Herbaj papagetoj

Herbaj papagetoj (Neophema) estas genro de Aŭstaliaj papagoj el familio Psittaculidae. Ili estas relative malgrandaj papagoj kun plejparte verda plumaro kun makuloj de diversaj brilaj koloroj. Ili havas ioman  ĉar iĉoj havas ĝenerale pli brilajn kolorojn ol inoj.

 Taksonomio 
Laŭ tradicia sistematiko, herbaj papagetoj apartenas al tribo Pezoporini en subfamilio Platycercinae. Aperas ankaŭ proponoj unuigi apartigi ilin, kune kun la rozbrusta papageto, en apartan tribon Neophemini. Tamen, esploro de mitoĥondria DNA far Miyaki k. al. el jaro 1998 sugestis, ke tiu grupigo estas "preskaŭ certe" malĝusta. Pli verŝajne, tia tribo devus inkludi ankaŭ aliaj parencaj papagoj, kiel la onda papago kaj  (genro Pezoporus).
Pli malfruaj esploroj far Joseph k. al. (2011) montris, ke kvankam herbaj papagetoj, teraj papagetoj kaj rozbrusta papageto estas vere sufiĉe parencaj por esti en unu tribo, onda papago ne parencas al ili.

Pliaj analizoj de mitoĥondria DNA el 2021 indikis, ke prauloj de rozbrusta papageto kaj de Neophema disiĝis antaŭ inter 6.4 kaj 8 jarmilionoj. La linio de Neophema plue disbranĉiĝis je du branĉoj: tiu de turkisa kaj skarlatbrusta herbaj papagetoj, kaj tiu de la restaj 4 specioj. El tiuj ĉi 4, unue apartiĝis oranĝventra herba papageto, poste la eleganta, do la roka kaj la bluflugila estas la plej parencaj unu al la alia.

 Specioj 
Oni agnoskas 6 speciojn en la genro:

 Bildo  Scienca nomo  Ordinara nomo  Distribuo120ra Neophema chrysostoma Bluflugila herbopapago sud-eostaj partoj de Aŭstralio, kaj Tasmanio120ra Neophema elegans Eleganta herbopapago Uesta Viktorio kaj sud-uesta Suda Aŭstralio kun Kanguru-Insulo120ra Neophema petrophila Rokema herbopapago oceanbordoj de Suda Aŭstralio kaj Uesta Aŭstralio kaj apudaj insuloj120ra Neophema chrysogaster Orventra herbopapago sud-uesta Tasmanio120ra Neophema pulchella Turkisa herbopapago eosta Aŭstralio120ra Neophema splendida Skarlatbrusta herbopapago disaj populacioj en suda parto de Aŭstralio

Krome, iuj aŭtoroj iam enmetas ankaŭ  (Neopsephotus bourkii) en la genro kun nomo Neophema bourkii. Tio ĉi, tamen, estas pridubebla afero, ĉar la rozbrusta papageto diferencas de aliaj herbaj papagetoj laŭ koloro de plumaro (ĉiuj aliaj herbaj papagetoj estas verdaj), laŭ vivmaniero (malsimile al aliaj herbaj papagetoj, la rozbrusta estas nomada kaj preferas aridajn regionojn) kaj ankaŭ laŭ genetikaj ecoj.

 Birdobredada kulturo 
Herbaj papagetoj bone travivas kaptitecon kaj vivas en Aŭstralio kaj en aliaj landoj de la mondo en birdejoj kaj kiel dombirdoj. Plej facile bredataj kaj popularaj estas skarlatbrusta herbopapago (N. splendida), la turkisa herbopapago (N. pulchella) kaj la eleganta herbopapago (N. elegans) (kaj ankaŭ la rozbrusta papageto se oni inkludu ĝin en tiun ĉi ĝenron). Rokema herbopapago (N. petrophila) estas multe pli malfacila kaj rara en kaptiteco kaj la orventra herbopapago (N. chrysogaster) estas forbarita por komerca kaptado kaj bredado pro ĝia rareco.

En birdobredada kulturo tiuj ĉi birdoj estas konsiderataj relative malfacilaj, ĉar ili bezonas spacon por flugi kaj interagon kun aliaj birdoj aŭ homoj. En birdobredejoj ili ofte mortas pro malsanoj aŭ pro konfliktoj kun aliaj birdaj specioj. Ekzistas okazoj kiam herbaj papagetoj sukcese travivas sole aŭ pare en hejma kaĝo, sed ĉi-okaze la birdoj bezonas signifan liberon kaj oftan atenton de la homoj kun kiuj ili vivas. Pro neeblo libere flugi kaj komunikiĝi ili malsaniĝas kaj povas morti.

Kaptitaj naturaj birdoj preskaŭ neniam adaptiĝas al vivo en birdejo kaj plej ofte mortas pro streso. Ĉiuj komerce vendataj herbaj papagetoj aŭ naskiĝis en kaptiteco aŭ estis nutrataj en kaptiteco ekde tre frua aĝo. Tiaj birdoj estas pli adaptemaj ol la sovaĝaj. En birdobredado de herbaj papagetoj aperis multaj neoftaj kolormutacioj ne eblaj en naturaj kondiĉoj.

 Referencoj 

Kategorio:Papagoj