Akalifo

Akalifo (Acalypha L.) estas genro de florplantoj en la familio de Eŭforbiacoj Juss. kaj la sola genro de la subtribo Akalifenoj. Kun ĉirkaŭ 500 specioj de herboj, arbustoj kaj malgrandaj arboj, ĉi tiu genro estas la tria plej diversa en la familio, malantaŭ nur ol Eŭforbio kaj Krotono. Ĝi ankaŭ estas la plej diversa el la subfamilio Akalifoideo:d:Q4671713 (Acalyphoideae) Beilschm. sensu stricto.Acalypha en PlantList

 Priskribo
Ili estas jaraj aŭ plurjaraj herboj, arbustoj aŭ malgrandaj arboj, sen latekso; plantoj monoikaj aŭ malpli ofte dioikaj. Indumento de simplaj aŭ aŭglandaj haroj, malofte stelaj haroj. Folioj alternaj, simplaj; stipuloj plejparte malgrandaj. Pikilecaj, racemaj aŭ paniklaj, aksaj aŭ finaj infloreskoj, en Nikaragvo unuseksa aŭ androgina (pistilaj sube kaj masklaj supre); tre malgrandaj, sesilaj masklaj floroj, pluraj en la akseto de eta brakteo, kalikaj loboj 4, petaloj kaj disko forestas, stamenoj ĝenerale 8, liberaj, anteroj pendantaj, vermiformaj maturece; pistilaj floroj 1-3 en la akselo de brakteo, kalikaj lupoj 3-5, petaloj kaj disko forestantaj, ovario (1 aŭ 3-lokusa, 1 ovolo per lokuso, stilusoj kuniĝas proksime al bazo, branĉoj de ĉiu stiluso ĝenerale dissekcitaj en fadenformajn segmentoj, distala pistila floro (j) kelkfoje diferenca de la aliaj (alomorfa), ofte senbrakteaj, 1-3-loba ovario kaj subbaza stiluso. Frukto 1 aŭ 3-lokusa kapsulo, ĉiu segmento disigas kaj verŝas la konstantan kolumelon, frukto de alomorfaj floroj profunde loba aŭ nedaŭra skizokarpo; unu semo per karpelo, ovforma, ĝenerale karunkla, diverse ĉizita.

Acalypha hispida, kultivata kiel ornama planto pro la koloro kaj teksturo de siaj ekscitaj floroj, estas la plej konata specio. Aliaj kreskas pro sia foliaro. Acalypha bipartita estas manĝebla legomo en iuj regionoj de Afriko.Grubben, G.J.H. & Denton, O.A. (2004) Plant Resources of Tropical Africa 2. Vegetables. PROTA Foundation, Wageningen; Backhuys, Leiden; CTA, Wageningen.

 Disvastigado
Plej multaj specioj estas tropikaj aŭ subtropikaj (ili ne ĉeestas en Havajo kaj aliaj pacifikaj insuloj), ĝi havas malmultan reprezenton en moderklimataj zonoj. Ameriko havas du trionojn de la konataj specioj, distribuitaj de la suda Usono ĝis Urugvajo kaj norda Argentino.

 Taksonomio
La genro estis priskribita de Carolus Linnaeus kaj publikigita en Species Plantarum 2: 1003–1004. 1753.

 Etimologio 
Acalypha: gentnomo derivita de la malnovgreka akalephes = ("urtiko"), rilate al tio, ke ĝiaj folioj similas al urtikoj.Charters, M. L. Acalypha. California Plant Names: Latin and Greek Meanings and Derivations.

 Elektitaj specioj 
 Acalypha adenostachya
 Acalypha alopecuroides
 Acalypha amentacea
 Acalypha andina
 Acalypha aristata
 Acalypha australis
 Acalypha bipartita
 Acalypha guatemalensis
 Acalypha hispida
 Acalypha hontauyuensis
 Acalypha indica
 Acalypha monococca
 Acalypha ostryifolia
 Acalypha pendula
 Acalypha phleoides
 Acalypha portoricensis
 Acalypha radians Acalypha raivavensis
 Acalypha repens
 Acalypha reptans
 Acalypha rhomboidea
 Acalypha rubrinervis
 Acalypha schimpffii
 Acalypha siamensis
 Acalypha skutchii
 Acalypha sonderiana
 Acalypha suirenbiensis
 Acalypha tunguraguae
 Acalypha umbrosa
 Acalypha virginica
 Acalypha wilkesiana

Referencoj 

 Bibliografio 
 Pax, F. & K. Hoffmann (1924) in Engler, Adolf: Das Pflanzenreich, Heft (Fascicle)85:IV.147.XVI:Euphorbiaceae-Crotonoideae-Acalypheae-Acalyphinae, 12 [monographic revisión]

Eksteraj ligiloj kaj noto 

 Acalypha Taxonomic Information System - Universidad Autónoma de Madrid
 NC State Univ


Registara kontrolo  Projektoj Vikimedia
 Datos: Q161225
 Multimedia: Acalypha
 Especies: Acalypha

 Identigiloj
 Microsoft Academic: 2781422598
 Diccionarios y enciclopedias
 Britannica: url
 Taksonomiaj datumoj
 African Plant DB: 187668
 Dyntaxa: 1006374
 FloraBase: 21675
 Fl. China: 100064
 GBIF: 3055964
 GRIN: url
 IPNI: 84084-3
 ITIS: 28178
 NCBI: 20025
 Paleobiology Database: 54674
 W3TROPICOS: 40003111
 USDA Plants: ACALY
 VASCAN: 767
 uBio: 5868806
 Medicinaj identigiloj
 MeSH: D065815
 DeCS: 55548

Kategorio:Eŭforbiacoj