Monaĥejo Raitenhaslach

Monaĥejo Raitenhaslach (germane: Kloster Raitenhaslach) estas iama abatejo de la cistercianoj en la vilaĝo Raitenhaslach apartenanta ekde 1978 al Burghausen, Germanujo. Post malkonstruo de multaj partoj dum sekularigo en 1803 la nuna konstruaĵaro estas nur malpli ol la duono de la iama fortimpresa komplekso.

 Historio 
Donacis la areon por la monaĥejo en 1145 grafo Wolfker de Tegerwac (Wasentegernbach) kaj la edzino Hemma. Disde la unua fondloko Schützing ĉe Alz (Marktl) kaj, en 1146 la tuto transferitis al Raitenhaslach. Tiu ĉi vilaĝo menciitis jam en 788 ĉe Notitia Arnonis kiel posedaĵo de la Episkoplando Salcburgo. Kaŭzo por translokigo estis certe la strategia klostropolitiko de lia episkopa moŝto Konrado la 1-a. La unuaj monakoj kiel ankaŭ la nur 30 jarojn aĝa abato Gero originis el la Imperia abatejo Salem kaj regule venadis abatoj salem-aj vizitonte. Temis do verŝajne pri la unua filio de Salem se oni malkonsideras la tri intermezajn jarojn en Schützing.

Idealis Raitenhaslach ankaŭ por la tipe cistercianaj lageta kaj agrikultura ekonomioj pro la situo en akvoza regiono. La cistercianoj estis vegetaranoj manĝantaj fiŝojn. Eĉ hodiaŭ en la ĉirkaŭaĵo de Raitenhaslach troviĝas multaj fiŝlagetoj. Krom per agrikulturado kreskis la posedaĵaro raitenaslach-a ankaŭ danke al multaj donacoj kaj aĉetoj. Apartenis al la monakoj ne malmultaj je tributdono devigitaj vilaĝoj proksime kaj malproksime. Unu vitejo troviĝis ekzemple en la hodiaŭa Malsupra Aŭstrio. Grandaj partoj de la hodiaŭ en Supra Aŭstrio situanta Weilhart-forsto ankaŭ estis sub monakeja posedo kiel ankaŭ kelkaj kirkoj ĉe Altötting kaj la paroĥujoj Burghausen, Halsbach, Niederbergkirchen, Hadersdorf am Kamp kaj Ostermiething.

Post la plifortiĝo de la vitelsbaĥaj dukoj rezidantaj en la najbara kaj giganta Kastelo Burghausen la influo de Salcburgo pli kaj pli repuŝiĝis. Pro politikaj kialoj la Vitelsbaĥoj transprenis la rolon de zorgantoj pri la monaĥejo. Situis la monaĥejo en la landlima zono inter ilia teritorio kaj la salcburga episkopujo: eĉ hodiaŭ nomiĝas suda kvartalo de Burghausen Hadermark, do lando de kvereloj. En 1258 ricevis la monaĥejo la privilegiojn de kortega markio (Hofmark) ligote tiel por longa tempo al la vitelsbaĥa potenco. En la 15-a jarcento servis la monaĥeja preĝejo ankaŭ por entombigo de la duka familio de Burghausen. Je la fino de la 15-a kaj en la komenco de la 16-a jarcento apogis la monaĥojn de Raitenhaslach tre multege duko Ludoviko la 9-a (Bavario). Li ekster tio arde kontraŭbatalis ĉiujn movadojn reformaciemajn.

En la kuro de la jarcentoj la monaĥejo plurfoje alikonstruitis kaj pligrandigitis. Tre fervore kaj ageme realigis siajn ideojn la arkitektoj en la unua duono de la 18-a jarcento. Tiam ricevis la klostra preĝejo sian nunan formon okaze de la datreveno 600-a de la fondiĝo. Tiam fariĝis ankaŭ ĝia barokiĝo. La fasadon faris fine en 1751/52 arkitekto el Trostberg, Franz Alois Mayr. Modela formo de cisterciana konvento tamen konserviĝis perfektie ĝis la komenco de la 18-a jarcento.

