Subjekto (frazmembro)

En duparta frazo, subjekto estas unu el la du ĉefaj frazmembroj (la alia estas predikato). En prezento de sintaksa analizo de frazo la subjekto estas substrekata per unu linio.

Se la predikata verbo estas en aktiva voĉo, tiam la subjekto indikas tion aŭ tiun, kies agon aŭ staton esprimas la predikato. Ekz‑e
 La filo  apud la patro. (FE §8)
 La birdoj . (FE §9)
 La knabo  la birdojn. (FE §9)
 Leono .

Se la predikata verbo estas en pasiva voĉo, tiam la subjekto indikas la trafaton de la ago:
 Mi . (FE §25).

 Subjekta vortgrupo 
Subjekto povas esti simpla (unuvorta), aŭ kompleksa, t.e. esprimita per vortgrupo. Tia vortgrupo estas nomata subjekta vortgrupo. Ĉi-sube la ĉefelementoj de subjekta vortgrupo aperos grasigite.

 Longa konsidero  de sufero. (Proverbaro)

 Vortospecoj 
Subjekto povas esti vortgrupo de diversaj vortospecoj:
 Nomo aŭ noma vortgrupo en nominativo:
 SubstantivoAntaŭ la domo  arbo. (FE §8)La botisto  botojn kaj ŝuojn. (FE §37)Tiuj ĉi du amikoj  ĉiam duope. (FE §14)
 Adjektivo:Pli bona  de bona. (Proverbaro)Perdinta la kapon pri haroj .
 Substantiva pronomo:Mi  libron. (FE §9)Ĉio supermezura .
 NumeraloTri . (FE §14)
 Adverbo:Hodiaŭ , kaj morgaŭ . (FE §20)
 Infinitivo:Rigardi kaj aspiri . (Proverbaro)
 Citaĵo:La «tuj» de sinjoroj . (Proverbaro)«Da» post ia vorto , ke tiu ĉi vorto havas signifon de mezuro. (FE §32)

 Subjekto kaj fraztemo 
Multaj tradiciaj difinoj de subjekto fakte pli konvenas al fraztemo. Pli detale tiu konfuzo estas priskribita en Predikato (frazmembro)§Predikato kaj remao.

Ĉar la vortordo en Esperanto ne havas sintaksan funkcion, tial la pozicio de subjekto precipe dependas je la tema-remaa dispozicio: interalie ĝi aperas komence de frazo, se ĝi estas la temo:
 Kie estas la libro? — La libro (temo)  (remao) (FE §6);
aŭ fine de frazo, se ĝi estas la remao:
 Sur la tero (temo)  ŝtono (remao) (FE §6);
aŭ meze, se ĝi estas nek temo, nek remao:
 Lernolibron (temo) oni  (remao) (FE §6).

En la lingvoj rigidordaj (la angla, la franca ktp) oni ne povas tiel facile movi la subjekton; tie oni aplikas kromajn gramatikilojn, kiel estas priskribite ĉe Tema-remaa dispozicio§La pasiva voĉo kaj Tema-remaa dispozicio§Ŝtopsubjekto. En Esperantaj frazoj tiuj komplikaĵoj estas malnecesaj kaj evitindaj.

Kategorio: Gramatiko
Kategorio: Sintaksaj unuoj