Jalapo

Jalapo,Laŭ NPIV Ipomoea purga, estas specio de florplanto en la familio konvolvulacoj (Convolvulaceae).

 Priskribo 
Ipomoea purga estas priskribita kiel grimpoplanto, kiu povas atingi altojn de 3,7m (12 futoj). Ĝi havas korformajn foliojn kaj purpurajn trumpetsimilajn florojn. Kiam freŝa, ĝia radiko estas nigra ekstere, blanka kaj lakteca interne, kaj varias laŭ grando laŭ sia aĝo Ĝi malfacilas iomete rompiĝi, sed se dispecigita kun kremo de tartaro, lakta sukero aŭ aliaj malmolaj saloj, la pulvorigo multe pli facilas, kaj la pulvoro fariĝas multe pli fajna.  Kiam pulvorigita por ingestado ĝia koloro estas palgrizeca bruno.  Ipomoea purga estas indiĝena de Meksiko kaj ĝi estas naturigita en aliaj partoj de la neotropikoj.

La nombro de kromosomoj estas 2n = 30.

 Malkovro 
Ipomoea purga estis malkovrita de hispanaj konkerintoj dum ekloĝado inter meksikaj indiĝenaj homoj. Ĝi estis enkondukita en Eŭropon en 1565 kiel kuracherbo uzita por trakti aron de malsanoj ĝis la 19-a jarcento ĝis kiam pli bonaj kuracaj ebloj estis malkovritaj.

 Medicinaj uzoj 
La radiko enhavas konvolvulinon, kiu estas potenca laksigilo. Ĝi estas uzata por preventi lakson, sed grandaj kvantoj estigas vomadon. Se oni aplikas ĝin al vundo, oni dire, ĝi induktas purigon.

 Kemia konsisto 
Jalapa radikrezino povas esti dissolvita en aŭ alkoholo aŭ dietila etero. La rezino nesolvebla en etero estas senodora dum la rezino nesolvebla en alkoholo havas odoron kaj estas tipe bruneca koloro. La konvolvulinola acido (C28H52O14) produktita en Ipomoea purga povas esti malkomponita en sukeran molekulon (C6H12O6) kaj formon de kristaligita konvolvulinola acido (C16H30O3) kiam diluita.

 Sinonimoj 
Bazionimo
 Convolvulus purga Wender., Pharmac. Centralb. 1:457. 1830.

Homotipo
 Exogonium purga (Wender.) Benth., Pl. Hartw. 46. 1840.

Heterotipa
 Convolvulus officinalis Pelletan, J. Chim. Méd. t. 1. 1834.
 Ipomoea jalapa Nutt. & Cox, Journ. Am. Med. Sci. 5: 305. 1830, nom illeg. non Pursh (1813).
 Ipomoea jalapa Schiede & Deppe ex G. Don, Gen. Hist. 4: 271. 1838.
 Ipomoea schiedeana Zucc., Flora vol. 14, 802. 1831.Species:Ipomoea purga

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Taksonaj identigiloj 
Ipomoea purga Wikidata: Q1123117
 Wikispecies: Ipomoea purga
 EoL: 483845
 EPPO: IPOPU
 GBIF: 2928628
 GRIN: 20213
 iNaturalist: 277789
 IPNI: 1127837-2
 IRMNG: 10691374
 ITIS: 506014
 NCBI: 264534
 Plant List: tro-8500060
 PLANTS: IPPU6
 POWO: urn:lsid:ipni.org:names:269627-1
 Tropicos: 8500060
 WFO: wfo-0001296675Convolvulus purga Wikidata: Q38634881
 GBIF: 3679602
 GRIN: 11315
 IPNI: 305544-2
 POWO: urn:lsid:ipni.org:names:305544-2
 Tropicos: 8500837
 WFO: wfo-0001297346


Kategorio:Plantoj de Meksiko
Kategorio:Konvolvulacoj