Arafo

Arafo [aRAfo] estas urbo kaj municipo en la oriento de la insulo Tenerifo apartenanta al la provinco Sankta Kruco de Tenerifo, en la regiono Kanarioj.«Datos del Registro de Entidades Locales». Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas. Konsultita la 23an de aŭgusto 2021. Ĝi etendiĝas centre de la orienta ĉemarborda zono de la insulo Tenerifo.

La municipa ĉefurbo estas Arafo mem, je 460 m.s.m. Temas pri municipo lima kun la municipaj teritorioj de  Candelaria, Santa Úrsula, La Orotava kaj Güímar.

La loknomo Arafo estas devena el la iama loĝado de guanĉoj; oni sugestis tradukon kiel kruta deklivo.Pérez Pérez, Buenaventura (2007). La Toponimia Guanche (Tenerife). Nueva aportación a la lingüística aborigen de las Islas Canarias. Idea. ISBN 978-84-83823-28-6.Reyes García, Ignacio (2012). Ínsuloamaziq. Diccionario histórico-etimológico del amaziq insular (Canarias).  : Fondo de Cultura Ínsuloamaziq.

Geografio
eta|maldekstre|230ra|Candelaria en la insulo Tenerifo.
eta|maldekstre|230ra|Torentejo Las Gambuesas.
Arafo estas en la orienta parto de la insulo Tenerifo. La municipa ĉefurbo estas Arafo, je 460 m.s.m. Temas pri municipo en la nordo de la Suda Zono de la insulo, lime kun la municipaj teritorioj de Candelaria, Santa Úrsula, La Orotava kaj Güímar.

Arafo posedas areon de 34,27 km², okupante la 19an plej grandan teritorion de la insulo kaj la 36an de la provinco.Población, superficie y densidad por municipios Arkivita la 7an de marto 2016 en Wayback Machine. Fonto: Instituto Nacional de Estadística. La municipa teritorio de Arafo estas meze de la valo de Güímar. Temas pri klina areo el la marbordo ĝis 2 076 m.s.m. de la monto Ayosa, plej alta punkto de la municipo.Infraestructura de Datos Espaciales de Canarias Fonto: Consejería de Educación, Universidades y Sostenibilidad. Gobierno de Canarias.

La municipo enhavas parton de la natura parko Corona Forestal kaj de la protektita pejzaĝo Las Lagunetas,Red Canaria de Espacios Naturales Protegidos - Tenerife  Fonto: Consejería de Obras Públicas, Transportes y Política Territorial. Gobierno de Canarias. kiuj estas ankaŭ Specialaj Konservozonoj kaj Zona de Especial Protección para las Aves (Birdoprotektaj Zonoj), inkludita en la Reto Natura 2000.Los espacios protegidos Natura 2000 en España   Fonto: Ministerio de Agricultura, Alimentación y Medio Ambiente, Gobierno de España.

Candelaria havas ankaŭ Montojn de Publika Utileco nomitajn «Gambuesa» kaj «Orticosa y Los Lomitos».

Historio
En la areo estis setlado de guanĉoj, precize en la regno Güimar. Tion pruvas nombraj arkeologiaj restaĵoj. Tiuj guanĉoj estis de la tendaro kiu aliancis kun la hispanaj konkeristoj je la fino de la 15-a jarcento.Rumeu de Armas, Antonio (1975). La Conquista de Tenerife (1494-1496) (1a eldono). Aula de Cultura de Tenerife. ISBN 84-500-7108-9.Cuscoy, Luis Diego (1968). Publicaciones del Museo Arqueológico de Tenerife, eld. Los Guanches: vida y cultura del primitivo habitante de Tenerife. Santa Cruz de Tenerife: Cabildo Insular de Tenerife.

En la 16-a jarcento kreskiĝis la setlejo. Oni disdonis terojn al Gonzalo de Mejías kaj al Juan Núñez. El ili la unua transdonis siajn posedojn al la konvento de aŭgustenanoj de San Cristóbal de La Laguna, dum la dua estas konsiderata kiel fondinto de la urbo.Historia del municipio Fonto: Ayuntamiento de la Villa de Arafo.​

De la 2a de februaro ĝis la 27a de marto 1705 okazis erupcio de la vulkano Las Arenas, kio siavice okazigis translokigon de la urba kerno iom norden.Volcán de las Arenas Fuente: Ayuntamiento de la Villa de Arafo.

En 1798 Arafo disiĝis el Candelaria.

Demografio
La municipo havis 5 593 loĝantojn je 2020, estante la 23a plej loĝata municipo de la insulo Tenerifo kaj la 29a de la provinco.«Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional». Instituto Nacional de Estadística. Konsultita la 8an de aŭgusto 2021.

Historie la loĝantaro regule kreskiĝis lante laŭlonge de la 20-a jarcento ĝis nunaj pli ol 5 000 loĝantoj.

Teritoria organizado
Arafo dividiĝas en la jenaj entoj kaj loĝlokoj kun korespondaj kernoj:
+ Distribuado laŭ loĝlokoj (2020) Loĝloko Loĝantoj Arafo (municipa ĉefurbo) 4 149 La Hidalga 1 444 TOTALO 5 593

Ekonomio kaj vidindaĵoj
La ĉefa rimedo estas servoj, ĉefe komerco kaj konstruado por nova industria zono ĉe la marbordo.Economía del municipio Fonto: Ayuntamiento de la Villa de Arafo.​ 
eta|230ra|Preĝejo San Juan Degollado.
Turismo
La turisma disvolviĝo okazis el la dua duono de la 20-a jarcento. Eblas montara piedirado, kultura turismo, marsportoj kaj distrado kaj aliaj okupitecoj.

Estas multaj vidindaĵoj en la municipo.«Arafo».  Patrimonio Histórico del Cabildo de Gran Canaria. Konsultita la 26an de novembro 2018.

 Arkeologiaj restaĵoj de guanĉoj, en diversaj grotoj.
 Preĝejoj.
 Etnologiaj lokoj El Molino (muelejo) kaj Los Lavaderos (lavejo).
 Historiaj lokoj La Casona de la esquina de los Carros kaj Lo de Ramos.
 Aliaj naturaj lokoj, ekzemple rigardejoj Montaña Colorada, Chimague kaj La Crucita.
 Strando Lima.

 Bildaro 

Referencoj

Literaturo
 VVAA (1985). Geografía de Canarias. Editorial Interinsular Canaria. ISBN 84-85543-66-1.

Vidu ankaŭ
 Municipoj de provinco Sankta Kruco de Tenerifo

 Eksteraj ligiloj 

 Arafo en la retejo de Consejería de Educación
 Arafo en la oficiala retejo de Turismo de Tenerife



Kategorio:Municipoj de Tenerifo