Lokaĵigo (lingva)

Lokaĵigo(en) Lingva propono en Esperanto por la angla termino (linguistic) localization, Esperanto Stack Exchange, februaro 2020. aŭ lokaĵigado (angle: localization), ankaŭ foje asimilado de programaro en la tradukoscienco estas la procezo adapti tradukprogramon (kaj precipe de ties uzulinterfaco) al la normoj de specifaj merkatoj, alivorte ŝanĝi produkton (softvaran aplikaĵon, retejon aŭ dokumenton) por adapti tiun produkton al diversaj lingvaj kaj kulturaj spacoj, al alia lando, kulturo aŭ regiono de la mondo. 

La celo de asimilado de programaro (angle: sofware localization) estas krei lingvajn kaj kulture taŭgajn programajn versiojn por la respektivaj lingvaj merkatoj. Lokaĵigado estas pli kompleksa ol tradukado, ĉar ĝi postulas kulturan adaptadon kaj postulas ĝisfundan scion pri la kulturo de la celpubliko(nl) Wat is localisatie? (Kio estas lokaĵigado?), Translated.com. Tradukado, postredaktado, reviziado kaj kvalitkontrolo estas partoj de asimilado. Asimilado sekvas la procezon de internaciigo.

 La terminoj 
La angla termino localizationOni ofte uzas mallongigon «L10n»: «L» kaj «n» estas la komenca kaj la fina literoj de la angla vorto localization, «10» estas la nombro de ellasitaj literoj; la majuskla L evitigas la konfuzon inter l kaj 1. (t.e. «allokigo» aŭ (lingva) lokaĵigo) ne tute trafas en Esperanto: poresperanta asimiladoLa artikolo asimili en la Komputada Leksikono. , t.e. esperantigo, ne estas adaptado al iu ajn loko. Pli precize temas pri procezo de kultura adaptiĝo de teksto, produkto aŭ aparato (ĝenerale, traduko de retejo aŭ programaro), kun la celo igi ĝin alirebla por parolantoj de antaŭfiksita lingva kaj kultura komunumo (precipe konsiderante lokajn sociajn kaj komunikajn diferencojn Claudia Monacelli, Traduzione, revisione e localizzazione nel terzo millennio, Franco Angeli, 2001. ISBN 8846430506). Pro ĝia interfaka naturo, ĉi tiu procezo ankaŭ enhavas industrian dezajnon, inĝenierarton, merkatikon kaj ĝenerale ĉiun sciencon necesan por atingi ĉi tiun adaptadon.

Ĉi tiu procezo povas impliki eĉ profundan ŝanĝon de la komenca teksto aŭ produkto, konforme al teorioj pri lingva akceptindeco kaj uzebleco, kaj postulas aplikadon de specialaj teknikoj kaj kulturaj kaj tradukaj kapabloj (ambaŭ de la lingvo kaj de la deveno), ambaŭ de destino)Clara Montella, Giancarlo Marchesini, I Saperi Del Tradurre, Franco Angeli, 2007. ISBN 9788846484734.

La produktoj submetataj al ĉi tiu procezo estas multnombraj: de komunikaj kampanjoj ĝis varbado (televido, ĉefartikolo), de filmoj kaj televidaj serioj ĝis programoj (operaciumoj, aplikoj kaj programoj), de retejoj ĝis manlibroj, de medicinaj kaj sciencaj eldonaĵoj ĝis etikedoj de produktoj kaj tiel plu .

Diversaj iloj estas haveblaj sur la merkato por faciligi la lokaĵigadan ciklon kaj plibonigi la kvaliton. Ĉi tiuj iloj varias de terminologiaj administradaj sistemoj al TM-iloj (lingvaj korpusoj, tradukmemoroj) kaj lokaĵigada ilaro. Notu ke la uzulinterfaco kaj dokumentaro de la tradukmemoro OmegaT estis jam tradukitaj al ĉirkaŭ 30 lingvoj, interalie en Interlingua sed ne ankoraŭ en Esperanto. En kombino kun Apertium aŭ alia aŭtomata tradukilo ĝi multe helpas tradukistojn pli rapide traduki pro la eblo krei propran tradukprojekton ene de tradukmemorejo.

