Santa Lucía de Tirajana

Santa Lucía de Tirajana [santaluZIa detiraĤAna] estas urbo kaj municipo apartenanta al la provinco Las Palmas, en la regiono Kanarioj.«Datos del Registro de Entidades Locales». Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas. Konsultita la 23an de aŭgusto 2021. Ĝi etendiĝas sur la sudorienta parto de la insulo Gran Canaria. La loknomo Tirajana estas rilata al samnoma vulkana kaldero. Iam la loko nomiĝis El Lugarejo (La loketo).

Ĝi havas du zonojn kun tre malsimilaj trajtoj: la marborda zono, kie loĝas preskaŭ la tuta loĝantaro kaj en kiu elstaras la urbaj kernoj Vecindario, Sardina kaj Pozo Izquierdo, kaj la rura areo kun pli malabunda loĝantaro kaj ankaŭ pli tradicia, kie estas la municipa ĉefurbo.

 Geografio 
eta|maldekstre|230ra|La municipo kaj la kaldero, unuarange Vecindario.
Santa Lucía de Tirajana estas en la sudorienta parto de la insulo Gran Canaria, je 51 km de la provinca kaj insula ĉefurbo. Ĝi enhavas areon de 61,56 km², kiel la 10a plej granda teritorio de la insulo.«Superficie, perímetro, longitud de costa, altitud y distancia a la capital por municipios de Canarias». Instituto Canario de Estadística. Konsultita la 6an de aŭgusto 2021.«Visor de Grafcan».  Sistema de Información Territorial de Canarias IDECanarias. Konsultita la 6an de aŭgusto 2021.

La longeca municipa teritorio limas kun tiuj de Agüimes (norde kaj oriente, apartigita de la ravino de Balos) kaj de San Bartolomé de Tirajana (sude kaj okcidente, apartigita de la ravino de Tirajana).

La municipa ĉefurbo, nome la urba kerno, estas je 680 m.s.m., kaj la plej alta loko estas 1 668,77 m.s.m. en Alto de La Cruz. La municipa teritorio deklivas el nordorientaj altaĵoj ĝis la marbordo.

Agüimes posedas parton de sia teritorio protektita ene de la Kanaria Reto de Protektitaj Naturaj Areoj, kunhavante kun najbaraj municipoj la naturan monumenton Roque de Aguayro, same kiel la Specialan Naturan Rezervejon Los Marteles.«Red Canaria de Espacios Naturales Protegidos - Gran Canaria». Gobierno de Canarias. Arkivita el originalo la 4an de septembro 2018. Konsultita la 28an de novembro 2018. Los Marteles estas inkludita en la Reto Natura 2000 kiel Zono de speciala konservado (ZSK).«Los espacios protegidos Natura 2000 en España». Ministerio para la Transición Ecológica del Gobierno de España. Konsultita la 28an de novembro 2018.​

 Historio 
eta|maldekstre|260ra|Preĝejo de Sankta Lucia.
En la areo estis grava setlado de guanĉoj, kiuj hegemoniis en la regno de la sudoriento de la insulo en la areo (estis alia regno nordokcidente). Ili praktikis brutobredadon kaj agrikulturon, kiel atestas pluraj restaĵoj de tiu epoko.

Post la konkero de la insulo kaj ĝia aligo al Kastilio en 1483, oni havigis la areon al Tomás Rodríguez de Palencia, kiel senjoro. Dekomenca kultivo estis sukerkano, sed fine de la 16-a jarcento ĉesis la sukerproduktado, kaj cerealoj (por viveltenado) kaj vino (por eksportado, ĉefe en la 17-a jarcento) iĝis novaj produktoj. Tabako gravis ekde la 18-a jarcento. Agrikulturo suferis pro plagoj de akridoj.

En 1814 la municipo sendependiĝis, kaj okazis konfliktoj kun ambaŭ najbaraj municipoj, nome San Bartolomé de Tirajana kaj Agüimes.

 Demografio 
La municipo havis 70 396 loĝantojn je 2017, estante la 3a kaj en la provinco kaj en la insulo.«Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional». Instituto Nacional de Estadística. Konsultita la 8an de aŭgusto 2021.

Historie el malpli ol 10 000 loĝantoj en la 1950-aj jaroj oni kreskiĝis ĝis nunaj pli ol 74 000 loĝantoj, tio estas oni sepobligis la populacion.
eta|Vecindario.
eta|Pozo Izquierdo.

 Teritoria organizado 
Santa Lucía de Tirajana dividiĝas en la jenaj entoj kaj loĝlokoj kun korespondaj kernoj:
 Casa Pastores
 Cruce de Sardina: Balos I, Balos II, El Canario, El Cruce I, El Cruce II, Los Llanos kaj La Vereda.
 El Doctoral: El Doctoral, La Paredilla I, La Paredilla II, San Pedro Mártir I kaj San Pedro Mártir II.
 El Ingenio
 Las Lagunas
 El Morisco
 Parral Grande
 Pozo Izquierdo
 Rosiana: Rosiana Alta kaj Rosiana Baja
 Santa Lucía (municipa ĉefurbo): El Mundillo, El Parralillo, Santa Lucía (kerno) kaj El Valle.
 Sardina: La Blanca, Camino La Madera, Orilla Baja kaj Sardina.
 La Sorrueda
 Vecindario: La Cerruda, Hoya Pavon, San Rafael, La Unión kaj Vecindario.

 Ekonomio kaj vidindaĵoj 
 Unuaranga sektoro
Estas agrikulturo en forcejoj ĉefe sur la marborda zono, kie oni kultivas ĉefe tomatojn, kukumojn, bananojn kaj ornamplantojn. En interno abundas malgrandaj familiaj bienoj dediĉitaj ĉefe al la kultivado por propra konsumo.

 Duaranga sektoro
Parto de la laboristaro laboras en la industria zono de Arinaga.

 Triaranga sektoro
Ĉefa enspezofonto estas komerco kaj gastejado, ĉefe en la marborda areo. Krome estas kelkaj domoj por rura turismo dise kaj en la urba kerno kaj en la kvartalo Temisas.«Economía». Municipo Santa Lucía de Tirajana. Konsultita la 21an de novembro 2018.

Estas multaj vidindaĵoj en la municipo.«Santa Lucía de Tirajana».  Patrimonio Histórico del Cabildo de Gran Canaria. Konsultita la 21an de novembro 2018.

 Arkeologio 
eta|Salproduktejoj de Tenefé.
eta|Folklora festo.
 Grotoj de Las Fortalezas, kie guanĉoj rifuĝiĝis en la epoko de la konkero
 Rokartaj gravuraĵoj de La Era del Cardón
 Tomboj de Pozo Izquierdo.

 Preĝejoj kaj civilaj 
 Preĝejoj de Sankta Lucia kaj Ermitejo de Sankta Nikolao de Bari, en Sardina del Sur (1814)
 Historia urba kerno de Santa Lucía kaj kernoj de La Sorrueda kaj La Montañeta, kun tradicia kanaria arkitekturo.
 Olemuelejo de El Valle
 Salproduktejoj de Tenefé

 Naturaj lokoj 
 Kaldero de Tirajana
 Ravinoj de Tirajana kaj de Balos (Plocama pendula)

 Krome 
 Estas kvar muzeoj, tri interpretejoj kaj Teatro Víctor Jara
 Festoj de Sankta Lucia kaj de la Virgulino de la Rozario

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Listo de la municipoj de provinco La Palmoj

 Eksteraj ligiloj 

 Municipo Santa Lucía de Tirajana



Kategorio:Municipoj de Gran Canaria
Kategorio:Municipoj de provinco Las Palmas