Curzio Malaparte

Curzio MALAPARTE (Prato, 9a de junio 1898 – Romo, 19a de julio 1957), denaske Kurt Erich Suckert estis itala ĵurnalisto, dramaturgo, verkisto kaj diplomato. La elektita familinomo por pseŭdonimo uzita ekde 1925 signifas laŭvorte 'de malbona loko', kiel vortoludo kun Buonaparte 'de bona loko', reference al Napoleono Bonaparte. Li estis faŝisto, poste komunisto.

 Biografio 
eta|maldekstre|200ra|Curzio Malaparte kun uniformo de la Unua Mondmilito.
Li estis filo de itala patrino kaj germana patro, kun kiu li ne bone rilatis. Li studis en mezlernejo en kiu antaŭe studis Gabriele D'Annunzio. Kiel junulo, li simpatiis kun anarkiismo, aktivis kun respublika partio kaj rilatis kun Framasonismo. Dum la Unua Mondmilito li militaliĝis kiel volontulo kaj batalis en Francio kaj Italio. Reveninte en Francion post la malvenko de Caporetto, en 1918 lia roto suferis kemian atakon fare de la Germanimperia Armeo, kaj liaj pulmoj estis grave damaĝitaj per la iperito. Lia hospitalo estis bombardita kaj la juna Suckert savis sin saltante tra fenestro. Poste li studis en la Universitato 'Sapienza' de Romo. Lia unua verko temis pri la malvenko de Caporetto, kiun li atribuis al la malkompetenteco de militestroj kaj politikistoj (Romo) kaj li alvokis al ribelo fare de junaj burĝuloj (kiuj tuj iĝos faŝistoj).

 Faŝisto 
En 1920 Malaparte aliĝis al la ĵus nasktia faŝisma movado de Benito Mussolini kaj eble en oktobro 1922 li partoprenis en la Marŝo al Romo, sed prie estas kontraŭaj asertoj. En 1923 okazis fama duelo kontraŭ Ottavio Pastore. Sekvajare li iĝis eldonisto inter aliaj de La Voce de Prezzolini. Li praktikis sportojn (spite al sia malbona sano), kiel skermo, biciklado, kaj dueloj. Giordano Bruno Guerri, L'Arcitaliano. Vita di Curzio Malaparte, Milano, Bompiani, 1980. ​ Dum la afero de la murdo de la socialisto Giacomo Matteotti, Malaparte estis arda partiano de la perfortaj rotoj, tiel ke li partoprenis en manovro de devojigo: uzado de kolero pro la morto de la faŝisto Bonservizi en Parizo. Storie di Storia / 13. 1924: le ultime elezioni prima del fascismo, La Repubblica, 20a de septembro 2022. 

En 1924 li fondis la ĵurnalon La Conquista dello Stato (La konkero de la ŝtato), kio inspiros al hispana Ramiro Ledesma Ramos lian gazeton La Conquista del Estado. Li apogis la demarŝojn faritajn de Benito Mussolini kaj aliĝis al Nacifaŝisma Partio. Li partoprenis en diversaj gazetaj iniciatoj en la 1920-aj jaroj kaj tendencis al "maldekstreca" faŝismo, kiu altiris gravulojn, kiuj poste aliĝos al kontraŭfaŝismo, kiel Elio Vittorini. En 1929 li veturis al Sovetunio, kie li konis Stalin, Maksim Gorkij kaj Vladimir Majakovskij.

