Paul Schultze-Naumburg

Paul SCHULTZE-NAUMBURG (naskiĝinta Schultze la  en Naumburg-Almrich, mortinta la  en Jena) estis germana pentristo, arĥitekto, publicisto, artteoriisto kaj politikisto.

Lia patro estis la portretisto kaj fotisto Gustav Adolf Schultze. Li nuptis kvar fojojn (en 1893 la pentristinon Ernestina Orlandini; en 1901 Marie Wahnschaffe; Margarete Doerr; Charlotte Ulrich). Li havis tri filinojn.

 Vivo 
eta|Konrad-Martin-domo, Bad Kösen
eta|Pejzaĝo, 1894

Estante filo de disĉiplo de Johann Gottfried Schadow, kiu ankaŭ havis rilatojn al Franz Theodor Kugler, Emanuel Geibel, Paul Heyse kaj Friedrich Nietzsche Paul frue havis la unuajn kontaktojn kun arto. Post trapaso de la abiturienta ekzameno ĉe la Supera reallernejo de Naumburg (Saale) li ekstudis en 1886 ĉe la Artmetilernejo de Karlsruhe transironte en 1887 je studo de pentrado ĉe Artakademio. Malgraŭ du jaroj da gastaŭskultadeco ĉe la Teknika altlernejo lia posta arĥitekteco eblis danke al nura memdidaktiko. Influis lin tiukuntekste la frato Richard. Post du jaroj (1891-93) da majstrodisĉipleco de la historiaĵpentristo kaj pejzaĝisto Ferdinand Keller Schultze-Naumburg transloĝiĝis Munkenon por fondi pentristan lernejon. En 1897 li iris Berlinon kie li aktivis kiel liberprofesia artisto kaj secesiisto. Liaj tiam estiĝintaj verkoj jam malkaŝis la vivotemon de harmonia idealkombino inter natura kaj kultura pejzaĝoj kun arĥitekturo, kvazaŭ totalecorientiĝon socian-kulturan de la reformistoj.

En 1901 la artisto transloĝiĝis al Saaleck (Bad Kösen) kie li konstruis grandan unufamilian domon kun ĝardeno. La manifestoza suma artaĵo paŝon post paŝo etendigitis ĝis transloĝiĝo Vajmaron en 1934. Analoge al la Unuiĝintaj atelieroj munkenaj li fondis en 1901 la Saaleck-laborejojn kun produktadoj artmetia kaj arĥitektura kaj eĉ malfermis filiojn en Berlino, Kolonjo kaj Asindo kun ne tute 70 kunlaborantoj. Samjare Schultze-Naumburg prezentis la unuan volumon de la en 1917 finota serio en nov volumoj Kulturarbeiten. Tio iĝis bazo de la t.n. Heimatschutz-movado kaj de la intencita superado de la akademia historiismo. Iniciato dokumenti nature evoluintajn kulturpejzaĝojn enciklopedie estis laŭ Schultze-Naumburg koleriĝo pri la sur ĉiuj kampoj sentebla vandalismo kultura pro industriiĝo. Tre modernaj presadteĥnikoj ebligis rekte kombini proprajn fotojn kun tekstaj argumentadoj. Sekve ĝi ekmodelis por aliaj skribaĵoj i.a. Um 1800 de Paul Mebes (1908).

Tutsenca estetiko kun volego kreive plupensi pri kulturpejzaĝa heredo iĝis la fundamento ankaŭ por la konkretaj planadoj de Schultze-Naumburg. Ekde 1901 li starigis ampleksajn kastelojn, biendomojn kaj ĝardenojn laŭ miksstilo de baroko kaj klasikismo. Inter liaj plej gravaj verkoj menciindas Kastelo Cecilienhof apud Potsdam (1913-17) por la prusa tronheredanto Vilhelmo. En 1902 Schultze-Naumburg iĝis kvina docento ĉe la Vajmara artaltlernejo kiun tiam estris Henry Van de Velde. Profesortitolo venis du jarojn poste. En 1904 li ankaŭ kunfondis la ligon Bund Deutscher Heimatschutz, kun li estris ĝis 1913. En 1907 Schultze-Naumburg kuniniciatantis fondi la gildon Deutscher Werkbund kiun li proteste forlasis en 1927 pro membreco de Mies van der Rohe, Walter Gropius aŭ Otto Bartning kiuj engaĝiĝis por novaj konstruforomoj de la avangardularo Der Ring. En 1928 estiĝis nacikonservema kontraŭgrupo nome Block sub la prezidanteco de Schultze-Naumburg. Pro financaj kialoj li foriris en 1930 el la Saaleck-laborejoj posteulonte Bartning kiel direktoro de la Artaltlernejo vajmara.

