Somalia Enlanda Milito

eta|dekstra|Politika situacio en Somalio post la retiro de la Etiopiaj Armitaj Fortoj, 3a de februaro, 2009.
eta|Politika situacio en Somalio en julio 2017.
La Somalia Enlanda Milito (, ) estas interna milito okazinta/okazanta en Somalio.

Historio
Ĝi kreskiĝis el la rezistado al la militista junto estrita de Siad Barre dum la 1980-aj jaroj. Ĉirkaŭ 1988–1990, la Somaliaj Armitaj Fortoj devis fronti la atakojn de variaj armitaj ribelgrupoj,Ken Menkhaus, 'Local Security Systems in Somali East Africa,' en Andersen/Moller/Stepputat (eld.) , Fragile States and Insecure People,' Palgrave, 2007, 73.  kiel la Somalia Savdemokratia Fronto en la nordoriento, la Somalia Nacia Movado en la nordokcidento, kaj la Unuiĝinta Somalia Kongreso en la sudo. La klan-bazitaj armitaj opoziciaj grupoj elpostenigis la registaron de Barre en 1991.  

Variaj armitaj frakcioj ekkonkurencis por influi kaj rekte kapti la potenc-vakuon kaj en la sekvanta konfuzo, partikulare en la sudo.   En 1990–92, la somalia kutima juro portempe falis pro la batalado.Ken Menkhaus, "Local Security Systems in Somali East Africa," Fragile States and Insecure People, 2007, 73. Tio okazigis la alvenon de militistaj observantoj de Unuiĝintaj Nacioj en julio 1992, al kio sekvis grandaj nombroj de pacfarantaj fortoj. Frakcia luktado sekvis en la sudo. En foresto de centra registaro, Somalio iĝis "nefunkcianta ŝtato".  ; ;  La retiriĝo de UN okazis en 1995, post la sufero de multaj perdoj, sed sen atingi la restaŭradon de centra aŭtoritataro. Post la falo de la centra registaro, estis ia reveno al la kutimjuro kaj al la religia juro en plej regionoj.   En 1991 kaj 1998, du aŭtonomaj regionaj registaroj estis establitaj en la norda parto de la lando. Tio kondukis al relativa malpliigo en la intenseco de la luktado, kaj la Stokholma Internacia Pacesplora Instituto, SIPRI, forigis Somalion el sia listo de gravaj armitaj konfliktoj por 1997 kaj 1998.En 2007, Menkhaus verkis, ke 'armita konflikto en Somalio ĝenerale malaltiĝis ekde la komenco de la 1990-aj jaroj. Armitaj bataletoj ankoraŭ okazas, sed jam ne kun la intenseco de la luktado kiu detruis Hargeisa en 1988–89 aŭ Mogadiŝon en 1991–92.' Menkhaus, FSIP, 2007, 75.

En 2000, la Transira Nacia Registaro estis establita, kaj sekvita de la Transira Federacia Registaro (TFR) en 2004. La tendenco al malpliigita konflikto haltis en 2005, kaj daŭra kaj detrua konflikto okazis en la sudo en 2005–07,Menkhaus 2007, op. cit., 76. sed la luktado estis de multe pli malalta grado kaj intenseco ol en la komenco de la 1990-aj jaroj. En 2006, trupoj de Etiopio konkeris plej el la sudo el la ĵus formitaj Islamaj Kortumoj. Tiu IK iĝis pli radikalaj grupoj, ĉefe Al Ŝabab, kiu ekde tiam estis luktanta kontraŭ la trupoj de la Somalia registaro kaj kontraŭ la pacigaj fortoj senditaj de la Afrika Unio por atingi kontrolon de la lando. Somalio pintis en la ĉiujara Indico de Fragilaj Ŝtatoj dum ses jaroj el 2008 ĝis kaj inklude 2013.  

En oktobro 2011, post preparaj kunsidoj, trupoj de Kenjo eniris en suda Somalio ("Operaco Linda Nchi") por lukti kontraŭ Al Ŝabab kaj establi protektan limzonon ene de Somalio.United Nations Security Council, Report of the Monitoring Group on Somalia and Eritrea pursuant to Security Council Resolution 2002 (2011), S/2012/544, p.226 Tiuj kenjaj trupoj estis formale integritaj en la multnacia forto en februaro 2012. La Federacia Registaro de Somalio estis establita en aŭgusto 2012, konstituante la unuan permanentan centran registaron de la lando ekde la starto de la interna milito. Internaciaj analizistoj ekde tiam ekpriskribis Somalion kiel "fragila ŝtato" kio estas ioma progreso al stabileca statuso.   

Referencoj

Literaturo
Afyare Abdi Elmi. Understanding the Somalia conflagration: Identity, political Islam and peacebuilding. Pluto Press, 2010.
Barnes, Cedric, and Harun Hassan. "The rise and fall of Mogadishu's Islamic Courts". Journal of Eastern African Studies 1, no. 2 (2007): 151–160.
Bøås, Morten. "Returning to realities: a building-block approach to state and statecraft in Eastern Congo and Somalia". Conflict, Security & Development 10, no. 4 (2010): 443–464.
I. M. Lewis. A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa, Athens: Ohio University Press, 2002, .
Jutta Bakonyi. "Authority and administration beyond the state: local governance in southern Somalia, 1995–2006", Journal of Eastern African Studies, Vol. 7, Issue 2, 2013.
Ken Menkhaus. Somalia: State collapse and the threat of terrorism. Adelphi Papers No. 364, Routledge, 2008.
McGregor, Andrew. "The Leading Factions Behind the Somali Insurgency". Terrorism Monitor, Volume V, Issue 8, 26a de aprilo, 2007.

Eksteraj ligiloj

Somalia's Struggle for Stability el The NewsHour kun Jim Lehrer 
Somali – U.S. Relations from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
Somalia Operations: Lessons Learned de Kenneth Allard (CCRP, 1995)
"Preserving American Security Ties to Somalia," de Michael Johns, The Heritage Foundation, 26a de decembro, 1989.
Changed Arab attitudes to Somalia Conflict
Security Council Report, United Nations Sanctions Committee on Somalia: Documents

Kategorio:Enlandaj militoj
Kategorio:Historio de Somalio
Kategorio:Militoj partoprenataj de afrikaj ŝtatoj aŭ popoloj
Kategorio:Militoj de Somalio
Kategorio:Sendependismo kaj separatismo
Kategorio:Konfliktoj en 2000-2009
Kategorio:Enlandaj militoj en 2010-2019

Kategorio:1991 en Somalio