Theodor Gomperz

Theodor GOMPERZ (naskiĝinta la  en Brunno, mortinta la  en Baden bei Wien) estis aŭstra klasika filologo kaj filozofihistoriisto. Lia patro estis grandkomercisto kaj bankisto; en 1869 li nuptis Elise Siĉrovsky kiu naskis du filojn kaj filinon.

 Vivo 
Dum la studoj ĉe la gimnazio brunna (1841–47) kaj la surloka filozofia instituto (1847–49) li influitis de la aŭgustenano Thomas Franz Bratranek. Li estis liberpensanto kiu igis ke la 13-jaraĝa Gomperz komencis emancipiĝon le la gepatraj religiaj tradicioj kaj akcepton de pozitivisman mondovizion. Krome gravis lia ekkono de Analysis of the Phenomena of the Human Mind de James Mill kio venigis lin al la verkaro de ties filo John Stuart Mill. Inter 1869 kaj 1880 Gomperz eĉ gvidis tradukistaron por ties kompleta verkaro en 12 volumoj. Poste li pli ŝatis Auguste Comte pro la socialaj aspektoj ĉe la temoj de Comte.

En 1849 li ekstudentis en Vieno ĉe la jura fakultato antaŭ aliorientiĝo pri klasika filologio inter 1850 kaj 1853. Gravis por li tie Hermann Bonitz. Sen strebi forman finstudon kun ekzameniĝo li vagis tra multaj scienckampoj, i.a. naturhistoriaj. Dum restado en Lepsiko (1854–55) li havis kontaktojn kun Gustav Freytag kaj Otto Jahn helpante la redaktadon de "Grenzbote". Krome li iris Parizon kaj Londonon. Per la okupiĝo pri la hipokrataj verkoj kaj papirusoj el Herkulano li metis la fundamentan ŝtonon je habilitiĝo. Ĝi sukcesis en 1867 en Vieno. Doktoriĝon li gajnis nur honoran en 1868 fare de la Universitato de Königsberg.

Vokiĝon al eksterorda profesoreco en Graz pri historio de la antikva filozofio li ne sekvis; en 1869 li nomumitis eksterorda profesoro ĉe la Universitato de Vieno pri klasika filologio. Inter 1873 kaj 1900 li estis tie orda profesoro.

 Graveco 
Krom la jam menciitaj meritoj li priesploris diversajn aŭtorojn (i.a. Eŭripido, Herodoto, Demosteno) neniam forgesante la ĉefan filozofian intereson. Al la antikvaj filozofoj li dediĉis sian ĉefverkon Griechische Denker, eine Geschichte der antiken Philosophie en tri volumoj (1896–1909, ⁴1922-31; kun tradukoj en la lingvoj angla, franca, rusa, hebrea, itala). Tiu tiama furorverko kompendieska daŭre valoras pro intencita rifuzo de prezento de la ŝtupoj de helena pensad-evoluo kiuj povas nur esti frukto de spekulado kaj kunmetado. Malgraŭ eksmodiĝo de kelkaj flankoj tiu ĉi verko honorata estu kiel taŭga elirpunkto por diskutoj pri antikva filozofio.

 Honoroj 
 1901: ano de la supera chambro de la aŭstra parlamento
 akademiano en Vieno, Sankt-Peterburgo kaj Parizo

 Aliaj verkoj (elekto) 
 Philodemi Epicurei, De ira, 1864
 Herculanensia, ĉe: Zs. f. d. österr. Gymnasien, 1864, 1865, 1872
 Herculanens. Stud. I, II, 1865 s.
 Btrr. z. Kritik u. Erklärung griech. Schriftsteller I-IX, ĉe: SB d. Phil.-hist. Kl. d. Wiener Ak. d. Wiss. 79, 1875, 80, 1875, 83, 1876, 122, 1891, 134, 1896, 139, 1898, 143, 1901, 152, 1906, 154, 1907
 Herodote. Stud. I kaj II, samloke 103, 1883, 112, 1886
 Zu Heraklits Lehre u. d. Überresten s. Werkes, samloke 113, 1887
 Platon. Aufsätze I-IV, samloke 114, 1887, 141, 1899, 145, 1903, 152, 1905
 Nachlese zu d. Bruchstücken d. griech. Tragiker, samloke 116, 1888
 Zu Aristoteles' Poetik I-III, samloke 116, 1888, 132 kaj 135, 1896
 Hippocrates, De arte, Die Apologie d. Heilkunst, samloke 120, 1890, ²1910
 Aristoteles' Poetik übers., 1896
 Essays u. Erinnerungen, 1905
 Hellenika, e. Ausw. philolog. u. phil.geschiditl. kleiner Schrr., du volumoj, 1912.

 Fonto 
Lesky, Albin, "Gomperz, Theodor" ĉe: Neue Deutsche Biographie 6 (1964), p. 641-642 (tie ĉi interrete)

 Eksteraj ligiloj 

 Vikifontaro
 ligiloj ĉe DDB

Kategorio:Aŭstraj klasikaj filologoj
Kategorio:Aŭstraj profesoroj
Kategorio:Papirusologoj
Kategorio:Historiistoj de filozofio
Kategorio:Aŭstraj judoj