eta|300ra|En 1934, dum ekzilo en Lipari.
Iom post iom li malproksimiĝis disde la faŝisma reĝimo, kiu laŭ li ne estis sufiĉe revolucia, kaj en 1929 li estis nomumita direktoro de la ĵurnalo "La Stampa" de Torino. Martellini, Luigi (1997). Opere scelte (1. eld. I meridiani). A. Mondadori. ISBN 88-04-43436-8. OCLC 37935963. Konsultita la 15an de novembro 2021.  En 1931 li publikigis en Parizo Technique du coup d'état, kiu estis interpretita kiel propono al perforta konkero de la ŝtato, sed ankaŭ kiel kritiko kontraŭ la strategioj de Mussolini kaj kontraŭ la figuro de Hitler. Tial li estis elpostenigita el "La Stampa". Tiuepoke li diris al konatoj, ke Italo Balbo konspiras kontraŭ Mussolini; tial Balbo denoncis lin kaj Malaparte estis enkarcerigita unue en la roma prizono Regina Coeli kaj poste malliberigita en Lipari, Ischia kaj Forte dei Marmi. Mimmo Franzinelli en Ignazio Silone, Il Fascismo, Mondadori, Milano, 2020.  Tio daŭris du jarojn kaj duono, ĝis li estis liberigita danke al interveno de Galeazzo Ciano, kaj povis labori por Corriere della Sera, sed kontrolita de la politika polico OVRA.

En 1936 li konstruigis al si domon sur klifo en Capri, kio iĝis renkontiĝejo de artistoj. La senatano Giovanni Agnelli malhelpis lian edziĝon al sia vidva bofilino Virginia Bourbon del Monte. Kontraŭ la leĝoj prirasaj de 1938 li dungis Alberto Moravia kaj Umberto Saba, ambaŭ juddevenaj. En 1939 li veturis tra Itala Orienta Afriko, kaj ĉefe en Etiopion, ĵus konkeritan de Italio. Lia kritiko kontraŭ la agreso al Francio rezultigis novajn arestojn en 1938, 1939, 1941 kaj 1943, denove en Regina Coeli.

 Dua Mondmilito 
Je la eksplodo de la milito, li estis armeigita kiel kapitano kaj ĵurnalisto de Corriere della Sera en Grekio, Jugoslavio, Ukrainio ktp. Li ne bone traktis la nazian reĝimon. Kaj post kiam li pasigis pli ol unu jaron en Finnlando, la 25an de julio 1943 alvenis la novaĵo de la falo de Mussolini. Reveninte hejmen, li instaliĝis en Capri.​ Liaj du libroj plej famaj temas pri la milito, nome Kaputt (1944) kaj La pelle (La haŭto), 1949, laŭ kiu oni filmis La pelle (1981). En la fino de la milito li kunlaboris kun la usona armeo de okupacio.

 Postmilite 
eta|dekstre|280ra|Curzio Malaparte en 1950.
Inter 1947 kaj 1949 en Parizo li dediĉas sin al verkado. En 1950 li faris sian nuran filmon Il Cristo proibito kun Raf Vallone kaj Alain Cuny. Il Cristo proibito (1951) en IMDb, konsultita la 18an de novembro 2021.  Temas pri militveterano kiu revenas hejmen por venĝi la morton de sia frato, mortigita de germanoj.

Ekde 1945, Malaparte intencis proksimiĝi al la Komunista Partio, sed li estis malakceptita. Post la establado de la Popola Respubliko Ĉinio en 1949, Malaparte interesiĝis pri la maoisma versio de komunismo. En 1957 li ekveturis tra Sovetunio kaj Ĉinio, invitite al omaĝo al la verkisto Lu Xun. «When Malaparte Met Mao». China Channel. 25a de majo 2018. Konsultita la 19an de novembro 2021.  Ŝajne li povis intervjui Mao Zedong, kaj petis liberecon por grupo de pastroj kaj kristanoj arestitaj, kion li atingis. En 1957 li devis subite reveni en Italion, grave malsana.

