Inge von Wangenheim

Inge von WANGENHEIM (fraŭline: Ingeborg Franke; naskiĝinta la  en Berlino, mortinta la  en Vajmaro) estis germana verkistino kaj aktorino.
 Vivo
Estante filino de konfekciantino ŝi frekventis porknabinan liceon kaj poste trejniĝis aktorece. Poste ŝi aktoris sur diversaj scenejoj berlinaj en malgrandaj roloj, ekz. ĉe Theater am Schiffbauerdamm kaj en surscenigoj de Erwin Piscator. En 1931  ŝi aliĝis al la komunisma trupo Truppe 1931 kiun estris ŝia posta edzo Gustav von Wangenheim kaj samjare ŝi aniĝis al Komunista Partio de Germanio. Post la potencakiro de la nazioj ŝi fuĝis en 1933 tra Belgujo kaj Franclando Sovetion. La unuajn jarojn en ekzilo moskva ŝi aktivis kiel aktorino kaj ĵurnalistino. Kun Bruno Schmidtsdorf ŝi ludis la ĉefan rolon en la kontraŭfaŝisma filmo Kämpfer/Borci kiun reĝisoris ŝia edzo Gustav mem. En 1937 ŝi iĝis sovetia ŝtatanino. En 1941 ŝi estis evakuita al Ĉistopolo, Kazano kaj fine al Taŝkento. Ekde 1943 ŝi denove troviĝis en la sovetia ĉefurbo por labori redaktore por la Nacia Komitato por Libera Germanio.

En 1945 ŝi revenis patrujen kun la edzo kaj en 1946 ŝi iĝis membro de Socialista Unueca Partio de Germanio. La sekvintajn jarojn ŝi engaĝiĝis en la teatra ligo Bund Deutscher Volksbühnen, eldonis la gazeton Volksbühne kaj deĵoris denove kaj aktore kaj reĝisore, i.a ĉe Deutsches Theater en Orienta Berlino kaj por la filmagentejo DEFA (ekz. en la filmo Und wieder 48.)

De la fino de la 1940-a jaroj ŝi tamen pli aktivis verkistece. Post divorco ŝi vivis ekde 1961 je Rudolstadt kaj ekde 1974 en Vajmaro en gejina rilato.Jens-Fietje Dwars: "Aus dem Blickwinkel der Enkeltochter. In den Fängen der Geschicht. Ein neues Fotobuch zeigt die Künstlerin Inge von Wangenheim." - Ĉe: TLZ, 12.10.2013

Ŝia verkaro ampleksas romanojn, rememorojn, eseojn kaj vojaĝrakontojn.  Krom romanoj pri la konstrufazo de GDR (ekz. Am Morgen ist der Tag ein Kind pri la popolribelo de 1953; ŝi nekritike adoptis la oficialan partian perspektivon!) interesas ŝiaj rememoroj pri la vivo en Sovetio - kvankam ŝi ĉion negativan prisilentis (Mein Haus Vaterland, Auf weitem Feld ktp.). Dwars (2013) Ekde la 1960-aj jaroj von Wangenheim publikigis reporteraĵojn pri ŝiaj vojaĝoj je kapitalismaj, okcidentaj landoj. Ŝi anis al la estraro de la orientgermana porverkista ligo Deutscher Schriftstellerverband (DSV).

Ŝia filo estas la aktoro kaj teatroverkisto Friedel von Wangenheim. Krome ŝi havis du filinojn.

 Honoroj 
 1966: Kunstpreis des FDGB
 1968: Heinrich-Heine-Preis des Ministeriums für Kultur der DDR
 1972: Vaterländischer Verdienstorden (en arĝento)
 1977: Nationalpreis der DDR (dua klaso)
 1982: Vaterländischer Verdienstorden (en oro)
 1987: Karl-Marx-Orden
 1989: honora doktoreco de la Universitato de Jena

Fondis oni en la 9.12.2010 en Rudolstadt literaturinstituton  nomante ĝin por ŝi. Ĝi regule aljuĝu premiojn por verkistoj humanismaj kaj pacemaj; krome troviĝas tie kolekto de verkoj malpermesitaj de la nazioj kun la intenco reeldoni kelkajn de tempo el tempo; trie oni volas trejni junajn aŭtorojn kaj apogi iliajn unuajn paŝojn en la eldonado de siaj aferoj.

