Gravedeco en arto

Ajna verkaĵo, kiu montras gravedecon, estas konsiderata artverko. En la arto, kiel en la vivo, ne ĉiam estas klare, ĉu la intenco estis prezenti gravedulinon aŭ ĉar la virino estas montrita en pozicio, kie ŝi protektas sian ventron per la mano, oni komprenas kvazaŭ la virino estas graveda.

Historie, reprezentado de gravedaj virinoj estas sufiĉe malofta “La Esperanza II” 1907: Gustav Klimt (1862–1918), Revista Médica Clínica Las Condes. Okcidenta arto kutime inkluzivas du ĉefajn temojn en kiuj aperas gravedaj virinoj: , en kiuj la gravedeco estas grava parto de la rakonto, kiel ekzemple la rakonto de Diana/Artemiso kaj Kalisto, en kiu Diana vidiĝas tuj kiam ŝi malkovras sian malpermesitan gravedecon. Alia temo en kiu aperas gravedulino estas en la rakonto de la Nova Testamento James Hall, Kenneth Clark, Dictionary of Subjects and Symbols in Art, 2018-05-04 doi: 10.4324/9780429493959. Ĝenerale dirite, pentraĵoj de gravedulinoj komencis esti pli modaj ĉirkaŭ la jaro 1600.

 Tradicio kultura 
maldekstre|eta|320x320ra|Venuso de Willendorf, ĉ. 25,000 AKE, Aŭstrio
Statuetoj de gravedaj virinoj aperis en diversaj kulturoj, en malsamaj periodoj, en malsamaj lokoj en la mondo. Ceramikaj statuetoj povas esti trovitaj en antaŭkolumbaj kulturoj kaj en antikva epoko en la Proksima Oriento. Granda parto de tiuj statuetoj rilatas al fekundeco kaj foje estas malfacile identigi ĉu la statueto vere enkorpigas gravedecon, aŭ ĝian signifon en la kulturo en kiu ĝi aperas Gordon R. Willey, Handbook of Middle American Indians, Volumes 2 and 3: Archaeology of Southern Mesoamerica, University of Texas Press, 1965-01-01, ISBN 978-1-4773-0655-0. (angla).

Inter la plej malnovaj ekzemploj de gravedecaj statuoj troveblas prahistoriaj statuetoj en Eŭrazio konataj kiel Venusaj statuetoj. La plej konata el ili ĉiuj estas la statueto Venuso de Willendorf - statueto farita el neolitika kalcia ŝtono kaj en kiu oni vidas virinon kun troige grandaj brusto kaj Koksoj kiuj venas por emfazi ŝian fekundecon. Tiaspecaj statuetoj kutime troigas la grandecon de la ventro, femuroj, brusto, talio kaj vulvo, sed la gravedeco mem ne estas precipe elstara Helene E. Roberts, Encyclopedia of Comparative Iconography: Themes Depicted in Works of Art, Routledge, 2013-09-05, ISBN 978-1-136-78793-5. (angla).

 Okcidenta arto 
La pentraĵo de Ticiano de Diana kaj Kalisto, de 1559, reflektas la momenton kiam la gravedeco de Kalisto estis malkovrita. En Eŭropo, estis ĝenerale evitite pentri gravedulinojn (krom en sanktaj figuroj), sed poste, en okcidenta arto, ekzistis du temoj en kiuj gravedecoj estis esprimitaj kiel parto de rakonto.

 Kalisto 
eta|Diana kaj Kalisto, pentraĵo de Ticiano 1559, montras la momenton kiam la gravedeco de Kalisto estas eltrovita.
En la helena mitologio, la nimfoj Kalisto gravediĝis de Zeŭso (Jupitero en la romia mitologio). La gravedeco malkovris kiam Kalisto banis en rivero. Ŝia Sinjorino Artemiso (Diana) koleriĝis kontraŭ ŝi kaj forpelis ŝin. Aldone Junono, la edzino de Zeŭso, igis ŝin urson. La klasikaj pentraĵoj, en kiuj aperis Kalisto, reflektis la momenton, kiam ŝi fariĝas urso, sed poste, precipe ekde la renesanca periodo, Kalisto vidiĝas en la momento, kiam la gravedeco estas malkovrita. La fonto de inspiro por tiuj pentraĵoj estis la poezio de Ovidio .

