Benedetto Croce

Benedetto CROCE (Itallingva prononco: [beneˈdetto ˈkroːtʃe]; 25a de februaro 1866 – 20a de novembro 1952) estis itala idealista filozofo, historiisto kaj politikisto, kiu verkis pri nombraj temoj, kiel filozofio, historio, historiografio kaj estetiko. Ĝenerale, Croce estas konsiderata liberalisma, kvankam li opoziciis al la libera komerco kaj havis konsiderindan influon super italaj intelektuloj, kiel la marksista Antonio Gramsci kaj la faŝista Giovanni Gentile. Croce estis Prezidanto de PEN-klubo internacia, nome tutmonda asocio de verkistoj, el 1949 ĝis 1952. Li estis nomumita por la Nobel-premio en Literaturo dekses fojojn."Nomination Database". Nobel Foundation. Alirita la 1an de decembro 2019.

 Biografio 
Post komencaj kontaktoj kun socialistoj, li estis Ministro pri Edukado inter 1920 kaj 1921.

Croce dekomence apogis la Faŝisman registaron de Mussolini kiu enpoviĝis en 1922.Denis Mack Smith, "Benedetto Croce: History and Politics", Journal of Contemporary History Vol 8(1) Jan 1973 p 47. Tamen, la murdo fare de faŝistoj de la socialista politikisto Giacomo Matteotti en junio 1924 haltigis la apogon de Croce por Mussolini. En majo 1925 Croce estis unu el la subskribintoj de la Manifesto de Kontraŭ-faŝistaj Intelektuloj kiu fakte estis redaktita de Croce mem; tamen, en junio de la antaŭa jaro, li estis voĉdoninta en la Senato subtene al la registaro de Mussolini. Li poste asertis, ke li esperis ke la apogo al Mussolini en la parlamento estus malfortiganta la sintenon de la plej ekstremaj faŝistoj, kiuj laŭ li estus responsaj pri la murdo de Matteotti.

En 1928, Croce voĉdonis kontraŭ la leĝo kiu fakte nuligis la eblon de liberaj elektoj en Italio petante al la elektantoj voĉdoni por listo de kandidatoj aprobita de la Granda Konsilio de Faŝismo. Li iom post iom seniluziiĝis pro la granda nombro de eks-demokratoj kiuj estis abandonintaj siajn iamajn principojn. Croce ofte havigis financan helpon al kontraŭ-faŝistaj verkistoj kaj disidentoj kiaj Giorgio Amendola, Ivanoe Bonomi kaj Meuccio Ruini, same kiel al tiuj kiuj deziris havi intelektulan kaj politikan sendependecojn for el la reĝimo, kaj kaŝe li helpis ilin publikigi. La hejmo de Croce en Torino iĝis populara destino por kontraŭ-faŝistaj, kaj post la milito, Amendola kun komunistoj kiel Eugenio Reale malkaŝis, ke Croce estis proponinta helpon kaj kuraĝigon kaj al la liberalaj kaj al marksistan rezistanoj dum la diktaturaj jaroj.Rizi, Fabio Fernando (2003). Benedetto Croce and Italian Fascism. University of Toronto Press. pp. 124–139.

Croce estis minacita de la reĝimo de Mussolini, kvankam la nura ago de fizika perforto kiun li suferis je manoj de faŝistoj estis la rabado de lia hejmo kaj biblioteko en Napolo en novembro 1926.Detala priskribo en letero de Fausto Nicolini al Giovanni Gentile publikigita en  Kvankam li sukcesis resti ekster prizono pro sia reputacio, li restis celo de kontrolado, kaj lia akademia laboro estis tenita en malhelo fare de la registaro, ĝis la punkto ke neniu grava gazeto aŭ akademia publikaĵo eĉ aludis al li. Croce poste stampis la terminon onagrocrazia (laŭvorte "registaro de azenoj") por emfazi la kontraŭ-intelektulaj kaj krudulaj tendencoj de partoj de la faŝisma reĝimo.Temas pri disdegna termino por misregado, malfrua kaj satira aldono al la fama triopo de Aristotelo: tiranio, oligarkio, kaj demokratio. Tamen, priskribante faŝismon kiel kontraŭ-intelektula Croce ignoris la multajn italajn intelektulojn kiuj tiam aktive subtenis la reĝimon de Mussolini, inklude la iama amiko kaj kolego de Croce, nome Gentile. Croce ankaŭ priskribis faŝismon kiel malattia morale (laŭvorte "morala malsano"). Kiam la registaro de Mussolini adoptis antisemitismajn politikojn en 1938, Croce estis la nura ne-juda intelektulo kiu malakceptis plenumi registaran pridemandaron planitan por kolekti informaron pri la tiel nomita "rasa fono" de la italaj intelektuloj.

 Idearo 
 Filozofio 
Li centriĝis al idealismo.

