Ordinara ekvizeto

eta|sporoj
eta|sterila ŝoso
eta|ordinara ekvizeto burĝonanta
eta|agro kun ordinara ekvizeto

La ordinara ekvizeto (Equisetum arvense), ankaŭ nomata kampa ekvizeto, aŭ agra ekvizetoListo de plantoj baza ĉe Google Sheets, estas planta specio el la klaso de la polipodiopsidoj (Polypodiopsida).

 Priskribo 
La ordinara ekvizeto estas rizomo-geofito. Ĝiaj multaj disbranĉitaj, harhavaj rizomoj kreskas ĝis 1,60 m profunde. La ŝosoj, kiuj portas sporangion (fekundaj ŝosoj), estas malsamaj al la sterilaj foliŝosoj.
La verdaj sterilaj ŝosoj atingas alton de 10 ĝis 50 cm kaj diametron de (1 ĝis) 3 ĝis 5 mm. Ili havas vertikale starantajn, regulajn, verticilajn branĉetojn. La tigo havas 6 ĝis 20 ripojn, kiuj estas kovritaj de papiloj. La tigoj estas kavaj; la tigaj septoj longas 5 ĝis 12 mm.

La sporangioportantaj ŝosoj aperas antaŭ la sterilaj ŝosoj kaj formortas post la ellaso de la sporoj. Ili altas nur 5 ĝis 20 (malofte ĝis 40) cm. Ili estas helbrunaj. Mankas branĉetoj. La sporangiaj spikoj longas 1 ĝis 4 cm kaj estas nepintaj finoj .

La sporangioportantaj ŝosoj aperas de marto ĝis komence de majo, la foliŝosoj ekkreskas en majo.
La kromosomonombro  diploida kun 2n = 216 kromosomoj.Karl Ulrich Kramer (Eld.): Illustrierte Flora von Mitteleuropa. Pteridophyta, Spermatophyta. Begründet von Gustav Hegi. 3., völlig neubearbeitete Auflage. Band I. Teil 1 Pteridophyta. Paul Parey, Berlin/Hamburg 1984, ISBN 3-489-50020-2.

 Ekologio 
La flankaj grundŝosoj kreskas al bulbecaj ameloriĉaj rezervorganoj. La en la ĉelvandoj stokita silicia acido plifortigas la planton. Ĝi transprenas la funkcion de la lignino ĉe aliaj plantoj. Aerkanaletoj troviĝas tra la tuta planto. La fotosintezo okazas en la verdaj ŝosoj. La  ŝosoj kiuj havas sporojn estas sen klorofilaj. Ili aperas printempe kaj post la eligo de la sporoj ili formortas. La radikoj kreskas el la ŝosoj.

La vegeta reproduktado okazas per subteraj stolonoj. Krome rizompartoj zorgas por repoduktado vegeta. La ordinara ekvizeto tial estas ĝena fiherbo en agroj kaj ĝardenoj kaj nur malfacile priluktata.. La ordinara ekvizeto estas indikplanto por tro kompaktaj grundoj kaj tro malsekaj grundoj. Ĝi ankaŭ indikas lomon kaj malsekecon de la subgrundo. La planto ja kreskigas radikojn ĝis profundeco de 160 cm.

 Disvastigo 
La ordinara ekvizeto kreskas en lomaj kaj malsekaj agroj kaj en lomaj kaj malsekaj herbejaj randoj. Ĝi disvastiĝas sur la norda hemisfero de la arktaj ĝis la mediteraneaj zonoj de la maraj klimatoj ĝis la ekstreme kontinentaj zonoj /> 

 Ebleco de intermikso 
En humidaj kreskejoj oni povas facile intermiksi la ordinaran ekvizeton kun la marĉa ekvizeto (Equisetum palustre), kiu estas eble venena pro sia enhavo de alkaloidoj. La distingo de ambau specioj ne estas facila..Der Ackerschachtelhalm  bei golfbaer.gmxhome.de, abgerufen am 22. Juli 2017.

 Plantkuracado 
eta|ordinara ekvizeto en formo de herba drogo (Equiseti herba)
La ordinara ekvizeto longtempe forgesita kiel kuracplanto, danke al Sebastian Kneipp oni hodiaŭ scias, ke la ordinara ekvizeto estas kuracplanto.

 Enhavosubstancoj 
La enhavosubstancoj de la planto estas ĉ. 10 % silika acido kaj la terapeŭte efikantaj substancoj flavonoidoj, plantaj acidoj, glikozidoj, kalio kaj karbonacidoj.

 Preparado 
Por la uzo kiel kuracherbo oni uzas nur la verdajn ŝosojn.. La drogo el la ordinara ekvizeto nomiĝas en apotekoj Equiseti herba.

 Ecoj 
La herbo de la ordinara ekvizeto estas uzata ĉe inflamaj malsanoj de la  renoj kaj urinaj duktoj ĉe renŝtonoj. Ĝi taŭgas ankaŭ por kuraci kronikan tusadon, por kuraci edemon aŭ por mildigi artrozon. Ekvizeto estas ingredienco de multaj preparaĵoj, ekzemple reŭmatisma-, tusada-, rena-, vezika- teoj kaj teo por purigi la sangon. Pro la alta procentaĵo de silika acido ekvizeto plifortigas la konektivan histon. Ĝi ankaŭ plibonigas la metabolon kaj la perfusion kaj efikas sangohaltige. Ĝi havas  diurezajn, imunstimulantan efikojn kaj plifortigas la digestan sistemmon.

De ekstere oni uzas ekvizeton ekzemple ĉe la kuraco de malbone resanigaj vundoj.

 Uzado en la kosmetiko 
En la kosmetiko ekvizetaj ekstraktoj estas uzataj  por fortigi la konektivan histon, por plibonigi la trasangadon kaj por sia adstringa efiko. Ankaŭ por kosmetiko de hararo.

 Referencoj 

 Literaturo 
 W. J. Cody, V. Wagner: The biology of Canadian weeds: 49. Equisetum arvense L. In: Canadian Journal of Plant Science. Band 61, Nr. 1, 1981, S. 123–133, DOI:10.4141/cjps81-015, PDF-Dosiero (758 kb).
 Richard L. Hauke: Equisetum arvense. In: 

 Eksteraj ligiloj 


 Verbreitung auf der Nordhalbkugel aus: Eric Hultén, Magnus Fries: Atlas of North European vascular plants. 1986, ISBN 3-87429-263-0 bei Den virtuella floran
 Thomas Meyer: Schachtelhalm  Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei Flora-de: Flora von Deutschland 
 Carl von Linné: Species Plantarum. Band 2, 1753, S. 1061
 Zur Giftigkeit des Acker-Schachtelhalms bei giftpflanzen.com.
 Equisetum arvense et E. hiemale. Ackerschachtelhalm. Equisetaceae. In: Gerhard Madaus: Lehrbuch der Biologischen Heilmittel, Leipzig 1938
 Der Acker-Schachtelhalm bei botanikus.de.
 Der Acker-Schachtelhalm in der Pflanzenheilkunde bei heilpflanzenkatalog.net. 

Kategorio:Ekvizetoj
Kategorio:Filikoj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Invadaj plantospecioj