Tipa bildo unue aperis en la pentraĵo de Ticiano, Diana kaj Kalisto de 1559, en kiu la ventro de Kalisto estas elmontrita dum Artemiso/Diana fingromontras akuzige al ŝi kaj ŝiajn subtenantinojn . Laŭ Ovidio, Kalisto estis en la naŭa monato de ŝia gravedeco, sed en pentraĵoj ŝi aperas, kutime, nur komence de sia gravedeco kiam ŝiaj amikinoj malkovras ĝin por la unua fojo. Ŝajnas, ke tio, kio fascinis al la artistoj kiel arta subjekto, estis la ŝanco prezenti grupon da virinoj nude , kvankam tia pentraĵo ankaŭ povas esti komprenata kiel avertoj kontraŭ nedezirata gravedeco.

 Virgulino Maria 
eta|Visitation de Rogier van der Weyden (1430aj jaroj, nun en Leipzig) 
eta|Madonna del Parto de Piero della Francesca, ĉ. 1460.
La Virgulino Maria aperas, pli ofte, en artpentraĵoj, kiam ŝi estas graveda, precipe en okcidentaj postklasikaj pentraĵoj, kaj ŝi aperas tiel eĉ nuntempe. La momento kiam Maria koncipas estas nomita la Anunciacio, tre ofta temo en tradicia kristana arto. Tamen ekzistas ankaŭ pli postaj pentraĵoj de Maria graveda kaj kutime ne estas dubo en ĉi tiuj tipoj de pentraĵoj, ke Maria ja estas graveda.

Revelaciaj pentraĵoj estis populara temo en arto kaj interpretis la skribaĵojn en la Nova Testamento, (Luko 1:39-56) kiu rakontas pri la renkonto inter du gravedaj virinoj, Maria kaj Elizabeto Norbert Zimmermann, Catacomb Painting and the Rise of Christian Iconography in Funerary Art, First [edition]. | New York : Routledge, 2018.: Routledge, 2018-05-20, p. 21–38, sed, kutime, ĉi tiu gravedeco ne estas ilustrita vide. Nur en la nederlandaj pentraĵoj el la 15-a jarcento la artistoj komencis fari tion Penny Howell Jolly, Made in God’s Image?, 1997-12-31 doi: 10.1525/9780520318229.

La ampleksa vesta modo, en religia arto kaj eĉ en la ĉiutaga vivo, dum la Mezepoko, malfaciligas scii ĉu la virinoj en la bildoj estas ja gravedaj. En pentraĵoj de la malfrua Mezepoko, vertikala malfermaĵo aperas en la vestaĵo, antaŭe aŭ flanke, kiu kutime implicas ke la virinoj prezentitaj en ili estas gravedaj, kvankam tia malfermaĵo estis tre moda ekde 1450, kaj ĝi povus ankaŭ esti vidita ĉe virinoj kiuj ne estis nepre gravedaj .

En kelkaj pentraĵoj, unu aŭ du manoj estas metitaj sur la ventron, kiel en la pentraĵo de Rogier van der Weyden. En aliaj pentraĵoj, plejparte de la bizanca periodo kaj la malfrua Mezepoko en Germanio, la feto ankaŭ aperas en la utero de la virino, kutime prezentita nuda kun aŭreolo ĉirkaŭanta sian kapon. Sed oni devas emfazi, ke en ĉiuj periodoj, en la plej multaj el la pentraĵoj, ne estas klara sugesto, ke la virinoj estas ja gravedaj, sed la bildstria rakonto estis konata de la publiko .

