47171 Lempo

47171 Lempo estas granda malhela triopa transneptuna objekto de la klaso de la plutonenoj, tie estas, objektoj en orbita resonanco 2:3 kun Neptuno, kiel 134340 Plutono.

 Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj astronomoj Eric P. Rubenstein kaj Louis-Gregory Strolger elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak apud Tucson (Arizono, Usono); En la kadro de la Low-Z Supernova Search program (programo de serĉo de supernovaoj de tipo "Low-Z").

 Fizikaj ecoj 
Observoj per la kosmoteleskopoj Spitzer, Herschel kaj Hubble ebligis estimi la grandojn kaj la denson de la komponantoj. La kombinata diametro de Lempo estis taksata je 393,1 ± 26 km. Tio, kiu donas denson de 0,64 ± 0,15 g/cm3, indikante, ke tiu objekto estas rubamaso.

 Triopa sistemo 
Tiu triopa sistemo komponiĝas el centra duopa sistemo : Lempo kaj Hiisi kaj unu pli malgranda satelito Paha.(47171) 1999 TC36, Transneptuna Triopo de S. D. Benecchi, K. S. Noll, W. M. Grundy, H. F. Levison, 10-a de decembro 2009; el Cornell University Library 

 Paha 
La , observoj far de Chadwick Trujillo kaj Michael E. Brown per la kosmoteleskopo Hubble malkaŝis la
ĉeeston de asteroida luno maldaŭre S/2001 (47171) 1, kaj poste nomata Paha. Tiu satelito havas taksatan diametron de 132 ± 9 km; ĝia orbita granda duonakso estas 7411 ± 12 km kaj ĝia orbita periodo 50,302 ± 0,001 tagoj. Ĝia maso estas estimata je ĉirkaŭ 7,5 × 1017 kg.

Ĝia malkovro estis anoncita la .

 Hiisi 
En 2009, analizo de bildoj de la kosmoteleskopo Hubble montris, ke la centra korpo estas duopo da objektoj kun similaj grandoj. La unua komponanto gardis la nomon de Lempo, la dua, maldaŭre nomita S/2007 (47171) 1, poste ricevis la nomon Hiisi.

Tiu centra duopo havas orbitan  de ĉirkaŭ 867 km kaj  de ĉirkaŭ 1,9 tagoj. Supozante egalaj albedoj (ĉirkaŭ 0,079), Lempo kaj Hiisi havas redpektivajn diametrojn de 272 ± 19 km kaj 251 ± 17 km, la unue malkovrita satelito Paha orbitas ĉirkaŭ la masocentro de la sistemo Lempo – Hiisi.

La maso de la sistemo taksata laŭ la movo de Paha estas 12,75 ± 0,06 × 1018 kg. La orbita movo de la komponantoj Lempo – Hiisi donas iome pli grandan takson : 14,20 ± 0,06 × 1018 kg. La malkongrueco eble venas de nekalkulitaj gravitaj interagoj en malsimpla triopa sistemo.

 Deveno 
Estas du hipotezoj pri la formiĝo de tiu triopa sistemo. La unua estas grandega kolizo kaj sekva reorganizo de la disko da frakasitaĵoj. La dua estas gravita kapto de tria objekto far'de antaŭekzistanta duopa objekto. La similaj grandoj de Lempo kaj Hiisi favoras tiun hipotezon.

 Esploro 
47171 Lempo estis proponita kiel celo de la kosmosondila misio New Horizons 2, kiu flugus al Jupitero, Urano kaj ĝis kvar kujperzonaj objektoj.

 Nomoj 
Tiu triopo ricevis la nomon de Lempo, dio de la amo kaj de la fekundeco en la finna mitologio, kiu, kun la veno de la Kristanismo, iĝis rigardita kiel demono. Lempo venkis la heroon Väinämöinen helpe de ambaŭ demonoj Hiisi kaj Paha.

 Antaŭ-malkovro 
Ĝi estis retrovita sur fotografioj prenitaj elde Siding Spring en 1974 kaj 1976.(47171) Lempo Antaŭmalkovraj Bildoj; el la paĝaro de Andrew Lowe 

 Notoj kaj referencoj 


 Eksteraj ligiloj 




  47171 Lempo, bildoj de antaŭmalkovro
  47171 Lempo, Paha kaj Hiisi; el la paĝoj de Robert Johnston
  Listo de la Konataj Transneptunaj Objektoj; el la paĝoj de Robert Johnston

Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Transneptunaj objektoj
Kategorio:Plutonenoj
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999