Delto-valero-laktono

δ-valero-laktono200raPlata kemia strukturo de la δ-valero-laktono200raTridimensia kemia strukturo de la δ-valero-laktonoAlternativa(j) nomo(j) Hidrokso-pentanato-laktono
 Pentanolido
 2-PiperidonoKemia formulo{{KemiaFormulo|C|5|H|8|O|2}}CAS-numero-kodo542-28-9ChemSpider kodo10488PubChem-kodo10953Fizikaj proprecojAspektosenkolora aŭ flaveca likvaĵoMolmaso100.12 g·mol−1Denseco 1.079g cm−3Fandpunkto-13 Bolpunkto230 Refrakta indicoEkflama temperaturo112 SolveblecoAkvo:233 g/LMortiga dozo (LD50)2000 mg/kg (buŝe)Sekurecaj IndikojRiskojR41SekurecoS26 S39Pridanĝeraj indikoj Danĝero GHS etikedigo de kemiaĵojGHS Damaĝo-piktogramo GHS SignalvortoDamaĝoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj PubchemEscepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25  kaj 100 kPa)

Delto-valero-laktono estas pirandevena laktono derivita el la 5-hidrokso-valerata acido, senkolora aŭ flava likvaĵo kun estersimila odoro kaj uzata kiel monomero por la produktado de poliesteroj k, kiel biogena brulaĵo, ĝi estas konsiderata verda solvanto.

Ĝi estas miksebla kun akvo kaj aliaj organikaj solvantoj. Ĝi uzatas kiel peranto por kemiaj sintezoj kaj fabrikado de industriaj farboj. Ĝi povas ekstraktiĝi ekde la ŝelo de la valencia oranĝo kaj ankaŭ uzatas kiel nutro-aldonaĵo.

Ĝi same uzatas por sintezado de kun-poliesteroj per polimerizo kun ringo-malfermado katalizita per lipazoj aŭ enzimoj kapablaj hidrolizi esterojn en acidojn kaj alkoholojn.

 Sintezoj 
 Sintezo 1 
 δ-valero-laktono estas preparata per kataliza hidrogenigo de la 5,6-du-hidro-2H-piran-2-ketono en ĉeesto de sulfata acido, glacia acetata acido kaj paladio:
Sintezo de la δ-valero-laktono
400ra|eta|centre|Sintezo de δ-valero-laktono ekde la 5,6-du-hidro-2H-piran-2-ketono.

 Sintezo 2 
 δ-valero-laktono estas sintezata per cikligo de la 5-bromo-valerata acido:
Sintezo de la δ-valero-laktono
400ra|eta|centre|Sintezo de δ-valero-laktono ekde la 5-bromo-valerata acido.

 Sintezo 3 
 δ-valero-laktono estas sintezata per oksidiga cikligo de la ciklopentanono:
Sintezo de la δ-valero-laktono
400ra|eta|centre|Sintezo de δ-valero-laktono ekde la ciklopentanono.

 Literaturo 
 Chemical Book
 Hydrolases—Advances in Research and Application: 2013 Edition
 Polymers for Biomedicine: Synthesis, Characterization, and Applications, Carmen Scholz

 Vidu ankaŭ 
 γ-valero-laktono
 Mevalonata laktono
 Gama-aminobuterata acido
 Gama-hidroksibuterata acido
 Valproata acido
 Buterata acido

 Referencoj 

Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
Kategorio:Laktonoj