Christine Busta

Christine BUSTA, postnupte Christine Dimt, (naskiĝinta la  en Vieno, mortinta samloke la ) estis grava aŭstra lirikistino.
eta|Tombo de Christine Busta en Ottakring

 Vivo 
 Origino 
Estante filino eksteredzeca de Magdalena Busta ŝi spertis la senlaborulecon patrinan ekde 1929. Tial ŝi jam frue spertis la ĉiutagan priekzistad-batalon. Danke al privataj horoj la filino helpis iomete la familion. En 1932 ŝi prelegis ĉe la Viena porvirina klubo. Sekvis en 1933 radifonielsendo ĉe RAVAG sub la pseŭdonimo de Christl Batus.

 (Alt)lerneje, edzinece 
En 1933 ŝi pasigis la abiturientan ekzamenon ĉe la malhumanisma gimnazio de la ordeno de la Filinoj de la dia savinto. Poste ŝi komencis studon de anglistiko kaj germanistiko ĉe la Universitato de Vieno. Sanecaj kaj financaj problemoj necesigis la ĉesigon de la studoj. En 1938 Busta iĝis helpinstruistino ĉe la Komerca lernejo en Vieno. En 1940 edziniĝis ŝi al la muzikisto Maximilian Dimt, kiu post eksoldatdevo ĉe Wehrmacht en 1942, taksatas ekde 1942 perdiĝinto.

 Post 1945 
Post la Dua mondmilito Busta estis tradukistino kaj estrino de hotelo por britaj soldatoj de la okupantaj trupoj. Sed Busta jam antaŭmilite estis aktivinta poete; en 1946 ŝi unuafoje rajtis publikigi laboraĵojn siajn en la katolika semajngazeto "Die Furche", ekz. An den Schmerz. En 1947 ŝi gajnis por Das Fischwunder konkurson literaturan de la menciita gazeto, post kio ekeblis pluraj okazoj prezenti sin publike. La sekvintajn jarojn ŝi aperigis la siaĵojn ofte ĉe la revuo "Plan", ĉe la antologioj Tür an Türkaj Die Sammlung: krome ŝi faris diversajn laŭtlegadojn por la radistacio ORF.

En 1950 ŝi iĝis bibliotekistino de la Vienaj urbaj bibliotekoj. Samjare eldonitis ŝia unua poezia volumo Jahr um Jahr. De tiam ŝi estis ĝenerale agnoskita poetino skribonte regule poezi-volumojn, ĉefe en la Otto-Müller-eldonejo. Ankaŭ danke al siaj porinfanaj libroj Die Sternenmühle kaj Die Zauberin Frau Zappelzeh la aŭtorino konatas kaj ŝatatas ĝis hodiaŭ. En 1966 ŝi nomumitis profesorino; tamen ŝi ankoraŭ dekon da jaroj laboris kiel gvidantino de la ĉefa viena biblioteko. Ŝi entombigitis en 1987 sur la tombejo de Ottakring en tombo honora.

 Agado kreiva 
Kritikistoj (Franz Peter Künzel, Ignaz Zangerle) substrekis la centran temon de amo kaj sankteco de ĉiuj aferoj en ŝia verkaro. Ankaŭ ŝian kapablon altiri la legantaron en la mondon de infanoj, patrinoj, etuloj, bestoj, kreskaĵoj kaj ŝtonoj, nuboj/ventoj/akvoj. Kp. la antaŭparoloj de la menciitaj kritikistoj por la verkoj Der Himmel im Kastanienbaum kaj Der Regenbaum).  Busta uzas la longan tradicion de kristanaj temoj trovante konsolon en la sorto de la krucumita Jesuo. Sed estas Dio ankaŭ juĝisto restonta iel enigma. Krome Busta ja jesas ankaŭ ŝaton de helenaj, paganaj mitoj. Influoj kromaj venis de la dramoj de Ŝekspiro, de Rainer Maria Rilke kaj Georg Trakl. En la kuro de la verkado rimarkeblas ŝanĝo de melodiaj tonoj, rimoj kaj strikta metriko al pli liberaj, aforismaj formoj. Tamen kvazaŭ ĉiuj temoj de ŝi pritraktitaj kaj ĉiam denove renenintaj bildoj (abeloj, neĝo, papavo, arbaroj, hundetoj, pano, steloj, sunfloroj ktp.) jam enhavatas ĉe Der Regenbaum. Kritikoj kontraŭ ŝia troa reklamo kaj defendo de nelezita, nedifekta, bona mondo nur supraĵe veras. Ŝi mem klarigis antaŭ la kritikistoj ŝian mondkoncepton en la verko Der Himmel im Kastanienbaum (pli konkrete ĉe Erklärung gegen ein Missverständnis).

