Pramana

Pramana (en Sanskrito: प्रमाण, ) laŭvorte signifas "pruvo" kaj "rimedojn de sciaro".pramANa Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, GermanyJames Lochtefeld, "Pramana" en The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N-Z, Rosen Publishing. , paĝoj 520-521 En Hindiaj filozofioj, pramana estas la rimedoj kiuj povas konduki al sciaro, kaj servas kiel unu el la kernaj konceptoj en hindia epistemologio. Ĝi estis unu el la ŝlosilaj, multe debatitaj studkampoj en Hinduismo, Budhismo kaj Ĝainismo ekde antikvaj tempoj. Ĝi estas teorio de sciaro, kaj enhavas unu aŭ pliajn pli fidindajn kaj validajn rimedojn per kiuj homaj estaĵoj povas akiri akuratan, veran sciaron. La fokuso de pramana estas kiel oni povas akiri ĝustan sciaron, kiel oni konas, kiel oni ne konas, kaj je kiu grado oni povas akiri gravan sciaron pri iu aŭ io.DPS Bhawuk (2011), Spirituality and Indian Psychology (Eldonisto: Anthony Marsella), Springer, , page 172

Kvankam la nombro de "pramana" varias amplekse el sistemo al sistemo, multaj antikvaj kaj mezepokaj hindiaj tekstoj identigas ses (kvankam kelkaj Vedvjasa indikas dek, kaj Krtakoti indikas ok, ses estas plej ĝenerale akceptitaj, dum kelkaj sistemoj akceptas nur tri "pramana".Vidu Andrew J. Nicholson (2013), Unifying Hinduism: Philosophy and Identity in Indian Intellectual History, Columbia University Press, , paĝoj 149-150; vidu ankaŭ en Encyclopedia Britannica prie. pramana kiel ĝustaj rimedoj de akurata sciaro kaj de vero: Tri centraj "pramana" estas preskaŭ universale akceptataj, kiuj estas percepto (en sanskrito pratyakṣa), inferenco (anumāna), kaj "vorto", kun la signifo de atesto aŭ pasintaj aŭ nuntempaj fidindaj spertuloj (ŝabda); kaj aliaj pli konfliktaj, kiuj estas komparo kaj analogio (upamāna),  postulo, derivado el cirkonstancoj (arthāpatti), kaj ne-percepto, negativa/kogna pruvaro (anupalabdhi).Gavin Flood, An Introduction to Hinduism, Cambridge University Press, , paĝo 225 Ĉiu el tiuj estas kategoriigita en terminoj de kondiĉeco, kompleteco, fidemo kaj eblo erari, fare de ĉiu skolo de hindiaj filozofioj.

La variaj skoloj de hindiaj filozofioj varias pri kiom multaj el tiuj ses estas epistemie fidindaj kaj validaj rimedoj por sciaro.P Bilimoria (1993), Pramāṇa epistemology: Some recent developments, in Asian philosophy - Volume 7 (Editor: G Floistad), Springer, , paĝoj 137-154 Por ekzemplo, la Ĉarvaka skolo de la tradicio de Ŝramanoj tenas, ke nur unu (percepto) estas fidinda fonto de sciaro,MM Kamal (1998), The Epistemology of the Carvaka Philosophy, Journal of Indian and Buddhist Studies, 46(2): 13-16 Budhismo tenas du (percepto, inferenco) kiuj estas validaj rimedoj,D Sharma (1966), Epistemological negative dialectics of Indian logic — Abhāva versus Anupalabdhi, Indo-Iranian Journal, 9(4): 291-300 Ĝainismo tenas tri (percepto, inferenco kaj atesto),John A. Grimes, A Concise Dictionary of Indian Philosophy: Sanskrit Terms Defined in English, State University of New York Press, , paĝo 238 dum la skoloj Mimamsa kaj Advaita Vedanta de Hinduismo tenas sed kiuj estas utilaj kaj povas esti fidindaj rimedoj por sciaro.Eliott Deutsche (2000), en Philosophy of Religion: Indian Philosophy Vol 4 (Editor: Roy Perrett), Routledge, , paĝoj 245-248;
John A. Grimes, A Concise Dictionary of Indian Philosophy: Sanskrit Terms Defined in English, State University of New York Press, , paĝo 238 La variaj skoloj de hindia filozofio debatis ĉu unu el la ses formoj de pramana povas esti derivita el alia, kaj pri la relativa unikeco de ĉiu el ili. Por ekzemplo, Budhismo konsideras Budhon kaj aliajn "validajn personojn", "validajn skribaĵojn" kaj "validajn mensojn" kiel nedisputeblaj, sed tia atesto estas formo de percepto kaj inferenco pramana.Daniel Perdue, Debate in Tibetan Buddhism, ISBN 978-0937938768, paĝoj 19-20

La scienco kaj studo de pramana estas nomita Njaja.Karl Potter (2002), Presuppositions of India's Philosophies, Motilal Banarsidass, , paĝoj 25-26

Referencoj

Literaturo
 Puligandla, Ramakrishna (1997), Fundamentals of Indian Philosophy, New Delhi: D.K. Printworld (P) Ltd.
 Śāntarakṣita (aŭtoro); Mipham (komentisto); Padmākara Translation Group (tradukistoj)(2005). The Adornment of the Middle Way: Shantarakshita's Madhyamakalankara with commentary de Jamgön Mipham. Boston, Massachusetts, USA: Shambhala Publications, Inc. ISBN 1-59030-241-9 (alk. paper)

Kategorio:Sciofontoj
Kategorio:Sciteorio
Kategorio:Hinduismaj filozofiaj konceptoj
Kategorio:Budhisma filozofio