 Volontulaj lokaĵigaj projektoj 
Volontulaj tradukistoj povas traduki ĉu la uzulinterfacon, la mallongan lernilon "Instant Start", aŭ la tutan manlibron (aŭ ĉiujn tri komponentojn). Ĉiuj lingvaj dosierujoj kaj ĉiuj tradukoj de la manlibro estas inkluzivitaj en la norma distribuado de OmegaT.

La plej granda tradukista komunumo Proz.com havas lokaĵigadan projekton en kiu Esperanto estas en stato de 'progreso'. Tiu projekto  volas fari la retejon de Proz.com alirebla al parolantoj de ĉiuj lingvoj(en) Join a localization team (Aliĝu al lokaĵiga skipo), Proz.com.

 Lokaĵigo kaj interkultureco 
Ekzistas tradukaj defioj ligitaj al kulturaj diferencoj. Elementoj kiel datoj, kalendaroj, nombroj, nomoj aŭ valutaj simboloj aspektas bone tradukeblaj, sed ignori la multajn internaciajn variantojn povas fari kelkajn tradukojn malpli uzeblaj en specifa komunumo, pro tio ke tiuokaze la tradukoj ne aspektas kaj sentas kiel ili estas kreitaj por uzantoj de tiu lingvo kaj kulturo(en) Localization Guide, (PDF) revuo Multilingual, okt-nov 2007. Ĉi-subaj ekzemploj montras ke la tradukprocezo, kiu supozas komuniki la signifon de vortoj aŭ frazoj, nur reprezentas parton de tio, kion oni nomas lingva lokaĵigadoLocalization Guide:getting started, (PDF) p 12/25, revuo Multilingual, okt-nov 2007.

 Datoj 
La dato 03/05/01 ne havas la saman signifon por ĉiuj. Ĝi povus rilati al la tria tago de majo 2001 aŭ la kvina tago de marto 2001 aŭ la unua tago de majo 2003 - kaj ĉu 01 referencas al 2001 en la unuaj du okazoj? En Usono, la datoformato estas mm/dd/jj, dum en Eŭropo estas kutima uzi dd/mm/jj. En Svedio, la jaro estas metita dekomence.

 Kalendaroj 
La gregoria kalendaro estas la plej uzata kalendaro en la mondo, sed referencoj al la novjaro ne havos la saman signifon, se la homo uzas la ĉinan aŭ islaman kalendarojn.

 Nombroj 
Ĉi tiuj ne estas universalaj. Ekzemple 10.000 signifas la numeron 10 por franco, dum por usonano ĝi signifas dek mil; 99.90 € signifas nenion en Francio, kie decimaloj estas apartigitaj per komo (,) kaj ne punkto (.) kiel en Usono. En Francio, ĉi tiu numero estu skribita 99,90 €.

 Nomoj 
Hungaroj atendas vidi sian familian nomon unualoke kaj sian personan nomon dualoke. Hungarino nomata Kató (persona nomo) LOMB (familia nomo) kiu naskigis kiel Szilárd Katalin (Kató Lomb) atendas ke sia nomo aperu kiel Lomb Kató. En Germanio, Pollando aŭ Usono, tamen unue aperas la persona nomo: Lidia Zamenhof.

 Valutaj simboloj 
En Eŭropo, la simbolo asociita kun la valuto estas metita post la nombroj kaj ne antaŭe. Ekzemple, dudek kvin mil eŭro (25.000,00 €) estas skribita 25 000 €. Mono devas esti lokaĵigata en sia loka ekvivalento por esti signifoplena por la fina uzanto.

