Ararata Pontifika Diocezo

Ararata Pontifika Diocezo (armene: Արարատյան Հայրապետական ​​թեմ Araratjan Hajrapetakan tem) estas la plej granda diocezo de la Armena Apostola Eklezio kaj unu el la plej malnovaj diocezoj en la mondo, kovrante la urbon Erevano kaj la provincon Ararat ene de Armenio.
La Ararata Diocezo suferis plurajn ŝanĝojn kun la paso de la tempo kaj la malsamaj historiaj kuntekstoj. Ĝi perdis teritoriojn kiuj nun troviĝas en Turkio kaj Naĥiĉevano kaj dum sovetaj jaroj preskaŭ ĉiuj preĝejoj estis fermitaj, kelkaj estis detruitaj kaj ĝia aktiveco estis forte limigita. Post la sendependiĝo de Armenio kreiĝis pluraj diocezoj laŭ la administra divido de la lando sed malgraŭ tio, ĝi restas kiel la plej granda kaj grava de la Armena Apostola Eklezio.

 Historio 
 Antikvo 
250px | thumb | maldekstre|Templo de Avan.
La origino de Ararata Pontifika Diocezo devenas de la komenco de la 4-a jarcento. Kun la kristanigo de Armenio, Sankta Gregorio la Iluminanto establis la Katolikosejon de Ĉiuj Armenoj en Vagharŝapat (Eĉmiadzin), same kiel la Araratan Pontifikan Diocezon kaj nomumis episkopon Albianus kiel la unua primasa vikario de la ĵus fondita diocezo. La nomo de la diocezo devenas de la monto Ararato; la simbolo de la armena nacio. Unue la diocezo inkluzivis la teritoriojn de Ararat-ebenaĵo, Naĥiĉevano, Kotajko kaj la okcidentajn teritoriojn de Sevan-lago. Oni kredas, ke la diocezo estis ofte konata kiel la Diocezo de Erevanointer la 15a kaj 19a jarcentoj. Sub la rusa regado dum la meza 19-a jarcento, la jurisdikcio de la diocezo estis vastigita al la teritorioj de Sjuniko kaj Ŝirako ankaŭ, sekvita per la areo de Kars en 1878, kovrante preskaŭ la tutan areon de orienta Armenio.

 Rusa periodo 
250px | thumb |Preĝejo Sankta Zoravor (Erevano)
Meze de la 18-a jarcento, kiam la limoj de la diocezoj de la Armena Apostola Eklezio estis finfine aranĝitaj, Erevano estis menciita kiel duon-sankta, duon-senjora diocezo, kiu kunigis la urbon Erevano kaj ĉiujn ĉirkaŭajn vilaĝojn, la urbon Blur sur la dekstra bordo de la rivero Arakso kaj la ĉirkaŭaj regionoj. Ĉi tiu situacio daŭris ĝis la aliĝo de Poloĵenje en 1836. Meze de la 19-a jarcento, 6 grandaj diocezoj aŭ ŝtatoj de la Armena Eklezio formiĝis ene de la limoj de la Rusa Imperio, kies tria estis la Diocezo de Erevano, kies vera gvidanto estis la Katolikoso de Ĉiuj Armenoj. La diocezo havis 4 pastrejojn: Erevano, Naĥiĉevano, Ŝirako kaj Kars. Post la rusa transpreno (1878) en la 1880-aj jaroj, la kvina diocezo estis aldonita al la diocezo, Kars, kiu kovris la tutan regionon de Kars.

 Unua Armena Respubliko 
250px |thumb | maldekstre|Preĝejo Sankta Gregorio, detruita dum sovetaj jaroj.
Komence de la 20-a jarcento, la Ararata Pontifika Diocezo havis 643 preĝejojn, 13 monaĥejajn kompleksojn kaj pli ol 150 lernejojn funkciantajn sub sia jurisdikcio. En aŭgusto 1920, per pontifika encikliko eldonita de Katolikoso Georgo la 5-a, la teritorio de Ŝirako estis apartigita de la Araratia Diocezo por formi la Diocezon de Ŝirak. Post la Moskva Traktato en 1921, la Ararata Diocezo perdis la teritoriojn de Kars kaj Naĥiĉevan.

