Jodoformo

Jodoformo200pxPlata kemia strukturo de la Jodoformo200pxTridimensia kemia strukturo de la Jodoformo200pxFlavaj kristaloj de Jodoformo.Alternativa(j) nomo(j) Trijodo-metano
 Trijodido de formilo
 Trijodido de metiloKemia formulo{{KemiaFormulo| CHI|3}}CAS-numero-kodo75-47-8ChemSpider kodo6134PubChem-kodo6347Merck Index15,5076Fizikaj proprecojAspektopalflavaj kristaloj kun kvazaŭ safranodoroMolmaso393,732 g·mol−1Denseco 4,008g cm−3FandpunktoBolpunktoEkflama temperaturoSolveblecoAkvo:0,1 g/LMortiga dozo (LD50)355 mg/kg (buŝe)Sekurecaj IndikojRiskojR20/21/22 R36/37/38SekurecoS22 S26 S36/37/39Pridanĝeraj indikoj Danĝero GHS Damaĝo PiktogramoGHS SignalvortoAvertoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj PubchemEscepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo( kaj 100 kPa)

Jodoformo aŭ  CHI3, ankaŭ konata kiel trijodo-metano, estas flava solidaĵo, volatila substanco kun akra kaj karakteriza odoro kaj dolĉeca gusto, apartenanta al la familio de la organikaj halogenidaĵoj uzata kiel antisepsa komponaĵo de pluraj medikamentoj. Ĝi estas analoga substanco al kloroformo kaj bromoformo. Ĝia antisepsa propreco venas el la liberigitaj jodoj en ĝiaj solvaĵoj, tamen, pro ĝia malagrabla odoro, ĝi estas anstataŭata de aliaj formulaĵoj enhavantaj jodon.

 Historio 
Jodoformo estis unue sintezita kaj priskribita en jaro 1822 de la franca profesoro pri apoteko Georges-Simon Serullas (1774-1832) per elektrolizo de akvaj solvaĵoj de acetono, neorganikaj jodidoj kaj natria karbonato. Samtempe, la angla kemiisto kaj profesoro pri kemio John Thomas Cooper (1790-1854) sendepende faris la saman malkovron sed ne publikigis ĝin.

Tamen, nur en 1880 ĝia antisepsa agado estis malkovrita, kaj tio igis ĝin gravan medikamenton. Ĝi ne posedas iritan agadon, ĝi estas antisepsa substanco kun seninfektigaj proprecoj. Ĝiaj bonfaraj efikoj sur la damaĝitaj histoj okazas pro ĝia forte protektaj povoj kaj mekanike kaj konservante la asepsion, promociante do pli rapida kuracado. Ĝi ankaŭ detruas la toksajn substancojn estigitajn de kelkaj mikroorganismoj.

 Sintezoj 
 Sintezo 1 
 Jodoformo estas preparita ekde la etanolo per agado de jodo en ĉeesto de natria hidroksido donante acetaldehidon, natrian jodidon kaj akvon.
 La acetaldehido reakcias kun troo da jodo kaj natria hidroksido por formi trijodoacetaldehidon, natrian jodidon kaj akvon.
 La trijodoacetaldehido reakcias kun natria hidroksido por formi jodoformon, natrian jodidon kaj natrian formiaton.Comprehensive Experimental Chemistry
100px|Etanolo 100px|Acetaldehido100px|Trijodo-acetaldehido50px|Jodoformo

 Reakcioj 
 Reakcio 1 
 Kiam varmigita kun Arĝenta pulvoro, jodoforomo donas acetilenon:Hydrocarbons (Alkanes, Alkenes And Alkynes)
2 50px|Jodoformo 100px|Acetileno

 Reakcio 2 
 Jodoformo reakcias kun primaraj aminoj en ĉeesto de solvaĵo de kalia hidroksido donante ofendodoran substancon konatan kiel karbilaminon aŭ izonitrilon.
70px|Jodoformo  + 100px|Anilino90px|Fenil-karbilamino

 Reakcio 3 
 Jodoformo reakcias kun fenolo kaj kalia hidroksido por formi salikataldehidon:Competition Science Vision
70px|Jodoformo  + 50px|Fenolo90px|Salikaldehido

 Reakcio 4 
 Jodoformo reakcias kun varma nitrata acido por doni jodo-pikrinon. Jodo-pikrino estas uzata en la produktado de nitrometano (CAS Numero 75-52-5), iu brulaĵo uzata en militaj aferoj:
70px|Jodoformo 

 Literaturo 
 ResearchGate
 Emil Von Behring: Infectious Disease, Immunology, Serum Therapy
 The Principles of Surgery and Surgical Pathology
 Medical Review
 The Boston Medical and Surgical Journal
 Cohen's Pathways of the Pulp Expert Consult

 Vidu ankaŭ 
 Bromoformo
 Fluoroformo
 Kloroformo

 Referencoj 

Kategorio:Metanoj
Kategorio:Organikaj acidoj
Kategorio:Esteroj