 Ĉefaj verkoj 
 Eseo 
 Viva Caporetto!, Prato: Stabilimento Lito-Tipografico Martini, 1921, poste La rivolta dei santi maledetti, Aria d'Italia, 1921
 Le nozze degli eunuchi, Roma: La Rassegna Internazionale, 1922
 L'Europa vivente, Firenze: La Voce, 1923; en L'Europa vivente e altri saggi politici, Firenze: Vallecchi, 1923
 Italia barbara, Torino: Piero Gobetti, 1925; Roma: La Voce, 1927
 Intelligenza di Lenin, Milano: Treves, 1930
 Technique du coup d'état, Parizo: Bernard Grasset, 1931, 1948; poste Tecnica del colpo di Stato, Milano: Bompiani, 1948
 I custodi del disordine, Torino: Fratelli Buratti Editori, 1931
 Le bonhomme Lénine, Paríizo: Bernard Grasset, 1932; poste Lenin buonanima, Firenze: Vallecchi
 Mussolini segreto (Mussolini in pantofole), Roma: Istituto Editoriale di Cultura, 1944; kiel "Candido"
 Il sole è cieco, Vallecchi, 1947
 Deux chapeaux de paille d'Italie, París: Denoel, 1948.
 Les deux visages d'Italie: Coppi et Bartali, 1949; poste Coppi e Bartali. Milano: Adelphi, 2009
 Due anni di battibecco, 1955
 Maledetti toscani, Firenze: Vallecchi, 1956, 1959
 Io, in Russia e in Cina, 1958; Firenze: Vallecchi
 Mamma marcia, 1959; Firenze, Vallecchi; kun Lettera alla gioventù d'Europa kaj Sesso e libertà, postfazione di Luigi Martellini, Milano: Leonardo, 1990, 1992
 L'inglese in paradiso, Firenze: Vallecchi, 1960.
 Benedetti italiani, 1961; Firenze, Vallecchi
 Viaggi fra i terremoti, Firenze, Vallecchi, 1963
 Journal d'un étranger à Paris, 1966; en itala Diario di uno straniero a Parigi, Firenze: Vallecchi
 Battibecco. 1953-1957, Milano, Aldo Palazzi, 1967
 Il battibecco: inni, satire, epigrammi, Torino, Fògola, 1982

 Rakontado 
 Avventure di un capitano di sventura, Roma: La Voce, 1927.
 Don Camaleo, Génova: rivista La Chiosa diretta da Elsa Goss 1928 (poste Don Camaleo e altri scritti satirici, Firenze: Vallecchi, 1946)
 Sodoma e Gomorra, Milano: Treves, 1931
 Fughe in prigione, Firenze: Vallecchi, 1936
 Sangue, Firenze: Vallecchi, 1937
 Donna come me, Milano: Mondadori, 1940; Firenze: Vallecchi, 2002
 Il sole è cieco, Milano: Il Tempo, 1941; Firenze: Vallecchi, 1947
 Il Volga nasce in Europa, Milano: Bompiani, 1943; en Il Volga nasce in Europa e altri scritti di guerra, Firenze: Vallecchi
 Kaputt, Napoli: Casella, 1944; Milano: Daria Guarnati, 1948; Vallecchi, Firenze 1960, 1966; Adelphi, 2009
 La pelle, Roma-Milano: Aria d'Italia, 1949, 1951; Firenze: Vallecchi, 1959; Milano: Garzanti, 1967; Milano: Adelphi, 2010
 Storia di domani, Roma-Milano: Aria d'Italia, 1949
 Racconti italiani, 1957; Firenze: Vallecchi
 Il Ballo al Kremlino, Firenze: Vallecchi, 1971; Milano: Adelphi, 2012.
 Muss. Il grande imbecille (1999) Luni Editrice, ISBN 8879841777, ISBN 978-8879841771

 Teatro 
 Du côté de chez Proust. Impromptu en un acte, Parizo: Théâtre de la Michodière, 1948
 Das Kapital. Pièce en trois actes, Parizo: Théâtre de Paris, 1949
 Anche le donne hanno perso la guerra, 1954,

 Poezio 
 L'Arcitaliano, Firenze e Roma: La Voce, 1928 (poste L'Arcitaliano e tutte le altre poesie), Firenze: Vallecchi, 1963
 Il battibecco, Roma-Milano: Aria d'Italia, 1949

 Kino 
 Il Cristo proibito, Italio, 1951
 Călătoria lui Gruber, Rumanio, 2009

 Referencoj 



Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj komunistoj
Kategorio:Italaj faŝistoj
Kategorio:Itala faŝismo