Mogán

Mogán [moGAN] estas urbo kaj municipo apartenanta al la provinco Las Palmas, en la regiono Kanarioj.«Datos del Registro de Entidades Locales». Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas. Konsultita la 23an de aŭgusto 2021.La Guía de Gran Canaria Ĝi etendiĝas sur la sudokcidenta parto de la insulo Gran Canaria. La loknomo Mogán estas devena el Guanĉoj,Wölfel, Dominik Josef (1965). Monumenta Linguae Canariae. Die Kanarischen Sprachdenkmäler. Eine Studie Zur Vor- und Frühgeschichte Weißafrikas [Monumenta Linguae Canariae. La monumentoj de la kanaria parolmaniero. Studo pri prahistorio kaj historio de Blanka Afriko] (en germana). Graz: Akademische Druc. eble kun referenco al abundoj de plantoj asteriskoj aŭ pulikarioj.Reyes García, Ignacio (2012). Ínsuloamaziq. Diccionario histórico-etimológico del amaziq insular (Canarias). Fondo de Cultura Ínsuloamaziq.

Temas pri unu de la turismaj municipoj plej gravaj de la insulo, kun kelkaj strandoj kaj loĝejkvartaloj dediĉitaj al tiu sektoro.«Descubre Mogán». Oficiala retejo de Turismo de Gran Canaria. Konsultita la 7an de novembro 2018.​ Ĝi estas la dua plej etenda municipo de la insulo post nur San Bartolomé de Tirajana.

 Geografio 
eta|maldekstre|230px|Parque en Arguineguín.
Mogán estas en la sudorienta parto de la insulo Gran Canaria, je 93 km de la provinca kaj insula ĉefurbo. Ĝi enhavas areon de 172.44 km², kiel la dua plej granda teritorio de la insulo.«Superficie, perímetro, longitud de costa, altitud y distancia a la capital por municipios de Canarias». Instituto Canario de Estadística. Konsultita la 6an de aŭgusto 2021.«Visor de Grafcan». Sistema de Información Territorial de Canarias IDECanarias. Konsultita la 6an de aŭgusto 2021.

La municipa teritorio limas kun tiuj de La Aldea de San Nicolás (oriente), Tejeda (norde) kaj San Bartolomé de Tirajana (okcidente).

La municipa ĉefurbo, nome la urba kerno, estas je 255 m.s.m., kaj la plej alta loko estas 1 573 m.s.m. en Montaña de Alsándara. La municipa teritorio deklivas el nordokcidentaj altaĵoj ĝis la marbordo.

Mogán posedas parton de sia teritorio protektita ene de la Kanaria Reto de Protektitaj Naturaj Areoj, nome integre la naturan monumenton Tauro, kunhavante kun najbaraj municipoj la Ruran Parkon Nublo kaj la naturan rezervejon Inagua.«Red Canaria de Espacios Naturales Protegidos - Gran Canaria». Gobierno de Canarias. Arkivita el originalo la 4an de septembro 2018. Konsultita la 28an de novembro 2018. Tiuj lokoj estas inkluditaj en la Reto Natura 2000 kiel Zono de speciala konservado (ZSK).«Los espacios protegidos Natura 2000 en España». Ministerio para la Transición Ecológica del Gobierno de España. Konsultita la 28an de novembro 2018.​

 Historio 
En la areo estis grava setlado de guanĉoj. Ili praktikis brutobredadon kaj agrikulturon kaj vivtenis sin ankaŭ el marproduktoj, kiel atestas pluraj restaĵoj de tiu epoko.

Post la konkero de la insulo kaj ĝia aligo al Kastilio en 1483, oni havigis la areon al la distrikto de Telde. Dekomence kultivado estis malmulta, nur en la meza fluejo de torentoj, dum la marbordo apenaŭ estis loĝata pro timo al piratoj. En la 17-a jarcento iĝis konfliktoj inter terkulturistoj kaj brutobredistoj, kaj en la 18-a jarcento kontraŭ apudaj municipoj de kiuj dependis la teroj. Mogán sendependiĝis en 1815.

 Demografio 
La municipo havis 20 572 loĝantojn je 2021, estante la 15a en la provinco kaj la 9a en la insulo.«Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional». Instituto Nacional de Estadística. Konsultita la 8an de aŭgusto 2021.

Historie el ĉirkaŭ 5 000 loĝantoj en la 1970-aj jaroj oni kreskiĝis ĝis nunaj pli ol 20 000 loĝantoj, tio estas oni kvarobligis la populacion.
eta|Puerto Rico.
eta|Playa del Cura (Strando de la Pastro).

