Juan Gundlach

Juan Cristóbal GUNDLACH (Marburgo, 17-a de julio 1810 - Havano, 14-a de marto 1896), denaske Johannes Christoph Gundlach Redberg, estis natursciencisto el Kubo (ankoraŭ hispana kolonio), germandevena.

 Biografio 
Li lernis taksidermion, pere de frato. Carlos Booth, kuba amiko revenonta al devenloko finiĝinte siajn studojn en Germanio, invitis lin portempe al sia hejmo en Kubo, kie li povus kolekti specimenojn. En 1839 li instaliĝis en Matanzas, kaj en 1841 proksime de Cárdenas. Tie, en 1844, li kolektis unu el la plej mirindaj birdoj de Kubo kaj la plej malgranda en la mondo, nome la "zunzuncito" (zunzuneto), kiun lin nomis Calypte helenae,Nuntempe Mellisuga helenae honore de Helena, la edzino de Booth, mortinta en epidemio de ĥolero en 1850. La notojn pri la malkovro li havigis al Juan Lembeye por ke li publikigu ilin en sia libro pri la birdoj de Kubo. En Januaro 1851, li ekkonis kaj amikiĝis kun Simón de Cárdenas y Rodríguez, kiu metis lin en sia hejom, el kiu formis parton Gundlach ekde 1855.

Li estis detalema psirkribanto de la kuba faŭno, kaj kolektis kaj studis insektojn, moluskojn, amfibiojn, reptiliojn, mamulojn kaj birdojn. Liaj kolektoj rezultis ege valoraj kaj konvertiĝis en muzeo de natura historio.

Li veturis en Eŭropon kaj Puertorikon, tiam ankoraŭ same hispana kolonio, sed li ĉiam revenis en Kubon.

Gundlach verkis la unuan grandan verkon pri la birdoj de Kubo, nome Ornitología Cubana, kaj aliajn gravajn verkojn por la kuba zoologio. Lia nomo estis registrita en la scienca nomo de pli ol sesdek speciojn. Lia entomologia kolekto enhavis 80 lignajn entomologiajn skatolojn. En ili estas 5497 specimenoj de 1705 specioj, el 993 genroj, 163 familioj, en naŭ ordoj: nome Coleoptera, Lepidoptera, Hymenoptera, Diptera, Homoptera, Orthoptera, Odonata kaj Neuroptera. El tiuj 60 % estas specioj registritaj nur en Kubo. Oni konsideras Gundlach kiel iniciatinto en Kubo de la agrikultura entomologio. Granda parto de lia kolekto estas komponita de himenopteroj, koleopteroj kaj lepidopteroj damaĝaj por la kultivoj.

En 1986, en la 90a jariĝo de lia morto, Kubo eldonis serion de poŝtmarkoj liahonore kun bildoj de diversaj birdoj de Kubo.

 Verkoj 
 1873. Catálogo de las aves cubanas
 1875. Catálogo de los reptiles cubanos
 1876, Ornitología Cubana
 1877, Mamalogía Cubana
 1880, Erpetología Cubana
 1881. Apuntes para la fauna Puerto-Riqueña 1881, Contribución a la Entomología Cubana, (Tomo I). Lepidópteros
 1886, Contribución a la Entomología Cubana, (Tomo II). Himenópteros
 1891, Contribución a la Entomología Cubana, (Tomo III). Neurópteros, coleópteros, ortópteros…
 1893. Ornitología cubana ó Catálogo descriptivo de todas las especies de aves tanto indígenas como de paso anual o accidental observadas en 53 años