En aliaj pentraĵoj oni povas vidi la virgulinon gravedan. Ŝi aperas kune kun sia edzo Jozefo aŭ aliaj familianoj, kiam ili estas survoje al Betleĥemo . Tiel ili estis kutime prezentitaj en la bizanca periodo, sed pentraĵoj de ĉi tiu tipo estas pli maloftaj en la Okcidenta Eklezio Schiller, Gertud,, Iconography of Christian Art, Vol. I, 1971 (English trans from German), Lund Humphries,.

Alia malofta temo estis pri dubado de Jozefo. Ankaŭ ĉi tie Maria aperas graveda kaj, en kelkaj versioj, la gravedeco estas subkomprenata de la malfermo en la robo aŭ parta prezento de la feto en la utero . En ĉi tiu tipo de bildoj, bazitaj sur Mateo 1:18-25, Jozefo estas skuita de la gravedeco de sia virga edzino, sed post kiam la anĝelo venis al li en sonĝo, li komprenis kio okazis. Maria ofte vidiĝas, en ĉi tiuj bildoj, teksanta sur teksilo dum sia gravedeco.

Similaj artaĵoj kie Maria aperas sole estas nomitaj Maria gravida (latine por graveda Maria). Ankaŭ en antikvaj nederlandaj bildoj Maria Magdala vidiĝas en robo kun malfermaĵo. Iuj diras, ke ĉi tiu motivo simbolas "spiritan gravedecon". Aliaj opinias, ke ĝi simbolas la malfacilaĵojn de Maria, kiel videblas en la pentraĵo The Descent from the Cross de van der Weyden (ĉ. 1435), kiu montriĝas en la Prado en Madrido.

Madonna del Parto estas nomo por la bildo de la Virgulino Maria, kiu estas precipe atribuita al gravedeco kaj akuŝo. La plej konata bildo estas de Piero della Francesca, en kiu Maria estas vidita esti en progresinta gravedeco kaj ŝi portas robon kun larĝa malfermaĵo en la antaŭo kaj alia malfermaĵo sur la flanko . Sed bildoj de ĉi tiu tipo malmodiĝis dum la Renesanco kaj la bildo de Piero estas la lasta bildo de ĉi tiu tipo trovita en Toskanio Ferrie, Frank, "Piero della Francesca's Madonna del Parto and the Function of Images of the Pregnant Virgin Mary", London: Dandelion. Tiaj bildoj estis kreitaj precipe por gravedaj virinoj kaj iliaj familianoj, same kiel por virinoj, kiuj deziris gravediĝi. En la ĉambro de la dukino Klaŭdo de Francio, kiu sukcesis naski sep infanojn antaŭ ol ŝi mortis en la aĝo de 24 jaroj, pendis la bildo Visitation de Sebastiano del Piombo, kiu nun montriĝas en la Luvro Muzeo de Parizo Encyclopedia of women in the Renaissance: Italy, France, and England, Choice Reviews Online 45, 2007-11-01, p. 45–1216 doi: 10.5860/choice.45-1216.

Inter la bildoj de ĉi tiu tipo, oni povas trovi ankaŭ pentraĵojn, en kiuj la nenaskita Jesuo estas parte vidata en la ventro de sia patrino. En multaj el la pentraĵoj la patrino metas protektan manon sur ŝian ventron. Portretoj de ĉi tiu tipo ankaŭ troviĝas en bildoj kiuj komencis aperi post la Reformacio, sed bildoj de Jesuo en la ventro de lia patrino iĝis pli maloftaj kaj en ilia loko Maria aperis kun la kristana marko IHS sur ŝia ventro.

En ikonografio de orienta ortodoksa kristanismo, Jesuo en la ventro de sia patrino kutime prezentiĝas plene vestita, kiel parto de tradicio kiu estis konservita ĝis nuntempe. Ĉi tio videblas ankaŭ en la konata rusa ikono el la 12-a jarcento de la Revelacio, en la Galerio Tretjakova en Moskvo, kie en la brusto de la patrino aperas feto de la grandeco de natura infano, same kiel en la ikono. de Maria nomita en la rusa Pomozhenie rodam kiu signifas "helpo en akuŝo".

