Dionizo de Halikarnaso

Dionizo de Halikarnaso  (54 a.K. - 7 a.K.), malnovgreke Διονύσιος Ἁλικαρνασσεύς aŭ simple Διονύσιος, latine Dionysius Halicarnassensis, estis greka retorikulo, erudiciulo, historiisto, kronikisto, latinisto kiu floris dum la regado de Aŭgusto Cezaro. Kiel klare indikas la nomo, li venis de la urbo Halikarnaso en antikva Grekio, situa sur la sudokcidenta marbordo de la romia provinco Asia, antaŭe ĝis 133 a.K. la post-aleksandra greka regno de Pergamono, ĉe la Egea Maro. Iom post la fino de la civilaj militoj li translokiĝis al Romo, kaj pasigis dudek du jarojn studinte la latinan kaj literaturon kaj preparante materialojn por sia historio. Dum ĉi tiu periodo, li donis lecionojn pri retoriko, kaj ĝuis la societon de multaj eminentaj viroj. En la 19-a jarcento, oni ofte supozis, ke li estis la prapatro de Aelius Dionysius de Halicarnassus.

 Biografio 
eta|maldekstre|260ra|"Antiquitates Romanae", verko de Dionizo de Halikarnado, eldonita de Lampugnino Birago (1390–1472), dediĉita al la papo Paŭlo la 3-a, kaj konservata en la "Biblioteca Apostolica Vaticana".
Lia ĉefa verko, titolita "Rhōmaïkḕ Arĥaiología" (Ῥωμαϊκὴ Ἀρχαιολογία, "Romiaj Antikvaĵoj"), rakontas la historion de Romo ekde la mita periodo ĝis la komenco de la Unua Punika Milito en dudek libroj, el kiuj la unuaj naŭ restas ekzistantaj dum la ceteraj libroj ekzistas nur kiel fragmentoj, en la eltiraĵoj de la romia imperiestro Konstantino Porphyrogenitus kaj en epitomo malkovrita de Angelo Mai (1782-1854) en Milana manuskripto. 

Dionysius estas la unua grava historiisto de frua romia historio kies laboro nun ekzistas. Pluraj aliaj antikvaj historiistoj, kiuj verkis pri ĉi tiu periodo, preskaŭ certe uzis Dionizo-n kiel fonton por ilia materialo. La verkoj de Apiano, Plutarko kaj Livio ĉiuj priskribas similajn homojn kaj eventojn de la Antikva Romo kiel Dionizo.

 Verkaro 
 Antiqvitatvm romanorvm qvae svpersvnt, 1860
 The Roman Antiquities of Dionysius Halicarnassensis translated into English, 1758
 De compositione verborum liber, 1808
 On Thucydides, Hermann Karl Usener, Ludwig Radermacher, 1975
 Menander Rhetor, (Dionysius of Halicarnassus), Ars Rhetorica, 2019
 Dionysius of Halicarnassus On Isocrates, 1964
 Antiquitatum romanarum quae supersunt, 1886
 De structura orationis liber, 1702

 Literaturo 
 Personensuche
 WorldCat Identities
 Delphi Complete Works of Dionysius of Halicarnassus
 JSTOR

eta|maldekstre|400px|Bernard van Orley (1491-1541), Romulo donas la leĝon al la romia popolo.
 Vidu ankaŭ 

 Ancus Marcius (675 a. K. - 616 a. K.)
 Tullus Hostilius (673 a. K. - 642 a. K.)
 Lucius Tarquinius Priscus (616 a. K. - 579 a. K.)
 Lisio (445 a. K. - 380 a. K.)
 Isokrato (436 a. K. - 338 a. K.)
 Izeo de Ateno (420 a. K. - 348 a. K.)
 Aristotelo (384 a. K. - 322 a. K.)
 Demosteno (384 a. K. - 322 a. K.)
 Dinarĥo (361 a. K. - 291 a. K.)
 Porcius Cato (234 a. K. - 149 a. K.)
 Polibio (210 a. K. - 128 a. K.)
 Posejdono el Apameo (135 a. K. - 51 a. K.)
 Diodoro Sicila (80 a. K. - 20 a. K.)
 Quintus Aelius Tubero (74 a. K. - 11 a. K.)
 Aŭgusto Cezaro (63 a. K. - 14 AD)
 Titus Livius (59 a. K. - 17 AD)
 Plutarko (45-125)
 Apiano (95-170)
 Kasio Diono (155-235)
 Gottfried Heinrich Schäfer (1764-1840)
 Friedrich Karl Rumpf (1772-1824)
 Julius Ambrosch (1804-1856)
 Hermann Usener (1834-1905)
 Karl Jacoby (1849-1939)
 Eduard Schwartz (1858-1940)
 Georg Ammon (1861-1929)

Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 1-a jarcento
Kategorio:Grekaj historiistoj
Kategorio:Grekaj verkistoj
Kategorio:Grekaj helenistoj
Kategorio:Grekaj erudiciuloj
Kategorio:Grekaj latinistoj
Kategorio:Grekaj kronikistoj