 Kelkaj specioj priskribitaj de Gundlach 
Birdoj
eta|dekstre|250px|Dendroica pityophila (Gundlach, 1855).
 Corvus minutus Gundlach, 1852 - cao pinalero, cao ronco
 Geotrygon caniceps (Gundlach, 1852) - camao, azulona
 Myiarchus sagrae (Gundlach, 1852) - bobito grande
 Dendroica pityophila (Gundlach, 1855) - bijirita del pinar
 Teretistris fornsi Gundlach, 1858 - pechero
 Polioptila lembeyei (Gundlach, 1858) - sinsontillo
 Colaptes auratus chrysocaulosus Gundlach, 1858 - carpintero escapulario
Vespertoj
 Pteronotus quadridens quadridens  (Gundlach, 1840)
 Erophylla sezekorni (Gundlach en Peters, 1860)
 Phyllonycteris Gundlach en Peters, 1860
 Phyllonycteris poeyii Gundlach en Peters, 1860
 Lasiurus pfeifferi (Gundlach en Peters, 1862)
 Nycticeius cubanus (Gundlach en Peters, [1862])
 Tadarida brasilensis muscula (Gundlach en Peters, [1862])
 Macrotus waterhousei minor Gundlach en Peters, [1865]
Reptilioj kaj amfibioj
 Cricosaura (Gundlach kaj Peters en Peters, 1863) – noktaj lacertoj
 Cricosaura typica (Gundlach kaj Peters en Peters, 1863) - lagartija de hojarasca
 Amphisbaena cubana Gundlach kaj Peters en Peters, 1878 [1879] – culebrita ciega
 Tropidophis pardalis (Gundlach, 1840) - majacito
 Tropidophis semicinctus (Gundlach kaj Peters en Peters, 1865) - majacito
 Arrhyton vittatum (Gundlach kaj Peters, 1862) - jubito, culebrita
 Eleutherodactylus varians (Gundlach kaj Peters en Peters, 1864) - raneto
Insektoj
 Brachymesia herbida Gundlach, 1888 - libelo
 Enallagma truncatum (Gundlach, 1888) - libelo
 Gynacantha ereagris Gundlach, 1888 – libelo
 Lestes scalaris Gundlach, 1888 – libelo
 Hypolestes Gundlach, 1888 – libeloj
 Hypolestes trinitatis Gundlach, 1888 - libelo
Moluskoj
 Cerion proteus (Gundlach 1860) – heliko

 Kelkaj specioj (respektive subspecioj) nomitaj honore al Gundlach 
Birdoj
eta|dekstre|250px|Buteogallus gundlachii (Cabanis, 1854 [1855]).
eta|dekstre|250px|Accipiter gundlachi Lawrence, 1860
 Vireo gundlachii Lembeye, 1850 - juanchiví, ojón, chichinguaco
 Buteogallus gundlachii (Cabanis, 1854 [1855]) - gavilán batista, gavilán cangrejero
 Mimus gundlachii Cabanis, 1855 - sinsonte prieto, sinsonte carbonero
 Chordeiles gundlachi Lawrence, 1857 - querequeté
 Accipiter gundlachi Lawrence, 1860 - gavilán colilargo
 Dendroica petechia gundlachi S. F. Baird, 1865 - canario de manglar, bijirita amarilla
 Quiscalus niger gundlachii Cassin, 1867 - chichinguaco, hachuela
 Colaptes auratus gundlachi Cory, 1886 - carpintero escapulario

Aliaj vertebruloj:
 Bufo gundlachi Ruibal, 1959 - sapito caribeño de Gundlach
 Eleutherodactylus gundlachi Schmidt, 1920 - raneto
 Anolis gundlachi Peters, 1876 - Puertorika lacerto
 Ctenonotus gundlachi (Peters, 1876) - lagartija de pañuelo amarillo
 Anolis juangundlachi Garrido, 1975 - Kuba lacerto
 Mysateles prehensilis gundlachi (Chapman, 1901) - jutía carabalí (rodulo)
 Capromys pirolides gundlachianus Varona, 1983 - jutía conga (rodulo)

