Unufolia pino

La unufolia pino (Pinus monophylla) estas plantospecio el la  genro de la  Pinoj (Pinus) el la  familio de la Pinacoj (Pinaceae). Kiel sola pino, ĝi havas mallongajn ŝosojn kun nur po unu pinglo. Arboj en aĝo de pli ol 300 jaroj ne estas raraĵoj. La plej alta aĝo povas esti pli ol 600 jaroj.Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Lexikon der Nadelbäume. Nikol, Hamburg 2008, ISBN 3-933203-80-5, S. 446–447.

 Priskribo 
eta|branĉeto kun pingloj
eta|maskla strobilo
eta|matura strobilo
eta|semoj

 Habito 
La unufolia pino kreskas relative malrapide, kaj ĝi atingas kreskoalton de 6 ĝis 12 metroj kaj trunkan diametron de  30 ĝis 50 centimetroj. La jara altokresko de la juna arbo estas nur 5 centimetroj. Du metrojn alta kaj 60  jaroj ne estas raraĵo. Unu el la plej altaj individuoj havas altecon de 16 metroj. La meza jara kresko de la diametro estas preskaŭ 1  ĝis 5 milimetroj. La trunko estas ofte dufoje aŭ trifoje disbranĉitaj. La arbokrono estas en la junaĝo piramidforma, ĝi fariĝas poste pli ronda kaj maldensa.
Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff :Lexikon der Nadelbäume.Niko. Hamburg. 2008. ISBN=3-933203-80-5. Paĝo 443

 Pingloj 
Karakteriza kaj nomdona por la specio estas la nur kun unu folio ekipata mallongŝoso; malofte ekzistas dupinglaj faskoj. La unufolia pino estas, do tre facila rekonebla; ĉe la aliaj pinoj kreskas sur la mallongŝosoj du, tri aŭ kvin pingloj. La pingloj longas inter 2,5 kaj 6 cm kaj larĝas 1,6 ĝis 2,3 mm. Ili estas fortaj kaj akre pintaj kaj rezinhavaj. Ili havas 2 ĝis 7 rezinajn kanaletojn.
La pingloj restas kvin jaroj ĉe la arbo.

 Floroj, strobiloj kaj semoj 
La unufolia pino estas (monoika) kaj fariĝas nur ekde 35 jaroj fekunda. Ĝi atingas sian maksimuman strobil-produktadon nur ekde la aĝo de 100 jaroj. En malfrua printempo aperas la unuaj; kiuj estas ruĝecaj kaj la inaj estas verdaj. La polenigado okazas en la malfrua junio. Inter polenigado kaj maturiĝo de la semoj pasas du vegetaj periodoj. Kreskado kaj evoluado de la  strobiloj okazas en la unua somero tre malrapide. La neflugilhavaj semoj estas brile ruĝecbrunaj. La maturaj brunaj semoj longas  10 ĝis 22 mm. Ili estas manĝeblaj. La milgrajna maso estas 408 gramoj.Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff:Lexikon der Nadelbäume.Nikol.Hamburg. 2008. ISBN=3-933203-80-5|, paĝoj 443–444

 Kromosomnombro 
La kromosomnombro estas 2n = 24.

 Ritidomo 
La ritidomo havas kiel juna arbo helgrizan koloron kun glata kaj skvameca surfaco. Ĝi ricevas en la aĝo fendojn. La koloro de la skvamoj estas malhelbruna ĝis malhelruĝa.Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Lexikon der Nadelbäume. Nikol. Hamburg. 2008. ISBN=3-933203-80-5. Paĝo 444 La branĉetoj estas komence harkovritaj.

 Radika sistemo 
La specio havas mallongajn pivotradikojn. La arbo havas multajn fajnradikojn. Longaj flankradikoj povas havi longecon de la triobla arbo. La ĝermanto kreskas ĝis 15 cm dum la unuaj 10 tagoj. Kiel mikorizo-partnero oni nur konas   Cenococcum geophilum.

 Ligno 
La malbrila flavebruna durameno estas ĉirkaŭita de blanka  alburno. La ligno de la unufolia pino estas mola kaj rezinriĉa. Ĝi estas pli malmola ol la ligno de la Pinus ponderosa).