 Sovetaj jaroj 
Dum la jaroj de soveta regado , la estro de la Katolikosejo de Ĉiuj Armenoj. La ordeno spertis radikalajn ŝanĝojn. La diocezo de Erevano, ŝajne patriarka, daŭre ekzistis, krom ke ĝi estis dividita en du sinsekvojn: Malnova Naĥiĉevano-Daralagjaz kaj Nova Bajazet. La diocezo konsistis el la monaĥejoj Sankta Georgo kaj Gndevaz en Mughni. En la fruaj 1930-aj jaroj, la interŝanĝoj estis aboliciitaj, kaj por mallonga tempo la diocezo estis dividita en 15 agentejojn: Baŝ Garni, Garni , Vedi-Basar , Old Nakhichevan, Goghtni, Meghri, Kotayk .﻿Tsakhkadzor , Gegharkunyats , Daralagjaz, Vagharŝapat , Aŝtarako, Aparan , Baŝ Aparan, Sardarapat, Hrazdanakoghmjan, kiuj ankaŭ baldaŭ malaperis, kaj La Diocezo de Erevano fariĝis nur surpapera diocezo.
250px | thumb |Preĝejo Sankta Petro kaj Paŭlo, detruita dum sovetaj jaroj. Samloke nun staras Kinejo Moskvo.
Dum la jaroj de Stalina persekutado, preskaŭ ĉiuj preĝejoj kaj monaĥejoj en la teritorio de la diocezo estis fermitaj, la plej multaj el la pastraro estis malliberigitaj, ekzilitaj aŭ pafitaj. Detruitaj en Erevano:
 Preĝejo Sanktaj Paŭlo kaj Petro (en la loko de la nuna Kinejo Moskvo)
 Gecemana Kapelo (en la loko de la Nacia Opero kaj Baleta Teatro)
 Preĝejo Sankta Gregorio la Iluminanto (en la loko de la lernejo Yeghiŝe Ĉarenc )
 Preĝejo Sankta Jakobo

La Diocezo de Erevano, jam kun la malnova nomo (Ararata Patriarkejo), ricevis sensignifajn privilegiojn en la 1960-aj jaroj, dum la katolikosa regado de Vazgen la 1-a. En 1989, la Diocezo de Sjunik estis apartigita de ĝi kun sia nuna teritorio.

 Sendependa Armenio 
thumb |maldekstre | 250px |Prelatejo de la Ararata Pontifika Diocezo, Erevano.
Kun la sendependeco de Armenio en 1991, la armena eklezio estis reorganizita, la plej multaj el la posedaĵoj estis redonitaj al la eklezio kaj multaj novaj diocezoj estis establitaj surbaze de la administraj sekcioj de Armenio. La Diocezo de Gugark estis formita en 1991, kaj la 30-an de majo, 1996, sub la patriarka direkto de Garegino la 1-a, la Diocezo de Armavir , Aragacotn , Gegharkunik kaj Kotajk estis apartigitaj de ĝi.

Nuntempe la Ararata Pontifika Diocezo estas la plej granda diocezo de la Armena Eklezio, kun ĉirkaŭ 1,3 milionoj da homoj sub sia jurisdikcio. La primasa vikario de la diocezo estas ĉefepiskopo Navasard Kĉojan, servanta ekde 1999.  La dioceza ĉefsidejo situas en la ĉefurbo Erevano, apud la katedralo Sankta Sarkis.

 Aktivaj preĝejoj 
En junio 2017, la diocezo havas la sube listigitajn preĝejojn kaj kapelojn funkciantajn sub sia jurisdikcio, funkciantaj tra Erevano kaj Ararato, escepte de la monaĥeja komplekso Ĥor-Virapo de la 17-a jarcento en la provinco Ararato, la Katedralo Sankta Gregorio en Erevano malfermiĝis en 2001, kaj la Preĝejo Sankta Ana en Erevano malfermiĝis en 2015, kiuj estas rekte reguligitaj de la Patrina Seĝo de Sankta Eĉmiadzin.

