Ferula assa-foetida

eta|parto de la duobla floraro-umbelo
eta|Ferula assa-foetida. Ilustraĵo el  Köhler's Medizinal-Pflanzen 1887
Ferula assa-foetida estas plantospecio ene de la familio de la Apiacoj (Apiaceae). La disvastigejo estas de la suda Irano, Afganio, Turkmenio, Uzbekio, okcidenta Pakistano kaj Barato.

 Vegetativaj aspektoj 
La planto estas multjara, monoika, monokarpa (planto, kiu nur unufoje floras kaj fruktas, antaŭ mortas) herba planto kaj atingas altecon de 1,5 ĝis  2(3) m. Ĝi formas rigidan, vertikalan kaj ĝis 10 cm dikan, kalvan, rondan, helverdan kaj sulkan tigon kun verdeca, sponga medolo (suka, kava). La planto havas grandan dikan, karnecan, longdaŭran  pivotradikon. La tuta planto misodoras kaj havas malbonodoraĉan laktosukon, kio estas tialo por la lasta vorto de la scienca nomo, nome foetida, kio fakte signifas malbonodoraĉan. 

La baze relative grandaj, rozedaj kaj alternestarantaj folioj havas foliingon, folitigon kaj foliplaton. La foliplato estas duoble pinata. La brilantaj, ledaj kaj malhelverdaj folietoj, estas mallarĝovoformaj kaj rondigitaj kun kompleta rando.

 Generativaj aspektoj 
La oblongaj, multradiaj umbelaj  inaj aŭ poligamaj miksseksaj floraroj estas kompaktaj kaj terminale starantaj. La unuopaj floraroj formas grandajn kugloformajn florarojn. La malsupraj umbelaj tigoj ofte havas grandajn brakteojn kun foliingoj. La  floroj havas duoblan kvin-nombran perianton. La petaloj de la inaj floroj estas blankaj, la masklaj kaj la duseksaj estas flavaj.  La  masklaj kaj ofte sterilaj floroj havas kvin kurbajn stamenojn, kaj kurban ovarion, kiuj estas kunkreskintaj kun la  florbazo. 

La kromosomnombro estas  2n = 22.

eta|ilustraĵoj el  Album de la flora médico-farmacéutica é industrial, indígena y exótica, tabulo 40

 Taksonomio 
La unua publikigo de Ferula assa-foetida estis en 1753 fare de Carl von Linné en Species Plantarum, 1, paĝo 248.: Ferula foetida ST.-LAG., Scorodosma foetidum BUNGE.

eta|„Asa foetida“ recino kaj tinkturo
eta|„Asa foetida“ pulvoro

 Uzado 
Rikolto 
Ferulo havas en la  „rizomo “ forte laŭ  ajlo gustumantan rezinon. El la radikoj estas malbonodoranta laktosuko, kiun oni sekigas sub la suno. La rikolto de la suko daŭras 2 ĝis 3 monatojn. Oni rikoltas po ĉirkaŭ 1 kg por planto.
 Kuracado kaj spicaĵo 
Ferulo estas ofte uzata en Afganio, Pakistano, Irano kaj Hindujo kiel spicaĵo.  

 Eksteraj ligiloj 

 Gernot Katzers Gewürzseiten: Asant.
 Ferula assa-foetida bei Useful Temperate Plants, abgerufen am 26. Januar 2018.
 Trommsdorff J.: Die Apothekerkunst in ihrem ganzen Umfange nach alphabetischer Ordnung. voolumo 3 : N–S . Henning.  Erfurt . 1812  paĝo 869. 

Kategorio:Apiacoj
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Rezinoj
Kategorio:Barata kuirarto
Kategorio:Kuracplantoj