Hans Tausen

Hans TAUSENNorway, and the Norwegians estis dana teologo, reformisto, humanisto, erudiciulo, latinisto, hebreisto kaj tradukisto de la Biblio.The Oxford Dictionary of the Christian Church Hans Tausen sole ne enkondukis la Reformacion en Danion, sed lia granda personeco kaj lia maniero paroli kun homoj aspektigis lin kiel la dana gvidanto de la movado. Li predikis dane, kio tre popularigis liajn servojn.

 Biografio 
 Ekde katoliko al protestanto 
Hans Tausen naskiĝis en Birkende sur la insulo Fyn en 1494. Li frue frekventis religiajn lernejojn kaj studis en diversaj universitatoj en Eŭropo. Li iris al la universitato de Wittenberg en 1523-1524. Li ekzemple ĉeestis prelegojn kaj akiris aliron al la pensmaniero de Marteno Lutero (1483-1546).

Hans Tausen studis kun Lutero mem kaj tuj aliĝis al lia movado. Kiam li revenis al sia preĝejo en Antvorskov kun sia nova konvinkiĝo, li renkontis grandan reziston. Pro siaj luteraj opinioj, li estis forigita al preĝejo en Viborg.

Ankaŭ ĉi tie la administracio ne respektis lin kaj la prioro de la preĝejo Peder provis konvinki lin reveni al la tradicia prelego denove. Sed Tausen estis populara inter la paroĥanoj kaj Peder timis denunci lin pro herezo. Anstataŭe, la episkopo Jørgen Friis (1521-1536) fine forigis Tausen-on je predikado el ĉiuj preĝejoj de Viborg.
eta|maldekstre|300px|Preĝejo de Hans Tausen, en Kopenhago, Danio.

 Reĝo kaj eklezio 
La nova luterana pensmaniero rezultis en potenca lukto inter la reĝo kaj la eklezio. La reĝo Frederiko la 1-a (1471-1533) dum siaj unuaj jaroj de regado kontraŭbatalis la protestantojn, kvankam li multe konsentis kun ili en multaj aspektoj. Lutero opiniis, ke la Reĝo kaj ne la Papo aŭ la episkopoj, devas respondeci pri la eklezioj.

La popolo ankaŭ esprimis malkontenton kun la katolika eklezio. Precipe, la almozpetantaj monaĥoj komencis iĝi minaco al la socio. La monaĥoj petegis almozojn por la eklezio kaj por esti savitaj, la urbanoj aĉetis indulgajn leterojn. La protestanta eklezio estis alia. Nur Dio sola rajtas decidi, tiu kiu devas saviĝi, kaj tute ne eblis aĉeti la pardonon de Dio.

 Reformacio en Danio 
La eksa reĝo Kristiano la 2-a (1481-1559), jam estis aliĝinta al la protestantoj. Li estis forpelita de sia onklo, la reĝo Frederiko la 1-a (1471-1533), en 1523, kiu estis katolika. Frederiko la 1-a timis, ke la danoj postulos Kristiano la 2-a reen sur la tronon, do Frederiko la 1-a prenis Hans Tausen sub reĝan protekton kaj iĝis laŭleĝa esti protestanto.

Kiam Frederiko la 1-a mortis en 1533, Danio estis ĵetita en la venĝon de la Grafo, kio estis ne nur rivaleco inter du vicoj de reĝoj: la ekzilita Kristiano la 2-a kontraŭ la filo de Frederiko la 1-a, la estonta Kristiano la 3-a. Ili estis kuzoj, sed ankaŭ oficialaj religiaj kontraŭuloj. Kristiano la 3-a estis katolika tiutempe.

Hans Tausen daŭre diskonigis la parolon de Dio. En 1536, la reformacio estis oficiale starigita en Danio. Kristiano la 3-a (1503-1559) arestis multajn el la danaj episkopoj kaj konfiskis ekleziajn havaĵojn. La potenco de la eklezio malfortiĝis, kaj la Reĝo plifortiĝis.

Hans Tausen laboris inter 1538-1542 kiel instruisto por pastroj en Roskilde, kaj ekde 1542 ĝis sia morto li estis episkopo en Ribe. Hans Tausen tradukis la Biblion al la dana kaj verkis publikigitan kolekton de prelegoj. Li plue verkis kelkajn psalmojn, iuj el ili ankoraŭ estas parto de la psalmaro kaj post 500 jaroj ankoraŭ kantataj. Unu el ili estas la "Fra Himlen kom en engel klar" ("El la Ĉielo venis Anĝelo klara"), kiu temas pri la proklamo de la naskiĝo de Jesuo kaj la potenco de la fido.

 Verkaro 

 Sommerdelen aff Postillen, 1539
 Pater noster, met en føye Forklaring, oc den LXXI. Psal., 1552
 Det Gamle Testamente, ("La Malnova Testamento), 1535
 Enchiridion, Peder Paladius, 1556
 Udvalgte praedikener, 1850
 Passio, Vor Herris Jesu Christi hellige døds oc pynsels histori, effter de fyre Euangelisters beschriffuelse, ("Pasio La Sankta Morto kaj Torturo de Nia Sinjoro Jesuo Kristo, post priskribo de la kvar Evangelistoj"), 1568
 Oversaettelse af de fem Mosebøger, ("Traduko de la Readmono"), 1535
 Gamelion in honorem ... Ægidii Lavrentii, 1599

 Literaturo 
 Personensuche
 WorldCat Identities
 Encyclopedia of Martin Luther and the Reformation
 Encyclopedia of Protestantism
 Reforming the North: The Kingdoms and Churches of Scandinavia, 1520-1545
 The Foundations of Modern Political Thought
 Ribe 
 Wikisource
 Illustrations of Biblical Literature
 The Nordic Languages

 Vidu ankaŭ 

 Johannes Bugenhagen la Maljuna (1485-1558)
 Marteno Lutero (1483-1546)
 Frederiko la 1-a (1471-1533)
 Anders Sørensen Vedel (1542-1616)
 Petrus Severinus (1542-1602)
 Kristiano la 3-a (1503-1559)
 Nikolaus Ferber (1483-1535)
 Jürgen Wullenwever (1488-1537)
 Hermann Ernst Freund (1786-1840)
 Kristiano la 2-a (1481-1559)
 Olaus Petri (1493-1552)
 Laurentius Petri Nericius (1499-1573)
 Christiern Pedersen (1480-1554)

 Referencoj 

Kategorio:Danaj teologoj
Kategorio:Danaj reformistoj
Kategorio:Danaj humanistoj
Kategorio:Danaj erudiciuloj
Kategorio:Danaj latinistoj
Kategorio:Danaj hebreistoj
Kategorio:Danaj episkopoj
Kategorio:Danaj religiuloj
Kategorio:Luteranaj episkopoj
Kategorio:Konvertitoj de katolikismo al luteranismo
Kategorio:Universitato de Rostock
Kategorio:Reformacio