Manuel Zapata Olivella

Manuel ZAPATA Olivella (Lorica, Kordovo, Kolombio, 17a de marto 1920 - Bogoto, 19a de novembro 2004) estis kolombia kuracisto, antropologo kaj verkisto. Li estas konsiderata unu de la plej gravaj reprezentantoj de la kulturo de Afrikkolombianoj pro siaj klopodoj disvastigi, registri kaj konservi ĝin pere de literaturo, socia esplorado, gazetartikoloj, akademiaj eventoj kaj programoj de televido kaj radio. Li publikigis ok romanojn, tri vojaĝrakontojn, membiografion kaj centojn da eseoj, artikoloj, kronikoj kaj recenzojn en ĵurnaloj, revuoj kaj akademiaj publikaĵoj. Li estas speciale fama pro literaturaj verkoj kiel "Changó, el gran putas", "Chambacú, corral de negros" kaj "En Chimá nace un santo".

Biografio
Manuel Zapata Olivella el familio de miskrasuloj, edukiĝis en Cartagena de Indias, en la marbordo de la Kariba Maro de Kolombio. Lia familio rilatis kun literaturo, muziko, kulturo kaj popola religieco de la kolombia Karibio. Lia patro estis instruisto, kiu devis rezisti premojn fare de la tiam konservisma registaro.

En la 1940-aj jaroj, li studis medicinon en la Nacia Universitato de Kolombio kaj ekesploris pri kolombiaj muziko kaj folkloro. Samtempe li partoprenis en aktiveco kontraŭ rasismo farita kontraŭ afrikkolombianoj. Inter 1943 kaj 1947, Manuel veturis tra Kolombio, Centrameriko, Meksiko kaj Usono, dum plenumis tre diversajn profesiojn, inter kiuj estis kuracisto, ĵurnalisto kaj boksisto. Tiom diversaj spertoj kondukis lin al ampleksa verkagado. Li veturis ankaŭ al Ĉinio en epoko de Mao Ze Dong, kie li konis Pablo Neruda kaj Jorge Amado.

El la 1950-aj jaroj kaj fruaj 1960-aj jaroj, Manuel ekesploris pri etnografio, veturis kaj publikigis studojn pri la kulturoj de afrikkolombianoj; li estis profesoro en kelkaj universitatoj de Usono, Kanado, Centrameriko kaj Afriko; helpis en la organizado de la unua kongreso pri kolombia kulturo kaj en Folklora Servo. Paralele, li publikigis librojn. En 1957, li konis Rosa Bosch, kiu iĝis lia dua edzino la 23an de decembro 1960. En 1965, helpite de Rosa Bosch, Manuel fondis la revuon pri literaturo Letras Nacionales, en kiu kunlaboris gravaj verkistoj; ĝi daŭris 20 jarojn, kun 46 numeroj publikigitaj inter konstantaj interrompoj pro financaj malfacilaĵoj.

El la 1970-aj jaroj li aktive agadis en organizado de kongresoj pri kulturo, folkloro, etnologio ktp. En tiu epoko lie estis ankaŭ skabeno en sia denaska Lorica, Kordovo. En la 29a de majo 1982, lia aviadilo kraŝis dumfluge kun armea aviadilo, sed neniu mortis, kaj ĉiuj liaj samveturantoj estis savitaj el akvo fare de lokaj fiŝkaptistoj. El la 1980-aj jaroj li aktive agadis en radio. Dum la 1990-aj jaroj, Manuel suferis kirurgiajn operaciojn kaj ekonomiajn malfacilaĵojn, sed fine de la jardeko li plue veturis tra Kolombio, Usono kaj Eŭropo.

 Publikigita verkaro 
 Romanoj
1947 - Tierra Mojada
1953 - He visto la noche
1958 - Los Pasos del Indio
1960 - La calle 10 
1963 - Detrás del rostro - Premio Esso.
1963 - Chambacú, corral de negros - Mencio en la Premio Casa de las Américas, 1963
1964 - En Chimá nace un santo
1983 - Changó, el gran putas
1983 - Historia de un Joven Negro
1993 - Hemingway, el cazador de la muerte

 Teatro 
1955 - Hotel de vagabundos
1958 - Los pasos del indio
1971 - Caronte liberado

 Noveloj 
1949 - Pasión vagabunda
1955 - China 6 a.m.
1961 - Cuentos de muerte y libertad
1962 - El cirujano de la selva
1962 - El galeón sumergido Olivella, Manuel Zapata (1962). «Cuento: El galeón sumergido». Boletín Cultural y Bibliográfico 5 (04): 486-488. ISSN 2590-6275. Konsultita la 10an de januaro 2020. 
1967 - ¿Quién dio el fusil a Oswald?
1990 - Fábulas de Tamalameque

 Membiografio
1988 - ¡Levántate mulato! "Por mi raza hablará el espíritu". Bogotá: Rei Andes.

 Eseoj 
1972 - Tradición oral y conducta en Córdoba
1974 - El hombre colombiano
1997 - La rebelión de los genes

 Gazetartikoloj 
1962 - Los ritmos populares Olivella, Manuel Zapata (1962). «Los ritmos populares». Boletín Cultural y Bibliográfico 5 (11): 1498-1499. ISSN 2590-6275. Konsultita la 10an de januaro 2020. 
2010 - Por los senderos de sus ancestros: textos escogidos (1940 - 2000)

 Referencoj 

 Bibliografio 
 Afro-Hispanic Review, #20:1 (2001) ISSN 0278-8969
 Antonio D. Tillis: Manuel Zapata Olivella and the "Darkening" of Latin American Literature. ISBN 0-8262-1578-5
 Captain-Hidalgo, Yvonne: The Culture of Fiction in the Works of Manuel Zapata Olivella. ISBN 0826208916
 Zapata Olivella, Manuel y Alonso Jiménez, El extraño espejo de la soledad, Bogotá, Colombia. Liga Latinoamericana de Artistas, serie Ex libris.

 Eksteraj ligiloj 
 Sitio Manuel Zapata Olivella, abridor de caminos
 Dokumentaro de Manuel Zapata Olivella. Universitato Vanderbilt, Usono.



Kategorio:Kolombiaj verkistoj
Kategorio:Kolombiaj ĵurnalistoj
Kategorio:Afrika diasporo