Graziadio Isaia Ascoli

Graziadio Isaia ASCOLI (naskiĝinta la  en Gorico, mortinta la  en Milano) estis aŭstria-itala lingvisto kaj orientalisto. Li pioniris en la komparo de la hindeŭropa kaj de la ŝemida lingvaroj.

 Vivo 
Estante filo de komercisto li komence memdidakte lernigis al si orientalajn lingvojn kaj bazojn de hindeŭropa lingvaro kaj ĝia komparo. Dediĉinte sin al gramatiko, li poste turnis sin al dialektologio. En 1861 li estis nomumita profesoro ĉe la milana akademio . En 1873 li publikigis la unuan volumon de la revuo "", kiun li fondis kaj direktis ĝis 1901. Tie plej gravis temoj dialektologiaj. Krom la antaŭparolo, en kiu Ascoli diskutis pri lingva demando, la signifo de ĉi tiu volumo kuŝas antaŭ ĉio en la sekcio Saggi ladini: tie romanĉa lingvo en siaj tri branĉoj disde Grizono tra Sudtirolo ĝis Friulujo. En ĝi unuafoje priskribitis science la romanĉaj dialektoj de la alpaj regionoj de Svislando. En la tria volumo Ascoli ekzamenis grandan parton de la dialektoj de la franca lingvo en Svisujo per Schizzi francoprovenzali.

 Honoroj 
 1874: apogpremio de Bopp-fondaĵo (1874)
 1863: kavaliriĝo je Cavaliere dell'Ordine dei SS. Maurizio e Lazzaro
 1872: kavaliriĝo je Cavaliere dell'Ordine civile di Savoia
 Commendatore dell'Ordine della Corona d'Italia
 Grande ufficiale dell'Ordine della Corona d'Italia-
 1905: Pour le Mérite (1905)listo de la honoritoj

 Fonto 
Federico Spiess: "Ascoli, Graziadio Isaia", ĉe: Dizionario storico della Svizzera (tie ĉi interrete)

 Vidu ankaŭ 
 Theodor Gartner, romanĉlingva fakulo emancipiĝinta de Ascoli

 Literaturo 
 Jürgen Storost: 300 Jahre romanische Sprachen und Literaturen an der Berliner Akademie der Wissenschaften, Frankfurt a. M.: Lang, 2000, parto 1, p. 256–263
 Biografio ĉe OeBL
 Pri Ascoli ĉe BLKÖ

 Notoj 

Kategorio:Italaj lingvistoj
Kategorio:Orientalistoj
Kategorio:Profesoroj
Kategorio:Romanĉa lingvo
Kategorio:Aŭstraj lingvistoj
Kategorio:Romanistoj