Insektoj:
 Temnothorax gundlachi (Wheeler, 1913) - formiko
 Strumigenys gundlachi (Roger, 1862) - formiko
 Camponotus gundlachi Mann, 1920 - formiko
 Parides gundlachianus (Felder y R. Felder, 1864) - endemia papilio de Kubo
 Strymon bazochii gundlachianus (Bates, 1935) - mariposa pequeña de lantana
 Xylophanes gundlachii (Herrich-Schffer, 1863) - nokta papilio de Kubo
 Cyrtoxipha gundlachi Sausure, 1874 - grilo
 Chrysopa gundlachi Navás, 1924 - Neuroptera
 Ptesimogaster gundlachi (Cresson, 1865) - Hymenoptera
 Macronema gundlachi Banks, 1924 - Trichoptera
 Leptostylopsis gundlachi (Fisher, 1925) – cerambicida koleoptero
 Sephina gundlachi (Guérin-Méneville, 1857) - hemiptero

Aliaj senvertebruloj:
 Neaxiopsis gundlachi (Von Martens, 1872) - salikoko
 Palinurellus gundlachi Von Martens, 1878 - hararomaro
 Anadenobolus arboreus gundlachi (Karsch, 1881) - milpiedulo
 Guppya gundlachi (Pfeiffer, 1839) – heliko
 Gundlachia Pfeiffer, 1849 - helikoj
 Nephronaias gundlachi (Dunker, 1858) - heliko
 Crassispira gundlachi (Dall and Simpson, 1901) - marheliko

Plantoj
 Clusia gundlachii Stahl - grimpo-planto de Clusiaceae endemia de Puerto Rico
 Gundlachia  Gray, 1880 - genro de plantoj Asteraceae
 Coccothrinax gundlachii León, 1939 - specio de palmo

 Notoj 

 Bibliografio 
 García, F. (1987). Las Aves de Cuba. Especies endémicas. Subespecies endémicas. Tomos I y II. Editorial Gente Nueva, La Habana. 207 pp.

 Reyes, E.E.; Hidalgo Gato, M.; Álvarez, A.D. (2002). Juan Gundlach y su colección biológica. Cocuyo 12:20-21.

 Santos Macías, O. (2006). Un estudioso de la avifauna cubana. 5 de septiembre digital ISSN 1605 – 2277 

 Alayo, P.; Hernández, L. R. (1987). Atlas de las mariposas diurnas de Cuba Lepidoptera: Rhopalocera). Ed. Cient. Tecn. Ciudad de La Habana. 48 p.

 González, R. M. (1990). Juan Cristóbal Gundlach. Colección Biográfica. Ed. Academia. La Habana. 97 p.

 Hernández. O. J. (1972). La Zoología en Cuba (desde 1868 a 1968). Serie Biol. 44: 1-77.

 Perodin, H. J.; Trujillo, J. A. (1994). Johannes Christopher Gundlach y su aporte a la Zoología cubana. Resumen. Tercer Simposio Zoología y Segundo Congr. Latinoamericano de Teriología. La Habana.

 Ramsden, C.T. (1918). Vida y exploraciones zoológicas del Doctor Juan C. Gundlach en Cuba (1839-1896). Memorias de la Sociedad Cubana de Historia Natural “Felipe Poey”. Volumen III. 1917-1918. Imprenta El Siglo XX de la Sociedad Editora Cuba Contemporánea. pp. 146-148

 Schlachter, A. (1996). El tercer descubridor de Cuba. Periódico Granma, La Habana, 27 de septiembre de 1996.

 Valdés, P. (1914). Catálogo general Zoología Museo cubano "Gundlach". Impr. "Cuba Intelectual", La Habana, 152 pp.

 Dathe, W.; González, R.M. (2002). Johann Christoph Gundlach (1810-1896). Un naturalista en Cuba. Basilisken Press., Berlín. 245 pp.

Kategorio:Kubaj zoologoj
Kategorio:Kubaj natursciencistoj
Kategorio:Germanaj ornitologoj
Kategorio:Germanaj zoologoj
Kategorio:Germanaj esploristoj
Kategorio:Moluskistoj