1,3,5-Trinitrobenzeno

1,3,5-Trinitrobenzeno aŭ 1,3,5-trinitrobenzeno estas organika kombinaĵo rezultanta per traktado de benzeno kaj nitrata acido. Ĝi estas blanka aŭ flava solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en nepolaraj organikaj solvantoj. 1,3,5-Trinitrobenzeno posedas 6 karbonatomojn, 3 hidrogenatomojn kaj 3 nitrogenatomojn.

1,3,5-Trinitrobenzeno (TNB) estas vaste esplorata kaj studata kemia kombinaĵo, ĉefe pro ĝiaj multflankaj aplikoj kaj la facileco kun kiu ĝi povas esti sintezata en la laboratorio. TNB estas nitro-aromata kunmetaĵo, formata de tri nitrogrupoj alkroĉitaj al benzena ringo, kaj estas de speciala intereso pro sia ebla uzo en eksplodaĵoj kaj ekspandpelaĵojEkspandpelaoĵoj estas brulaĵoj uzataj por la movado de aŭtoj, aviadiloj, ŝipoj, ktp. Ĝia molekula formulo estas C6H3(NO2)3, kaj ĝi estas senkolora, kristala solidaĵo.

TNB havas multajn sciencesplorajn aplikojn, ekde eksplodaĵoj kaj propelaĵoj ĝis biomedicina esplorado. Ĝi estas uzata en eksplodaĵoj kaj propelaĵoj pro sia alta energienhavo, kiu estas liberigata per detonacio. TNB ankaŭ estas uzata en biomedicina esplorado pro sia kapablo ligiĝi al proteinoj kaj aliaj molekuloj. Tiu ligo povas esti uzata por studi la strukturon kaj funkcion de proteinoj kaj aliaj molekuloj, same kiel por identigi liglokojn por drogevoluo.

TNB estas eksplodaĵo kaj pelaĵo pro sia kapablo rapide liberigi energion per detonacio. Ĉi tiu energio estas liberigata kiam la TNB-molekulo disiĝas kaj la nitrogrupoj reakcias kun oksigeno en la aero. Ĉi tiu reakcio produktas nitrogenon, karbonduoksidon, kaj akvon, same kiel grandan kvanton da varmo kaj lumo. La varmo kaj lumo produktitaj dum la reakcio estas tio kio kaŭzas la eksplodemajn kaj pelajn efikojn de TNB.

TNB estas toksa por homoj kaj aliaj organismoj pro sia kapablo ligiĝi al proteinoj kaj aliaj molekuloj. Ĉi tiu ligo povas interrompi normalajn ĉelajn procezojn kaj konduki al ĉelmorto. Plie, TNB povas kaŭzi oksidivan streson, kaŭzante damaĝon al ĉelaj kombinaĵoj kiel DNA kaj proteinoj. TNB ankaŭ povas kaŭzi damaĝon al la hepato, renoj kaj aliaj organoj.

TNB havas multajn avantaĝojn por laboratoriaj eksperimentoj. Ĝi estas facile sintezebla, kaj povas esti uzata por studi la strukturon kaj funkcion de proteinoj kaj aliaj molekuloj. Plie, TNB estas relative stabila kaj povas esti stokata dum longaj tempodaŭroj sen malkomponiĝo. Tamen, TNB ankaŭ estas toksa kaj povas esti danĝera labori en la laboratorio. Tial, taŭgaj sekurecaj antaŭzorgoj devas esti prenitaj kiam oni laboras kun TNB en la laboratorio.

 Sintezoj 
 Sintezo 1 
 Preparado de la 1,3,5-trinitrobenzeno per traktado de benzeno kaj nitrata acido:

benzeno|120ra +numero 3|50ranitrata acido|120ra 1,3,5-Trinitrobenzeno|160ra +numero 3|50raakvo|70ra

 Sintezo 2 
 Preparado de la 1,3,5-trinitrobenzeno per traktado de 1,3,5-Triaminobenzeno kaj nitrata acido:

1,3,5-Triaminobenzeno|120ra +numero 3|50ranitrata acido|120ra 1,3,5-Trinitrobenzeno|160ra +numero 3|50ranitrogena monooksido|90ra

 Sintezo 3 
 Preparado de la 1,3,5-trinitrobenzeno per traktado de 1,3,5-triklorobenzeno kaj nitrita acido:

1,3,5-Triklorobenzeno|120ra +numero 3|50ranitrita acido|120ra 1,3,5-Trinitrobenzeno|160ra +numero 3|50raklorida acido|70ra

 Vidu ankaŭ 
 Nitratoj

 Referencoj 

Kategorio:Nitratoj