Isabella Abbott

Isabella Aiona Abbott (la 20an de junio 1919 – la 28an de oktobro 2010) estis instruisto kaj etnobotanikisto de Havajo. La unua indiĝena havaja virino, kiu ricevis Ph.D. en scienco,  ŝi fariĝis la ĉefa spertulo pri Pacifikaj algoj.  

 Frua vivo 
La naskiĝo-nomo de Abbott estis Isabella Kauakea Yau Yung Aiona; ŝi naskiĝis en Hana, Maui, Teritorio de Havajo, je la 20an de junio 1919.  Ŝia havaja nomo signifas "blanka pluvo de Hana", kaj oni malformale nomis ŝin "Izzy". Ŝia patro estis etne ĉina, dum la antaŭuloj de ŝia patrino estis ĉefe indiĝenaj havajaj. Ŝia patrino instruis ŝin pri manĝeblaj havajaj makroalgoj.

Ŝi kreskiĝis en Honolulu, kaj diplomiĝis de la Kamehamehaj Lernejoj en 1937. Ŝi ricevis sian bakalaŭran diplomon en plantoscienco ĉe la Universitato de Havajo ĉe Manoa en 1941, magistran diplomon en plantoscienco de la Universitato de Miĉigano en 1942, kaj PhD en plantoscienco de la Universitato de Kalifornio en Berkeley en 1950.

Ŝi edziĝis kun la zoologo Donald Putnam Abbott (1920–1986), kiu estis ankaŭ studento kaj ĉe la Universitato de Havajo kaj ĉe Berkeley. La paro transloĝiĝis al Pacific Grove, Kalifornio, kie ŝia edzo instruis ĉe la Hopkins Marine Station operaciita de Universitato Stanford.  
Ĉar je tiu tempo virinoj malofte konsideriĝis por akademiaj postenoj, ŝi pasigis la tempon vartante sian filinon Anni Abbott Foerster, dum ŝi studis la algojn de la Kalifornia marbordo. Ŝi adaptis receptojn por utiligi la lokan algon Nereocystis en manĝaĵoj kiel kukoj kaj peklaĵoj.

 Kariero 
En 1960 ŝi instruis somerajn kursojn kiel preleganto ĉe Hopkins. Ŝi kompilis libron pri maraj algoj de la duoninsulo Monterey, kiu poste pligrandiĝis por inkluzivi la tutan Kalifornian marbordon. En 1972, Universitato Stanford promociis ŝin rekte al plena profesoreco.

En 1982, ambaŭ Abbott-oj emeritiĝis kaj transloĝiĝis reen al Havajo, kie ŝi dungiĝis de la Universitato de Havajo por studi etnobotanikon, la interagojn de homoj kaj plantoj.

Ŝi verkis ok librojn kaj pli ol 150 publikaĵojn.

Ŝi konsideriĝis la ĉefa monda spertulo pri havajaj maralgoj, konataj en la havaja lingvo kiel limu. Oni agnoskas ŝin kiel la malkovrinto de pli ol 200 specioj, el kiuj pluraj nomiĝis laŭ ŝi. Inter ili estas la Abbottella genro de la familio Rhodomelaceae (ruĝaj algoj). Ĉi tiu gajnis por ŝi la kromnomon "Unua Sinjorino de Limu".

En 1997 ŝi ricevis la Medalon Gilbert Morgan Smith de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj. En 2008 ŝi ricevis premion por dumvivaj atingoj de la Havaja Departamento de Tero kaj Naturaj Rimedoj pro siaj studoj de koralaj rifoj.

Ŝi estis la Profesoro G. P. Wilder de Plantoscienco de 1980 ĝis sia emeritiĝo, kaj tiam estis emeritiĝinta profesoro de plantoscienco ĉe la Universitato de Havajo.
Ŝi servis en la estraro de la Muzeo Bernice P. Bishop.
En novembro 1997 ŝi kunaŭtoris eseon en la gazeto Honolulu Star-Bulletin, kiu kritikis la kuratorojn de la Lernejoj Kamehameha, kiu kondukis al ĝia reorganiziĝo.

En 2005, ŝi nomiĝis Vivan Trezoron de Havajo de la Misio Honpa Hongwanji de Havajo."Six named Living Treasures".  Honolulu Advertiser. 16a de Januaro, 2005. Alirita la 15an de Oktobro, 2018.

 Morto 
Isabella Kauakea Aiona Abbott mortis je la 28a de oktobro 2010 je la aĝo de 91 jaroj ĉe sia hejmo en Honolulu.

La restanta familio de Abbott inkluzivas filinon, kiu loĝas en Havajo, kaj nepinon, kiu same loĝas en Havajo.

Por konservi la heredaĵon kaj karieron de Abbott kiel plantosciencisto, la Universitato de Havajo kreis subvencian fonduson por subteni postdiplomajn esplorojn en Havaja etnobotaniko kaj mara plantoscienco.

 Verkoj 








  Ok-voluma serio de internacia labor-kunsido gastigita de la Universitato de Havajo, Honolulu, julio 1993




La norma aŭtor-mallongigo I.A.Abbott uziĝas por citi ĉi tiun homon kiel la aŭtoron kiam oni citas biologian nomon.

 Vidu ankaŭ 
 Havaja etnobotaniko

 Referencoj 

Kategorio:Havajanoj
Kategorio:Ĉinaj usonanoj
Kategorio:Usonaj botanikistoj