Tubera latiro

Tubera latiro (Lathyrus tuberosus) estas specio el genro latiro, familio fabacoj. Ĝi estas malgranda, grimpa staŭdo, origina en humidaj temperaj partoj de Eŭropo kaj Okcidenta Azio. La planto estas kuŝanta aŭ malforte grimpas subtenata de ĉiroj, kreskanta 40-80 cm (maks. ĝis 1,2 m) alta. Ĝia floro estas duseksa, polenumigita de abeloj. La plantoj ankaŭ povas disvastiĝi vegetale per la radika sistemo.

 Priskribo 
Tubera latiro estas staŭdo kun manĝeblaj tuberoj grandaj 3-5 cm (atingante tiun grandon post 3-4 jaroj), ligitaj al ĝiaj radikoj. La tigo kreskas ĝis 30-80 cm kaj estas nedisbranĉiĝanta kaj preskaŭ senhara. La folioj alternas per mallongaj tigoj kaj malgrandaj stipuloj. La folioj estas pinataj kun unu paro da larĝaj lanĉaj folioj kun glataj randoj kaj fina ĉiro. La infloresko havas longan tigon kaj du ĝis sep rozkolorajn florojn, ĉiu 12-20 mm longa. Ĉi tiuj havas kvin sepalojn kaj kvin petalojn kaj estas malregulaj, kun du flugiloj kaj kunfandita kilo. Estas dek stamenoj kaj unusola karpelo. La frukto estas glata bruna guŝo, kiu enhavas ĝis ses venenajn semojn. Ĉi tiu planto floras en julio kaj aŭgusto.

 Disvastiĝo kaj vivmedio 
Tubera latiro estas indiĝena de Eŭropo kaj partoj de okcidenta Azio. Ĝia tipa vivmedio estas malriĉaj grundoj, larĝaj arbaroj, heĝoj. Ĝi disvastiĝas vegetative per stolonoj kaj tuberoj.

 Kultivo kaj uzoj 
eta|maldekstre|manĝebla tubero, tranĉita
Tubera latiro estas foje kultivata kiel radika vegetalo por sia manĝebla tubero kaj estas kultivata almenaŭ ekde la 17-a jarcento. La dolĉaj, amelaj tuberoj estas manĝeblaj kuiritaj aŭ krudaj. Kvankam bongusta kaj nutra, la rikolto montras etan produktemon, kies grandecon selekta reproduktado devus pliigi, kiel ĉe la plej multaj aliaj radikaj kultivaĵoj.

La planto estas alloga ornama planto, sed ŝatata al limako.

Kategorio:Latiro
Kategorio:Radiklegomoj
Kategorio:Plantoj de Azio
Kategorio:Plantoj de Eŭropo