5-Pentadekanono

5-Okso-pentadekanoCAS-numero-kodo92862-23-2ChemSpider kodo258195PubChem-kodo292592Fizikaj proprecojAspektoblanka aŭ flava, brulema solidaĵoMolmaso226,4026 g mol−1Denseco0,828 g/cm−3GuideChemFandpunkto27,1°C EPA United States Environmental Protection AgencyBolpunkto292,6°C ChemsrcRefrakta indicoChemical BookEkflama temperaturo83,1°C ChemnetSolveblecoAkvo:nesolveblaMortiga dozo (LD50)5000 mg/kg (buŝe)GHS etikedigo de kemiaĵojGHS Damaĝo Piktogramo<center>GHS SignalvortoAvertoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)

5-Pentadekanono aŭ butila dekila ketono estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la pentanalo kaj klorodekano. Ĝi estas blanka aŭ flava, brulema solidaĵo kun malalta fandopunkto, nesolvebla en akvo. 5-Pentadekanono posedas 15 karbonatomojn, 30 hidrogenatomojn kaj 1 oksigenatomon. 5-Pentadekanono uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de farmaciaĵoj kaj aromataĵoj. 5-Pentadekanono estas ketona komponaĵo, vaste uzata en scienca esplorado. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, kiu estas nesolvebla en akvo sed solvebla en organikaj solvantoj. 5-Pentadekanono povas esti sintezita per diversaj metodoj, inkluzive de la oksidigado de 1-pentadekanolo, la redukto de 5-pentadeken-2-ono, kaj la reakcio de 1-bromopentadekano kun kalia tert-butoksido. La plej ofte uzata metodo estas la oksidigado de 1-pentadekanolo kun kalia permanganato aŭ kromiata acido.

5-Pentadekanono estas uzata en diversaj sciencaj esplor-aplikoj, inkluzive kiel gustiga agento, en parfumoj kaj kosmetikaĵoj, kaj kiel feromono en insektoj. Ĝi ankaŭ estas uzata en la sintezo de aliaj organikaj komponaĵoj kaj kiel solvaĵo en kemiaj reakcioj.

5-Pentadekanono pruviĝis havi diversajn biokemiajn kaj fiziologiajn efikojn. Oni trovis, ke ĝi havas anksiolitikan efikon, reduktante angorajn nivelojn en musoj. Ĝi ankaŭ pruviĝis havi kontraŭdepresian efikon, pliigante nivelojn de serotonino kaj dopamino en la cerbo. Aldone, ĝi pruviĝis havi kontraŭkonvulsiajn propriecojn, reduktante la oftecon kaj severecon de epilepsiatakoj en musoj.

 Sintezoj 
 Sintezo 1 
 Preparado de la 5-pentadekanono per traktado de pentila klorido kaj dekano:

pentanoila klorido|120ra +dekano|150ra 5-pentadekanono|180ra +klorida acido|70ra

 Sintezo 2 
 Preparado de la 5-pentadekanono per oksidado de la 5-dekanolo:

5-pentadekanolo|160ra  5-pentadekanono|180ra

 Sintezo 3 
 Preparado de la 5-pentadekanono per traktado de pentanalo kaj klorodekano:

pentanalo|90ra +klorodekano|150ra 5-pentadekanono|180ra +klorida acido|70ra

 Sintezo 4 
 Preparado de la 5-pentadekanono per traktado de undekanalo kaj butila klorido:

undekanalo|160ra +butila klorido|90ra 5-pentadekanono|180ra +klorida acido|70ra

 Vidu ankaŭ 
 Ketonoj

 Referencoj 

P