En 1803 la monaĥejo neniigitis en la kuro de sekularigo. Ĉar la konstruaĵoj estis por pure privata uzo multe tro grandaj la oficistoj de ministro Maximilian Joseph von Montgelas konfrontiĝis al problemo. Malgraŭ specialaj ofertoj je ridinde malaltaj prezoj troviĝis nur por ekonomie tuj lukraj partoj (ekz. la bierfarejo) aĉetantoj. Sekve la plejparto de la nevendeblaj konstruaĵoj barbare malkonstruitis. La relative nova biblioteka alo de 1785, la refektorio kaj la t.n. Matematika turo malaperis. La aliaj monaĥejeroj kun la plejparto de la mebloj kaj ekipaĵoj aŭkcie venditis. La ne nur laŭ hodiaŭaj taksoj altvalora libraro de la biblioteko donitis al komercantoj de uzitaj paperoj je prezo kalkulita laŭkilograme. Nobeloj kaj riĉaj burĝoj akiris la meblojn, kamparanoj el la ĉirkaŭaĵo la terenkultivilojn. La preĝejo iĝis paroĥa en 1806 dume la restaĵoj de la monaĥejaj domoj servis kiel paroĥestrejo, lernejo, bierfarejo, gastejo, loĝejoj de privatuloj.

 Listo de abatoj 
Fonto:Michael Hartig: Die oberbayerischen Stifte. Band I: Die Benediktiner-, Cisterzienser- und Augustiner-Chorherrenstifte, München 1935, p. 113.
 Gero, 1143–1153
 Adelbert (Albero), 1170, 1180
 Conrad I., 1183, 1184
 Otto, 1190
 Richer, 1195, 1198
 Conrad II., 1203
 Berthold, 1207
 Conrad III., 1211, 1224
 Dietmar, 1239, 1240
 Walther, 1242, 1257
 Heinrich I., 1259, 1261
 Rudolf, 1262, 1264
 Conrad IV. Hallerbrucker, 1268–1297
 Friedrich I., 1297–1302
 Ulrich I., 1302–1307
 Gebhard Kalb, 1307–1311
 Ilsunk, 1311–1329
 Heinrich II. Oelar, 1329–1338
 Ulrich II. Stempfer, 1338, 1350
 Friedrich II. Vischböck, 1351, † 1356
 Jacob, 1362, † 1364
 Wilhelm Schrank, 1364 – um 1367
 Andreas, 1367–1368
 Seyfried, 1368–1376
 Johannes I., 1376–1379
 Johannes II. Stempfer, 1379–1407; ricevis en 1387 pontifikajn signojn
 Johann III. Zipfler, 1407–1417
 Johann IV. Pflug, 1417–1438
 Leonhard Schellensteiner, 1438–1445
 Georg I. Schnappinger, 1445–1464
 Ägid Steiner, 1464–1474
 Johann V. Holzer, 1474–1483
 Georg II. Lindtmayr, 1483–1498
 Johann VI. Guetgeld, 1498–1502
 Ulrich III. Moltzner, 1502–1506
 Georg III. Wankhauser, 1506–1526
 Christoph I. Fürlauf, 1526–1553
 Sebastian Harbeck, 1553–1569
 Wolfgang Manhauser, 1569–1590
 Matthias Stoßperger, 1590–1601
 Philipp Perzel, 1602–1620
 Christoph II. Mayrhofer, 1621–1624
 Daniel Adam von Rembold, 1624–1640
 Johann VII. Molitor, 1640–1658
 Johann VIII. Lanzinger, 1658–1670
 Gerhard Hoeß, 1670–1676
 Malachias Lachmayr, 1676–1688
 Candidus Wenzl, 1688–1700
 Emmanuel I. Scholtz, 1700–1733
 Chilian Waltenberger, 1733–1734
 Robert Pendtner, 1734–1756
 Abundus Tschan, 1756–1759
 Emmanuel II. Mayr, 1759–1780
 Theobald Weißenbach, 1780–1792
 Emmanuel III. Rund, 1792–1801
 Ausanius Detterle, 1801–1803, † 1829

