Babilroboto

Babilroboto, babililo aŭ babilmaŝino (angle: chatbot, chatterbot aŭ linguabot) foje ankaŭ tekstogenerilo (angle: text generator) estas komputila programo kiu simulas kaj prilaboras homajn konversaciojn, ĉu skribe ĉu parole(nl) Jennifer Mertens, ChatGPT: Is deze AI-assistent het begin van een nieuwe revolutie? (ChatGPT: Ĉu ĉi tiu AI-asistanto estas la komenco de nova revolucio?), Business AM powered by Newsweek, la 5-an de decembro 2022.. Tiu babililo aspektas kvazaŭ vi parolas kun homo, sed fakte vi parolas kun maŝino.

Babilroboto fakte estas AI-programo, foje nomata virtuala asistanto aŭ persona asistanto kies tasko estas simuli konversacion kiu reproduktas la , kaj kiu estas uzata por diversaj celoj kiel interreta helpo, por respondi Oftajn Demandojn de retaj uzantojĤano, Rashid (programisto pri artefarita inteligenteco), Build better chatbots : a complete guide to getting started with chatbot s (Konstruu pli bonajn babilrobotojn: kompleta gvidilo por komenci kun babilrobotoj), ISBN 9781484231111.. Babilrobotoj povas, sed ne devas, esti uzataj lige kun avataro.

 Etimologio 
La nomo "chatterbot" unue estis utiligata fare de Michael Mauldin, la kreinto de Verbot en 1994 por priskribi konversaciajn interfacojn.

 Historio 
En 1950 Alan Turing publikigis libron titolitan Computing Machinery and Intelligence, en kiu li proponis kriterion - nun nomatan 'Testo de Turing' - kiu kapablas determini ĉu maŝino kapablas pensi aŭ ne(de) Stephanie: Die Geschichte und Entwicklung von Chatbots. En: Onlim.de, la 11-an de Jjnio 2020. Por plenumi ĉi tiun kriterion, programaro devas ŝajnigi esti homo en realtempa konversacio, por ke la interparolanto ne povu distingi, nur surbaze de la enhavo de la konversacio, ĉu li konversacias kun programo aŭ kun homo.

 Interfacoj 
Babilroboto akceptas demandojn aŭ petojn de la uzanto kaj redonas respondojn. Nekutime, la babilroboto DeepSeek kapablas redoni "pensojn" akompane al respondo, t.e. pli longajn tekstojn, kiuj pravigas la respondon per rezonado.Striganova, Anna. 2025. "Nova AI DeepSeek tre bone konas Esperanton." Esperanto 1399(3): 56-57. Plej ofte la demandoj kaj respondoj esprimiĝas per teksto skribita en tekstokesto per homa lingvo, sed ne ĉiam. En la angla lingvo tiaj programoj nomiĝas chatterboxes, vortlude "babilemuloj"/"babilkestoj".

Babilrobotoj, kiuj origine estis pure tekst-bazitaj, hodiaŭ evoluas al ĉiam kreskanta komputila potenco kun parolrekono kaj parolsintezo kiuj krom puraj tekstaj dialogoj, ankaŭ ofertas plene parolajn dialogojn aŭ miksaĵon de ambaŭ. Ankaŭ aliaj komunikiloj povas esti uzataj, kiel bildoj kaj filmetoj. Precipe kun la uzo de porteblaj aparatoj (saĝtelefonoj, saĝokulvitroj), ĉi tiuj eblecoj evoluis al inteligentaj personaj asistantoj, ekzemple Siri (Apple), Bixby (Samsung), la Google Assistant kaj Cortana (Microsoft). Iuj babilrobotoj povas aldone uzi naturlingvajn prilaborajn sistemojn, mallonge NLP (Natural Language Processing) kaj tekstan aŭ voĉan interfacon. Pli lastatempe, kelkaj komencas uzi tekst-al-sonajn konvertilprogramojn, donante pli grandan realismon al la interago kun la uzanto.

 Platformoj 
Estas pluraj platformoj, kiuj ebligas disvolvi babilrobotojn, kiel IBM, Google, Amazon aŭ Facebook.

Same, ekzistas pluraj tujmesaĝilaj aplikaĵoj, kiuj ebligas integri babilrobotojn.

 Kampoj de aplikado 
Retaj babilrotoboj estas nova formo de merkatado (konversacia merkatado), kiu anstataŭigas la "Oftajn Demandojn" en pli alloga maniero aŭ kiuj povas en iuj kazoj eĉ anstataŭigi postvendan klientan helpon.