 Disvastigejo kaj kreskejo 
La ĉefa disvastigejo de la unufolia pino situas en Nevado, en la okcidenta Utaho respektive orienta kaj suda Kalifornio. Malgrandaj izolitaj trovejoj estas ankaŭ en la sudoriento de Idaho, en la nordokcidento de  Arizono kaj en la meksikia Baja California.Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Lexikon der Nadelbäume. Nikol.  Hamburg. 2008 . ISBN=3-933203-80-5. Paĝo 442

Ĉefe la arbo kreskas en altecozono de  1.000 ĝis 2.800 metroj. En la kalifornia Blanka montaro la arbo kreskas ĝis 3.050 metroj .
La unufolia pino estas arbo de la duonarida klimato. Ĝi toleras pli grandan sekecon ol la aliaj pinoj. La precipitaĵo inter 200 ĝis 460 mm estas vintra neĝo. En la somero ekzistas varmegaj kaj sekaj kondiĉoj, la aerhumideco estas malalta.

 Malsanoj kaj damaĝuloj 
La pinglomakulan malsanon kaŭzas la fungo Bifusella pini. La  rustofungo Cronartium occidentale kaŭzas ŝveliĝojn ĉe branĉetoj kaj branĉoj. La fungo Verticicladiella wagenerii estas parazito de la radikoj, kiu ofte aperas en la montaro San Bernardino. La fungoj  Fomitopsis pinicola, Phaeolus schweinitzii kaj Phellinus pini atakas la lignon de la unufolia pino.Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Lexikon der Nadelbäume. Nikol. Hamburg. 2008. ISBN=3-933203-80-5. Paĝoj 446–447

 Uzado 
Pro la nerekta kresko la unufolia pino apenaŭ taŭgas kiel utila ligno. Tial la ligno estas uzata precipe kiel brulligno.Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Lexikon der Nadelbäume. Nikol. Hamburg. 2008.ISBN 3-933203-80-5. Paĝoj 446-447

La semoj estas manĝeblaj.

 Sistematiko 
La unufolia pino apartenas ene de la genro Pino (Pinus) al la sekcio Parrya kaj la subsekcio Cembroides. Pro la vasta regiono, kie la arbo kreskas ekzistas granda vario en la genetiko.

La specio estas de longe konsiderata kiel variaĵo de la Pinus cembroides.

 Subspecioj 
Hodiaŭ oni distingas tri subspeciojn.
 Pinus monophylla subsp. californiarum (D.K. Bailey) Zavarin ekzistas en Kalifornio kaj Baja California.
 Pinus monophylla subsp. fallax (Little) Zavarin hejmiĝas en Arizono, en la sudokcidento de Utaho kaj Nov-Meksiko kaj Mogollan Rim.
 Pinus monophylla subsp. monophylla hejmiĝas en Nevado, en la sudoriento de Idaho, en la orienta kaj suda Kalifornio, en Baja California kaj en la nordokcidenta Arizono.

 Hibridoj 
Ekzistas en la limregionoj naturaj  hibridoj kun  Pinus edulis, Pinus quadrifolia kaj Pinus juarezensis .Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Lexikon der Nadelbäume. Nikol. Hamburg. 2008. ISBN=3-933203-80-5, paĝo 445

 Sinonimoj 
Sinonimoj  por Pinus monophylla estas:
 Caryopitys monophylla (Torrey & Frémont) Rydberg
 Pinus californiarum D.K. Bailey
 Pinus cembroides Zucc. var. monophylla (Torrey & Frémont) Voss

 Referencoj 

 Literaturo 
 Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Lexikon der Nadelbäume.Nikol, Hamburg. 2004. ISBN=3-933203-80-5 paĝoj 441–448
 Jost Fitschen: Gehölzflora. Quelle&Meyer-Verlag, Wiebelsheim 2002, ISBN 3-494-01268-7.
 David More, John White: Die Kosmos Enzyklopädie der Bäume. Kosmos-Verlag, Stuttgart 2005, ISBN 3-440-09905-9.

 Eksteraj ligiloj 

Beschreibung und Systematik der Art bei The Gymnosperm Database.
 Beschreibung der Art bei Flora of North America.



Kategorio:Pinacoj
Kategorio:Manĝeblaj nuksoj kaj semoj
Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj
Kategorio:Arboj de Usono
Kategorio:Ornamaj arboj
Kategorio:Ĝardenplantoj