Fred Wander

Fred WANDER (naskiĝinta Fritz Rosenblatt la  en Vieno, mortinta samloke la ) estis aŭstra verkisto.

 Vivo 
Estante filo de malriĉaj elmigrantoj el Galicio li frekventis lernejojn dum sep jaroj kaj estis i.a. lernoknabo en la komercado per tekstilaĵoj okupiĝojn. Post Anschluss en 1938 li fuĝis tra Svisujo al Franclando; post la batalo de Francio li transloĝigis la Marsejlo de kie li deportiĝis al la koncentrejo de Buchenwald. Liaj gepatroj estis murditaj en Aŭŝvico. Wander post la Dua mondmilito ekdeĵoris kiel ĵurnalisto kaj fotoreportisto en Vieno. En 1950 li aniĝis al Komunista Partio de Aŭstrio. En 1955 li partoprenis la unuan studsesion de Literaturinstitut Johannes R. Becher en Lepsiko. Post edzinigo de Elfriede Brunner (verkista nomo: Maxie Wander) li transloĝigis en 1958 al Kleinmachnow kie li fariĝis liberprofesiulo. En 1983 li forlasis kun la tria edzino GDR kaj revenis Vienon.

 Graveco 
En la verkaro li ofte temigis spertojn el naziaj koncentrejoj. La ĉefverko de li estis Der siebente Brunnen. Laŭ memtakso Wander difinis sin el la tradicio de ĥasidisma rakontadarto. Krom romanoj kaj rakontoj li publikigis teatraĵojn, vojaĝan literaturon kaj porjunulaĵoj.Anne Herzberg: "Die Fröhlichkeit im Schrecken." - Ĉe: Freitag, 29.6.2007, p. 14

 Honoroj kaj premioj 
 1966 Theodor-Fontane-Preis des Bezirks Potsdam
 1972 Heinrich-Mann-Preis
 1996 Österreichischer Würdigungspreis für Literatur
 2003 Theodor-Kramer-Preis
 2006 Literaturpreis der Stadt Wien
 2009 Wingate Literary Prize

 Verkoj 
eta|tomboŝtono por Maxie kaj Fred Wander, arbara tombejo de Kleinmachow
 Vierundzwanzig Stunden aus dem Leben eines Reporters, 1954
 Taifun über den Inseln, 1957
 Korsika – noch nicht entdeckt, 1959
 Bandidos, 1963
 Doppeltes Antlitz. Pariser Impressionen, 1966 (kun 174 fotoj de la Wander-oj)
 Nicole, 1971
 Der siebente Brunnen, 1971; noveldono 2005
 Holland auf den ersten Blick, 1972
 Ein Zimmer in Paris, 1975
 Provenzalische Reise, 1978
 Hotel Baalbek, 1991, republikigo 2007 kun postparolo de Erich Hackl
 Josua läßt grüßen. Der Bungalow. Zwei Stücke, 1979
 Das taubengraue Haus, 1977
 Patrique, Patrique, 1983
 Das gute Leben, 1996, pliampleksigita noveldono 2006 sub la titolo Das gute Leben oder Von der Fröhlichkeit im Schrecken. Erinnerungen, ISBN 3-89244-855-8

eldonistece
 Maxie Wander: Leben wär' eine prima Alternative. Tagebücher und Briefe, 1979
 Maxie Wander: Ein Leben ist nicht genug. Tagebuchaufzeichnungen und Briefe. Kun antauparolo de Fred Wander, 1990. ISBN 3-518-45963-5

 Literaturo 
 Walter Grünzweig, Ursula Seeber (eld.): Fred Wander, Leben und Werk, Weidle Verlag Bonn 2005, ISBN 978-3-931135-88-1
 Konstantin Kaiser: Wander, Fred. Ĉe: Andreas B. Kilcher (eld.): Metzler Lexikon der deutsch-jüdischen Literatur. Jüdische Autorinnen und Autoren deutscher Sprache von der Aufklärung bis zur Gegenwart. Dua eldono. Metzler, Stuttgart/Weimar 2012, ISBN 978-3-476-02457-2, p. 523-524
 Susanne Blumesberger, Michael Doppelhofer, Gabriele Mauthe: Handbuch österreichischer Autorinnen und Autoren jüdischer Herkunft 18. bis 20. Jahrhundert. Band 3: S–Z, Register. Eldonis Österreichische Nationalbibliothek. Saur, München 2002, ISBN 3-598-11545-8, p. 1425.
 Wander en biografia dataro de GDR

 Eksteraj ligiloj 


 https://www.literaturepochen.at/exil/a5078.html 
 prelego de Hans Höller, junio 2001 
 Fred-Wander-Archiv

 Notoj 

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Kulturo de GDR
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Aŭstraj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj komunistoj
Kategorio:Aŭstraj judoj
Kategorio:Pseŭdonimaj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj ĵurnalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Vieno

Kategorio:Mortintoj en Vieno