Franz Stelzhamer

Franz STELZHAMER (naskiĝis la  en Großpiesenham/Distrikto Ried im Innkreis, mortis la  en Henndorf am Wallersee) estis aŭstra poeto kaj novelisto.

 Vivo kaj agado 
Estante filo de etkamparano Stelzhamer frekventis la Akademian gimnazion en Salcburgo antaŭ studo de jursciencoj en Graz kaj Vieno; sed li neniam finstudis. Ĝis 1824 li vivis iomete bohemie kiel aktoro, deklamisto kaj verkisto. En 1837 li furoris danke al la verko Lieder in obderenns’scher Volksmundart. Ĵurnaliste li ankaŭ aktivis ĝis 1842 en Vieno, Supra Aŭstrio, Salcburgio kaj Germanujo. La oficialuloj de Supra Aŭstrio ebligis lin fine vivon senzorgan danke al honora pensio.

Stelzhamer estas la plej grava reprezentanto de dialekta poemado en Supra Aŭstrio pri kamparanaj medioj; liaj maldialektaĵoj hodiaŭ fakte ne plu ŝatatas. Stelzhamer ankaŭ skribis la vortojn por la nuna landa himno de Supra Aŭstrio, Hoamatgsang.

 Kontraŭjudismo 
Precipe la ĉapitro Jude en lia per memeldono publikigita teksto Das bunte Buch ege kritikatas de germanistoj kiel Ludwig Laher aŭ Armin Eidherr pro malkaŝita montro de kontraŭjudismaj ŝvelparoloj.Straßennamen Wiens seit 1860 als politische Erinnerungsorte (PDF), p. 81, Forschungsprojektendbericht, Wien, julio 2013

 Honoroj plurlokaj 
eta|Landa himno de Supra Aŭstrio estante tre populara, kiun verkis Stelzhamer
Fonditis en 1882 en Vieno la amikara ligo "Stelzhamer-Bund". En 1900 aperis la teatraĵo de Hermann Bahr Der Franzl, kiu rakontas en kvin aktoj pri la vivo de Stelzhamer. En 1907 nomitis por li en la viena distrikto Landstraße la strateto Stelzhamergasse. En 1952 kreitis fare de landaj aŭtoritatoj la premio "Stelzhamer-Plakette" kiu honoras ulojn meritintajn pri dialekto kaj regionhistorio de Supra Aŭstrio. En la 6.1.2003 eĉ nomitis la asteroido 24916 Stelzhamer por la poeto. Ekde 2009 la Kulturdomo Stelzhamer-muzeo en Pramet/Distrikto Ried im Innkreis enkondukas onin en la vivon kaj verkaron de Stelzhamer per daŭra ekspozicio. La ĉambro "Muadastüberl" kun meblaro pretas por vizitoj.Hejmpaĝo kulturdoma

 Verkoj 
eta|Stelzhamer-monumento en Ried im Innkreis
 Liriko 
 Lieder in obderenns’scher Volksmundart, 1837 ALO
 Neue Gesänge in obderenns’scher Volksmundart, 1841 ALO
 Lieder in obderenns’scher Volksmundart. Zweite vermehrte Ausgabe, 1844 ALO
 Gedichte in obderenns’scher Volksmundart, 4 Bände, 1844–68 ALO IALO IIALO IIIALO IV
 Volkslust. Auswahl älterer und neuerer Lieder in obderenns’scher Volksmundart, 1847 ALO
 Politische Volkslieder, 1848 ALO
 Gedichte, 1855 ALO
 Liebesgürtel, 1876

 Prozo 
 Prosa, 3 Bände, 1845 ALO IALO IIALO III
 Jugend-Novellen, 1847 ALO
 Heimgarten, 1847 ALO IALO II
 Das bunte Buch, 1852 ALO
 Gambrinus, 1853 ALO
 Aus meiner Studienzeit, 1875
 Die Dorfschule, 1876

 Epopeo 
 D’Ahnl, 1851 ALO

 Eldonoj 
 Ausgewählte Dichtungen, 4 volumoj, eldonis Peter Rosegger, 1884.

 Literaturo 
 Hermann Bahr: Stelzhamer. (Geboren am 29. November 1802, gestorben am 14. Juli 1874). In: Neues Wiener Tagblatt. Band 36, Nr. 319, 21. November 1902, p. 1–3. PDF bzw. in: Buch der Jugend. H. Hellerm, Wien/ Leipzig 1908, p. 37–44. (Neusatz)
 Richard Plattensteiner: Franz Stelzhamer zu seinem hundertsten Geburtstag. Eine biographische und literarische Würdigung. Hartleben, Wien u. a. 1903.
 Hans Commenda jun.: Franz Stelzhamer. Leben und Werk. Oberösterreichischer Landesverlag, Linz 1953.
 H. C. Artmann: Franz Stelzhamer Lieder und Gedicht. Josef Heindl, Schärding 1981, ISBN 3-900328-07-2.
 Franz Braumann: Franz Stelzhamer. Leben und Dichtung. Oberösterreichischer Landesverlag, Linz 1973, ISBN 3-85214-104-4.
 Silvia Bengesser: Eine Rezeptionsgeschichte der Mundartgedichte Franz Stelzhamers von 1837 bis 1982. Univ. Diss., Salzburg 1987.
 Silvia Bengesser: Franz Stelzhamer. Zwischen Legende und Wahrheit. Materialien zur Rezeption seiner Mundartdichtung 1837–1982. Bibliothek der Provinz, Weitra 1996, ISBN 3-85252-059-2.
 Christine Nobis: Die Darstellung ländlichen Lebens im epischen Werk Franz Stelzhamers. In: Ostbairische Grenzmarken. Passauer Jahrbuch für Geschichte, Kunst und Volkskunde. Band 38, Verlag des Vereins für Ostbairische Heimatforschung, Passau 1996, ISSN 0078-6845, p. 167–177.
 Karl Pömer: Kotzengrob und bázwoach. Franz Stelzhamer. Leben und Werk. Moserbauer, Ried i. Innkreis 2002, ISBN 3-902121-15-7.
 Freimut Rosenauer: Gedichte aus dem Innviertel. 4. Auflage. Verlag Hammerer, Ried i. I. 2005, ISBN 3-900963-23-1. (Gedichte und Biographien von Franz Stelzhamer und Hans Schatzdorfer)

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 


 Hejmpaĝo lia

Kategorio:Aŭstraj ĵurnalistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj