P-Krezolo

|colspan="2" style="text-align: center;" |<small>p-Krezolo estas allogaĵo por la moskitoj de la genro Anopheles.</small>CAS-numero-kodo106-44-5ChemSpider kodo13839082PubChem-kodo2879Fizikaj proprecojAspektosenkolora aŭ flaveca solidaĵo, kun dolĉeca odoro, kiu malheliĝas sub sunekspozicioChemical BookMolmaso108,13992 g mol−1Denseco1,034 g/cm−3GuideChemFandpunkto33,8°C EPA United States Environmental Protection AgencyBolpunkto202°C ChemsrcRefrakta indicoEkflama temperaturo89°C Fisher ScientificSolveblecoAkvo:20 g/LChemnetMortiga dozo (LD50)207 mg/kg (buŝe) AgilentGHS etikedigo de kemiaĵoj  GHS Damaĝo Piktogramo<center>GHS SignalvortoDamaĝa substancoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)

p-Krezolo aŭ p-metila fenolo estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de tolueno kaj natria sulfato. Ĝi estas senkolora aŭ flaveca solidaĵo, kun dolĉeca odoro, kiu malheliĝas sub sunekspozicio, iomete solvebla en akvo. p-Krezolo posedas 7 karbonatomojn, 8 hidrogenatomojn kaj 1 oksigenatomon. 

p-Krezolo estas senkoloraj kristaloj ĉe media temperaturo. Ĝi estas iomete solvebla en akvo, kaj la akva solvaĵo estas malforte acida. Laŭ acideco, la kunmetaĵo egalrilatas al fenolo. p-Krezolo estas, interalie, kombinaĵo de homa, ĉevala kaj porka ŝvito. Oni trovis, ke ĝi altiras, interalie, inajn moskitojn de la genro Anopheles.

Preparado kaj uzo
p-Krezolo kaj ĝiaj izomeroj troviĝas en karbogudro, kiu antaŭe estis la ĉeffonto de krezoloj. Tamen, la apartigo de m- kaj p-Krezoloj iĝas malfacile, ĉar iliaj proksimaj bolpunktoj malhelpas apartigon per distilado. Hodiaŭ, p-Krezolo estas plejparte produktita sinteze. La plej grava metodo estas la sulfonado de la tolueno uzanta densan sulfatan acidon en p-toluenosulfonatan acidon, kaj la rezulta sulfata acido estas varmigita kun natria hidroksido kaj natria sulfito je temperaturo de pli ol 300 °C, post kio p-Krezolo estas formita. Tre pura produkto ankaŭ povas esti sintezita per baza hidrolizo de p-klorotolueno aŭ per malkomponado de la p-cimena hidroperoksido kun acido.

p-Krezolo estas uzata por la produktado de antioksidantoj kaj stabiligiloj. El ĝi oni produktas grandajn kvantojn de 2,6-du-terc-butil-4-metilfenolo, aŭ buterigita hidroksiotolueno, kiu estas uzata kiel antioksidanto en kaŭĉuko kaj nutraĵoj. Aliaj kemiaĵoj produktitaj de p-Krezolo inkludas 2-terc-butil-4-metilfenolo kaj kelkajn kunmetaĵojn kaj novolak rezinojn uzatajn en la produktado de tinkturfarboj.

Sintezoj
Sintezo 1
 Preparado de la p-krezolo per traktado de tolueno kaj natria sulfato:

tolueno|90px +natria sulfato|120px p-Krezolo|120px +natria sulfito|120px

Sintezo 2
 Preparado de la p-krezolo per traktado de tolueno kaj hidrogena peroksido:

tolueno|90px +hidrogena peroksido|120px p-Krezolo|120px    

Sintezo 3
 Preparado de la p-krezolo per hidrolizo de la p-klorotolueno:

p-Klorotolueno|120pxp-Krezolo|120px     

Sintezo 4
 Preparado de la p-krezolo per traktado de p-klorofenolo kaj metano:

p-Klorofenolo|90px +metano|70px p-Krezolo|120px +klorida acido|70px   

Vidu ankaŭ
 Fenolo

 Referencoj 

Kategorio:Fenoloj