Woke

eta|Usona kantisto Lead Belly uzis la frazon "Stay woke" en kanto, kiun li  aŭtoris en 1938 pro la afero de Scottsboro Boys.
eta|Donald Trump ĉe la Konservativa Konferenca Konvencio (CPAC) okazigita en Florido en 2022.
Woke [elp. ŭoŭk] derivita de la afro-usonangla slanga esprimo "staying woke" (resti vekita, origine en la senco "esti vekiĝinta", konscia pri la sociaj cirkonstancoj de sia socia grupo) kaj rilatas al konscio aŭ sentemo pri homaj rajtoj aŭ problemoj rilate al sociaj maljustaĵoj kiel diskriminacio kaj rasismo kontraŭ malplimultoj en la socio (en) Butterworth, Benjamin, What does 'woke' actually mean, and why are some people so angry about it?. inews.co.uk, la 26-an de junio 2021.(nl) Selma Franssen, Woke , nieuwsindeklas.be, la 10-an de novembro 2021.. En tiu kunteksto la vorto estas ofte uzata fare de aktivuloj okupiĝantaj pri socia justeco kiel virinaj rajtoj kaj rajtoj de malplimultoj.

La termino estas uzata malsame. Ekde ĉirkaŭ 2020, la esprimo "woke" ĉiam pli evoluis al negative ŝargita esprimo, kiel akuzo de troa politika korekteco aŭ asociata kun nuliga kulturo (angle: cancel culture) kaj malvolan memcenzuron. Ĝi estis temo de interretaj memeoj, sarkasma vortumo kaj kritiko(en) "Public split on whether 'woke' is compliment or insult, and unsure what 'culture wars' means – despite huge surge in media coverage", King's College London, la 26-an de majo 2021.. Tamen la Woke-movadon ankaŭ havas pozitivajn aspektojn kiel ekzemple la konscion pri povostrukturoj kiuj entrudiĝis en iuj lingvoj kiel ekzemple la vorto 'homme' kiu en la franca lingvo kaj signifas 'viro' kaj 'homo'(nl) Michiel Leen, 'Nom de Dieux' van Willem Elias: 'Blasfemie gaat tegen het woke-discours in', BRUZZ, la 6-an de decembro 2024..

 Historio 
eta|330x330px| Protesto Black Lives Matter kontraŭ usona polica brutaleco en 2015
La termino estas uzata malsame.Woke estas varianto de la pasiva participo de la angla verbo , veki, en la afro-amerikana angla lingvo-vario. Komence, la esprimo ne estis uzata en politika kunteksto, sed ĝenerale rilatis al iu, kiu estis "bone informita"(de) "Begriff der Black-Lives-Matter-Bewegung: "Woke" ins "Oxford English Dictionary" aufgenommen" (Koncepto "Woke" de la Movado Black-Lives-Matter enigita en "Oxford English Dictionary"), Der Spiegel, la 27-an de junio 2017.. En la kontraŭrasisma movado, la esprimo prenis la pli specifan signifon de iu, kiu estis bone konscia pri rasismo en la usona socio(nl) Freek Roset, Van "politiek correct" naar "woke". The Language Lab, la 30-an de decembro 2021..

En la 21-a jarcento, la esprimo estis ĉiam pli uzata en la signifo de "esti atente kaj konscie pri socia malegaleco". Precipe rilate al socia malegaleco kaj rasismo, la esprimo rapide akiris popularecon en sociaj amaskomunikiloj. Ĝi estis precipe vaste uzata post la morto de Michael Brown en 2014 kaj la ekesto de la movado Black Lives Matter (BLM)(en) Williams, Joanna, A brief history of woke. Spiked, la 27-an de majo 2022.

Depost ĉ. 2020, la esprimo "woke''" ĉiam pli evoluas al politika etikedo implicanta akuzon pri troigita politika korekteco kaj rilatas al la tiel-nomata nuliga kulturo kaj deviga memcenzuro(en) "Public split on whether 'woke' is compliment or insult, and unsure what 'culture wars' means – despite huge surge in media coverage", King's College London, la 26-an de majo 2021. . Ĝi estis la temo de interretaj memeoj, sarkasma uzo kaj kritiko(en) Pulliam-Moore, Charles, "How 'woke' went from black activist watchword to teen internet slang", Splinter News, la 8-an de januaro 2016..

 Referencoj 

Kategorio:Interreta slango
Kategorio:Neologismoj