Preĝejo de Sankta Jozefo (Tjumeno)

Preĝejo de Sankta Jozefo en Tjumeno (Rusio) situas en strato Lenin N 7. Ĝi estis konstruita en 1903–1906 de la pola komunumo kun subteno de la urba administracio. En la sovetia periodo la ejo estis uzita por nereligiaj celoj, en 1998 la preĝejo estis redonita al la katolika komunumo kaj nun funkcias.

 Antaŭhistorio 
En la 19-a jarcento en Tjumeno formiĝis pola komunumo kun proksimume 150 anoj, kiu konsistis ĉefe el ekzilitaj partoprenintoj de la polaj ribeloj kaj iliaj posteuloj. Komence de la 20-a jarcento ĝi havis jam ĝis 450 anojnФиль С. Г. Польский приходской костел в Тюмени // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1993. Новосибирск, 1997. С. 75.. Kiel romkatolikoj ili bezonis propran preĝejon. Multaj el ili jam iĝis prosperaj komercistoj, do preferis financi la konstruadon anstataŭ plu preĝi en luataj ejoj — plejparte keloj de negocistaj domoj. Tiun tempon priskribis en siaj rememoroj Stanisław Karnacewicz, honora civitano de la urbo, fondinto de la tjumena pediatrio.

En 1902 komenciĝis monkolektado, al kiu grave kontribuis Józef Dietrich, la administranto de ledfabriko de la fratoj Kolokolnikov kaj la sukuristo Józef KarnaczewiczeEble erara transskribo de la pola familinomo el la rusa..

 Konstruado 
En 1898 la pola komunumo petis la Mahilovan Romkatolikan Spiritan Konsistorion, gvidantan ĉiujn romkatolikajn preĝejojn de Siberio, permesi konstruadon de kapelo, sed la peto restis senresponde.

En 1902 la tjumenaj poloj, instigitaj de edifoj de la sacerdotoj en Tobolsko Leon Światopełk-Mirscy kaj Wincent Przesmycki, kolektas monon por konstruado de kapelo. Gravan rolon en tio ludas Józef Dietrich kaj Józef Karnaczewicze.

La  1902 la tjumenaj poloj subskribas latinlingvan atestilon pri kolektado de . Komenciĝas preparado de necesaj dokumentojФиль С. Г. Польский приходской костел в Тюмени // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1993. Новосибирск, 1997. С. 87..

La  la urbestro Andrej Tekutjev aprobis la konstruadon de la preĝejoФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 20..

La  oni ekkonstruis la fundamenton sub kiun metis la latinlingvan fondoleteron, monerojn kaj ĵurnalojn por ke posteuloj eksciu pri la evento kaj aldonis grajnon kiel simbolon de la vivo.

La  1903 Józef Dietrich pretigas la pollingvan atestilon, en kiu priskribas la fondoceremonion kaj donas la tekston de la latinlingva fondopapero.

Sur la dorsa flanko de la dokumento legeblas 72 subskriboj, el kiuj lastaj estas la subskriboj de Valeria kaj Jadwiga DietrichФиль С. Г. Польский приходской костел в Тюмени // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1993. Новосибирск, 1997. С. 75..

Dum la konstruado la  aperis la ukazo de Nikolao la 2-a pri la religia toleremo, do la pola komunumo decidis konstruigi ne la kapelon, sed la preĝejon. Tamen mono ne sufiĉis kaj nur ofero de Wikientij Koziełł-PoklewskiEn la rusaj dokumentoj lia familinomo estis ĉiam inversa: Poklewski-Koziełł., filo de la riĉa komercisto Alfons Koziełł-Poklewski, ebligis fini la konstruadon.

Ĝis komenco de 1908 okazas konstruado kaj rekonstruado, sekve de kio aperas la preĝejoФиль С. Г. Польский приходской костел в Тюмени // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1993. Новосибирск, 1997. С. 89..

 Funkciado 
La unua bapto okazis la Филь С. Г. Польский приходской костел в Тюмени // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1993. Новосибирск, 1997. С. 91..

La domo de ksiądz estis konektita al la preĝejo per subtera pasejo, kiu ekzistas ĝis nunФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 30.

Komence de la 20-a jarcento la paroĥa ksiądz estis la maljuna Mateusz Weit, aŭspicianto estis Wacław NanewskiEble eraraj inversaj latinigoj de la nomoj el la ruslingva fonto..

 Persekutado kaj fermo 
Ekde 1918 la preĝeja sindiko estis Anton Rydzewski, kiu laboris en fervojo kiel konduktoro. En januaro 1919 ksiądz Franciszek Budrys (1882–1939), kiu servis tie kiel pastro ekde 1909, foriris al Jekaterinburgo. Lin anstataŭis Mieczysław Dąbrowski, kiu servis ĝis majo 1920.