 Estetiko 
La estetiko estas unuarange teoria ago bazita sur la sensoj, sur la reprezento kaj intuicioj kiujn oni havas el la realo. La fundamenta celo de la estetiko — kiu estas ankaŭ la scienco de la esprimo — estas la lingvaĵo. La arto ne estas tiele produkto nur senta, sed koncepta reflekto kiu se ne estas simpla socia fakto (je la maniero de pozitivistoj), posedas statuson kaj partikularan kaj specifan: arto estas la esprimo de lirika intuicio kiu kortuŝas emocie la intelekton, ĉar ligas senton kaj sencon.

 Logiko 
 Filozofio de la Praktiko 
 Historiismo 
 Politika teorio. Kontribuo al liberalismo 
 Verkoj 

 Filozofio de la spirito 
 Estetica come scienza dell'espressione e linguistica generale
 Logica come scienza del concetto puro
 Filosofia della pratica. Economica ed Etica
 Teoria e storia della storiografia

 Filozofio kaj estetiko 
 Problemi di estetica e contributi alla storia dell'estetica italiana
 La filosofia di Giambattista Vico
 Saggio sullo Hegel seguito da altri scritti di storia della filosofia
 Materialismo storico ed economia marxistica
 Nuovi saggi di estetica
 Etica e politica
 Ultimi saggi
 La poesia. Introduzione alla critica e storia della poesia e della letteratura
 La storia come pensiero e come azione
 Il carattere della filosofia moderna
 Discorsi di varia filosofia (2 voll.)
 Filosofia e storiografia
 Indagini su Hegel e schiarimenti filosofici
 Perché non possiamo non dirci "cristiani"

 Diversaj verkoj 
 Primi saggi
 Cultura e vita morale
 L'Italia dal 1914 al 1918. Pagine sulla guerra
 Pagine sparse (3 voll.)
 Nuove pagine sparse (2 voll.)
 Terze pagine sparse (2 voll.)
 Scritti e discorsi politici (2 voll.)
 Carteggio Croce-Vossler (1899-1949)
 B. Croce - G. Papini, Carteggio 1902-1914
 Il caso Gentile e la disonestà nella vita universitaria italiana (1909)

 Verkoj de literatura kaj politika historioj 
 Saggi sulla letteratura italiana del Seicento
 La rivoluzione napoletana del 1799
 La letteratura della nuova Italia (6 vol.)
 I teatri di Napoli dal Rinascimento alla fine del secolo decimottavo
 La Spagna nella vita italiana durante la Rinascenza
 Conversazioni critiche
 Storie e leggende napoletane
 Manifesto degli intellettuali antifascisti
 Goethe
 Una famiglia di patrioti ed altri saggi storici e critici
 Ariosto, Shakespeare e Corneille
 Storia della storiografia italiana nel secolo decimonono (2 vol.)
 La poesia di Dante
 Poesia e non poesia
 Storia del Regno di Napoli
 Uomini e cose della vecchia Italia
 Storia d'Italia dal 1871 al 1915
 Storia dell'età barocca in Italia
 Nuovi saggi sulla letteratura italiana del Seicento
 Storia d'Europa nel secolo decimonono
 Poesia popolare e poesia d'arte
 Varietà di storia letteraria e civile
 Vite di avventure, di fede e di passione
 Poesia antica e moderna
 Poeti e scrittori del pieno e del tardo Rinascimento
 La letteratura italiana del Settecento
 Letture di poeti e riflessioni sulla teoria e la critica della poesia
 Aneddoti di varia letteratura
 Isabella di Morra e Diego Sandoval de Castro

 Notoj 

 Bibliografio 
 Parente, Alfredo. Il pensiero politico di Benedetto Croce e il nuovo liberalismo (1944).
 Hayden White, "The Abiding Relevance of Croce's Idea of History." The Journal of Modern History, vol. XXXV, no 2, June 1963, pp. 109–124.
 Hayden White, "The Question of Narrative in Contemporary Historical Theory", History and Theory, Vol. 23, No. 1 (Feb. 1984), pp. 1–33.
 Myra E. Moss, Benedetto Croce reconsidered: Truth and Error in Theories of Art, Literature, and History ,(1987). Hanover, NH: UP of New England, 1987.
 Ernesto Paolozzi, Science and Philosophy in Benedetto Croce, in "Rivista di Studi Italiani", University of Toronto, 2002.
 Janos Keleman, A Paradoxical Truth. Croce's Thesis of Contemporary History, in "Rivista di Studi Italiani, University of Toronto, 2002.
 Giuseppe Gembillo, Croce and the Theorists of Complexity, in "Rivista di Studi Italiani, University of Toronto, 2002.
 Fabio Fernando Rizi, Benedetto Croce and Italian Fascism, University of Toronto Press, 2003. ISBN 978-0-8020-3762-6.
 Ernesto Paolozzi, Benedetto Croce, Cassitto, Naples, 1998
 Roberts, David D. Benedetto Croce and the Uses of Historicism. Berkeley: U of California Press, (1987).
 Claes G. Ryn, Will, Imagination and Reason: Babbitt, Croce and the Problem of Reality (1997; 1986).

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Ideistoj
Kategorio:Italaj ministroj pri edukado
Kategorio:Kontinentaj filozofoj
Kategorio:Italaj agnostikuloj
Kategorio:Italaj kontraŭfaŝistoj
Kategorio:Filozofoj de historio