Izobornila formiato

Izobornila formiato aŭ C11H18O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la formiata acido kaj izoborneolo, senkolora oleeca likvaĵo kun pinodoro, uzata kiel odorigagento kaj gustigagento en la fabrikado de parfumoj, kaj kosmetikaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer en ĉeesto de ftalata acido kiel katalizilo. Izobornila formiato estas nesolvebla en akvo, sed solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj en la plejmulto el la organikaj solvantoj.

Izobornila formiato apartenas al grupo de la duciklaj sekundaraj alkoholoj, kaj estas nature trovata en multaj plantoj, tiaj kiaj la koniferoj kaj aliaj gimnospermoj. Ĝi reakcias kun acidoj kaj alkoholoj liberigante grandan kvanton da energio kaj varmo. Fortaj oksidigaj acidoj povas kaŭzi eksplodan reakcion sufiĉe altan por ekbruli la produktojn de la reakcio. Granda amaso da varmo ankaŭ liberiĝas per interagado de la estero kun kaŭstikaj solvaĵoj. Formiato de izobornilo estas modere toksa per ingestado kaj irita per haŭtokontakto. Kiam varmigita ĝi malkomponiĝas eligante akrajn kaj iritigajn fumojn.

 Sintezoj 

 Sintezo 1 
 Preparado per traktado de formiata acido kaj izoborneolo:
50px|formiata acido+50px|izoborneolo70px|izobornila formiato+40px|akvo

 Sintezo 2 
 Preparado per traktado de formiata anhidrido kaj izoborneolo:
50px|formiata anhidrido+50px|izoborneolo70px|izobornila formiato+50px|formiata acido

 Sintezo 3 
 Preparado per traktado de izobornila klorido kaj formiata acido:
50px|izobornila klorido+50px|formiata acido70px|izobornila formiato+40px|klorida acido

 Sintezo 4 
 Preparado per interagado de natria formiato kaj izobornila klorido:
50px|natria formiato+50px|izobornila klorido70px|izobornila formiato+50px|natria klorido

 Sintezo 5 
 Reakcio de transesterigo inter izobornila acetato kaj metila formiato:
70px|izobornila acetato+50px|metila formiato70px|izobornila formiato+50px|metila acetato

 Sintezo 6 
 Per transigo de la bornila radikalo inter izobornila benzoato kaj formiata acido:
90px|izobornila benzoato+50px|formiata acido70px|izobornila formiato+50px|benzoata acido

 Reakcioj 

 Reakcio 1 
 Hidrolizo de la izobornila formiato:
70px|izobornila formiato+40px|akvo50px|izoborneolo+50px|formiata acido

 Reakcio 2 
 Sapigo de la izobornila formiato:
70px|izobornila formiato+50px|natria hidroksido50px|izoborneolo+50px|natria formiato

 Reakcio 3 
 Reduktigo de la izobornila formiato:
70px|izobornila formiato50px|formaldehido+50px|izoborneolo

 Reakcio 4 
 Per transesteriga reakcio inter izobornila formiato kaj anizila cinamato:
70px|izobornila formiato+70px|anizila cinamato70px|izobornila cinamato+70px|anizila formiato

 Reakcio 5 
 Reakcio kun klorida acido:
70px|izobornila formiato+40px|klorida acido50px|formiata acido+50px|izobornila klorido

 Reakcio 6 
 Reakcio kun amoniako:
70px|izobornila formiato+50px|amoniako50px|formamido+50px|izoborneolo

 Literaturo 
 Chemical Book
 ChEBI
 BOC Sciences
 NIST National Institute of Standards and Technology
 The Good Scents Company
 Chemicals Used in Food Processing
 Encyclopedia of Food & Color Additives

 Vidu ankaŭ 
 Bornila formiato

 Referencoj 

Kategorio:Formiataj esteroj