 Portretoj 
eta|Praskovia Kovaljova de artisto de la Argunov familio, 1803. Ŝi mortis en akuŝo, do la pentraĵo povas esti postmorta versio de pli frua portreto de kapo kaj ŝultroj.
En la malfrua mezepoko komencas aperi portretoj de gravedulinoj, kvankam eblas ke la modo de vestoj kolektitaj en la fronto malfaciligas la identigon de la gravedulinoj . La Arnolfini portreto de Jan van Eyck el 1434 estas ekzemplo de graveda virino, kvankam multaj historiistoj kontestas tiun aspekton kaj asertas ke sanktaj virinoj ofte estis prezentitaj en simila maniero Edwin Hall, The Arnolfini Betrothal: Medieval Marriage and the Enigma of Van Eyck's Double Portrait, University of California Press, 1994-01-01, ISBN 978-0-520-08251-9. (angla).

La martiriĝinta sanktulino Katerino de Aleksandrio kutime aperas en simila moda vestaĵo de la epoko, kaj estis la patrono de akuŝo, do eblas, ke en ĉi tiu tipo de pentraĵoj la ambigueco estas intencita.

eta|Angla "gravedeca portreto" de nekonata sinjorino, atribuita al Marcus Gheeraerts II, ĉ. 1595
Tate page, attributed to Marcus Gheeraerts II, Portrait of an Unknown Lady, c.1595

Certaj portretoj de la Renesanco estas rilataj al gravedeco aŭ la postnaska periodo. Inter tiuj bildoj ankaŭ inkluzivas la pentraĵon de Leonardo da Vinci de La Gioconda, en kiu la robo malkovrita, en 2006, sub transruĝe radia ekzameno sugestas la eblecon ke la figuro estis graveda aŭ ĵus post naskiĝo kiam da Vinci pentris ŝin. Ankaŭ en la portreto de Botticelli de Smeralda Brandini Was Mona Lisa pregnant when she posed?, NBC News, la virino metas la manon sur sian ventron. Tio estas pozicio kiu ekzistas en aliaj bildoj kiel ekzemple tiuj prezentantaj la revelacio al Maria, kiel en la bildoj de Anthony van Dyck Karen Hearn, A Fatal Fertility? Elizabethan and Jacobean Pregnancy Portraits, Costume 34, 2000-01-01, p. 39–43 doi: 10.1179/cos.2000.34.1.39 kaj en la bildo de Rafaelo "La donna gravida" kie la virino sidas kun sia maldekstra mano ripozanta sur ŝia ventro. Sed bildoj de ĉi tiu tipo estas maloftaj en la renesanca arto Helene E. Roberts, Encyclopedia of Comparative Iconography: Themes Depicted in Works of Art, Routledge, 2013-09-05, ISBN 978-1-136-78793-5.. Sed kiam aperas graveda virino, oni kutime montras ŝin staranta. Tiaj bildoj povas esti trovitaj plejparte en Anglio, kie la kolektita vestmodo iĝis populara ĉirkaŭ 1590 sekvante la anglan pentriston Marcus Gheeraerts la malpliaĝa, kiu estis plej elstara pentristo de tiu speco de pentraĵoj. Tre eblas ke ekzistis postulo por tiaj pentraĵoj ĉar la akuŝonta patrino alfrontis vivdanĝeron kaj eblas ke kelkaj el tiuj bildoj eĉ estis kreitaj post la morto de la patrino .