 Plurmedia lokaĵigado 
La plena procezo de plurmedia lokaĵigado entenas la jenajn paŝojn:

Transskribado de la parolata teksto
 Akiro de ĉiuj ekranaj tekstoj
 Kreo de tempokodoj
 Tradukado kaj reviziado 
 Prononca konsilo por registrado
 Voĉa registrado aŭ subtekstigo
 Aŭdiomastering
 Videoredaktado
 Kunfandante ĉiun aŭdio- kaj video-enhavon
 Produktado de la fina plurmedia projekto en la dezirata formato

Ĉiu proceza paŝo devas esti submetata al kvalitokontrolo, ĉar postaj ŝanĝoj ekzemple kaze de novaj surbendigoj povas esti multekostaj.

 Aplikaj elementoj 
Lokaĵigado/asimilado aplikeblas al ĉio kion oni celas disvastigi en specifa lingva merkato. Kelkaj el la elementoj en la aplikado de lokaĵigada procezo rilatas al:

 lingvo:
 alfabetoj kaj skribosistemoj;
 numeraj sistemoj;
 direkto de skribado (t.e. de maldekstre dekstren kaj de dekstre maldekstren).
 kulturo:
signifoj kaj signifofarantoj
 la sencoj, duoblaj sencoj (kaj eble ironio kaj sarkasmo, kiam necese)
 la metateksto kaj metadiskurso
 semantikaj retoj
 uzeblo kaj alireblo
 datoj kaj horoj: formato, kalendaroj kaj horzonoj
valuto kaj pezaj kaj mezuraj sistemoj
 bildoj kaj koloroj: aferoj rilataj al kompreneblo kaj kultura taŭgeco
 nomoj, titoloj, identigaj kartoj, pasportoj, telefonnumeroj, internaciaj adresoj kaj poŝtkodoj
 transporto; dulingvaj ŝildoj, veturdirekto (maldekstre en Unuiĝinta Reĝlando aŭ en la landoj apartenantaj al la Brita Komunumo de Nacioj (angle: Commonwealth).

 Bibliografio 
 (angla) Multilingual localisation, (PDF), okt-nov 2007, 25 paĝoj, bona superrigarda teksto
 (angla) Bert Esselink: A Practical Guide to Localization. John Benjamins Publishing, 2000, ISBN 1-58811-006-0.
 (angla) Frederic Chaume: Audiovisual Translation: Dubbing St. Jerome Publishing, 2012, ISBN 978-1-905763-91-7.
 (angla) Jorge Díaz Cintas: The Didactics of Audiovisual Translation. John Benjamins Publishing, 2008, ISBN 978-90-272-1686-1.
 (angla) Keiran J. Dunne, Elena S. Dunne: Translation and Localization Project Management: The art of the possible. John Benjamins Publishing, 2011, ISBN 978-90-272-3192-5.
 (angla) Miguel A. Jiménez-Crespo: Translation and Web Localization. Routledge, 2013, ISBN 978-0-415-64318-4.
 (angla) Yves Gambier, Henrik Gottlieb: (Multi)Media Translation. Concepts, practices, and research. John Benjamins Publishing, 2001, ISBN 90-272-1639-8.

 Vidu ankaŭ 
 Lokaĵaro
 Tradukscienco
 Akceptindeco (lingva)
 Eŭropa Societo por Tradukaj Studoj (EST)
 Asimilado de programaro (software localization)

 Eksteraj ligiloj 
 (angla) Language localization (lingva lokaĵigado), tradukado al diversaj lingvoj en maniero ke tiuj havu sencon en tiu lingva kaj kultura komunumo.
 (angla) Internationalization and localization (internaciigo kaj lokaĵigado), adaptado de komputila programaro al aliaj lingvoj kaj kulturoj.
 (angla) Video game localization (lokaĵigado de videoludo), preparado de videoludoj por alilingvaj uzantoj.
 (angla) Dub localization (dublado-lokaĵigado), la adapto de filmo aŭ televida serio por alilingvaj spektantaroj.

 Noto 
Tiu ĉi artikolo estas bazita sur la artikolo Localizzazione (linguistica) en la itala vikipedio, listo de aŭtoroj.

 Referencoj 

Kategorio:Vortfarado
Kategorio:Internacia ekonomio
Kategorio:Traduko
Kategorio:Komputa lingvistiko
Kategorio:Tutmondiĝo
Kategorio:Transliteruma sistemo