DAISY (sonlibra formato)

Digital Accessible Information System (DAISY) estas teĥnika normo por digitalaj sonlibroj, periodaĵoj kaj komputilaj tekstoj. Ĝia celo estas anstataŭi skribitan tekston per aŭdebla teksto por homoj, kiuj ne aŭ malfacile povas legi skribitan tekston, precipe uloj kun blindeco, parta vida malkapablo aŭ disleksio. La DAISY-konsorcio mem disponigas la tielnomitan DAISY Pipeline, malfermfontecan konvertan ilon por la produktado de DAISY-libroj(en) DAISY Konsorcio: DAISY Pipeline .

Bazita sur MP3 kaj XML ĝi ekstendas kapablojn de tradiciaj sonlibroj kun novaj funkcioj: uzanto povas eki kaj removi markojn, akurate navigi, kaj konfiguri rapidecon de parolo sen distordoj. Redaktoroj povas eki strukturojn kiel tabeloj kaj bibliografioj alireblaj per aŭdo.Sabine Tenta: The Audible Gate to the World: The West German Audio Book Library for the Blind (Goethe-Institut, 2009) online  Tiu ebligas, ke legantoj povas navigi akurate ankaŭ en enciklopedioj kaj lernolibroj, kiu ne eblus en tradiciaj formatoj.Ask-it: A5.5.3: Examples of best practices of design for all . 

Ĝi eblas sekan nivelon en navigado por prilabori tekston, ankaŭ bildojn kaj formulojn kodiĝitaj en MathML formato. La teksto estas sinkronigita per marklingvo, kiu ebligas navigadon en ĉiuj direktoj.George Kerscher: "DAISY is", December 2003.  2009. november 23. Pli novaj versioj havas alian strukturon: DAISY 2 baziĝas sur XHTML kaj SMIL,DAISY Consortium: DAISY 2.02 Specification - Recommendation, February 28 2001.  2009. november 23. DAISY 3 sur XML, kaj estas normo kun nombro ANSI/NISO Z39.86-2005.ANSI/NISO Z39.86-2005 Specifications for the Digital Talking Book .  2009. november 23.

DAISY Consortium estas kreita en 1996, kaj enhavas pliajn internaciajn organizaĵojn por egaleco de homoj, kiuj ne aŭ malfacile povas legi ebenan aŭ ĉian skribon, kaj helpi ilin akiri informonDAISY Consortium: About The DAISY Consortium.  2009. november 23. Oficiale la usona (National Information Standards Organization, NISO) delegis taskon de subteno de normo DAISY/NISO.DAISY Consortium: DAISY/NISO Standard .  2009. november 23.

 Specifikado 
Digital Talking Book (DTB) estas aro de dosieroj, kiun celo estas informi uzantojn per alternativaj kanaloj. Tiuj povas esti tekstoj kun grandaj literoj, parolo aŭ teksto preparita por Brajla linio. DAISY uzas tiujn dosierojn?
 Pakaĝa dosiero, kiu enhavas metadatojn de DTB
 Teksta dosiero, XML dosiero kun teksto de la dokumento
 Voĉa dosiero, MP3 dosiero kun homa aŭ komputila voĉo pri la dokumento
 Imaĝoj
 Sinkroniganta dosiero, por sinkronigi mediajn dosierojn
 Naviga dosiero por priskribado de strukturo de dokumento
 Marka dosiero, tiu eblas por uzanto marki partojn de teksto
 Dosiero por direkti enhavon
 Dosiero por disdono de informo: asignas SMIL dosierojn al ilian median uniton.

 Alirebleco 
DAISY formato populariĝas ĉe organizoj por alirebleco de rajte defenditaj fontoj, ĉar DAISY formato estas ofte uzita de malkapabluloj. Ekzemploj estas en Usono Learning Ally, frue Recording for the Blind and Dyslexic;  AMAC Accessibility,AMAC Accessibility Bookshare and National Library Service for the Blind and Physically Handicapped (NLS)Bookshare - Accessible Books for Individuals with Print DisabilitiesNational Library Service for the Blind and Physically Handicapped (NLS) por vidaj malkapabluloj. Learning Ally kaj Bookshare havas pli grandan celgrupon, ili helpas ankaŭ disleksiulojn kaj aliajn malkapablulojn, kiuj ne aŭ malbone povas tradicie legi. NLS funkcias kial tradiciaj bibliotekoj: malkapbluloj povas prunti senpage. Oni devas registri por Learning Ally kaj Bookshare. Membreco de Bookshare estas pagata de Ministrejo pri edukado por lernantoj kaj studentoj, do ili ne devas pagi por membreco. 

DAISY Protected Digital Book (PDTB) estas sekretigita tipo de DAISY formato.NLS/BPH Secification 1205 Tiu formato estas uzita de provizantoj. Oni devas deĉifri ĝin per klavo. Sekretigo estas en audio dosiero kaj SMIL datoj. Normalaj DAISY legiloj ne povas legi tiujn, do oni bezonas specialajn legilojn kaj klavon, kiun oni povas eki de la provizanto. Bookshare uzas personajn klavojn.Bookshare Seven Point Digital Rights Management Plan Tiu estas por observado de leĝoj, kiuj priskribas, ke aliaj ne rajtas eki tiujn enhavojn.

 Legado 
Oni povas legi tiujn enhavojn per komputilo kun speciala programo,DAISY: Software Playback Tools per speciala DAISY-legilo,DAISY: Hardware Playback Tools poŝtelefono, kaj MP3-legilo. Oni povas eki DAISY dosierojn en CD/DVD, per interreto aŭ memorkarto. 

Oni povas legi DAISY dosieron per Brajla linio, per ekranlegilo, presi en Brajlo, konverti en sonlibro, aŭ presi per grandaj literoj. Oni povas bildigi ĝin en ekrano per grandaj literoj.DAISY Consortium: "WHAT IS DAISY? ". Hozzáférés: 2009. november 23.George Kerscher: "Braille Production the DAISY Way", IFLA/SLB Pre-conference Seminar in Penang 1999.  Hozzáférés: 2009. november 23.

 Traduko 

 Literaturo 

 Vidu ankaŭ 
RaboBrajlo

Brajlo

Brajlo de IFA

Biblioteko

Esperanto-biblioteko

 Eksteraj ligiloj 
 (en) Retejo de DAISY Consortium
 (en) DAISY Consortium: Techical Specifications

Kategorio:Blindeco