La  la Gubernia komisiono pri registrado de la valoraĵoj en religiaj organizaĵoj, registris ĉiujn aĵojn de la preĝejo. Poste ili estis konfiskitaj kadre de kampanjo, celanta vendi la ekleziajn havaĵojn por aĉeti manĝaĵojn por malsatmortanta loĝantaro de Volgio.

La  la katolika komunumo subskribis kun la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato kontrakton pri luado de la preĝejo, kiu estis ŝtatigita. Anton Rydzewski translokiĝis de sia apartamento en apuda domo al domo N 38 en strato Smolenskaja. Tiujare en la urbo estis registritaj 200 katolikoj.

En aprilo 1925 kadre de tutlanda kampanjo kiel respondo al murdo de polaj komunistoj Veĉerkoviĉ kaj Baginski fare de la pola polico, estis arestitaj pluraj katolikaj pastroj kaj aktivuloj, inkluzive de Anton Rydzewski kaj Stanisław Karnacewicz en Tjumeno. Poste ili estis liberigitaj.

En 1927 estis konfiskita la pastra domo, en kiu enloĝiĝis militistoj.

La  la preĝejo estis konfiskita kaj transdonita por organizado de la “klubo de ruĝaj direktoroj”. Laŭ iuj fontoj, oni unue transdonis la konstruaĵon al la baptista komunumo, sed poste konfiskis denove kaj uzis kiel stokejon de la 65-a pafista divizio, deplojita en Tjumeno (ĝia stabejo troviĝis proksime, en la domo N 5 en strato Respubliko. La domo de la pastro Anton Rydzewski, kiu staris apude, estis malmuntita. En aprilo 1930 la preĝejo jam apartenis al la milita administracio kaj estis uzita kiel stokejo.

La preĝeja librejo el  volumoj, arĥivo kaj pluraj religiaj aĵoj estis transdonitaj de la paroĥestroj al paroĥanoj. Ĝis nun en la Tjumena muzeo konserviĝis du gipsaj statuoj de Dipatrino Maria kaj apostolo Paŭlo kaj ligna statuo de Jesuo Kristo, iam alkroĉita al perdita nun krucoФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 46..

Komence de 1933 Anton Rydzewski kaj Jozef Matusiak kun grupo da poloj petis la urbajn aŭtoritatojn transdoni al ili la preĝejon por organizi tie la Polan Nacian Klubon, sed la peto estis rifuzita.

En aŭgusto 1937 oni arestis Franciszek Budrys, kiu servis tiutempe en Ufa. Oni akuzis lin esti organizanto de la subtera “Pola Milita Organizaĵo”, kiu kvazaŭ spionis por la franca sekreta servo kaj celis restarigi “la grandan Pollandon en landlimoj de la 1772-a jaro”. Kadre de la sama proceso estis akuzitaj ankaŭ Anton Rydzewski kaj Jozef Matusiak, sume 14 tjumenaj poloj. La  13 katolikoj estis kondamnitaj al mortpafado kaj B. I. Krutkeviĉ al 10 jaroj de mallibero (li mortis en malliberejo en 1944). Sume kadre de tiu falsa proceso nur en Baŝkirio, Sverdlovska, Ĉelabinska kaj Omska provincoj (kies parto estis la nuna Tjumena provinco) estis mortpafitaj 189 homoj. La  la 14 tjumenaj katolikoj estis rehabilititaj, la akuzoj nuligitaj kiel falsaj.

En 1940 ĝi estis uzata de la militistoj kiel sportejo. Dum la Dua mondmilito en la preĝejo troviĝis militista kaj poste civila stokejo.

La  oni transdonis la konstruaĵon al la Tjumena Provinca Muzeo por kreado de la muzeo de religio kaj ateismo. En 1984 estis verkita "Scienca koncepto de la ĝenerala plano de evoluigo de la Tjumena Provinca Historia Muzeo", laŭ kiu la preĝejo devis iĝi filio de la muzeo dediĉita al religio kaj ateismo. En 1985 jam okazis preparado de dezajnaj dokumentoj, sed en 1996 oni transdonis ĝin al la Tjumena Ŝtata Universitato por kreado de la etnografia muzeo. La  la aŭtoritatoj modifis la decidon, permesinte krei tie studentan klubon dum la ekspozicioj funkciu somere. Finfine en aprilo 1993 la ejo iĝis la Domo de SciencistojФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 55..

 Renaskiĝo 
eta|Kruco antaŭ la preĝejo
La  estis nomumita la pastro de la tjumena paroĥo. Tio estis Martin SebinEble erara latinigo el la ruslingva fonto el Slovakio. La  li registris la romkatolikan komunumon en TjumenoФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 56..

