Cervolanga asplenio

Cervolanga asplenio (Asplenium scolopendrium L.), ankaŭ simple cervolango, estas plantspecio el la familio de la Aspleniacoj (Aspleniaceae), al kiu apartenas ĉ. 720 specioj tutmonde.

 Karakterizaĵoj 
maldekstra|eta|cervolanga Asplenio, ilustraĵo
eta|links|Soroj kun sporoj
La (multjara) planto havas nedividitan, langoforman, brile verdan foliplaton, kiu kreskas 15 ĝis 45 (malofte eĉ ĝis 60) cm kaj estas vertikale staranta aŭ arke pendanta. La folioj kreskas el la rizomo funelforme. Tiuj folioj verdas dum la vintro, kaj la folioj, kiuj aperas dum la malfrua printempo estas helverdaj, la pli malnovaj folioj estas forte verdaj kaj ledaj. Sur la malsupra surfaco kreskas striformaj rustrobrunaj duoblaj soroj (grupoj de sporangioj, kiuj entenas la sporojn). La sporoj estas maturaj de junio ĝis septembro.

La kromosomonombro estas 2n = 72.

 Disvastigo 
eta|ornama vario kun ondaj foliaj randoj
eta|kreskejo (norda deklivo en la malsupra valo de la rivero Bühler ie en la germana federacia lando Baden-Virtembergo
eta|Asplenium scolopendrium var. americanum

La cervolanga asplenio kreskas precipe ĉe maldensaj ĝis ombraj malsekaj deklivoj kun kalkaj kaj humusriĉaj grundoj. La ĉefaj arboj tie estas fraksenoj, aceroj kaj tilioj.
La specio hejmiĝas en orienta Nordameriko, Eŭropo kaj orienta Azio. La cervolanga asplenio estas protektita en Ĝermanujo. Vidu ruĝan liston.

 Taksonomio kaj sistematiko 
Scienca sinonimoj por Asplenium scolopendrium L. estas Scolopendrium vulgare SM kaj Phyllitis scolopendrium (L.) NEWM., krome Biropteris antrijovisKÜMMERLE, Phyllitis antrijovis (KÜMMERLE) W. SEITZ kaj Asplenium scolopendrium subsp. antrijovis (KÜMMERLE) BROWNSEY & JERMY.

En Nordameriko ankaŭ troviĝas du specialaj varioj :
 Asplenium scolopendrium var. americanum (FERNALD) KARTESZ & GANDHI: Ĝi kreskas en altecoj de 0 ĝis 100 m en Ontario, Alabamo, Miĉigano, Novjorko, Tenesio kaj en la meksikia ŝtato Nuevo León.
 Asplenium scolopendrium var. lindenii (HOOKER) VIANE, RASBACH, & REICHSTEIN: Ĝi troviĝas en la meksikiaj ŝtatoj Oaxaca kaj Chiapas kaj en Hispaniolo.

 Kultivado kaj plantkuracado 
En multaj ĝardenoj la cervolanga asplenio estas kultivata, precipe la formoj kun grandaj ondoj de la folioj Dieter Lehmann: Zwei wundärztliche Rezeptbücher des 15. Jahrhunderts vom Oberrhein. Teil I: Text und Glossar. Horst Wellm, Pattensen/Han. 1985, jetzt bei Königshausen & Neumann, Würzburg (= Würzburger medizinhistorische Forschungen, 34), ISBN 3-921456-63-0, S. 194 („hirtz czüngen, daz krüt“). En la pasinteco la planto estas uzata kontraŭ malsdanoj de la lieno.

 Referencoj 

 Literaturo 
 Haeupler, H. & T. Muer (2000): Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutschlands. Ulmer-Verlag, Stuttgart. ISBN 3-8001-3364-4
 Haeupler, H. & P. Schönfelder (1988): Atlas der Farn- und Blütenpflanzen der Bundesrepublik Deutschland. Ulmer-Verlag, Stuttgart. ISBN 3-8001-3434-9
 Kremer, B. P. & H. Muhle (1991): Flechten, Moose, Farne. Steinbachs Naturführer, Mosaik-Verlag, München. ISBN 3-576-10762-2
 Lexikon der Biologie. Bd. 4. Herder-Verlag, Freiburg, 1985. ISBN 3-451-19644-1

 Eksteraj ligiloj 


 Verbreitung in der Schweiz []
 Verbreitung in den Niederlanden  (niederl.)
 Die Verbreitung auf der Nordhalbkugel nach Eric Hultén
 Thomas Meyer: Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei Flora-de: Flora von Deutschland (alter Name der Webseite: Blumen in Schwaben)

Kategorio:Asplenio
Kategorio:Ĝardenplantoj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Plantoj de Eŭropo
Kategorio:Plantoj de Nordameriko