 Edukado 
La tutmondaj ŝanĝoj en la epoko de informteknologio, devigas la edukan sistemon ŝanĝi la tradician pedagogion kaj disvolvi inter la studentaro kapablojn de la 21-a jarcento kiel aktiva lernado, konstrua lernado, kunlaboro, kreivo, inventemo, produktiveco, kritika sinteno kaj pli. Teknologioj de informado kaj komunikado (TIK) havas la potencialon ŝanĝi la pedagogian aliron, tiel ke la instrumedio iĝas pli interaga, kunlabora kaj centrita sur la lernanto.

Babilrobotoj havas la eblon esti uzataj diversmaniere en edukaj medioj, ĉar ili inkluzivas interagan mekanismon kiu permesas al la studento daŭre komuniki kun la roboto starigante demandojn en specifa kampo.(en) Songlak Sakulwichitsintu ParichartBOT: a chatbot for automatic answering for postgraduate students of an open university International Journal of Information Technology, marto 2023

 Lerni novan lingvon ('linguabot') 
Babilrobotoj eĉ povas esti uzataj kiel iloj por lerni. novan lingvon. La lingvoroboto AsasaraBot ekzemple estis uzata en Grekio por instrui la angla aŭ francan kaj samtempe kulturan enhavon (aspekto de kulturo). AsasaraBot estis dezajnita kaj efektivigita per libera programaro, t.e. la platformo Snatchbot(en) Kleopatra Mageira kaj aliaj, Educational AI Chatbots for Content and Language Integrated Learning, Applied Sciences 12(7):3239, marto 2022.

Krome, altnivelaj babilrotoj, kiuj enhavas artefaritan intelekton kaj celas simuli inteligentan homan lingvon, ebligas krei lernan medion, kiu promocias sociajn interagojn kaj kunlaborojn, kiuj okazas inter studentoj kaj la babililo, inter la studentoj mem kaj inter studentoj kaj fakuloj en la fako(en) Patrick Bii, Chatbot technology: A possible means of unlocking student potential to learn how to learn (PDF), Educational Research 4(2), paĝoj 2018-221, februaro 2013..

 Aliaj kampoj de aplikado 
Babilrotoj estas ankaŭ uzataj por la sekvaj celoj:

 Butikhelpanto: Ĉi tiuj babilrobotoj provizas klientojn per informoj pri la produktoj aŭ servoj ofertataj de la kompanio. Ekzemple, ili povas doni detalojn pri siaj funkcioj, havebleco aŭ sendotempoj.
 Aĉetgvidilo: ĉi tiuj babilrobotoj identigas la tipon de aĉeto, kiun la uzanto intencas fari (surbaze, ekzemple, de ties antaŭaj aĉetoj aŭ de produktoj, kiujn tiu jam konsultis) kaj proponas la produkton aŭ servon, kiu plej konvenas al ties interesoj.
 Edukado: Babilrobotoj povas servi lernantojn laŭ personigita maniero, kio estas tre aprezata kaj grava en instruaj kaj lernaj procezoj. Ĉi tiuj programoj havas la eblon akiri multajn informojn pri la lernantoj kiuj uzas ilin kaj povas funkcii 24 horojn tage, sen bezono ripozi ajnan tagon de la jaro, kio faras ilin speciale utilaj por plenumi iujn taskojn. Ĝia funkcio estas redukti la riskon de forlaso kaj prokrastado, kiun ni ofte vidas en distanca edukado. Babilmaŝinoj devas povi kompreni la emociojn esprimitajn de la lernantoj kaj povi antaŭvidi iliajn bezonojn, adaptante la enhavojn kiam necese(en) Song, D.; Oh, E. Y.; Rice, M. «Interacting with a conversational agent system for educational purposes in online courses». 10th International Conference on Human System Interactions (HSI), 2017-7, paĝoj 78-82. DOI: 10.1109/HSI.2017.8005002..
 Reputacio de la marko: ĉi tiuj babilrobotoj interagas kun uzantoj por doni pozitivan bildon de la marko, ekzemple provizante informojn pri la kompanio aŭ servoj kiuj povas amuzi klientojn.
 Venda subteno: Ĉi tiuj babilrobotoj subtenas vendistojn en la administrado de siaj entreprenoj, kiel ekzemple liverado de detaloj pri produktoj aŭ servoj.
 Profilado de uzantoj kaj personigo de enhavo: per babilrobotoj eblas profili uzantojn kaj personecigi enhavon surbaze de respondoj. Ĉiu interago kun uzanto estas registrita, analizita kaj tradukita en utilajn informojn por postaj interago.