Jen la listo de preĝejoj, monaĥejoj kaj kapeloj funkciantaj sub la jurisdikcio de la Ararata Pontifika Diocezo, kune kun ilia loko kaj jaro de konsekro:

 Preĝejoj 
 En Erevano 

 Preĝejo Katoghike , 1264
 Preĝejo Sankta Jakobo de Kanaker , 1679
 Preĝejo Sankta Zoravor, 1694
 Preĝejo Sankta Georgo de Noragavit, 17-a jarcento
 Preĝejo Sankta Johano Baptisto , 1710
 Katedralo Sankta Sarkis, 1842
 Preĝejo Surp Kiraki, 19-a jarcento
 Preĝejo Sankta Dipatrino de Nork-Maraŝo, 1995
 Sankta Vartanaj Martiroj-Preĝejo de Jerablur, 1998
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio de Malatja-Sebastjo, 1998
 Sankta Sarkis-Preĝejo de Nor Nork , 1999
 Preĝejo Sankta Dipatrino de Avan, Erevano, 2002
 Preĝejo de Sanktaj Martiroj de Davtaŝen, 2003
 Preĝejo Sankta Triunuo (Erevano), 2005
 Preĝejo Surp Khach de Ĉarbaĥ, 2006
 Sankta Dipatrino de Nor Nork, 2014
 Preĝejo Sanktaj Martiroj de Nubaraŝen, 2015

 En provinco Ararato 

 Preĝejo Sankta Jakobo, vilaĝo Ararat , 1866
 Preĝejo Sankta Gregorio, Bjuravan, meze de la 19-a jarcento, rekonstruita en 1999
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio, Dimitrov, 1868
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio, Verin Artaŝat, 19-a jarcento
 Preĝejo Sankta Johano, Mkhĉjan, 1890
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio, Dalar , 1890
 Preĝejo Sankta Sarkis, Argavand, 1897
 Preĝejo Sankta Jakobo, Mrgavan, 1905
 Preĝejo Sankta Georgo, Kanaĉut, 1908
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio, Vedi, 2000
 Preĝejo Sankta Resurekto, Nerkin Dvin, 2000
 Preĝejo Sankta Georgo, Marmaraŝen, 2002
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio, Arevŝat, 2006
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio, Ŝahumjan, 2009
 Preĝejo Sankta Georgo, Masis , 2009
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio, Norabac , 2014
 Preĝejo Sankta Johano la Evangeliisto, Artaŝato 2015
 Preĝejo Sankta Tadeo, Masis, 2015

 Kapeloj 
 Kapelo Sankta Anania, Erevano, 1889
 Kapelo Sankta Kruco, Erevano, 1991
 Kapelo Sankta Johano Baptisto, Berkanuŝ, rekonstruita en 2006

 Neaktivaj aŭ ruinigitaj preĝejoj kaj monaĥejoj 
Ĉi tio estas nekompleta listo de neaktivaj aŭ ruinigitaj preĝejoj kaj monaĥejoj en la teritorio reguligita de la Ararata Pontifika Diocezo:
 Kapelo Sankta Dipatrino de Avan, Erevano, 4-a jarcento
 Katoghike Tsiranavor Preĝejo de Avan , Erevano, 591
 Kapelo Sankta Johano de Avan, Erevano, 12-13-a jarcentoj
 Aghjoc Vank proksime de Goght kaj Garni , 13-a jarcento
 Monaĥejo Johano Baptisto proksime de Lusaŝogh, 13-a jarcento
 Preĝejo Sankta Patrino de Dio de Kanaker, Erevano, 1695
 Paroka Preĝejo Sankta Dipatrino de Avan, Erevano, 19-a jarcento

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Patrina Seĝo de Sankta Eĉmiadzin
 Katedralo Sankta Sarkis

Kategorio:Diocezoj de la Armena Apostola Eklezio