Ekzistas pli fruaj ekzemploj de similaj pentraĵoj en Eŭropo  kaj Anglio , sed la plej multaj el la bildoj estis kreitaj inter 1580 - 1630 . En tiu tempo, ekzemple, Margareto de Aŭstrio, Reĝino de Hispanio, sendis portreton de si graveda al siaj proksimaj amikoj kaj familio Introduction, Routledge, 2016-05-06, p. 19–40. Ŝia filino, Anna de Aŭstrio, ankaŭ estis pentrita kiam ŝi estis en progresinta gravedeco.

Pli postaj portretoj de gravedulinoj kutime apartenis al familianoj, ĉar estis tre multekoste komisii pentraĵon kaj la plej multaj virinoj ne volis aperi en bildo dum gravede. Kutime tiuj bildoj estis komisiitaj tuj post la geedziĝo, kaj en kelkaj kazoj, kie estas konata ke la virino estis graveda, la gravedeco estis fakte kaŝita en la pentraĵo mem . En pluraj el la verkoj de Vermeer, estas konata ke la virinoj aperantaj en ili estas ja gravedaj, kvankam multaj fakuloj malakceptas la ideon de gravedeco . Gravedaj virinoj ankaŭ aperas en nederlanda arto, kiel en la bildo de Jan Steen kie estas gravedaj virinoj aperantaj en gastejoj, aŭ junulinoj kiuj vomis matene. Rembrandt ankaŭ pentris virinon en progresinta gravedeco en la pentraĵoj de Maerten Soolmans kaj Oopjen Coppit. Sed la modo, kiu disvolviĝis en la 1620-aj jaroj, helpis kaŝi gravedan ventron.

Lovis Corinth ankaŭ pentris plurajn bildojn de gravedaj virinoj, kaj en 1906 la artisto Paula Modersohn-Becker pentris sin graveda, eĉ antaŭ ol ŝi estis fakte graveda .

 Moralaj kaj satiraj pentraĵoj 
eta|William Hogarth, A Woman Swearing a Child to a Grave Citizen (Virino ĵuranta infanon al grava civitano) ĉ. 1729
Kelkaj el la pentraĵoj en la frua moderna periodo, kiel ekzemple presaĵoj kaj ilustraĵoj en libroj, tuŝis la socian flankon de gravedeco, t.e. montrita al la fakto ke virinoj havis pli da infanoj ol ili povis finance subteni, aŭ ke virinoj, aparte servistoj, iĝis graveda ekster geedziĝo . Estas verkoj kiuj indikas nedeziratan gravedecon, ĉefe el la vidpunkto de la patro, inkluzive de kazoj kie virinoj iris al tribunalo por ricevi financan subtenon Lionel Rose, Bastardy and the Poor Law in mid-Victorian England, Routledge, 2015-08-27, p. 22–34. La angla artisto William Hogarth pentris multajn gravedulinojn en siaj verkoj, ĉefe por emfazi la satiran aŭ komedian flankon de la situacio kaj kutime sugestis ke tio estas negativa kaj nedezirinda situacio Patrick Oliveira Silveira, O ensino de Sociologia com o PBworks: Do espaço de trabalho ao protagonismo dos estudantes no aprendizado, RENOTE 14, 2016-08-26 doi: 10.22456/1679-1916.67378.

 Moderna periodo 
dekstra|eta|Hoffnung II ("Espero 2"), Gustav Klimt, 1907-08En modernaj tempoj, artistoj komencis bildigi virinojn kiam ili estis klare gravedaj. La gravedaj virinoj ankaŭ estis montritaj en nudaj fotoj. Du pentraĵoj de Gustav Klimt, Espero I (vidu supre) kaj Espero II montras maldikan virinon kun progresinta gravedeco kaj nudan virinon en kiuj la gravedeco estas tre emfazita .

Egon Schiele pentris gravedulinojn nudaj en multaj el siaj verkoj. Pablo Picasso skulptis gravedan virinon, skulptaĵon dediĉitan al sia partnero Francoise Gilot. Picasso faris tion por instigi ŝin denove gravediĝi Pablo Picasso | Pregnant Woman (La femme enceinte) (1950-1959) | Artsy, www.artsy.net.