La  malfermiĝis la Domo de Sciencistoj. Sed jam la  la prezidanto Boris Jelcin subskribis la ukazon “Pri transdono al la religiaj organizaĵoj de la religiaj konstruaĵoj kaj aliaj havaĵoj”. Komenciĝis kontraŭstaro de la universitato kaj scienca komunumo unuflanke kaj la romkatolika komunumo aliflankeФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 57.. La katolikoj rajtis viziti la preĝejon nur kun permeso de la universitata administracio, la diservoj foje okazis surstrate, antaŭ ĝia enirejo. En marto 1995 la pastro Martin Sebin starigis sur la sonorilturo kruconФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 58..

En oktobro 1998 la preĝejon vizitis pola delegacio subestre de la ministro pri kulturo kaj nacia heredaĵo Andrzej Zakrzewski, kiu dum renkontiĝo kun la aŭtoritatoj esprimis sian subtenon al la peto de la romkatolika komunumo kaj ricevis promeson kontentigi ĝin. La  la preĝejo estis solene transdonita al la romkatolika komunumoФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 59.. La  okazis sanktigo de la preĝejo.

La  la pastro Martin Sebin translokiĝis al Omsko, la postenon okupis Adam Romanjuk el Jekaterinburgo, jam en septembro sendita al Tomsko.

Sekvis Kasimir Jóźwik el TomskoФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 60.. Danke al liaj klopodoj estis faritaj kaj starigitaj antaŭ la preĝejo fera kruco, lignaj statuoj de Sankta Jozefo kaj Dipatrino Maria. Estis eldonata paroĥa ĵurnalo "Nia vojo". Du monaĥinoj, venintaj el Slovakio en 1993, aranĝis muzikan akompanadon de la diservo kaj, kantadon, organizis diversajn aranĝojn por infanoj kaj plenkreskuloj. En 1997 el Pollando venis la vikario Lestek HrycykФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 61..

En 1998 laŭ la peto de la pastro Kasimir Jóźwik la sekcio de la Asocio Pola Komuneco en Siedlce financis la faradon de la bronza sonorilo por la preĝeja turo. En junio 1999 antaŭ la sendo al Tjumeno ĝin sanktigis la papo Johano Paŭlo la 2-aФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 62..

La  estis establitaj ses dekanujoj kaj la  la vikario Lestek Hrycyk estis nomumita la dekano de la Okcidentsiberia dekanujo kun la centro en Tjumeno, do li iĝis ankaŭ la pastro de la preĝejo. Samtage la pastro Kasimir Jóźwik estis sendita al la preĝejo en Iŝimo Филь С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 63..

En 2000 okazis granda riparado de la preĝejo kaj apuda areo. En 2004 revenis la ligna katedro, forprenita en la 1920-aj jaroj, kaj redonita de evangeliaj kristanojФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 69..

En majo 2004 oni festis la 100-an datrevenon de la preĝejo, pro kio ĝin vizitis la Apostola nuncio en Rusio, ĉefepiskopo Antonio Mennini.

Printempe 2004 la paroĥo havis 150 paroĥanojnФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 67.. Okazas regulaj mesoj en la rusa.

 Orgeno 
En 1994, okaze de la 50-jariĝo de Tjumena provinco, en la preĝejo surloke de altaro estis starigita la 8-registra orgeno fare de la germana orgenisto Karl Schuke, komenciĝis regulaj koncertojФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 58.. Somere de 1998 ĝi estis translokita al la Tjumena filharmonio, kie la  malfermiĝis la orgena haloФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 60.. Fakuloj plendas ke la muzikilo estis konstruita por la preĝejo, kiu estas pli granda, do en la halo ĝi sonas tro laŭte.

En 2005 en preĝejo estis starigita la orgeno, farita fine de la 19-a jarcento de la majstro Franz-Jozef Bittner kaj donacita de unu el germanaj paroĥojФиль С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004. С. 69.. Nun en la preĝejo foje okazas orgenaj koncertoj.

 Publika transporto 
La plej proksimaj bushaltejoj estas Universitetskaja (Universitata) en strato Lenin kaj Ploŝĉad Borcov Revolucii (Placo de la Batalantoj de la Revolucio) en strato Respubliko. Tra ambaŭ haltejoj sekvas pluraj busaj kaj busetaj itineroj.

 Vidu ankaŭ 
 Tjumena moskeo (strato Lenin)
 Preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo

 Literaturo 
 Филь С. Г. Римско-католический приход св. Иосифа в Тюмени (минувшее и настоящее). Тюмень, 2004.  88 p. ISBN 5881313291

 Referencoj 

Jozefo
Kategorio:Strato Lenin (Tjumeno)
Tjumeno
Tjumeno
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1906
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1900-1909