Japana kumkvato

Kumkvato (Fortunella) aŭ ‘‘‘Fortunelo‘‘‘ (Fortunela), ankaŭ nomata  nana oranĝo, estas plantgenro ene de la  familio de la   Rutacoj (Rutaceae). Ĝi estas proksime parenca al la citrusoj. La nomo kumkvato venis de la ĉina kam kwat (=ora oranĝo).

La frukto estas manĝata kune kun la ŝelo kaj kernoj; la ŝelo havas amaran-dolĉan guston, la fruktkarno estas acideca.

 Priskribo 
eta|frukto de la ovala kumkvato fermita kaj malfermita

 Vegetativaj karakterizaĵoj 
Kumkvato kreskas kiel ĉiamverda arbusto aŭ malgranda arbo. Ĝi kreskas malrapide kaj atingas altecon de 2,5 ĝis 4,5 metrojn. La densaj branĉoj havas malgrandajn dornojn. La folioj estas malhelverde brilantaj. La floroj estas blankaj kaj similas al la aliaj Citrus-florojn. Depende de la grandeco kumkvat-arbo  povas havi centojn  ĝis plurajn milojn da fruktoj po jaro.

 Generativaj karakterizaĵoj 
La fruktoj de la kumkvatoj estas pir- kaj ovformaj de maksimuma longeco de 5 cm, ĝia koloro varias inter malhelruĝa kaj orflava. La acideta kaj dolĉa fruktkarno.

 Disvastigo 
Kumkvato hejmiĝas en  Azio ,sed hodiaŭ ĝi estas kultivata  ankaŭ en Ameriko, Afriko kaj la plej varmaj regionoj de Sudeŭropo (ekzemple en Korfuo).

 Sistematiko     
La kumkvatoj  (Fortunella) estas ne sistinebla de la genro citruso (Citrus). Ĉiuj specioj povas esti engrupigita en la nomo Citrus japonica
Kelkaj aŭtoroj  distingas jenajn speciojn de  Fortunella:
 Fortunella crassifolia SWINGLE 
 Honkonga kumkvato (Fortunella hindsii (CHAMP. EX BENTH.) SWINGLE)
 Marumi-Kumkvato (Fortunella japonica (THUNB.) SWINGLE, sin.: Citrus japonica THUNB.)
 Ovala kumkvato (Fortunella margarita { (LOUR.) SWINGLE)
 Fortunella obovata hort. ex TANAKA 
 Fortunella polyandra (RIDL.) TANAKA

Ankaŭ ekzistas hibridoj; ekzistas ankaŭ genraj hibridoj Citrus × Fortunella, nomataj  Citrofortunella, al kiu apartenas al la Limkvatoj.

La floro havas nur diametron de 1,5 – 2 cm. Ĝi estas blanka kaj kreskas en la foliakseloj de la antaŭa jaro ĉe longbranĉoj. Ĝi floras nur ekde majo aŭ junio. Por ke ĝi floras bone, la planto bezonas malvarmetan, helan lokon.

 Sistematiko 
La portugala botanikisto João de Loureiro priskribas la planton kiel unua en la jaro 1790 en sia verko Flora cochinchinensis. Li donis al la planto la nomon Citrus margarita.Fl. cochinch. 2:467. 1790; siehe [ Artikolo ĉe GRIN Taxonomy for Plants]. La hodiaŭan nomon ĝi ricevis en la jaro 1915 de la usona botanikisto Walter Tennyson Swingle.J. Wash. Acad. Sci. 5:167, 170. 1915; vidu [ Artikolo ĉe GRIN Taxonomy for Plants].

La ovala fortunelo estas la plej ŝatata kaj plej ofte vendata fortunelo. La fruktoj samgrandas kiel daktiloj kaj gustas dolĉe-acide. La beroj estas manĝeblaj freŝe.

 Referencoj 

 Literaturo 
 Walter T. Swingle, Philip C. Reece (1967): The Botany of Citrus and Its Wild Relatives. In: W. Reuther, H. J. Webber, L. D. Batchelor (Hrsg.): The Citrus Industry. Bd. 1. University of California.  
 Bernhard Voß (1997): Citruspflanzen von Tropisch bis Winterhart. Humbach & Nemazal, ISBN 3-9805521-3-6
 Bernhard Voß (2005): Zitruspflanzen. Franckh-Kosmos Verlags-GmbH, ISBN 3-440-10174-6

 Eksteraj ligiloj 
 [PFAF, Fortunella margarita. Artikolo] kaj Datumslipo ĉe Plants for a Future

Kategorio:Citruso
Kategorio:Ornamaj plantoj
Kategorio:Rutacoj