Alice Neel pentris serion de sep gravedaj virinoj, nudaj Ann Sutherland Harris, Neel, Alice, Oxford University Press, 2017-12-12, Oxford Art Online. Lucian Freud pentris gravedan knabinon en 1960-61 en kiu lia partnero Bernadine Coverley aperis kiam ŝi estis graveda kun ilia filino Bella Kunsthistorisches Museum Wien, Vienna,, Lucian Freud exhibition, Press release/exhibition booklet. Aliaj artistoj, kiel Damien Hirst kaj Ron Mueck, ankaŭ pentris kaj skulptis gravedulinojn.

 Medicinaj ilustraĵoj 
maldekstra|eta|Paĝo de la plej frua manuskripto de Muscio pri akuŝistiko, 9–11a jarcento
En la kampo de medicino, ilustraĵoj de gravedaj virinoj estis unu el la unuaj kaj plej oftaj temoj en medicinaj libroj. La ilustraĵo estis, kutime, de malferma utero kiel ĝi aperis en religiaj pentraĵoj de la Mezepoko. La ilustraĵoj de la feto estis en la centro, pli ol la ilustraĵoj de la patrino mem. La plej multaj el la fruaj ilustraĵoj en obstetrikaj manlibroj estis distorditaj, sed daŭre helpemaj en montrado de naskiĝpozicioj. Tiuj ilustraĵoj baziĝis sur kopiado de figuroj de antaŭaj generacioj kaj medicinaj libroj kiuj eĉ datiĝas de la jaro 500 .

La precizaj ilustraĵoj de Leonardo da Vinci eble estis inter la unuaj, sed profesiaj medicinaj libroj ne havis precizajn ilustraĵojn ĝis multaj jaroj poste. William Hunter, kiu okupiĝis pri anatomio kaj estis la kuracisto de reĝino Charlotte, admiris la ilustraĵojn de Leonardo kaj lernis de ili. Lia libro estis publikigita en 1774 kaj baziĝis sur profunda studo de la korpoj de gravedaj virinoj A message from HRH The Prince of Wales, honorary fellow of the Royal College of Physicians, Future Healthcare Journal 8, 2021-03, p. 5–8 doi: 10.7861/fhj.8.1.hrh.

 Arto desegnita por gravedaj virinoj 
eta|Bartolomeo di Fruosino, 1420, tipa desco da parto (verso) kun heraldriko kaj beba knabo urinating, por instigi pozitivajn pensojn dum gravedeco kaj eĉ la naskiĝo de tia infanoEstas verkoj kreitaj specife por gravedaj virinoj, kvankam ili estas pli maloftaj ol verkoj destinitaj por virinoj kiuj aspiris gravediĝi. Unu el la klarigoj por la kreado de Venusaj statuetoj estas, ke ili estis tenataj en la manoj de la virinoj kiam ili estis naskotaj kaj tial devis konveni en la manplaton April Nowell, Melanie L. Chang, Science, the Media, and Interpretations of Upper Paleolithic Figurines, American Anthropologist 116, 2014-08-26, pp 562-577 doi : 10.1111/aman.12121.

La pentraĵo de la Madonna del Parto kaj aliaj pentraĵoj de la Virgino Maria en gravedeco kutime ludis rolon de temigado pri la kredo de virinoj kaj iliaj familioj. En 1954, la urbestro de la urbo Monterchi, kie troviĝas la bildo de la Madono de Piero della Francesca, rifuzis pruntedoni la bildon al ekspozicio en Florenco ĉar li ne volis, ke la loĝantoj de la urbo suferu pro ĝia manko Dandelion: Postgraduate Arts Journal and Research Network, dandelionjournal.org.

