Vachellia tortilis

Vachellia tortilis (sin.: Acacia tortilis (FORSSK.) HAYNE, Mimosa tortilis FORSSK.), estas nomata kiel multaj aliaj specioj de la subfamilio ŝirmakacio, nome estas plantospecio el la genro Vachellia en la subfamilio de la  Mimozedoj (Mimosoideae) ene de la familio de la Fabacoj (Fabaceae). Ĝi disvastiĝas en Afriko.

 Priskribo 
eta|semo
Vachellia tortilis kreskas ofte kiel arbo kiel ŝirmakacio. Ĝi estas facile rekonebla pro ĝia ŝirmeca, malalta arbokrono. En tre varmaj kaj sekaj regionoj la planto nur kreskas kiel maldensaj arbustoj. La branĉoj havas dornojn. La alternestarantaj folioj havas folitigon kaj foliplaton. La ĉ. 2,5 cm longa foliplato estas duoble pluma. La kvar ĝis dek folietoj de la unua ordo havas ĝis po 15 parojn de plumfolioj.

La malgrandaj, forte odorantaj, blankaj  floroj staras en densaj floraroj. La malprofundaj  guŝoj estas spiralforme kurbiĝitaj.

La kromosomonombro estas 2n = 52, 78 aŭ 104.

 Sistematiko 
La unua priskribo okazis en 1775 sub la baza nomo  Mimosa tortilis FORSSK. Fare de Peter Forsskål en Flora Aegyptiaco-Arabica, p. 176. La novkombinaĵo al Vachellia tortilis (FORSSK.) GALASSO & BANFI publikiĝis en 2008 fare de Gabriele Galasso kaj Enrico Banfi en Atti della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, 149, 1, p. 150.

De la specio  Vachellia tortilis ekzistas pluraj subspecioj:
 Vachellia tortilis (FORSSK.) GALASSO & BANFI subsp. tortuosa ined.
 Vachellia tortilis subsp. campoptila (SCHWEINF.) RAGUP., SEIGLER, EBINGER & MASLIN
 Vachellia tortilis subsp. raddiana (SAVI) KYAL. & BOATWR.
 Vachellia tortilis subsp. spirocarpa (HOCHST. EX A.RICH.) KYAL. & BOATWR.
 Vachellia tortilis subsp. heteracantha (BURCH.) KYAL. & BOATWR.
 Vachellia tortilis subsp. tortilis.

 Disvastiĝo 
En la savanoj de Afriko Vachellia tortilis estas disvastigita, precipe en Sudano, sed ankaŭ en la proksima oriento. Vachellia tortilis kreskas sur sabla kaj ŝtonriĉa grundo; ĝi kreskas ankaŭ sur akraj deklivoj kaj sur forte  alkalaj grundoj. Vachellia tortilis toleras sekecon, altajn temperaturojn kaj sabloŝtormojn. Pli ol du jaraĝaj plantoj ankaŭ estas iomete frostorezistaj.

 Ekologio 
La folioj kaj floroj de Vachellia tortilis estas nutraĵo de multaj bestoj. La trunko de Vachellia tortilis ofte estas atakata de termitoj kaj skarabo-larvoj. Tial la elefantoj povas faligi la arbon facile por manĝi la branĉetojn.

La fabacoj estas manĝataj de multaj bestoj de la savano pro ilia proteinriĉa ŝelo.

 Uzado 
La ligno de la arbo estas uzata por fari meblojn, kaj multajn aliajn aĵojn. La folioj kaj fruktoj estas nutraĵoj de bestoj. La arboŝelo estas uzata kiel tanino. La gumosako estas manĝebla kaj povas esti uzata kiel araba gumo el la Senegalia senegal kaj ''Vachellia seyal.

 Eksteraj ligiloj 

 Bilder
 FAO Manual on taxonomy of Acacia species



Kategorio:Mimozedoj
Kategorio:Flaŭro de Afriko
Kategorio:Plantoj de Azio