Kolegio Dartmouth

Kolegio Dartmouth () estas privata esploruniversitato en Hanovro, Nov-Hampŝiro, kaj unu el la naŭ koloniaj kolegioj (angle Colonial colleges) establitaj en Usono antaŭ la Milito de Sendependeco  .

 Historio 
La kolegio estis fondita en 1769 fare de Eleazar Wheelock. Nuntempe, aldone al bakalaŭraj studoj, Dartmouth havas gimnaziojn en komercadministracio, medicino kaj inĝenieristiko, same kiel 18 bakalaŭrajn programojn en la sciencoj kaj artoj. Fakte, Dartmouth estas universitato en si mem kaj ne kolegio (la titolo "kolegio" estas uzata en Usono por priskribi bakalaŭrajn lernejojn, aŭ lernejojn kiuj estas parto de universitato). La titolo Kolegio (angle College) estis retenita en la nomo de la universitato por esprimi la centrecon de la bakalaŭra lernejo de la universitato, same kiel la gravecon atribuitan al la decido (1819) de la Usona Supera Tribunalo en Dartmouth College v. Woodward en la jura kazo de la universitato. En tiu tempo, la parlamento de Nov-Hampŝiro kaj la guberniestro de Nov-Hampŝiro provis iĝi Dartmouth publika universitato (kaj eĉ establis institucion nomitan "Dartmouth University" kiu laŭsupoze anstataŭigis la kolegion). Ili ŝanĝis la konstitucion de la universitato, pliigis la nombron da estraranoj kaj aldonis eksterulojn de inter siaj membroj en la senato de Nov-Hampŝiro. La kolegia administracio kontraŭstaris kaj Daniel Webster, diplomiĝinto de la universitato kiu estis je la komenco de sia jura kaj politika kariero, brile reprezentis la kolegion, kaj la tribunalo juĝis en lia favoro kaj nuligis la provon de transpreno.

En 1972, dum la prezidanteco de la hungara matematikisto János Kemény, la kolegio ekakceptas studentinojn por regulaj studoj (ĝis tiam nur viroj estis akceptitaj)  ; "Dartmouth College ŝanĝiĝis de ŝanceliĝanta, finance malforta institucio de proksimume 300 studentoj dum la venontaj 20 jaroj al rekrutado de pli ol 2,000, fortika fonduso, kaj nacia reputacio kiel la plej prestiĝa bakalaŭra kolegio en Usono.".

 Organizo  
 Geisel lernejo de Medicino (1797)
 Thayer lernejo de Inĝenieristiko (1867)
 Tucker lernejo de Komercadministracio (1900)
 Guarini lernejo por diplomiĝintoj kaj Altnivelaj Studoj (2016)

 Notindaj diplomiĝintoj 
 Robert Frost - usona poeto.
 Dr. Seuss (Theodor Seuss Geisel) - usona verkisto kaj ilustristo.
 Timothy Geithner - usona fiska sekretario de 2009 ĝis 2013.
 Nelson Rockefeller - 41-a vicprezidanto de Usono.
 Kirsten Gillibrand - usona politikisto, novjorkia senatano ekde 2009.
 Sarah Wayne Callies, Mindy Kling, Connie Britton - usonaj aktorinoj.
 Shonda Rhimes - usona scenaristo kaj televida produktanto.
 Daniel Webster, usona politikisto, senatano kaj dufoja usona ministro por eksteraj aferoj
 Amos T. Akerman, usona politikisto, ŝtatakuzanto
 Alex Azar, usona politikisto, sanministro
 James Forrestal, usona politikisto, Sekretario de Defendo
 Robert Reich, usona politikisto, Ministro de Laboro
 Timothy F. Geithner, usona politikisto
 András Gerevich, hungara poeto
 Owen Chamberlain, 1959 Nobel-premiito pri fiziko
 K. Barry Sharpless, 2001 Nobel-premiito pri Kemio
 George Davis Snell, 1980 Nobel-premiito pri Fiziologio aŭ Medicino
 Henry Paulson, usona fiska sekretario kaj ĉefoficisto de Goldman Sachs
 Louis V. Gerstner, Jr., ĉefoficisto de IBM, (1993-2002)
 Jeffrey R. Immelt, ĉefoficisto de General Electric, (2001–)
 John Donahoe, ĉefoficisto de eBay, (2008–)
 Paavo Lipponen, ĉefministro de Finnlando, (tamen ne diplomiĝis)
 Meryl Streep, aktorino (kiel interŝanĝa studento)
 Michael Corleone, fikcia figuro de la filmo The Godfather

 Por plia legado 
 Behrens, Richard K., "From the Connecticut Valley to the West Coast: The Role of Dartmouth College in the Building of the Nation," Historical New Hampshire, 63 (Spring 2009), 45–68.

 (Read and download public domain copy via Google Books.)
 * * * * 
 Listen, Look, Likeness: examining the portraits of Félix de la Concha 

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

  ()
 universitata atletika retejo ()

Kategorio:Asocio de Usonaj Universitatoj
Kategorio:Ivy League
Kategorio:Universitatoj en Nov-Hampŝiro