P-Ksileno

1,4-Dumetilbenzeno
 p-Ksilolo
 1,4-KsilenoCAS-numero-kodo106-42-3ChemSpider kodo7521PubChem-kodo7809Fizikaj proprecojAspektosenkolora likvaĵoChemical BookMolmaso106,1674 g mol−1Denseco0,866 g/cm−3GuideChemFandpunkto12,8°C EPA United States Environmental Protection AgencyBolpunkto139,6°C ChemnetRefrakta indicoEkflama temperaturo27,2°C ChemsrcSolveblecoAkvo:1,61 x 10-3 g/LChembkMortiga dozo (LD50)4029 mg/kg (buŝe) Fisher ScientificGHS etikedigo de kemiaĵoj  GHS Damaĝo Piktogramo<center>GHS SignalvortoAvertoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)

p-Ksileno aŭ 1,4-dumetilbenzeno estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de 1,4-dukloro-benzeno kaj metano. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. p-Ksileno posedas 8 karbonatomojn kaj 10 hidrogenatomojn. 

p-Ksileno estas aromata hidrokarbonida kunmetaĵo apartenanta al la familio de la dumetilbenzenaj derivaĵoj. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun dolĉa odoro kaj estas solvebla en alkoholoj, eteroj kaj benzeno. Ĝi estas membro de la familio Ksileno de kunmetaĵoj, kiu ankaŭ inkludas o-Ksileno kaj m-Ksileno. p-Ksileno estas uzata en la produktado de poliestera fibroj, plastoj kaj rezinoj, same kiel en la fabrikado de protekto-tegaĵoj kaj gluaĵoj. Ĝi ankaŭ estas utiligata kiel solvanto en la produktado de farboj, inkoj, kaj tinkturfarboj. Krome, p-Ksileno estas uzata en la produktado de Ksileno-cianolo, fluoreska tinkturfarbo uzata en biokemio kaj molekula biologio.

p-Ksileno havas larĝan gamon de aplikoj en scienca esplorado. Ĝi estas uzata en la sintezo de organikaj kombinaĵoj, kiel poliesteroj, poliamidoj kaj poliuretanoj. Ĝi ankaŭ estas uzata en la produktado de farmaciaĵoj, tinkturfarboj kaj aromataĵoj. Plie, p-Ksileno estas utiligata kiel solvanto en kromatografio, kiel reakciaĵo en la sintezo de organikaj substancoj, kaj kiel solvanto en la ekstraktado de naturproduktoj.

La mekanismo de ago de p-Ksileno ne estas plene komprenita. Tamen, oni kredas, ke la kombinaĵo reakcias kun diversaj funkciaj grupoj, inkluzive de karboksilataj acidoj, alkoholoj kaj aminoj, por formi kompleksojn. Tiuj kompleksoj tiam povas reakcii kun aliaj funkciaj grupoj, kiel ekzemple aldehidoj kaj ketonoj, por formi novajn kunmetaĵojn.

p-Ksileno estas konsiderata toksa kunmetaĵo kaj estas ligata al diversaj malutilaj sanefektoj. Eksponiĝo al la kunmetaĵo povas kaŭzi haŭtan kaj okulan iriton, same kiel spirajn problemojn. Longtempa eksponiĝo al p-Ksileno povas konduki al hepata kaj rena damaĝo, same kiel pliigata risko de kancero.

p-Ksileno havas kelkajn avantaĝojn kaj limigojn kiam uzata en laboratoriaj eksperimentoj. Sur la plusa flanko, p-Ksileno estas relative malmultekosta kunmetaĵo kaj estas facile havebla. Aldone, ĝi estas multflanka solvanto, kiu povas esti uzata en diversaj aplikoj. En la malavantaĝo, p-Ksileno estas toksa kaj povas kaŭzi negativajn sanefektojn se ne traktata ĝuste. Krome, la kombinaĵo estas brulema kaj devas esti uzata kun singardemo.BenchChem

Sintezoj
Sintezo 1
 Preparado de la o-ksileno per traktado de 1,4-dukloro-benzeno kaj metano:

1,4-Dukloro-benzeno|120px +numero 2|50pxmetano|90px p-Ksileno|120px +numero 2|50pxklorida acido|70px   

Sintezo 2
 Preparado de la o-ksileno per traktado de benzeno kaj klorometano:

benzeno|120px +numero 2|50pxklorometano|90px p-Ksileno|120px +numero 2|50pxklorida acido|70px   

Sintezo 3
 Preparado de la o-ksileno per traktado de 1,4-duamino-benzeno kaj klorometano:

1,4-Duamino-benzeno|120px +numero 2|50pxklorometano|90px p-Ksileno|120px +numero 2|50pxkloramino|70px   

Sintezo 4
 Preparado de la o-ksileno per traktado de 1,4-dunitro-benzeno kaj klorometano:

1,4-Dunitro-benzeno|150px +numero 2|50pxklorometano|90px p-Ksileno|120px +numero 2|50pxnitrila klorido|90px   

Sintezo 5
 Preparado de la tereftalata acido per oksidado de p-ksileno:

p-Ksileno|120px tereftalata acido|150px     

Vidu ankaŭ
 Hidrokarbonido

 Referencoj 

Kategorio:Hidrokarbonidoj