Juĝo de Pariso

La Juĝo de Pariso estas fama epizodo en la greka mitologio. La juna Pariso devas decidi, kiu estas la plej bela el al diinoj: Afrodita, Atena aŭ Hera.

Ĉe Homero la temo estas nur menciita; en la greka komedio kaj la satiro, tio estis ofte  traktata.
 Greka mitologio 
eta|La juĝo de Pariso sur  atika-nigrafigura hidrio de pentristo Antimenes, ĉ. 510 a. K., Staatliche Antikensammlungen (Ŝtata Antikvaĵ-kolektejo) Munkeno
Ĉiuj dioj estas invititaj al la geedziĝo de Peleo kaj Tetiso), krom Eriso, la "diino de kverelo". Tiel insultita, ŝi ĵetas elde la pordo oran pomon kun la surskribo (καλλίστῃ en la greka, kiel "La Plej Bela", "Por la Plej Bela") inter la festantajn diojn de la greka Olimpo. Pro tio estiĝas kverelo inter Afrodita, Atenea kaj Hera, kiu meritas ĉi tiun pomon (tial ankaŭ kverel-pomo/Eris-pomo).

Zeŭso kiel la plej granda olimpa dio retiriĝas de la amafero kaj metas la verdikton en la manojn de mortemulo: Li determinas juĝisto la senkulpan belan junulon Pariso, kiu estas mem forpelita filo de troja reĝo Priamo kaj Hekuba. La sendito de la dioj estas Hermeso, kiu estas komisiita alporti la diinojn al la reĝa filo, kiu vivas nekonate kiel paŝtisto ekde sia forpelo.
Por akiri apogon de la princo, ĉiuj diinoj provas lin subaĉeti kaj oferti al li premion. Hera promesas al li regadon super la mondo, Atenea promesas saĝon, Afrodita tamen ofertas amon de la plej bela virino en la mondo. Kun ĉi tiu promeso, Afrodita povas decidi la juĝon por si. 

La plej bela mortemulino, Helena de Trojo, estis jam geedziĝinta kun Menelao, plej granda reĝo de Sparto. Por plenumi la diinan promeson, necesis Forrabo de Helena, kio estis kaŭzo de la Troja milito.

 La Juĝo de Pariso en la arto 
eta|La juĝo de Pariso sur etruska murtabuloj el la 6. jc. a.K. De maldekstro al dekstro: Elcsantre (Paris Aleksandros); Turms (Hermeso); Menrva (Athena); Uni (Hera); Turan (Afrodita).
La juĝo de Pariso estis jam ofta temo ĉe greka vazpentrado. Eĉ ĉe la etruskoj oni trovas tiun temon sur  bronzaj speguloj kaj en la pentroarto. En la post-antikva epoko, kaj en historia medio kie nudeco estis netolerata, la temo restis populara por pentraĵoj kaj skulptaĵoj. Fine, ĝi donis ŝancon bildigi tri nudajn virinojn en malsamaj pozicioj, dum la mitologia-morala fono de la sceno protektis la pentristojn pro akuzo je obsceneco. La pentristoj povis serĉi la streĉiĝon de la bildo en la diversaj etapoj de preparado. 

eta|La juĝo de Pariso, mozaiko en Kos-urbo
eta|Peter Paul Rubens: La juĝo de Pariso, ĉ. 1636, Nacia Galerio (Londono)
eta|Marcantonio Raimondi: La juĝo de Pariso, ĉ. 1515/16, kupra gravuraĵo laŭ perdita bildo de Rafaelo
eta|Paul Cézanne: La juĝo de Pariso, 1862–1864. (Post la decido)
eta|Enrique Simonet: La juĝo de Pariso, ĉ. 1904, Museo de Málaga

Konataj ekzemploj estas:
 Romia mozaiko en Kos sur la greka insulo Kos
 Sandro Botticelli, 1445–1510, oleopentraĵo, 1485–1488
 Lucas Cranach la Maljuna, 1472–1553, kaj lia pentrista artejo faris multajn variojn de la temo. Hodiaŭ trovebla i.a.:
 Urba kastelo de Berlino
 Ŝtata Arthalo Karlsruhe,
 Nacia Artmuzeo de Danio en Kopenhago,
 Metropola Muzeo de Arto en Novjorko
 Kastelmuzeo Friedenstein en Gotha.
 Marcantonio Raimondi, 1474–1534, kupra gravuraĵo, ĉ. 1515/16
 Niklaus Manuel Deutsch, 1484–1530, oleopentraĵo, ĉ. 1517/18, Kunstmuseum Basel
 Frans Floris de Vriendt, 1517–1570, oleopentraĵo
 Hendrick van Balen, 1575–1632, oleopentraĵo
 Peter Paul Rubens, 1577–1640, oleopentraĵo, 1606–1608, Museo del Prado, Madrido; oleopentraĵo, um 1632–1635, National Gallery, Londono  National Gallery of Art, Washington, D.C.
 Massimiliano Soldani-Benzi, 1656–1740, bronza skulpturo, ĉ. 1695/1700
 Francesco Fontebasso, 1709–1768, oleopentraĵo
 Martin Johann Schmidt, 1718–1801, oleopentraĵo
 Jacques Offenbach, 1819–1880, Opereto „La bela Helena“, 1864
 Arnold Böcklin, 1827–1901, oleopentraĵo
 Anselm Feuerbach, 1829–1880, oleopentraĵo
 Henri Fantin-Latour, 1836–1904, oleopentraĵo
 Hans von Marées, 1837–1887, oleopentraĵo, kiel predita artaĵo en posedo de Rusio
 Paul Cézanne, 1839–1906, oleopentraĵo, 1862–1864
 Max Klinger, 1857–1920, oleopentraĵo, 1886/87
 Enrique Simonet, 1866–1927, oleopentraĵo, um 1904
 Ernst Ludwig Kirchner, 1880–1938, oleopentraĵo, 1913, Wilhelm-Hack-Museum, Ludwigshafen
 Karl Stachelscheid, 1917–1970, oleopentraĵo
 Ivo Saliger, 1894–1987, oleopentraĵo, 1939, Deutsches Historisches Museum, Berlin
 Bohuslav Martinů, 1890–1959, opero, 1953
 Egbert Herfurth, *1944, inversa prezento de la  "Juĝo de Pariso" – virino kun pomo elektas el tri viroj, 1976
 Wilfried Fitzenreiter, 1932–2008, skulpturo el pluraj statuoj, Chemnitz/Brühl, 1979
 Markus Lüpertz, *1941, skulpturo el pluraj statuoj, 2001, Ku’damm-Eck ĉe Kurfürstendamm en Berlino

Kategorio:Troja milito
Kategorio:Helena mitologio
Kategorio:Diskordianismo