 Taksado de babilrobotoj 
Babilrobotoj povas esti taksataj el vidpunkto lingva kaj nelingva. Kiam oni taksas ilin el lingva vidpunkto, oni konsideras la signifon de la eldiro de la lingvoroboto. El vidpunkto ne-lingva la taksado inkludas komponentojn kiel ekzemple aspekto, mimiko, intonacio, ktp.

 Esperanto 
eta|Rete interagu senpage
Esperanto jam estas testita en iuj babilrobotoj kiel ekzemple Esperanto77(eo) Westphoenizier, Viber-babilroboto, Medium.com, la 17-an de septembro 2020. en la Viber-babilroboto (alirebla en apo Viber kaj kiu disponas pri la funkcio /jitsi kaj havas internan dissendoliston) kaj en ChatGPTNoto: babilmaŝino kiu scias paroli en Esperanto, sed neas tiun kapablon.(de) Rainald Menge-Sonnentag, Interaktives Sprachmodell nach GPT-3: ChatGPT steht allen Interessierten offen, Heise Online, la 2-an de decembro 2022. de Open AI.

Montriĝis ke la plej bona babililo estas ChatGPT ĉar tiu tute similigas kvazaŭ iu homo respondas al homo, sed multe pli rapide. La respondoj kiujn donas ChatGPT estas eĉ pli kompletaj ol en Google kaj ofte pli klaraj ol en Vikipedio.

Krome, ĝi tre bone tradukas (el la angla), sed la "intelekto" ne estas tiom alta ke ĝi scias kion ĝi vere diras, sed la rezulto jam estas sufiĉe impresiga.

Ekzemplo: se oni demandas pri la plej gravaj literaturistoj en Esperanto, malnovaj kaj novaj, ĝi ja inkludas la plej konatajn, sed ial enmetas ankaŭ homojn kiel Yves Nicolin (franca politikisto), Diego Marani (la kreinto de Europanto)...

Al la demando "Kiel vi kapablas krei rakonton novan per minoritata lingvo kia Esperanto?" kiun starigis Toño del Barrio Interaktiva retejo https://chat.openai.com: eta|ChatGPT respondas al la demando: "Kio estas la estonteco de la esperanta Vikipedio?""Kiel granda lingva modelo trejnita de Open AI, mi havas kapablon kompreni kaj generi multajn malsamajn lingvojn, inkluzive de Esperanto. Mi estas kreita por lerni kaj kompreni la strukturon, gramatikon, kaj vortprovizon de diversaj lingvoj, kaj mi povas uzi tiun scion por generi novajn frazojn kaj tekstojn en tiuj lingvoj.

Mi ankaŭ estas programita por kompreni la signifon kaj la rilatojn inter vortoj kaj frazoj, kaj mi povas uzi tiun komprenon por krei logikajn kaj konvinkajn rakontojn en diversaj lingvoj. Tamen, mi estas nur programo kaj ne havas kapablon pensi kaj agi kiel homo, do miaj kapabloj kaj scio estas limigitaj de mia trejnado kaj programoj internaj".

 Kiel inteligente uzi babilrobotoj 
Por uzi la demandojn - respondajn servojn inteligente, konsideru la jenajn alirmanierojn:

1. Estu specifa: Ju pli preciza via demando, des pli celita kaj utila mia respondo povas esti.

Anstataŭ demandi "Kio estas klimatŝanĝiĝo?", pli specifa demando estus: "Kiuj estas la ĉefaj faktoroj kontribuantaj al la akceliĝo de klimatŝanĝiĝo en la lastaj 50 jaroj, kaj kiel tiuj faktoroj interagas?"

2. Provizu kuntekston: Se via demando rilatas al specifa fako aŭ scenaro, mallonge klarigu la fonon.

Malbona ekzemplo: "Kiel funkcias maŝinlernado?" Pli bona: "Mi estas komencanta programisto interesita pri bildrekono. Kiel maŝinlernado estas aplikata en ĉi tiu kampo, kaj kiuj estas la bazaj konceptoj kiujn mi devus kompreni?"

