Artkritikisto

Artkritikisto, foje artrecenzisto, estas homo, kiu vivtenas sin per publikigo de opinioj, ideoj kaj pensoj pri la artaĵoj kaj distro. Iuj artkritikistoj ankaŭ estas artistoj, prelegantoj en artaj universitatoj kaj la limo inter ĉi tiuj profesioj devas esti klara ĉar oni atendas profesian objektivecon je la plej alta grado. Multaj el la artaj kritikistoj estas ĵurnalistoj, kaj moralaj ĵurnalistoj promesas deteni sin de personaj opinioj. Sed volenevole iam artkritikisto ne povas eviti ĝin, kaj tiel ĝia kritiko kutime ja estas subjektiva.

La profesia fono de artkritikistoj preter ilia trejnado kiel ĵurnalistoj, universitataj prelegantoj aŭ esploristoj estas diversa. Plej multaj el ili eble havas malsamajn art-rilatajn profesiojn kiel kuratoro, eldonisto, muzika redaktoro, arta direktoro de teatro, aktoro, reĝisoro kaj pli. Iuj estas artistoj mem antaŭ ol ili fariĝis kritikistoj, tamen nur kelkaj el la kritikistoj vivtenas sin kiel artistoj kaj kritikistoj samtempe. Plej multaj kritikistoj havas la esperon prezenti profesian scion kaj ekkoni plej diversan artaĵon de la ĝenro, kiun ili vizitas. Tamen estas kritikistoj, kies specialaĵo prezentas la perspektivon de la simpla konsumanto de arto kaj distro. La kritikisto devas do esti profesia, por permesi filtrilon kaj havigi sciaron al la spektantoj. Spektantoj ekzamenos ĝian kritikon laŭ la verkoj, kiujn ili vidas. Kaj tiam eble daŭre aŭskultos la kritikiston. Ili eble ankaŭ ne traktas ĝiajn kritikojn, kiam ili trovas malakordon inter ĝi kaj ilia persona gusto.

 La graveco de kritiko 
Iuj artistoj ne konsideras la kritikistojn. Estas fama frazo tiele "la kritikistoj ploras kaj la giĉeto ridas". Kontraŭe estas multaj artistoj, kiuj alte konsideras la verkon de artkritikistoj kaj emas ofendi ilin per malbonaj recenzoj kaj eĉ reagi al ĉi tiuj recenzoj severe.

Laŭ kritikisto David Sperber artverko estus konsiderata "kvalita" danke al la subteno de kelkaj flankoj, unu el kiuj artkritikistoj, kaj kiel difinita de sociologo Pierre Bourdieu: "Juĝo de la kreaĵo dependas de la kvalito de diskurso aperanta al ĝi en la kampoj de kultura produktado". La historia evoluo de la recenzo reprezentiĝas per la gvidprincipoj de la tri ĉefaj recenzologoj.

H. Aspremont (16-a jarcento): „La recenzo estas superflua kaj malutila akcesoraĵo de l' literaturo, ĝia parazito.“

Hippolyte Adolphe Taine (1828-1893): „Recenzi estas nepre necese. La tasko de l' konstrua kritiko estas klarigi la jam ekzistantan literaturon, evoluigi la verkistojn kaj tiel plibonige efiki je l' estiĝantaj verkoj.“

Oscar Wilde (1854-1900): „Kritiko estas arto potencumita, ĉar dum la materialo de l'arto estas la naturo, tiu de l' kritiko estas la arto mem.“

 Elstaraj modernaj artkritikistoj 

 Christopher Allen
 Lawrence Alloway
 Guillaume Apollinaire
 Zacharie Astruc
 Albert Aurier
 Charles Baudelaire
 Michael Baxandall
 Sister Wendy Beckett
 Clive Bell
 Bernard Berenson
 John Berger
 Vasily Botkin
 John Canaday
 Champfleury
 Kenneth Clark
 T. J. Clark
 Robert Coates
 Clarence Cook
 Douglas Cooper
 Royal Cortissoz
 Thomas Craven
 Arthur Danto
 G. Roger Denson
 Sergei Djagilev
 Denis Diderot
 John Elderfield
 James Elkins
 Félix Fénéon
 Hal Foster
 Peter Frank
 Michael Fried
 B. H. Friedman
 Roger Fry
 Peter Fuller
 Théophile Gautier
 Stepan Gedeonov
 Gustave Geffroy
 Clement Greenberg
 Dmitry Grigorovich
 Boris Groys
 Dave Hickey
 Robert Hughes
 Édouard Jaguer
 Michael Kimmelman
 Gottfried Knapp
 Hilton Kramer
 Rosalind E. Krauss
 R. Siva Kumar
 Donald Kuspit
 Julien Leclercq
 Louis Leroy
 Lucy R. Lippard
 Giovanni Lista
 George Loukomski
 Sergey Makovsky
 Nancy Marmer
 Camille Mauclair
 Octave Mirbeau
 Robert C. Morgan
 Suzanne Muchnic
 John Neal
 Linda Nochlin
 Frank O'Hara
 Saul Ostrow
 Jed Perl
 Adrian Prakhov
 Griselda Pollock
 Nikolay Punin
 Arlene Raven
 Herbert Read
 Pierre Restany
 John Rewald
 Rainer Maria Rilke
 Daniel Robbins
 Barbara Rose
 Harold Rosenberg
 Robert Rosenblum
 John Ruskin
 John Russell
 Frank Rutter
 André Salmon
 Jerry Saltz
 Irving Sandler
 Meyer Schapiro
 Peter Schjeldahl
 Brian Sewell
 Roberta Smith
 Rafael Squirru
 Vladimir Stasov
 Leo Stein
 Leo Steinberg
 Aleksej Suvorin
 Michel Tapié
 Théophile Thoré-Bürger
 Éric Troncy
 Tristan Tzara
 Kirk Varnedoe
 Louis Vauxcelles
 Boris Vipper
 Karen Wilkin
 Émile Zola
 Ticio Escobar

 Esperantistaj artkritikistoj 
 Vidu artikolon Kritiko en Esperanto

Kategorio:Artaj profesioj
Kategorio:Artverkistoj
Kategorio:Kritikistoj
Kategorio:Artkritikistoj