 Verkoj 
 Einiges über die Arbeit der „Truppe 1931“ Berlin (eldono sub ŝia fraŭlina nomo; sen indiko de la eldonoloko), 1934
 Die Aufgaben der Kunstschaffenden im neuen Deutschland, Berlin 1947
 Mein Haus Vaterland, Berlin 1950
 Zum 175. Todestag Konrad Ekhofs, Berlin 1953
 Auf weitem Feld, Berlin 1954
 Am Morgen ist der Tag ein Kind, Berlin 1957
 Einer Mutter Sohn, Berlin 1958
 Professor Hudebraach, Halle (Saale) 1961
 Das Zimmer mit den offenen Augen, Halle 1965
 Die Geschichte und unsere Geschichten, Halle 1966
 Reise ins Gestern, Halle 1967
 Die hypnotisierte Kellnerin, Rudolstadt 1968
 Kalkutta liegt nicht am Ganges, Rudolstadt 1970
 Die Verschwörung der Musen, Halle 1970
 Die Probe, Halle 1973
 Die tickende Bratpfanne, Rudolstadt 1974
 Von Zeit zu Zeit, Halle 1975
 Hamburgische Elegie, Halle 1977
 Spaal, Rudolstadt 1979
 Die Entgleisung, Halle 1980
 Genosse Jemand und die Klassik, Halle 1982
 Mit Leib und Seele, Halle 1982
 Weiterbildung, Halle 1983
 Schauplätze, Rudolstadt 1983
 Station 5, Halle 1985
 Deutsch und Geschichte, Halle 1986
 Der goldene Turm, Rudolstadt 1988
 Auf Germanias Bärenfell, Bucha apud Jena 2002
 kiel eldonistino: Sergej Miĥalkov: Ilja Golowin und seine Wandlung, Berlin 1950

 Filmaro 
 Kämpfer/Borci (1935/36)
 Und wieder 48 (1948)
 Der Auftrag Höglers (1950)

 Teatre 
 Aktorece 
 1933: Gustav von Wangenheim: Die Mausefalle (Truppe 1931)

 Reĝisorece 
 1949: Samuil Marŝak: Die zwölf Monate – (Theater am Schiffbauerdamm)
 1950: Sergej Miĥalkov: Golowin und seine Wandlung – (Theater am Schiffbauerdamm, Berlin)

 Literaturo 
 Ehrenpromotion Inge von Wangenheim, Jena 1990.
 "Wer war wer in der DDR" - biografia leksikono de GDR-anoj
 Kurt Fricke: Die Flanke von links – Inge von Wangenheim, ĉe: Inge von Wangenheim: Die Entgleisung, p. 303–336, Mitteldeutscher Verlag, Halle 2012, ISBN 978-3-89812-864-3.
 Laura von Wangenheim: In den Fängen der Geschichte. Inge von Wangenheim. Fotografien aus dem sowjetischen Exil 1933–1945. Rotbuch-Verlag, Berlin 2013, ISBN 978-3-86789-190-5.
 Kurt Fricke: Wangenheim, Ingeborg (Inge) Freifrau von, ĉe: Neue Deutsche Biographie, Bd. 27: Vockerodt–Wettiner, p. 404–405. Verlag Duncker & Humblot, Berlin 2020, ISBN 978-3-428-11208-1
 Dieter Fechner: Persönliche Begegnungen mit Thüringer Autoren im 20./21. Jahrhundert, Verlag Rockstuhl, Bad Langensalza 2014, ISBN 978-3-86777-718-6, p. 197–202

 Eksteraj ligiloj 


 ligiloj ĉe DDB

 Notoj 

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Virinoj
Kategorio:Germanaj komunistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar
Kategorio:Kulturo de GDR
Kategorio:Naskiĝintoj en 1912
Kategorio:Mortintoj en 1993