Ordinara polipodio

La ordinara polipodio aŭ latine (Polypodium vulgare) estas filiko  el la familio de la Polipodiacoj

 Priskribo 
La vintroverda multjara specio disvastiĝas kiel rizoma geofito aŭ kiel rampanta ĥamefito. La planto formas ofte densajn grupojn. La folioj estas duliniaj, alternestarantaj kun integra rando. La folio restas verdaj tutjare.
Dum la maturiĝo de la sporoj de julio ĝis oktobro ĉe la  malsupra flanko de la ledaj, malhelverdaj folioj, kiuj longas ĝis 50 cm, aperas punktoformaj soroj.

La nombro de la kromosomo estas  2n = 148.

 Ekologio 
La ordinara polipodio estas vintroverda rizoma geofito aŭ rampanta ĥamefito. Ĉe alta humideco de la aero ĝi estas la sola mezeŭropa epifito, kiu kreskas sur la arboŝelo. La folioj estas sufiĉe rezista kontraŭ frosto kaj sekigado. La folioj kreskas el la tiel nomataj filopodioj de la rizomoj. La  soroj estas relative grandaj kaj rondaj, induzio mankas.

Oni povas plimultigi la planton per ĝis 30 cm longaj rizomoj: vegeta reproduktado.

eta|Ordinara polipodio (Polypodium vulgare), flanko de malsupre.

 Disvastigo 
Polypodium vulgare estas t. n. duonombroplanto, kiu preferas mildan vintron, mezsekan senkalkan kaj human grundon. Ĝi kreskas en maldensaj kverkaj kaj betulaj arbaroj kaj ĉe ombraj muroj kaj arbustaroj, sed ankaŭ sur sablo, rokoj kaj neprofundaj lomaj grundoj. La filiko ankaŭ kreskas kiel epifito sur la arboŝelo de arboj.

En la Algoviaj Alpoj en suda Germanujo la specio kreskas Dieter Lehmann: Zwei wundärztliche Rezeptbücher des 15. Jahrhunderts vom Oberrhein. Teil I: Text und Glossar. Horst Wellm, Pattensen/Han. 1985, nun Königshausen & Neumann, Würzburg (= Würzburger medizinhistorische Forschungen, 34), ISBN 3-921456-63-0, S. 263. en Vorarlberg kaj la okcidenta deklivo de la monto  Elferkopf en alteco de ĝis 2100 m.

 Uzado 
La dikaj bulbecaj rizomoj enhavas altan procentaĵon de glicirizino kaj de diversaj sukeroj. Tial la planto nomiĝas en la germana Engelsüß nome „dolĉo de la anĝeloj“ kaj en la ĉeĥa ĝi nomiĝas osladič „Makulfiliko“, kiel osladit „dolĉigi“.

La planto estas uzata ankaŭ medicine. La rizomo estas uzata kontraŭ tusado kaj raŭkeco. Ĝi estis ankaŭ uzata kontraŭ artrito kaj hepataj malsanoj en la popola medicino. La amaraj efikas kiel vermicido.

 Enhavosubstancoj 
Polypodium vulgare enhavas ankaŭ ekdisteroidojn, kiuj apartenas al la hormonoj ekdisono kaj ekdisteronoG. Heinrich, H. Hoffmeister: Ecdysone as companion substance of ecdysterone in Polypodium vulgare L. In: Experientia. 23(12), 15. Dez 1967, S. 995. German. PMID 6077902

 Bildaro 

 Referencoj 

 Literaturo 
 Rainer Neuroth: Biosystematik und Evolution des Polypodium vulgare-Komplexes (Polypodiaceae; Pteridophyta) (= Dissertationes Botanicae. Band 256). Gebr. Bornträger, E. Schweizerbart'sche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart 2005, ISBN 3-443-64168-7.
 Ruprecht Düll, Herfried Kutzelnigg: Botanisch-ökologisches Exkursionstaschenbuch. Quelle & Meyer, Wiesbaden 1994, ISBN 3-494-01229-6, S. 375 f.
 Ruprecht Düll, Herfried Kutzelnigg: Taschenlexikon der Pflanzen Deutschlands und angrenzender Länder. Die häufigsten mitteleuropäischen Arten im Porträt. 7., korr. u. erw. Auflage. Quelle & Meyer, Wiebelsheim 2011, ISBN 978-3-494-01424-1.

 Eksteraj ligiloj 


 Verbreitung auf der Nordhalbkugel (als Polypodium vulgare subsp. vulgare) aus: Eric Hultén, Magnus Fries: Atlas of North European vascular plants. 1986, ISBN 3-87429-263-0 bei Den virtuella floran. (sveda)
 Thomas Meyer: Tüpfelfarn Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei Flora-de: Flora von Deutschland
 Lebenszyklus der Farne am Beispiel des Tüpfelfarns
 Abbildung zum Lebenszyklus von Polypodium vulgare (hispana)

Kategorio:Veraj filikoj
Kategorio:Polipodio