La Knaboj de Paŭlo-strato

La Knaboj de Paŭlo-strato () estas porjunula romano verkita de la hungara aŭtoro Ferenc Molnár. La romano unue estis publikigita en 1906.

La romano estas klasika verko de infana kaj junulara literaturo, ŝatata en la tuta mondo pro la kredebla kaj kortuŝa maniero, en kiu estas priskribata la ĉiutaga vivo de la infanoj kaj la temoj de junularaj teamoj - kaj konfliktoj kaj solidareco - estas traktataj. Tio estas la plej fama romano de Molnár, kaj unu el la plej konataj hungarlingvaj romanoj en la mondo.

 Intrigo 
eta|Skulptaĵo de Knaboj de Paŭlo strato en Budapeŝto, prezentanta la ejnŝtand (germane einstand), ĉikanada sceno kiu signifas la militdeklaron inter la knabteamoj de la romano.|281x281ra
Budapeŝto 1889, ĉe la angulo de la strato Paŭlo kaj la strato Maria troviĝas nekonstruita tereno, kiu nuntempe estas uzata por konservi konstrumaterialojn, malofta afero en plenplena urbego de Budapeŝto. Grupo de knaboj, inter ili Boka la honora gvidanto, Ĉonakoŝ (Csónakos), Barabáŝ, Kolnaj, Ĉele, Gereb, Kende, Vajs, kaj la plej juna kaj malgranda el ili ĉiuj, Nemeĉek, transformigas tiun ĉi terenon kiel lokon por ludado kaj renkontiĝoj, kaj nomas ĝin "La Grundo" . Inter la knaboj de la Grundo ekzistas gravega hierarkio determinita de armeaj rangoj, Nemeĉek estas la ununura senrangulo kaj li devas obei ĉiujn aliajn knabojn kiuj tenas pli altajn rangojn ol li, sed en la romano notiĝas ke "Nemeĉek, siaflanke, feliĉe obeis ĉiujn."  

Alia teamo avidas ĉi tiun terenon - la "ruĝaj ĉemizoj" teamo sub la komando de Franĉjo Ac (Áts) . Ilia ĉefsidejo situas sur la insulo en la botanika ĝardeno. La teamo de la botanika ĝardeno inkluzivas la Pastor-fratojn, knabon nomitan Sebenics kiu notiĝas kiel stulta kaj laŭta knabo, kaj Wendauer, malgranda kaj facilmova knabo .

La fratoj Pastor estas priskribitaj kiel belaj, fortaj kaj perfortaj knaboj. Kiam Nemeĉek ludas rulglobetojn en la korto de la muzeo (referita en la romano kiel „muzio”), la pastro-fratoj alvenas kaj anoncas "Einstand" - germanan terminon kiu, laŭ la romano, signifas "ke la rulglobetoj estis deklaritaj militrabaĵo, kaj kiu ajn rezistas, tiu estos traktita perforte." Tiu sceno estas prezentita ĉe la monumento en Paŭlo strato. Kiam la tiel nomata luktisto por justeco Boka aŭdas pri la okazaĵo, li decidas ke dum la nokto li, Ĉonakoŝ kaj Nemeĉek enpenetros en la botanikan ĝardenon, lasos signon por la knaboj de la ruĝaj ĉemizoj en ilia fortikaĵo kaj montros al ili ke la knaboj de Paŭlo strato ja estas pli kuraĝaj ol ili. Post kiam la tri knaboj eniras la botanikan ĝardenon ili malkovras Gereb kiu sidas kun la malamika teamo kaj perfidas la knabojn de Paŭlo strato. Dum la postkuro fare de la botanikĝardena teamo post la tri knaboj de Paŭlo strato, Nemeĉek estis devigita eniri la lagon kaj poste la fiŝlageton en la botanika ĝardeno kaj rezulte li malvarmumas.

La knaboj de Paŭlo strato formas unuiĝon nomitan la mastiko klubo. Ili tre serioze traktas la klubon, kies tasko estas kolekti vitromastikon el fenestroj. Se Sinjoro Profesoro Rac ekscius pri la klubo, tiam li malpermesos ĝin.

Iom da tempo poste, Nemeĉek eniras la botanikan ĝardenon sole, prenas la flagon kiun Franĉjo Ac ŝtelis de la Grundo kaj tiam rivelas sin al la teamo de la botanika ĝardeno kaj akuzas Gereb je perfido. Kiel puno por eniri en ilian insulon, ili enakvumigas Nemeĉek-n en la laga akvo kaj kiel rezulto li iĝas eĉ pli malsana. Franĉjo Ac, kiu estas komandanto kun valoroj, malestimis Gereb kaŭze de lia perfideco de liaj kamaradoj. Anstataŭe de uzado de li por konkeri la Grundo kiel li origine planis, Franĉjo Ac decidas deklari militon sur la knaboj de la Grundo kaj konkeri ĝin.

Post bone planita batalo en kiu la knaboj de la Grundo montris nekredeble sofistikan strategion, la malsana Nemeĉek eliras el sia domo kaj alvenas ĝustatempe por subigi Franĉjo Ac kaj efike fini la batalon. Post tio, la kondiĉo de Nemeĉek rapide plimalboniĝas kaj atingas pulminflamon, kaj finfine li mortas, post kortuŝa sceno kiu estas priskribita en la plej sentimentalo kaj sentemo en la romano .

