Utaha junipero

Utaha junipero, Juniperus osteosperma (sin. J. utahensis), estas arbedo aŭ malgranda arbo atinganta 3–6 m (malofte ĝis 9 m) alta. Ĝi apartenas al sudokcidenta Usono, en Utaho, Nevado, Arizono, okcidenta Nov-Meksiko, okcidenta Kolorado, Vajomingo, Suda Montano, Suda Idaho kaj orienta Kalifornio. Ĝi kreskas en moderaj altecoj de 1,300-2,600 metroj (4,300-8,500 futoj), sur sekaj grundoj, ofte kune kun Pinus monophylla.

maldekstra|eta|Folioj de utaha junipero (Juniperus osteosperma), inaj konusoj kaj masklaj konusoj, kaj (centraj) galoj

Priskribo
La ŝosoj estas sufiĉe dikaj kompare kun plej multaj juniperoj, kun diametro de 1,5–2 mm. La folioj estas aranĝitaj laŭ kontraŭaj  paroj aŭ triopaj volvaĵoj ; la plenkreskaj folioj estas skvamecaj, 1–2 mm longaj (ĝis 5 mm sur plumbaj ŝosoj) kaj 1-1,5 milimetrojn (0,039-0,059 colo) larĝaj. La novaj folioj (nur sur junaj plantidoj) estas pinglosimilaj, longaj 5–10 mm. La konusoj estas berosimilaj, kun diametro de 8–13 milimetroj (0.31–0.51 coloj), blubrunaj kun blankeca vakseca florado, kaj enhavas unu semon (malofte du); ili maturiĝas en ĉirkaŭ 18 monatoj kaj estas manĝataj de birdoj kaj malgrandaj mamuloj. La masklaj strobiloj longas 2–4 milimetrojn (0.079–0.157 coloj), kaj liberas sian polenon komence de printempo. Ĝi estas plejparte dioika kun ambaŭ seksoj sur la sama planto, sed ĉirkaŭ 10% de plantoj estas monoikaj, produktante konusojn de nur unu sekso.

maldekstra|eta|Utah Juniper-gajloj

Ekologio
La plantoj ofte portas multajn gajlojn kaŭzitajn de la Junipera apeksa muŝeto Oligotrophus betheli (Bibionomorpha: Cecidomyiidae) en siaj folioj; estas distingaj palviolpurpuraj, produktitaj en aretoj de 5-20 kune, ĉiu gajlo de 1-2 centimetroj (0.39-0.79 colo) de diametro, kun densaj modifitaj disvastiĝantaj skamecaj folioj 6-10 milimetrojn (0.24-0.39 colo) longaj kaj 2-3 milimetrojn (0.079-0.118 colo) larĝaj ĉe la bazo.

Semoj estas disvastigita de diversaj mamuloj kaj birdoj. Mamuloj inkluzivas (plejparte la nigravostan kuniklon Lepus californicus ) ronĝulojn kaj malpli multe kojotojn (Canis latrans). Plej rimarkinda inter la birdoj, kiuj disigas juniperajn berojn, estas la Ursula solitario (Myadestes townsendi).

eta|maldekstra|Juniperus osteosperma plantido laŭ I-80 en nordorienta Nevado

Ĉe homoj
Indianoj kiel la Havasupaioj uzis la ŝelon por diversaj celoj, inkluzive litojn, kaj manĝis la konusojn kaj freŝajn kaj en kukoj. La Havasupaioj uzis la gumon por fari protektan kovron super vundoj. Aldone, la Iavapaio donadis al siaj virinoj teon el la folioj por trankviligi iliajn kuntiriĝojn post la nasko, kaj fumigis ilin per fumo el la folioj metitaj super varmajn karbojn. La navahoj balaas siajn spurojn per branĉoj de la arboj por ke la morto ne sekvu ilin.

Malgranda kvanto de maturaj beroj povas esti manĝita kiel krizmanĝaĵo aŭ kiel salvieca kondimento por viando. La sekigitaj beroj povas esti rostitaj kaj muelitaj en kafosurogaton.

Utaha junipero estas aroma planto. Esenca oleo eltirita de la trunko kaj membro estas elstara en α-pineno, δ-3-kareno kaj cis-tujopseno. Esenca oleo eltirita de la folio estas elstara en kamforo kaj bornila acetato.

 Vidu ankaŭ 

 Pinyon-juniper woodland

 Referencoj 

Literaturo
 R.P. Adams. Junipers of the World: The genus Juniperus. Trafford Publishing ISBN 1-4120-4250-X

 Eksteraj ligiloj kaj noto 

USDA Plant Profile: Juniperus osteosperma
Gymnosperm Database: Juniperus osteosperma
Flora of North America: Juniperus osteosperma
 Jepson Manual - Juniperus osteosperma
Juniperus osteosperma - Photo Gallery

Interactive Distribution Map of Juniperus osteosperma 


Kategorio:Cipresacoj
Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj
Kategorio:Arboj de Usono