Dikran Ĉuĥaĝjan

Dikran ĈUĤAĜJAN, literumita ankaŭ kiel Tigran Gevorki ChukhajianLia nomo estas foje transskribita 'Tigran Tchoukhajian' aŭ 'Dikran Tchouhadjian'. (en armena Տիգրան Չուխաճեան,Klasika literumado de lia nomo en armena. En la reformita orthografio ĝi estas literumita Տիգրան Չուխաջյան ; 1837 – 11a de Marto 1898) estis otomana armena komponisto kaj dirigento, kaj fondinto de la unua opera institucio en la Otomana Imperio. Li estas konsiderata la unua operkomponisto en la historio de Turkio.

 Biografio 
Ĉuĥaĝjan naskiĝis en Istanbulo. Li studis kun komponisto Gabriel Yeranian, poste en Milano. Kun aliaj armenaj intelektuloj de tiu periodo li luktis por la disvolvigo de la nacia armena kulturo, organizis armenajn muzikajn societojn, teatrojn, lernejojn, gazetojn kaj senpagajn koncertojn. En siaj verkoj, Ĉuĥaĝjan uzis la elementojn de eŭropaj muzikaj teknikoj kaj de armenaj popolmelodioj.Чухаджян Тигран Геворгович. Granda Sovetia Enciklopedio, alirita la 1an de Oktobro 2021. Li estas aŭtoro de pecoj por piano, kantoj kaj romancoj, verkoj por ĉambra kaj simfonia muziko, operoj ktp. Lia plej sukcesaj opero estis Leblebici hor-hor agha (1875), ĝi estis premierita en la Franca Teatro en Istanbulo, kaj estis tiom sukcesa ke dum la sezono ĝi estis ludita pli ol cent fojojn kaj eĉ dum la monato Ramadan ĝi estis ludita ĉiun noktonKaradağlı, Özgecan. From Empire to Republic: Western Art Music, Nationalism, and the Merging Mediation of Saygun’s Op. 26 Yunus Emre Oratorio. University of Alberta: Nepublikigita Doktoriga Disertacio, 2017. (Zemire, 1890) ktp. En 1862, li ekpublikigis la armenan muzikgazeton Knar Hajkakan (Armena liro). Li mortis en Smirno (nuntempa İzmir). Ĉuĥaĝjan estis entombigita en la armena tombejo de İzmir.

Li kreis la unuan armenan operon, nome Arŝak la 2-a (1868, parte surscenejigita en 1873), bazita sur la historia figuro de la armena reĝo Arŝak la 2-a. La partituro estis konsiderita perdita, sed estis malkovrita en 1942 kaj ludita en 1945 en reviziita versio en la Armenia Operejo de Erevano. Arŝak la 2-a plue restis en la repertorio de la Operejo de Erevano. En 2001, ĝi estis surscenejigita en la Operejo de San Francisco.San Francisco Opera Performance Archive, alirita la 22an de Junio 2019.

Ĉuĥaĝjan estas memorata ankaŭ kiel komponisto de tio kio eble estas la unua originala opero en turka, Arif'in Hilesi (La seniluziigo de Arif), bazita sur la verko de Nikolaj Gogol nome La Revizoro. Tiu opero okazigis konflikton inter Ĉuĥaĝjan kaj Gullu Agop ĉu temas pri vodevilo aŭ opero. Ĝi estis prezentita en la teatro Gedikpaşa.Karadağlı, Özgecan. Türkiye’ye Müzikli Sahne Sanatlarının Girişi Dikran Çuhacıyan Öncesi ve Sonrası. İstanbul: Unpublished Master's Thesis, 2003.

 Kelkaj komponoj 
 Operoj 
 Arshak II (1868)
 Arif'in Hilesi (1874)
  Leblebidji Hor-Hor Agha (1875)
 Zemire (1890)
 Indiana (1897)

 Verkoj por piano 
 Mouvement Perpetuel
 Cascade de couz
 Illusion
 Apres La Gavotte
 Deux Fantaisies Orientales
 La Lyre Orientale, Laura
 Rapelle-tois
 Romans

Kaj multaj aliaj

 Notoj 

 Bibliografio 
 Sarkisyan, Svetlana (2001). "Chukhajian, Tigran Gevorki". Grove Music Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.05728.(subscription required)
 Karadagli, Ozgecan. “From Empire to Republic: Western Art Music, Nationalism, and the Merging Mediation of Saygun’s Op.26 Yunus Emre Oratorio.” University of Alberta Libraries, 2017. https://doi.org/10.7939/R3FQ9QK4S.
 Karadagli, Ozgecan. 2003. “Türkiye’ye Müzikli Sahne Sanatlarının Girisi Dikran Çuhacıyan Öncesi ve Sonrasi. Istanbul : Unpublished Master's Thesis.

Kategorio:Otomanaj armenoj
Kategorio:Operkomponistoj
Kategorio:Turka muziko
Kategorio:Romantikaj komponistoj