Senvoĉa uvulara frikativo

La senvoĉa uvulara frikativo estas senvoĉa konsonanto uzata en multaj lingvoj. Ĝia IFA-simbolo estas [] (la minuskla ĥio); en SAMPA, X.

 Priskribo 
 Ĝia artikulacio estas frota.
 Ĝia artikulacia organo estas uvulo, ĝi estas artikulaciata per la langodorso kaj la palata velo.
 Ĝi estas senvoĉa konsonanto.
 Ĝi estas buŝa (la aero eliras nur per la buŝo).
 Ĝi estas centra (la aerfluo pasas meze super la lango, ne flanke).
 Ĝi estas pulma (la aerfluon produktas la pulmoj).

 Uzado 
 En multaj lingvoj (interalie, en Esperanto, en la germana, nederlanda, hispana) la parolsonoj [] kaj [] estas alifonoj de ĥ (de la fonemo /x/).
 En kelkaj aliaj lingvoj, plej notinde en la franca lingvo (kaj ankaŭ en la portugala, nederlanda…) ĝi aperas kiel senvoĉigita /r/ ĉe la homoj, kiuj normale realigas r-on per [] (uvula frotsono voĉa) — sekve de similiĝo, aŭ vortofine ktp:  sonas kiel ; , kiel .

En la okazo de Esperanto la uzo de [] responde al la litero ĥ estas tute laŭnorma (kvankam la vela frotsono senvoĉa [] estas iom preferinda); dum la kartava prononco de r per [] estas evitinda, ĉar ĝi konfuzas la fonemojn /r/ kaj /ĥ/.

 Vidu ankaŭ 
 Voĉa uvulara frikativo
 Senvoĉa velara frikativo

Kategorio:Konsonantoj
Kategorio:Frotsonoj
Kategorio:Uvulaj konsonantoj