 Honoroj kaj premioj 
 1950 Österreichischer Förderungspreis für Literatur
 1954 Georg-Trakl-premio
 1955 Lyrikpreis des Süddeutschen Rundfunks
 1956 Lyrikpreis der Neuen Deutschen Hefte
 1959 Jugendbuchpreis der Stadt Wien
 1959 Österreichischer Staatspreis für Kinder- und Jugendliteratur
 1961 Österreichischer Förderungspreis für Literatur
 1963 Droste-premio
 1964 Literaturpreis der Stadt Wien
 1969 Großer Österreichischer Staatspreis für Literatur
 1975 Anton-Wildgans-premio
 1980 Ehrenmedaille der Bundeshauptstadt Wien in Gold
 1980 Österreichisches Ehrenzeichen für Wissenschaft und Kunst
 1981 Theodor-Körner-Preis
 1981 Charles-Péguy-Preis
 1982 Eichendorff-Literaturpreis
 2007 Christine-Busta-simpozio de la Aŭstra societo pri literaturo kaj de la Aŭstria literaturarĥivo de la Aŭstria Nacia Bibliotekohttps://web.archive.org/web/20161021210431/https://www.onb.ac.at/images/Literaturarchiv/busta_symposion.pdf Pri la simpozio enbiblioteka]

 Verkaro 
 Lirikajoj 
 Jahr um Jahr, 1950
 Der Regenbaum, 1951
 Lampe und Delphin, 1955
 Die Scheune der Vögel, 1958
 Das andere Schaf, 1959
 Phasen (Denen nichts Bleibendes blieb)
 Unterwegs zu älteren Feuern, 1965
 Biblische Kindheit (Damals bist du oft zu mir gekommen)
 Salzgärten, 1975
 Wenn du das Wappen der Liebe malst, 1981
 Inmitten aller Vergänglichkeit, 1985
 Der Himmel im Kastanienbaum, 1989 (postmorte eldonite de Franz Peter Künzel)
 Der Atem des Wortes, 1995 (postmorte eldonite de Anton Gruber)
 Einsilbig ist die Sprache der Nacht (elektitaj poemoj kun kompaktdisko), 2000 (postmorte eldonite de Anton Gruber)
 Erfreuliche Bilanz, dialektaj poemoj (libro kun KD kaj la voĉo de Christine Nöstlinger), 2013 (postmorte eldonite de Christine Tavernier)

 Porinfanaĵoj 
 Die Sternenmühle, 1959
 Die Zauberin Frau Zappelzeh, 1979

 Prozaĵoj 
 Bethlehemitische Legende, 1954
 Der Regenengel (legendoj), 1988

 Publika prezento 
Jen publikaj memorigaĵoj pri tiu ĉi ĉarma poetino:
 Malantaŭ la Busta-kolono en la Klieber-parko en Vieno-Margareten kaŝas sin aerumado-ŝakto. La je brila, ruĝa monumento ŝanĝita betonŝakto difinas sin legosigno de Busta. La vertikalajn linioj surmonumentaj tekstas: "Verschwenderisch ergießt man sich auf Papier / Wer in Steine schreibt, / wird sparsam mit Lettern". Tie ĉi teksto (Schrift und Nachschrift) el la postlasitaĵaro verkistina cetere ekzemplas por ŝia lakona stilo."Vom Lüftungsschacht zum Lesezeichen", Der Standard, 10.9.2006; traduko de la etaĵo jenas: Senŝpareme oni surpaperigas aferojn. Inverse, skribanto sur ŝtonon metas nur malmultajn literojn.
 La korto Christine-Busta-Hof ĉe Wichtelgasse 3-5 estas komplekso el la jaroj de inter 1984 kaj 1985. Sur la memortabulo fasada legeblas: "Viele haben die Hoffnung verlernt – aus Bequemlichkeit: Wer hofft, muss auch etwas tun!"Traduko: Multaj perdis la esperon pro malagademo. Esperanto devas agadi!
 En la centro de Vieno-Meidling troviĝas la treeta Christine-Busta-parko, kiu ankaŭ nomiĝas de la lokuloj Füchselhofpark.
 La ŝajne unusola strato kiu nomitis por Busta estas Christine-Busta-Weg en Hartberg Umgebung (Stirio).Tutaŭstria listo de stratonomoj

 Muzikigoj (elekto) 
Krom Richard Dünser, Reinhold Kletzander kaj Erna Woll muzikigis aĵojn de Busta antaŭ ĉio Horst Ebenhöh kaj Gottfried von Einem.Pri Busta en privirina elstarul-leksikono

Horst Ebenhöh
 Miserere. Lieder für mittlere Stimme und Klavier, op. 38, 1. Laŭ poemoj de Christine Busta kaj Christine Lavant.
 Sechs Lieder für Sopran und Klavier, op. 11. Laŭ poemoj de Christine Busta.

