleme restis la decido pri daŭra memstareco de porlaboristaj kluboj ene de la kristan-sociala movado. Neinterkonsentoj restis ankaŭ koncerne voĉdonrajtojn. Paralela konflikto kun la socialdemokratoj tiom akriĝis ke frato de Kunschak faris atencon en 1913 kontraŭ la populara socialisma parlamentano Franz Schuhmeier. Memkompreneble tio damaĝis al la ideoj de Kunschak. 

Dum la Unua mondmilito Kunschak interesiĝis pri funkcianta provizado kaj reformota konstitucio. De aŭtuno 1917 li jesis tujan pacfaron. Dum la Unua respubliko li denove parlamentanis. En la urbodomo de Vieno li gvidis la konservativan opozicion kontraŭ la socialdemokratia frakcio. En 1920-21 li estis estro de CSP kiu tiam ne tro floris kaj kiun li volis ŝanĝi en veran tutpopolan partion. 

Kunschak tre poris la finon de la koalicio kun la socialdemokratoj kaj ebenigis tiel al prelato Ignaz Seipel la vojon al kanceliereco. La radikalaj maldekstruloj per tio ekmalamis lin kaj li devis sperti eĉ murdatencon. En registaroj de Engelbert Dollfuß kaj Kurt Schuschnigg li konsilistis. Sensukcese li protestis kontraŭ la neniigo de ĉiuj sindikatoj. La nazioj enkarcerigis lin dum mallonga tempo. En la 27.4.1945 li subsignis kun Karl Renner la proklamon pri restarigota memstara Aŭstrujo. La Nacia Konsilio elektis lin prezidanto; tiun ĉi oficon Kunschak plenumis ĝismorte.

 Honoroj 
 honora membreco je KaV Norica Wien (ene de Österreichischer Cartellverbandbiografio je BioLex de ÖCV
 de 1965: Leopold-Kunschak-Preis (porĵurnalista premio atribuonta fare de ÖVP)
 1946: honora civitaneco en Vieno 
 loĝdombloko ' Leopold-Kunschak-Hof en Vieno (11., Simmeringer Hauptstraße 116–118).
 1951: Karl-Renner-Preis 
1971: placo Leopold-Kunschak-Platz'' en Vieno-Hernals  
 1978: poshtmarkoKatholisches Farbstudententum in Österreich 1933–1983. Eldonis Wiener Stadtverband des MKV, p. 14.
Stratoj kaj stratetojHeinz Arnberger (eld.): Nicht-Orte des Gedenkens? - Benennungen nach Prominenten im öffentlichen Raum, Mandelbaum Verlag, 2011 nomiĝis por li en: Aschbach-Markt, Bruck an der Leitha, Deutsch-Wagram, St. Georgen am Steinfelde, Gerasdorf bei Wien, Günselsdorf, Ober-Grafendorf, Perchtoldsdorf,  Stockerau, Zistersdorf

Verkoj
Reden anläßlich d. Prakt.-soz. Kurses: Josef Beck, Carl Lueger, August Piegor u. a., 1899*Unsere Organisation (parolado), 1921
Der Katholik im öffentl. Leben (parolado), 1923
Aus d. Werden d. christl. Arbeiterbewegung Österreichs, ĉe: Volkswohl, Jg. 1923
Volkstum u. Arbeiterschaft (prelego), 1928
Das Verbrechen an Wien, Die Steuerpol. d. Gemeinde (parolado), 1929
Der Wirtsch.mord d. Wiener Rathauses (parolado), 1930
Gott schütze Österreich! Gott schütze unser Volk! Rede üb. d. Lausanner Abkommen in d. Nationalratssitzung v. 29.7.1932, 1932
Ein freies Volk im freien Land, 1933
Österreich 1918-34, 1934, ²1955
Werden u. Reifen d. ständ. Idee, 1936
Die Gründungs- u. Jugendzeit d. „Österr. Arbeiterztg.“, erz. v. ihrem Gründer, 1936
Zur Frauenfrage, 1937
45 J. Christl.soz. Arbeitender., 1937
Steinchen vom Wege (membiografiaj notoj), 1937, ²1952
Stenograph. Protokoll d. Festsitzung d. Nat.schutzes v. 17.6.1947, Festrede K.s: 40 J. allg. gleiches u. direktes Wahlrecht, 1947
(eldonistece): Neue Ordnung (nepresite), 1936-38

Fonto
Otruba, Gustav, "Kunschak, Leopold". Ĉe: Neue Deutsche Biographie 13 (1982), p. 301-302 (tie ĉi interrete)
Eksteraj ligiloj

Kunschak sur la austriaj parlamentaj paĝoj
sonbendregistroj de Kunschak aŭ de okazoj en kunteksto kun Kunschak 
 Kurt Bauer: "Der Anschluss und der Judenhass einer ÖVP-Ikone." - Ĉe: derstandard.at, 12.3.2013

Notoj

kategorio:Konservativistoj
kategorio:Sindikatistoj
kategorio:Aŭstraj politikistoj
kategorio:Vienanoj
kategorio:Naskiĝintoj en 1871
kategorio:Mortintoj en 1953
kategorio:Parlamentanoj
kategorio:Antisemitismo en Aŭstrio
kategorio:Katolikaj politikistoj