Opština Šuto Orizari

Opština Šuto Orizari ( Makedona: Општина Шуто Оризари, Albana: Komuna e Shutkës, balkana romaaBalkana romaa (romani):  Šuto Orizari estas la sola loka administra unuo en la mondo, kiu adoptis la balkanan romaon kiel oficialan lingvon.: Shuto Orizari, ofte mallongigita kiel Šutka (Шутка) estas unu el la 10 komunumoj, kiuj konsistigas la ĉefurbon Skopje. Tamen, ĝi ankaŭ estas unu el la 80 komunumoj en Norda Makedonio. En 2002 vivis 22 017 loĝantoj. Ĝi estas ankaŭ nomata 'cigana ĉefurbo de la mondo' pro Esma Redžepova, reĝino de cigana muziko.    
eta|279x279ra|Opština Šuto Orizari sur la mapo de Makedonio
 Geografio 
La komunumo estas parto de la ĉefurbo kaj situas proksime de ĝia centro. Ĝi situas en la valo inter la riveroj Lepenec kaj Serava en alteco de ĉirkaŭ 300 - 350 m. Areo estas 7.48 km².

La komunumo konsistas el 3 partoj, kiuj estas la loĝeja kvartalo Šuto Orizari, la vilaĝo Supra Orizari kaj la setlejo Malsupro Orizari. La direktilo estas rekta, de la dorso ĝis la kapo, elstaranta de la dorso de la Rapidvojo A2 / E65, kiu nomiĝas Patrino Teresa.

Najbaraj komunumoj estas: Opština Chucher-Sandevo en la nordo kaj Opština Butel en la sudo.
 Loĝantaro 
Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 22 017 homoj(en) Statistikoj.

El la totala nombro, 13 342 ciganoj (60,60 %), 6 675 albanoj (30,32%), 1 438  makedonoj (6,53%), kaj la ceteraj(en) Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of Macedonia (PDF), 2002.

 Historio 
Dum granda parto de sia historio, Šuto Orizari estis malgranda vilaĝo en la kamparo, same kiel la najbaraj vilaĝoj Butel kaj Vizbegovo. Ĝia nomo devenas de orizar (оризар), la makedona vorto por rizejo. Nur post la tertremo de Skopjo en 1963 la areo urbaniziĝis. Dum la 20-a jarcento, Skopjo multe kreskis: dum ĝi havis nur 41 000 loĝantojn en 1921, ĝi atingis 166 870 en 1961. Rezulte, la areo ĉirkaŭ Šuto Orizari malrapide fariĝis parto de la urbo.

Antaŭ la tertremo, la plejparto de la ciganoj de Skopjo en Norda Makedonio loĝis en areoj proksimaj al la Malnova Bazaro. La plej granda estas Topaana, situanta proksime al la fortikaĵo kaj hejmo por ciganoj ekde almenaŭ la 14-a jarcento. Konstruita el malmultekostaj materialoj, Topaana kaj la aliaj ciganaj setlejoj estis grave difektitaj de la tertremo, kiu detruis ĉirkaŭ 80% de la tuta urbo. 

Danke al internacia helpo, la rekonstruo rapide komenciĝis post la tertremo. Lokaj aŭtoritatoj utiligis la okazon por rekonstrui Skopjon kiel funkcian kaj modernan urbon, privilegiante grandajn blokojn de apartamentoj kaj dividante Skopjon en areojn dediĉitajn al specifaj uzoj. Ĉar ili ankaŭ devis konstrui novajn loĝejojn por la granda romaa malplimulto, ili unue konsideris la rekonstruon kiel manieron asimiligi ilin kaj solvi senlaborecon kaj sanitarajn problemojn, kiuj koncernis tiun loĝantaron(en) Robert Homes. "Reconstructing Skopje, Macedonia, after the 1963 earthquake: The Master Plan forty years on " (PDF). Anglia Ruskin University.. 

La plejparto de la islama romaa loĝantaro rifuzis loĝi en la novaj konstruaĵoj kaj la aŭtoritatoj fine decidis doni al ili specifan kvartalon, kie ili povus konstrui la domojn, kiujn ili deziris.  La unuaj aperantaj konstruaĵoj estis feraj kabanoj donacitaj de Usono. Ili estis planitaj por provizora uzo, sed kelkaj ankoraŭ restas pli ol 40 jarojn post la tertremo. La plejparto de la islama romaa komunumo de Šutka ankoraŭ alfrontas senlaborecon kaj malfacilajn vivkondiĉojn, kvankam kelkaj el ili sukcesas konstrui grandajn domojn per la mono, kiun ili ricevas kiel sezonlaboristoj en Okcidenta Eŭropo. La romaaj domoj en Šutka estas konstruitaj el solidaj materialoj kaj havas baritajn ĝardenojn. La areo ne donas la saman impreson de marĝeneco kiel pli malnovaj romaaj kvartaloj kiel Topaana(en) Jasna Stevanovska. "Revisiting Topaana: touring a neighborhood where the other 1% lives" (Revizitante Topaanan: turneante kvartalon kie la alia 1% loĝas) (PDF). 

 Politiko 
La municipo Šuto Orizari estis fondita en 1996 laŭ leĝo pri loka administrado. La kreado de romana municipo estis movo por plue emancipi kaj aŭtonomigi la romaojn en la Respubliko Norda Makedonio. Komence, multaj el ĝiaj loĝantoj estis skeptikaj pri la projekto, ĉar ili timis, ke la loka buĝeto estus tro malalta por ĝuste funkciigi la municipon. La unua urbestro, Nezdet Mustafa, estis elektita kune kun sia konsilio aŭtune de 1996 kaj la municipo ekfunkciis en januaro de 1997(en) Martin Demirovsky. "Nezdet Mustafa". European Roma Rights Centre (ERRC).. 

 Lingvoj 
Kiel ĉie ajn en la Respubliko Norda Makedonio, la makedona lingvo estas la oficiala lingvo. Ĉar etna malplimulto formas pli ol 20% de la loĝantaro, ĝia lingvo estas ankaŭ oficiala en la municipo, tial kaj la balkana romaa kaj la makedona estas oficialaj lingvoj en Šuto Orizari. La albana ankaŭ estas parolata, sed ne estas oficiala lingvo. La urbestro de la municipo, Kurto Dudush, estas islama romao.

En 2009, la Registaro de la Respubliko Norda Makedonio prenis pliajn mezurojn por plivastigi la inkluzivon de la romaa lingvo en la eduka procezo. La fundamenta ŝtono de la registare financita mezlernejo por Šuto Orizari estis metita la 10-an de februaro 2009, investo je valoro de 1,6 milionojn da eŭroj(makedona) "Изградбата на Коридорот 8 може да почне во 2014 година". vlada.mk. la 16-an de Marto 2012.. 

 Referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio

 Vidu ankaŭ 
Esma Redžepova