Pentraĵoj de la stilo Desco da parto, kiuj estas de "naskiĝpleto" estis grava simbola donaco al edziĝintaj virinoj ĉe la fino de la Mezepoko. Sur tiuj pletoj, sur la supra flanko, estis pentritaj scenoj el klasika mitologio kaj scenoj el la Biblio aŭ la Nova Testamento, kaj tiuj bildoj estis tre popularaj antaŭ la naskiĝo Jacqueline Marie Musacchio, The Medici-Tornabuoni Desco da Parto in Context , Metropolitan Museum Journal 33, 1998-01, pp 137-151 doi : 10.2307/1513010. Sur la malantaŭa flanko de la pleto, la malpli gravaj desegnaĵoj estis desegnitaj, inkluzive de figuroj de familio, infanoj kaj familiaj simboloj Lucrezia Tornabuoni de' Medici, Jane Tylus, Jane Tylus, Sacred Narratives , Universitato de Ĉikaga Gazetaro, 2001, MSTAB  978-0-226-80854-3.

Dum la Renesanco oni kredis, ke tio, kion vidas graveda virino, influas la gravedecon mem kaj eĉ povas influi la nenaskitan infanon. Martin Luther rakontis pri virino kiu estis timigita de muso dum graveco kaj kiel rezulto naskis muson. La trejnaj kajeroj konsilis rigardi bildojn, kiuj havas pozitivan efikon, kiel bildojn de nudaj infanoj, aŭ sukcesa naskiĝo. Tio estis unu el la kialoj ke bildoj de la Virgulino kaj la Filo kaj la specialaj pletoj estis penditaj en dormoĉambroj A. Brown, A. Avery, Healthy weight management during pregnancy: what advice and information is being provided, Journal of Human Nutrition and Dietetics 25, 2012-02-17, p. 378–387 doi: 10.1111/j.1365-277x.2012.01231.x.

 Galerio 

 Anglalingva bibliografio 
 Cook, Jill, Venus figurines , Video with Dr Jill Cook, Curator of European Prehistory, British Museum
 Ferrie, Frank, "Piero della Francesca's Madonna del Parto and the Function of Images of the Pregnant Virgin Mary", Dandelion, London, 2 December 2010. online. Date accessed: 15 May. 2017
 Hall, James, Hall's Dictionary of Subjects and Symbols in Art, 1996 (2nd edn.), John Murray, 
 Hearn, Karen, "A Fatal Fertility? Elizabethan and Jacobean Pregnancy Portraits", 2000, Costume: The Journal of the Costume Society Vol. 34, Iss. 1, Pages 39–43
 Jolly, Penny Howell, Picturing the 'Pregnant' Magdalene in Northern Art, 1430–1550: Addressing and Undressing the Sinner-Saint, 2016, Routledge, , 9781351911238, google books
 Klepp, Susan E., Revolutionary Conceptions: Women, Fertility, and Family Limitation in America, 1760–1820, 2012, UNC Press Books, , 9780807838716, google books
 Matthews, Sandra, and Wexler, Laura, Pregnant Pictures, 2013, Routledge, , 9781136766237, google books
 Mitchell, Elizabeth Kathleen, "William Hogarth’s Pregnant Ballad Sellers and the Engraver’s Matrix", in Ballads and Broadsides in Britain, 1500–1800, 2010, Ashgate, google books
 Roberts, Helene E., "Pregnancy" in Encyclopedia of Comparative Iconography: Themes Depicted in Works of Art, 2013, Routledge, , 9781136787935, google books
 Schiller, Gertud, Iconography of Christian Art, Vol. I, 1971 (English trans from German), Lund Humphries, London, 
 Taiz, Lincoln and Lee, Flora Unveiled: The Discovery and Denial of Sex in Plants, 2017, Oxford University Press, , 9780190490263, google books
 "V&A", "Renaissance childbirth", Victoria & Albert Museum
 Karen Hearn, Marcus Gheeraerts II: Elizabethan Artist, Tate, London 2002

 Referencoj 

Kategorio:Ikonografio
Kategorio:Virinoj en arto
Kategorio:Gravedeco