3. Dividu kompleksajn demandojn: Por multflankaj temoj, pripensu demandi serion de rilataj demandoj anstataŭ unu tre vastan demandon.

Anstataŭ: "Klarigu al mi ĉion pri kvantuma komputado." Pli efike estus dividi ĝin: a) "Kio estas la baza principo malantaŭ kvantuma komputado?" b) "Kiuj estas la ĉefaj diferencoj inter tradicia kaj kvantuma komputado?" c) "Kiuj estas la plej promesdonaj aplikoj de kvantuma komputado?"

4. Petu klarigojn: Se vi volas profunde kompreni koncepton, petu min klarigi ĝin kaj doni ekzemplojn.

"Ĉu vi povas klarigi la koncepton de entropio en termodinamiko, kaj doni ekzemplon de ĝia aplikado en ĉiutaga vivo?"

5. Petu malsamajn perspektivojn: Demandu pri avantaĝoj kaj malavantaĝoj, aŭ malsamaj vidpunktoj pri temo.

"Kiuj estas la ĉefaj argumentoj por kaj kontraŭ nuklea energio kiel solvo al klimatŝanĝiĝo, kaj kiel ekspertoj taksas ĝiajn riskojn kompare kun ĝiaj avantaĝoj?"

6. Serĉu plian klarecon: Se mia respondo ne estas klara, faru pluajn demandojn.

Se mi donas respondon pri ekonomia temo kaj vi ne tute komprenas, vi povus demandi: "Vi menciis 'inflacion' en via respondo. Ĉu vi povas klarigi kio ĝi estas kaj kiel ĝi rilatas al la ĝenerala ekonomia sanstato?"

Oftaj inteligentaj demandoj estas la jenaj:

- Postulas analizon aŭ sintezon de informoj

- Esploras ligojn inter ideoj

- Defias supozojn

- Celas kompreni subajn principojn

- Petas komparojn aŭ kontrastojn

Ekzemploj de inteligentaj demandoj:

- "Kiuj estas la eblaj longdaŭraj ekonomiaj efikoj de vastaskala aŭtomatigo?"

- "Kiel malsamaj filozofiaj skoloj alproksimiĝas al la koncepto de libera volo?"

- "Ĉu vi povas kompari kaj kontrasti la ĉefajn teoriojn de lingvolernado?"

Malpli produktivaj demandoj povus esti:

- Ekstreme malklaraj (ekz. "Rakontu al mi pri aferoj")

- Facile respondeblaj per simpla retserĉo (ekz. "Kio estas la ĉefurbo de Francio?")

- Petantaj personajn opiniojn pri subjektivaj aferoj (ekz. "Kiu estas la plej bona filmo?")

- Petantaj informojn pri specifaj individuoj aŭ aktualaj eventoj pri kiuj mi eble ne havas ĝisdatigitan informon

Memoru, ke la plej bonaj demandoj ofte venas de vera scivolemo kaj deziro kompreni temon pli profunde. Ne timu demandi pri bazaj konceptoj aŭ peti pli da klarigoj. Efektiva lernado ofte okazas kiam oni konstruas sian komprenon paŝo post paŝo.

Ankaŭ memoru, ke ne ekzistas vere "neinteligenta" demando se vi sincere serĉas scion. La ŝlosilo estas formuli viajn demandojn tiel, ke ili helpu vin ricevi la plej utilajn kaj informivajn respondojn.

 Malica uzo de babilrobotoj 
Iuj babilrobotoj funkciantaj en la Interreto estas uzataj por sendi spamon, reklami servojn kaj varojn, pri kiuj la interparolantoj ne interesiĝas, kaj akiri konfidencajn datumojn pri la interparolanto. Ĉi tiuj specoj de robotoj ofte funkcias en babilejoj aŭ kiel tujmesaĝiluzantoj . La evoluo de profunda lernado-algoritmoj estas minaco. Teknikoj deepfake uzas artefaritan intelekton por manipuli, ekzemple, alŝutitan bildon aŭ videon, redonante falsan enhavon pri reala persono.

 Vidu ankaŭ 
 Artefarita intelekto
 Malfermita edukado
 Virtuala realeco
 Maŝinlernado
 Testo de Turing
 OpenAI
 ChatGPT
 Gemini (chatbot)
 Open Assistant
 Xiaoice

 Eksteraj ligiloj 

 Adresaro de babilrobotoj

 Referencoj 


Kategorio:Artefarita intelekto
Kategorio:Esperanto