Mumpso

Mumpso (epidemia parotidito) estas infekta febro karakterizata per ŝvelaj parotidaj glandoj (parotidito), kiu atakas precipe infanojn. Mumpso historie estis tre ofta malsano, ofte ekaperanta en dense homamasaj spacoj. Manke de vakcinado, infekto kutime okazas en infanaĝo, plej ofte en la aĝo de 5-9 jaroj. Simptomoj aparte ĉe atakitaj parotidoj kaj komplikaĵoj, aparte ĉe atakitaj orkidoj, estas pli oftaj ĉe viroj kaj pli severaj ĉe adoleskantoj kaj plenkreskuloj. Epidemio (latine paroditis epidema) plej ofte okazas  vintre kaj printempe en mezvarmaj klimatoj, dum neniu sezoneco observatas en tropikaj regionoj. 
eta|dekstra|220px|Mumpso - la tipaj inflamoj de parotidoj ĉe  infano

 Karakterizaĵoj 
 malsaniganto: viruso ‘’Myxsovirus parotidis’’
 disvastiĝo: guta infektado (el salivo), infektas plej forte jam dum la inkubacia tempo
 inkubacio: 18-21 tagoj
 eblaj komplikiĝoj: inflamo de orelo (surdeco), orkito, meningito, tre malofte encefalito
 kuracado: apartigo, meti glaciajn aŭ varmajn pakaĵojn sur la gorĝon kaj skroton, trinki pli da likvaĵoj, manĝi molajn manĝaĵojn kaj gargari la gorĝon per varma sala akvo.
 prevento: vakcinado.

 Vakcinado 

Mumpso eviteblas per vakcinado. Vakcinoj kontraŭ mumpso uzas vivajn mildigitajn virusojn. Plej multaj landoj inkludas vakcinon kontraŭ mumpso en siaj imunigaj programoj, kaj la vakcino MMR, kiu ankaŭ protektas kontraŭ morbilo kaj rubeolo, estas la plej ofte uzata vakcino kontraŭ mumpso. Vakcinado kontraŭ mumpso ankaŭ povas esti farita memstare ] kaj kiel parto de la vakcino MMRV, kiu ankaŭ havigas protekton kontraŭ morbilo, rubeolo, varicelo kaj zostero. Pli ol 120 landoj adoptis vakcinon kontraŭ mumpso, sed la kovrado restas malalta en plej multaj afrikaj, sudaziaj kaj sudorientaziaj landoj. En landoj, kiuj efektivigis vakcinon kontraŭ mumpso, oni konstatis signifajn malpliiĝojn en kazoj de mumpso kaj komplikaĵojn kaŭzitajn de infekto kiel encefalito. Vakcinoj kontraŭ mumpso estas kutime administrataj en frua infanaĝo, sed eble ankaŭ en adoleskeco kaj plenaĝeco se necese  .

 Referencoj 

Kategorio:Virusaj malsanoj de homoj
Kategorio:Sindromoj en pediatrio

en:mumps