Gottfried von Einem
 Carmina Gerusena. Acht Gesänge für Singstimme und Klavier, op. 65. Laŭ poemoj de Christine Busta kaj Friederike Mayröcker.
 Gute Ratschläge. Kantate für gemischten Chor a cappella, mittlere Stimme und Gitarre, op. 67. Enestas ankaŭ sep tekstoj de Busta
 Inmitten aller Vergänglichkeit. Zwölf Lieder nach Gedichten von Christine Busta für Gesang und Klavier, op. 77.
 Unterwegs. Zyklus für gemischten Chor. Tekstoj de Christine Busta, op. 82.
 Votivlieder. Für Frauenchor a cappella auf Gedichte von Christine Busta, op. 93.

 Literaturo 
 Christine Busta (1915–1987). Ausstellung zum 75. Geburtstag. 3.-27.4.1990, Österreichische Nationalbibliothek, Foyer des Hauptlesesaals. Wien 1990 (katalogo okaze de la datreveno 75-a naskiĝtaga)
 Yon-Suk Chae: Untersuchung zur Lyrik Christine Bustas, Wien 1991
 Hilde Domin (Hrsg.): Doppelinterpretationen. Das zeitgenössische Gedicht zwischen Autor und Leser. 2-a eldono, : Athenäum, Frankfurt am Main / Bonn 1966. p. 113–119 (interpreto de la poemo In der Morgendämmerung).
 Michael Hansel (Hrsg.): Christine Busta. Texte und Materialien. Sonderzahl, Wien 2008, ISBN 978-3-85449-291-7.
 Ilona Hatzenbichler: Motive und Themen in der Lyrik Christine Bustas, Graz 1979
 Petra Renn: Christine Busta. Zur Entwicklung der poetischen Sprechweise und Gedichtauffassung. Wien 2002.
 Helga Elisabeth Türtscher: Sehnsucht nach Barmherzigkeit. Lebensgeschichte und theologisches Denken von Christine Busta. Innsbruck 2003.
 Wolfgang Wiesmüller: Christine Busta. Ĉe: Kritisches Lexikon zur deutschsprachigen Gegenwartsliteratur. Eldonis Heinz Ludwig Arnold. 74-a aldona liveritaĵo. München: text+kritik 2003.
 la sama (1989): Das Gedicht als Predigt. Produktions- und rezeptionsästhetische Aspekte biblischer Motivik in Gedichten von Christine Busta. Ĉe: Sprachkunst 20. 2-a duonvolumo, p. 199–226.
 la sama (1991): Christine Busta im Briefwechsel mit Ludwig Ficker. Mit einem Verzeichnis der Gedichtmanuskripte Bustas im „Brenner-Archiv“. Ĉe: Mitteilungen aus dem Brenner-Archiv 10. p. 39–71.
 Verena Zankl: Christine Busta und Johannes Urzidil. Briefwechsel 1957 bis 1970. Kritischer Text und Kommentar. Innsbruck, 2013 interrete

 Eksteraj ligiloj 

 Ŝiaj verkoj ĉe ONB 
 Prie ĉe AEIOU-leksikono
 Etbiografio fare de Peter Scheiner

 Pensoj pri poemo de Busta 
 Fembiografio, de Luise F. Pusch
 Cornelius Hell: Zum 20. Todestag von Christine Busta
 Poetik – Religion – Politik. Neue Perspektiven auf Leben und Werk Christine Bustas 
 Literatura postlasitaĵaro/Brenner-Archiv 
 Surbendigoj kun la voĉo de Busta faritaj diversokaze 

 Notoj 

 Fonto 

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Liriko
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Kristana literaturo
Kategorio:Aŭstraj pedagogoj
Kategorio:Tradukistoj
Kategorio:Bibliotekistoj
Kategorio:Vienanoj
Kategorio:Aŭstraj porinfanaj verkistoj