 Nuntempe 
En 2003 aŭkcie aĉetis la tuton la urbo Burghausen. Bierfarado  kiu estis atestita jam ekde 1313, estis ĉesigita (fakte la bierfarada procezo mem jam antaŭe ne plu okazis surloke!). En 2004 la gastejon akiris privata entreprenisto. Hodiaŭ krom la preĝejo - baroka juvelaĵo kun romanika kerno - konatas ankaŭ la t.n. Papa salono kaj antaŭ ĉio Ŝtona salono fare de turistoj. Pro ke la tuto estas en publika posedo oni ja rajtas viziti ĉion - la unuan fojon ekde 1803.
eta|TUM-Akademia centro ĉe la prelata zono

En la 4.6.2016 la Teknologia Universitato Munkeno malfermis surloke la Akademicentron TUM.

 Bildoj de la kirko 

 Fontoj 
 Edgar Krausen (prilaboris): Regesten der Urkunden des Zisterzienserklosters Raitenhaslach 1351–1803. 2 Bände. Burghausen 1989–1990.
 Wolfgang A. Herrmann (eld.): Raitenhaslach. Ort der Begegnung und Wissenschaft. Franz Schiermeier-Verlag, München 2011, ISBN 978-3-9814521-0-5.

 Literaturo 
 Wolfgang Hopfgartner: St. Georg – Raitenhaslach: Ehemalige Zisterzienserabteikirche. Passau 2005.
 Wolfgang Hopfgartner: 850ste Wiederkehr der Besiedelung des ehemaligen Zisterzienserklosters Raitenhaslach. Burghausen 1996.
 Johann Dorner: Die Inschriften von Raitenhaslach vor dem Jahre 1805. Burghausen 1982.
 Edgar Krausen: Pfarrkirche Raitenhaslach Landkreis Altötting – Diözese Passau. Ottobeuren 1974.
 Fritz Demmel, Wolfgang Hopfgartner: Die Barockisierung der Klosterkirche Raitenhaslach. Zum 250. Jahrestag einer Bauphase. In: Oettinger Land. 13, 1993, p. 166–208.
 Wolfgang Hopfgartner: Wappenschilde in der Klosterkirche Raitenhaslach. In: Oettinger Land. 30, 2010, p. 298–338.
 Wolfgang Hopfgartner: Zur Baugeschichte des Klosters Raitenhaslach. In: Iris Lauterbach (Hrsg.): Klosterkultur in Bayern vor der Säkularisation – zwischen Heilsgeschichte und Aufklärung. (= Veröffentlichungen des Zentralinstituts für Kunstgeschichte in München. 28). München 2011, p. 81–96.
 Paul Huber: Die Hauptfassade der ehemaligen Klosterkirche von Raitenhaslach. Zur Veränderungsgeschichte und denkmalpflegerischen Behandlung. In: Iris Lauterbach (Hrsg.): Klosterkultur in Bayern vor der Säkularisation – zwischen Heilsgeschichte und Aufklärung. (= Veröffentlichungen des Zentralinstituts für Kunstgeschichte in München. 28). München 2011, p. 67–80.
 Hans Lange: „Ein Closter, nit ein Pallast“. Raitenhaslachs Architektur im 18. Jahrhundert als Zisterzienserstift und kurbayerisches Prälatenkloster. In: Iris Lauterbach (Hrsg.): Klosterkultur in Bayern vor der Säkularisation – zwischen Heilsgeschichte und Aufklärung. (= Veröffentlichungen des Zentralinstituts für Kunstgeschichte in München. 28). München 2011, p. 38–66.

 Eksteraj ligiloj 

 Informoj sur la oficiala urba retpaĝaro 
 Pri la klostra historio

 Notoj 

 Fonto 

Kategorio:Cistercianaj monaĥejoj en Germanio
Kategorio:Distrikto Altötting
Kategorio:Iamaj monaĥejoj en Germanio