+ Loĝlokoj kaj loĝantaro (2017) Loĝloko Loĝantoj Los Almácigos 223 Aquamarina 31 Arguineguín 2308 Balito 385 Barranco del Cura 66 Barranquillo Andrés 105 Las Burrillas 47 El Caidero 29 Canarios I 105 Canarios II, III, IV kaj V 554 Casas Blancas 34 Casas de Veneguera 143 Las Casillas 53 El Cercado 148 Cornisa del Suroeste 5458 Cortadores de Puerto Rico 1144 La Charca 20 Las Filipinas 109 El Hornillo 118 El Horno 301 Horno de la Teja 21 La Humbridilla 87 Lomoquiebre 418 Los Llanos 61 Mogán (kerno) 1443 El Molino de Viento 136 Morro del Guincho 13 Los Navarros 21 El Palmito 96 Los Pasitos 109 Patalavaca 154 Los Peñones 65 Pie de la Cuesta 10 Platero 55 Playa de Mogán 712 La Playa de Tauro 42 La Playa del Cura 634 La Playa de Veneguera 0 Pueblo de Tauro 352 Puerto Rico 3574 La Rosilla 0 El Sao 64 Soria 67 Tabaibales 2 Taurito 84 El Vento 46 La Verga 13 La Vistilla 123 TOTALO 19 783

 Teritoria organizado 
Mogán dividiĝas en la jenaj entoj kaj loĝlokoj kun korespondaj kernoj:
 Los Almácigos
 Aquamarina
 Arguineguín
 Balito: Balito kaj Los Caideros.
 Barranco del Cura
 Barranquillo Andrés
 Las Burrillas
 El Caidero
 Canarios I
 Canarios II, III, IV kaj V
 Casas Blancas
 Casas de Veneguera
 Las Casillas
 El Cercado
 La Charca
 Cornisa del Suroeste
eta|220px|Strando de Veneguera.
 Cortadores de Puerto Rico: El Chaparral kaj El Motor Grande.
 Las Filipinas
 El Hornillo
 El Horno
 Horno de la Teja
 La Humbradilla
 Los Llanos
 Lomoquiebre
 Mogán (municipa ĉefurbo)
 El Molino de Viento
 Morro del Guincho
 Los Navarros
 El Palmito
 Los Pasitos
 Patalavaca
 Los Peñones
 Pie de la Cuesta
 Platero
 Playa de Mogán
 La Playa de Tauro
 La Playa de Veneguera
 La Playa del Cura
 Pueblo de Tauro
 Puerto Rico
 La Rosilla
 El Sao
 Soria
 Tabaibales
 Taurito
 El Vento
 La Verga
 La Vistilla

 Ekonomio kaj vidindaĵoj 
Fine de la 18-a kaj komence de la 19-a jarcento la valo de Mogán bazigis sian ekonomion en agrikulturo kaj brutobredado por viveltenado. Fine de la 19-a jarcento, Mogán suferis krizon, same kiel la tuta insulo, pro agrikulturaj malfacilaĵoj, troa fiska premo, administracia misordo kaj ŝuldoj ĉe lokaj pruntistoj. Multaj lokanoj elmigris ĉefe al Ameriko kaj precize al Kubo. Tio ŝanĝiĝis kiam angla entrepreno enkondukis kultivojn de tomatoj kaj bananoj, al kio aldoniĝis industrio de fiŝosaligo.

Aktuale en agrikulturo gravas ankaŭ aliaj tropikaj kultivoj kiel mangoj, avokadoj, kaj gujavoj, krom la moderklimataj oranĝoj. Fiŝkaptado plue estas grava enspezofonto. Tamen ekde la 1970-aj jaroj turismo, ĉefe pro la strandoj, estas plej grava rimedo en la municipo.«Mogán. Turismo Gran Canaria». Mogán havas 43 956 turismajn loĝejajn lokojn, kio estas 25,65% de la totalo de la insulo. El tio, 16 440 estas en hoteloj kaj 27 516 eksterhotele​,Análisis de la estructura del sector alojativo en la isla de Gran Canaria kie gastas turistoj diversdevenaj, sed ĉefe el Germanio, Britio kaj Nordio. La sportaj havenoj havigas oportunojn por tre diversaj maraktivecoj, dum ankaŭ la montaj areoj ebligas aliajn naturajn sportojn.

Estas multaj vidindaĵoj en la municipo.«Descubre».  Patrimonio Histórico del Cabildo de Gran Canaria. Konsultita la 28an de novembro 2018.

 Arkeologio 
 Lomo de los Gatos (BIC)
 Cañada de la Mar (BIC)
 Lomo de las Camellitas (BIC)
 Castilletes de Tabaibales (BIC)
 Cogolla de Veneguera (BIC)
 Monto Tauro
 Casas de Albariánez
 Majada Alta
 Casillas del Molino
 Almogarén de Santidad
 Llanos de Gamona
 Grotoj Empalizada kaj Péndulo
 Cañada del Toscón
 Paredón de los Antiguos Canarios

 Preĝejoj kaj civilaj 
 Preĝejo de San Antonio de Padua
 Molino Quemado (BIC)
 Casa del Curado
 Pagos de Pie de la Cuesta kaj Casas de la Vistilla
 Casas de Veneguera
 Gudrofornoj sur la deklivoj de montoj Inagua, Los Hornos kaj Tauro

 Naturaj lokoj 
 Montaro Tauro
 Pinaro Pajonales

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Listo de la municipoj de provinco La Palmoj

 Eksteraj ligiloj 



Kategorio:Municipoj de Gran Canaria
Kategorio:Municipoj de provinco Las Palmas