 Graveco 
Fideleco je idearo antaŭmilita kun naciemaj-rasismaj tendencoj igis lin fine centra ulo de malmodernismo. En la verko Kunst und Rasse (1927) li montris analoge al la didaktikoj negativaĵoj ĉe Kulturarbeiten, fotojn de handikapuloj apud ekspresionismaj artaĵoj por substreki supozendajn similaĵojn inter ili kaj degenerita arto laŭmodele de la rasismaj teoriistoj Hans F. K. Günther kaj Walther Darré (kiu verkis Neuadel aus Blut und Boden en 1930 rekte je Saaleck). Schultze-Naumburg, estante nazipartiano ekde 1930, iĝis estro de "Kampfbund deutscher Architekten und Ingenieure" (1931) kaj en 1932 deputito ĉe Reichstag. Li tre engaĝiĝis en la fermo de Bauhaus en Dessau en 1932. Tamen liaj propraj konceptoj ne tro konsideritis en la oficiala kulturpolitiko. Post lia alikonstruo de la operejo de Nurenbergo en 1935 la kontaktoj kun Adolf Hitler (kiu ekde 1924 vizitis Saaleck-on) ĉesis; kvereloj kun la goviestro Fritz Sauckel kaŭzis emeritiĝon en 1940. Tio ne malhelpis kontinuan ricevon de pensio kaj honoroj. Post la militofino li eksproprietigitis kaj entombigitis anonime sur tombejo vajmara en la de li mem kreita tombo por la verkisto Ernst von Wildenbruch.

Liaj ideologiaj implikiĝoj naziaj kiuj en la kuro de la tempo skribaĵe pli kaj pli akriĝis en tono malestimanta la homan dignecon ĝis hodiaŭ ege ombras lian gravecon por monumentprotektado, reformkulturo kaj artistaj (re)novigoj en la komenco de la 20-a jarcento.

 Honoroj 
 honora doktoreco (Tübingen 1923)
 honora diplominĝeniereco (TH Stuttgart 1929)
 premio Goethepreis der Stadt Frankfurt (1939)
 ordeno Silberner Gauadler des Staates Thüringen (1940)
 ordeno Adlerschild des Großdeutschen Reiches (1944)
 honoraj civitanecoj en Vajmaro kaj Jena (1944)

 Membrecoj 
 Dürerbund,
 Akademie des Bauwesens
 Preußische Akademie der Künste (1930)
 Deutscher Künstlerbund (eksmembrigo en 1931 pro agadoj kontraŭmodernismaj)
 Sachverständigenrat für Bevölkerungs- und Rassepolitik im Reichsinnenministerium

 Aliaj verkoj (elekto) 
 Bildoj 
 Vandbildoj ĉe Poppe-vilao en Dresdeno
 Burg Plaue, 1899 (Museum Leipzig)
 Saalelandschaft, 1899 (Muzeo de Kastelo Moyland)

 Skribaĵoj 
 Der Studiengang des modernen Malers, 1896
 Häusliche Kunstpflege, 1899
 Die Kultur des weiblichen Körpers, 1901
 Kulturarbeiten, naŭ volumoj, 1901-17 (multaj postaj eldonoj)
 Der Bau des Wohnhauses, du volumoj, 1917-24
 Vom Verstehen und Genießen der Landschaft, 1924
 Das bürgerliche Wohnhaus, 1927 (dua eldono)
 ABC des Bauens, 1926
 Saaleck, Bilder von meinem Hause und Garten, 1927
 Flaches oder geneigtes Dach?, 1927
 Kunst u. Rasse, 1942 (kvara eldono)
 Das Gesicht des deutschen Hauses, 1930
 Die Kunst der Deutschen, 1934
 Kunst aus Blut und Boden, 1934

 Konstruaĵoj 
 Schloß Freudenberg apud Wiesbaden, 1905
 Schloß Altendorf apud Eckernförde, 1905-07
 Vilao Ithaka en Vajmaro por la verkisto Ernst von Wildenbruch
 Wasserschloß Hackhausen apud Ohlings/Solingen, 1907
 Gutshaus Jalkowicz, Kroatujo 1908
 Landhaus Fichteneck en Rindbach/Gmundener See, Aŭstrujo, 1909
 Gartenstadt am Rechenberge en Bad Kösen, 1910
 Gutsanlage Marienthal apud Eckartsberga, Thüringen, 1913-16
 Gut und Schloß Seeburg apud Halle/Saale, 1923
 Jagdgut Hospelt apud Münster/Eifel, 1924-26
 Kreishaus Merseburg, 1928
 Charlottenhof (Essen), 1920-aj jaroj
 Städtische Sparkasse und Kreishaus Parchim, 1934-35
 Nietzsche-Gedächtnishalle Weimar, 1936-39

 Fonto 
Welzbacher, Christian, "Schultze-Naumburg, Paul" ĉe: Neue Deutsche Biographie 23 (2007), p. 709-711 (tie ĉi interrete)

 Eksteraj ligiloj 

 Biografio ĉe MDR
 Ligiloj ĉe DDB

 „Zweck, Zielgruppe und Erfolgskriterien von Schultze-Naumburgs ‚Kulturarbeiten‘“,  Hans-Holger Malcomeß (TU Dresden, 2002/03)
 „Saalecker Werkstätten“ 
 Kulturreformer. Rassenideologe. Hochschuldirektor. Der lange Schatten des Paul Schultze-Naumburg. Kolokvo, decembro 2015 Vajmare. (interrete)

Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Naumburg (Saale)
Kategorio:Naskiĝintoj en 1869
Kategorio:Mortintoj en 1949
Kategorio:Membroj de NSDAP
Kategorio:Germanaj arkitektoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Weimar