Georg Wilhelm Pabst

Georg Wilhelm PABST (Raudnitz, Bohemio, nun Ĉeĥio, 25a de aŭgusto 1885 - Vieno, 26a de majo 1967), estis aŭstria kin-reĝisoro, kiu laboris en Germanio kaj poste eksterlande (Francio, Usono). Temas pri unu de la plej gravaj figuroj de la plej frua germana kino; estis milda ekspresionismo en lia verkaro spite al markita realismo, kiu estas efekto de lia teatra sperto, de liaj ideoj kaj de la nomita "nova objektiveco".

 Biografio 
Li ekkarieris kiel aktoro ankoraŭ tre juna. Estante 25-jaraĝa, li elmigris al Usono, kaj aliĝis en Trupo de Germana Populara Teatro de Novjorko en 1910. Li estis sendita al Germanio en 1914 por dungi aktorojn, sed survoje ne Parizo eksplodis la Unua Mondmilito, kaj estis malliberigita en koncentrejo dum kvar jaroj. En 1917, li organizis teatrajn ludojn kun kolegoj en la koncentrejo. Post la milito, Pabst dediĉis sin al ĵurnalismo, kaj direktoris la "Neuer Wiener Theater", de Vieno, specializiĝante sin en ĉambroteatro (aŭ "Kammerspiel").

Li ekfilmis en 1920, kaj eksucesis en 1925 kiam li reĝisoris Greta Garbo en la filmo per kiu ŝi famiĝis, nome Die Freudlose Gasse (Sub plezurmasko). Li sekvis la sekvan jaron per Geheimnisse einer Seele (Misteroj de animo, 1926), kun psikologia temo pri sekseco, apogita en la teorioj de Sigmund Freud. Same sukcesis per La amo de Jeanne Ney, de 1927, per kiu li adaptis romanon de Ilja Ehrenburg. Li specialiĝis en filmoj pri virinoj.

En la epoko de la sonkino, La trigroŝa opero (Die Dreigroschenoper) estas filmo de 1931, inspirita en la samnoma teatraĵo de Bertolt Brecht. Pabst faris gravan ĵoran version de Don Kiĥoto (1933), kun tri versioj (germana, angla kaj franca, el kiuj nur la franca estas bone konservita) kun la aktoro Teodoro Ŝaljapin.

 Filmoj 
 Mutaj filmoj 
 1922: Luise Millerin (nur kunscenaristo)
 1923: Der Schatz
 1924: Gräfin Donelli
 1925: Die freudlose Gasse
 1926: Geheimnisse einer Seele
 1926: Man spielt nicht mit der Liebe
 1927: Die Liebe der Jeanne Ney
 1928: Abwege
 1929: Die Büchse der Pandora
 1929: Tagebuch einer Verlorenen
 1929: Die weiße Hölle vom Piz Palü (reĝisorado kun Arnold Fanck)

 Sonfilmoj 

 1930: Westfront 1918
 1930: Skandal um Eva
 1931: Die Dreigroschenoper
 1931: Kameradschaft
 1932: Die Herrin von Atlantis
 1933: Don Quichotte
 1933: Du haut en bas
 1933: Cette nuit-là (nur verkisto)
 1934: A Modern Hero
 1936: Mademoiselle Docteur
 1938: Le drame de Shanghaï
 1939: Jeunes filles en détresse
 1941: Komödianten
 1943: Paracelsus
 1945: Der Fall Molander
 1948: Der Prozeß
 1949: Geheimnisvolle Tiefe
 1949: Duell mit dem Tod (nur produktoro kaj kunscenaristo)
 1949: Eins, zwei, drei – aus (nur produktoro)
 1950: Ruf aus dem Äther (nur produktoro kaj verkisto)
 1952: Männer ohne Tränen (La voce del silenzio)
 1954: Cose da pazzi
 1954: Das Bekenntnis der Ina Kahr
 1955: Der letzte Akt
 1955: Es geschah am 20. Juli
 1956: Rosen für Bettina
 1956: Durch die Wälder, durch die Auen

 Vidu ankaŭ 
 Germana ekspresionismo

 Literaturo 
 Wolfgang Jacobsen (Els.): G. W. Pabst. Argon, Berlin 1997, ISBN 3-87024-365-1
 Andre Kagelmann u. Reinhold Keiner: „Lässig beginnt der Tod, Mensch und Tier zu ernten.“ Überlegungen zu Ernst Johannsens Roman Vier von der Infanterie und G. W. Pabsts Film WESTFRONT 1918. In: Ernst Johannsen: Vier von der Infanterie. Ihre letzten Tage an der Westfront 1918. Hrsg. v. dens. Kassel: Media Net-Edition 2014. S. 80–113. ISBN 978-3-939988-23-6
 Hermann Kappelhoff: Der möblierte Mensch. Georg Wilhelm Pabst und die Utopie der Sachlichkeit. Ein poetologischer Versuch zum Weimarer Autorenkino. Vorwerk 8, Berlin 1995, ISBN 3-930916-02-9
 Daniel Kehlmann: Lichtspiel. Rowohlt, Hamburg 2023. ISBN 978-3-498-00387-6
 Gerald Koll: Pandoras Schätze. Erotikkonzeptionen in den Stummfilmen von G. W. Pabst. Diskurs Film Verlag, München 1998, ISBN 3-926372-64-8.
 Thomas Koebner: Georg Wilhelm Pabst 1885–1967. In: Thomas Koebner (Eld.): Filmregisseure. Biographien, Werkbeschreibungen, Filmographien. 3., aktualisierte und erweiterte Auflage. Reclam, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-15-010662-4, S. 560–568.
 Hans-Joachim Schlegel: Filmen zu Zeiten der Okkupation. Miloš Havel, Otakar Vávra und G. W. Pabst im Prag der Protektoratszeit. En: Johannes Roschlau (Red.): Zwischen Barrandov und Babelsberg. Deutsch-tschechische Filmbeziehungen im 20. Jahrhundert. München 2008, ISBN 978-3-88377-949-2, S. 102–110
 Gottfried Schlemmer, Bernhard Riff, Georg Haberl (Eld.):  G. W. Pabst. MAkS Publikationen, Münster 1990, ISBN 3-88811-600-7
 „Meine Ehre heißt Treue.“ Arbeitsblätter zur Filmauswertung (zu: „Duell mit dem Tode.“ (tiel).) Ohne Verf. Staatsbürgerliche Bildungsstelle des Landes NRW.
 Kay Weniger: Das große Personenlexikon des Films. Die Schauspieler, Regisseure, Kameraleute, Produzenten, Komponisten, Drehbuchautoren, Filmarchitekten, Ausstatter, Kostümbildner, Cutter, Tontechniker, Maskenbildner und Special Effects Designer des 20. Jahrhunderts. Band 6: N – R. Mary Nolan – Meg Ryan. Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2001, ISBN 3-89602-340-3, S. 104 ff.
 Kay Weniger: ‘Es wird im Leben dir mehr genommen als gegeben …’. Lexikon der aus Deutschland und Österreich emigrierten Filmschaffenden 1933 bis 1945. Eine Gesamtübersicht. ACABUS-Verlag, Hamburg 2011, ISBN 978-3-86282-049-8, S. 640–643



Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Aŭstraj reĝisoroj