Boka alvenas ĉe la Grundo post la batalo, kaj vidas la ilojn de inĝeniero aranĝitaj en la kabano ĉe la Grundo. El la vortoj de la slovaka gardisto Jano, li komprenas, ke loĝkonstruaĵo baldaŭ estos konstruita sur la Grundo, kaj ke fakte Nemacek mortis vane.

 Interpreto 
La romano legeblas kiel satiro pri naciismo en Eŭropo tiutempe (Fin de siècle), kaj eĉ kiel profetaĵo pri la Unua Mondmilito, kiu eksplodis nur kelkajn jarojn post la publikigo de la romano. Malgraŭ la porpaca mesaĝo transdonita, la romano ne implikas politikon.

 Literatura signifo kaj kritiko 
Tre populara en Hungario, ĝi estas konsiderita kiel klasikaĵo kaj ĝi estas ankaŭ unu el la plej famaj hungaraj romanoj ekster la lando. Ĝi estis tradukita en multaj lingvoj kaj sekve en pluraj landoj ĝi estas deviga aŭ rekomenda legado en lernejoj.

Erich Kästner adaptis la temon de du rivalaj grupoj de knaboj faranta "militon" unu kontraŭ la alia uzante ĉiujn teminoj de militarismo kaj naciismo en La Flugada Klasĉambro, eldonita tuj antaŭ la Nazian Partion gajnis balotadojn en Germanio. Kästner estis, tamen, malpli severa kun la rolulo simila al Nemecsek, kiu en la versio de Kästner suferas ne pli ol rompita kruro.

 Adaptiĝoj 
En 1934, filmo bazita sur la romano estis publikigita, nomita No Greater Glory. En tiu adaptaĵo, la politika satiro estas forigita, kaj la filmo simple priskribas la intrigon kiel kortuŝan rakonton de dediĉo kaj ofero.

La plej konata filmadaptigo de la romano, hungar-usona kunprodukto, estis publikigita en 1969.

En 1955, Józef Hen publikigis romanon por junularoj nomita  (La batalo de la kapra domego) kiu estis parte bazita sur tiu ĉi romano.

 Filmo, televido aŭ teatroj 
 A Pál utcai fiúk — silenta filmo (Hungario, 1917), reĝisorita de Béla Balogh — Unua versio de la rakonto de hungara direktoro Béla Balogh."A Pál-utcai fiúk (1917) in IMDb.
 A Pál utcai fiúk — silenta filmo (Hungario, 1924), reĝisorita de Béla Balogh, kun György Faragó (Nemecsek), Ernő Verebes (Boka), Ferenc Szécsi (Geréb), István Barabás (Feri Áts), Frigyes Pártos (Csónakos). — Dua versio de la rakonto de hungara direktoro Béla Balogh."A Pál-utcai fiúk (1924) in IMDb.
 No Greater Glory, reĝisorita de Frank Borzage kaj produktita de Columbia Pictures, kun Georgo P. Breakston (Nemecsek), Jimmy Butler (Boka), Jackie Searl (Geréb), Frankie Darro (Feri Áts), Donald Haines (Csónakos)."No Greater Glory (1934) in IMDb.
 I ragazzi della via Paal — filmo (Italio, 1935), reĝisorita de Alberto Mondadori kaj Mario Monicelli, kun Giulio Tamagnini (Nemecsek), Alberto Vigevani (Boka), Giulio Macchi (Geréb), Bruno Aghion (Feri Áts), Carlo Cartigliani (Csónakos)."I ragazzi della via Paal (1935) in IMDb.
 Pál-utcai fiúk — filmo (Hungario-Usono, 1969), reĝisorita de Zoltán Fábri, kun Anthony Kemp (Nemecsek), William Burleigh (Boka), John Moulder-Bruna (Geréb), Julien Holdaway (Feri Áts), Robert Efford (Csónakos)."The Boys of Paul Street (1969) in IMDb. - La filmo estis nomita por la Akademia Premio por Plej Bona Fremda Lingvo Filmo.
 I ragazzi della via Pal — televida filmo (Italio-Aŭstrio-Germanio-Hungario, 2003), reĝisorita de Maurizio Zaccaro, kun Gáspár Mesés (Nemecsek), Gáspár Csaba (Boka), Gergely Mészáros (Geréb), Daniel Lugosi (Feri Áts), Péter Ványi (Csónakos)."I ragazzi della via Pál (2003) in IMDb.
 A Pál-utcai fiúk — televida filmo (Hungario, 2005), reĝisorita de Ferenc Török, kun Balázs Bojtár (Nemecsek), Krisztián Fekete (Boka), Milán Király (Geréb), Csaba Csuhai Csinos (Feri Áts), Róbert Rostási (Csónakos)."A Pál utcai fiúk (2005) in IMDb.

 En Esperanto aperis 
 Ferenc Molnár: La Knaboj de la Paŭlo-strato (A Pál utcai fiúk) tradukita de László Somlai, Rickmansworth: Esperanto Publishing, 1938, 187 paĝoj (= La Epoko Libro-Klubo 2)

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
Aliaj eŭropaj romanoj kiuj prezentas "militon" inter rivalaj grupoj de knaboj
 La flugada klasĉambro
 La Guerre des boutons
 The Otterbury Incident

 Eksteraj ligiloj 

 Katalogo de CDELI
 Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
 Katalogo "Erfgoedbib" en LibraryThing

Kategorio:Verkoj el la esperantigita hungarlingva literaturo
Kategorio:Porinfanaj libroj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1906
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience