Liviu Rebreanu (verkisto)

Liviu REBREANU (naskiĝinta la  en Târlișua tiam en Aŭstrio-Hungario, nun en Rumanio, mortinta la  en Ștefănești (Distrikto Argeș) estis verkisto, dramaturgo kaj ĵurnalisto rumana. Parte li verkis hungarlingve.

 Vivo 
eta|Liviu Rebreanu sur poŝtmarko rumania de 1985
Estante la dua infano de la instruisto Vasile Rebreanu (iama samklasano de George Coșbuc) kaj havante 12 gefratojn li frekventsis la bazlernejon en Maieru. Poste lernantis li en Năsăud kaj Bistrița (tie ĉe la germana gimnazio), fine ĉe la armea lernejo en Sopron. De 1903 ĝis 1906 Rebreanu frekventis la Reĝan hungarlandan armeakademion Ludoviceum je Budapeŝto. Pli malfrue li deĵoris subleŭtentantece por la armeo de Aŭstrio-Hungario en Gyula. Demisio lia estis en 1908 por la volo dediĉi sin al ĵurnalismo kaj verkado tute kontraŭ la volo de la gepatroj. En la 1.11.1908 aperis lia unua publikaĵo, la novelo Codrea en la sibia gazeto "Luceafărul". En la jaro 1909 li kaŝe transiris la hungarian landlimon karpatan por atingi la Reĝlandon de Rumanio. La reston de la vivo li pasigis plejparte en Bukareŝto.

Rebreanu aniĝis al diversaj literaturaj rondoj kaj laboris kiel ĵurnalisto por "Ordinea", poste ĉe "Falanga literară și artistică". La rumaniaj aŭtoritatoj ekstradiciis lin en januaro 1910 al la hungaraj, kiuj arestis lin pro artikoloj favoraj al la unuiĝo de ĉiuj rumanoj en unu ŝtaton. Liberiĝo lia estis jam en aŭgusto kaj li reiris Bukareŝton.

En 1911/12 li estis sekretario ĉe la Nacia teatro de Craiova kie li laboris sub la direktoreco de la novelisto Emil Gârleanu. Tiam li ankaŭ edzinigis Fanny Rădulescu. Lia unua libro publikiĝis en 1912, antologio de noveloj, kun la titolo Frământări. Dum la Unua mondmilito li estas reportero por Adevărul verkante kaj publikigante paralele, ekz. Golanii kaj Mărturisire en 1916, kaj Răfuială en 1919. Postmilite li iĝis grava kunlaboranto de la literatursocieto "Sburătorul" kiun estris la kritikisto Eugen Lovinescu.

En 1920 aperis lia romano Ion, samtempe la unua moderna romano rumanlingva. Por ĝi li premiistis fare de la Rumana Akademio kies membro li mem iĝis en 1939. Inter 1928 kaj 1930 li estris la Nacian teatron de Bukareŝto kaj inter 1940 kaj 1944 li prezidantis ĉe "Societatea Scriitorilor Români".

 Diversaĵoj 
Lia frato Emil ekzekutitis pro spionado kaj dizerto dum la Unua mondmilito kiun ankaŭ Liviu mem partoprenis kiel hungarlanda oficiro. Rebreanu partoprenis kunvenon de poetoj en Vajmaro en 1941 (Weimarer Dichtertreffen, organizitan de nacisocialismaj aŭtoritatoj). La nazioj ankaŭ aljuĝis al li la meritordenon Verdienstorden vom Deutschen Adler mit Stern.Hans-Peter Kunisch: Die Leere der Hügel, die Zeichen der Gewalt. Recenzo, ĉe: Süddeutsche Zeitung, 7.2,2019, p. 14

 Verkaro 
 noveloj 
 Catastrofa, 1921
 Norocul, 1921
 Cuibul visurilor, 1927
 Cântecul lebedei, 1927
 Ițic Ștrul dezertor, 1932

 romanoj sociaj 
 Ion, 1920
 Crăișorul, 1929
 Răscoala, 1932
 Gorila, 1938

 romanoj psikologiaj 
 Pădurea spânzuraților, 1922
 Adam și Eva, 1925
 Ciuleandra, 1934. Esperanta traduko aperis en 2015

 romanoj alitemaj 
 Amândoi, 1940

 teatraĵoj 
 Cadrilul, 1919
 Plicul, 1923
 Apostolii, 1926

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Rebreanu ĉe IMDb
 Bianca Sara Gavrila: "Liviu Rebreanu, între dragostea pentru Fanny şi recunoaşterea ilegală a fetiţei sale din flori", 24.10.2013
 Vikifontaro
 Akademimembroj ekde 1866
 Liviu Rebreanu sur kultura pagharo
 Muzeoj pri Rebreanu kaj Minulescu, 26.5.2007, Adevărul
 Biografio de Liviu Rebreanu
 Monereldono speciala rebrean-memora: 125 de ani de la nașterea scriitorului Liviu Rebreanu 
 Valori ale culturii naționale: Liviu Rebreanu: 124 de ani de la naștere, 27.11.2009, Amos News
 Valori ale culturii naționale: Liviu Rebreanu - 55 de ani de la moarte, 1.9.2009, Amos News
 Între "Cuibul visurilor" și pripasul lui Ion, 30.6.2009, Anca Alexe, Jurnalul Național
 Tainele lui Liviu Rebreanu, "răstignite" în cărți - intervjuo kun Niculae Gheran, 20.5.2009, Monica Andronescu, Jurnalul Național
 "Nu făcea nici un efort să placă" - intervjuo ku Niculae Gheran, 195.2009, Monica Andronescu, Jurnalul Național
 "Nu suporta mediocritatea" (intervjuo kun Ion Lucian), 18.5.2009, Andreea Tudorica, Jurnalul Național
 Despre morto de Rebreanu, 30.1.2014, Ștefan Mitroi, Adevărul (hipotezo de murdo de Rebreanu fare de sovetiaj soldatoj)

Kategorio:Rumanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanaj verkistoj
Kategorio:Transilvanianoj

Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj