Ĉilun

Ĉilun () estas universitata urbego kaj grava marhavena urbo (la dua plej granda en la lando) en norda Tajvano. La urbego apartenas al urbaro kun Tajpeo kaj Novtajpeo. Moknomo de Ĉilun estas Pluvoplena Haveno.
eta|maldekstre|<center>Haveno de Ĉilun

 Bazaj informoj 
 Areo: 132,8 km²
 Supermara alteco: m
 Loĝantaro: 371,878 (2016)
 Poŝtkodo: 200-206
 Telefonkodo: (0)32
 Horzono: UTC + 8

 Geografio 
Ĉilun situas en norda parto de la insulo laŭ la marbordo.

 Historio 
La loko estis okupita en 1626 de la hispanoj, kiuj konstruis fortikaĵon sur la insulo ĉe la haveno. De 1642 ĝis 1661 kaj 1663-1668 Ĉilun estis sub nederlanda kontrolo. Dum la unua opia milito inter Britio kaj Ĉinio en 1841 la britoj sensukcese atakis tiun teritorion. Antaŭ 1840 tiu ĉi loko fariĝis malgranda haveno kun ĉirkaŭ 700 hejmoj. En 1863 Ĉina Imperio malfermis la havenon libera kaj la urbo ĝuis rapidan evoluon pro la abundaj krudvaroj. Tiutempe la loknomo estis Kilong (基隆廳), kio signifas "riĉa kaj prospera tero". Dum la ĉina-franca milito (1884-85) la francoj provis invadon de Tajvano, sed la francoj estis venkitaj. Sub japana rego (1895-1945) nomo de la havenurbo estis Kirun. Dum la 2-a mondmilito precipe en 1941 la haveno estis plene bombardita, poste Tajvano iĝis parto de la Respubliko Ĉinio. Ĉilun estis establita kiel provinca grandurbo. La haveno iĝis la 7-a plej granda kontenerhaveno en la mondo.
eta|maldekstre|<center>Urbodomo
eta|maldekstre|<center>Instituto

 Ekonomio kaj eduko 
Kiel internacia haveno, ĝia rolo multe ŝanĝiĝis. Sub la japanoj ĝi estis esence eksporta haveno, sendanta krudajn materialojn por prilaborado al Japanio, ĝi nun estas ĉefe importa centro por Tajpeo. Ankaŭ fiŝkaptistoj profitas la havenon. En la urbego oni produktas sterkaĵojn, cementojn kaj ŝipojn. En la urbego pluraj universitatoj funkcias.

 Klimato 
La klimato de Ĉilun estas humida subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cfa). En la jaro la precipitaĵo estas po 3755 mm, en ĉiuj monatoj pluvas. Dum somero la sudokcidentaj ventoj dominas. Nebuloj ofte okazas dum vintro kaj printempo, kiam la relativa humidecnivelo estas tre alta. La averaĝa jara temperaturo estas .

 Trafiko 
Ĉilun havas fervojan stacidomon, internacian havenon kaj aŭtovojon ekde (1968).
eta|<center>Universitato
eta|<center>Muzeo

 Vidindaĵoj 
 muzeo pri marsoldatoj
 haveno (precipe la fiŝhaveno)
 urbaj parkoj
 kultura centro
 Somera Fantomo-Festivalo de 1851

 Ĝemelurboj 
  Bacolod kaj Dabao, Filipinoj
  Bikini Atolo, Marŝala Insularo
  Campbell (Kalifornio), Usono
  Corpus Christi (Teksaso), Usono
  Orient-Londono, Sudafriko
  Marrickville, Aŭstralio
  Mijakoĝima, Japanio
  Rosemead (Kalifornio), Usono
  Sallaga Urbo, Usono
  Sanĝu, Sud-Koreio
  Thunder Bay (Ontario), Kanado
  Yakima (Vaŝingtonio), Usono

 Bildoj 

 Fontoj 
 WikiTrans


Kategorio:Urboj de Tajvano
Kategorio:Marhavenaj urboj