Tujeno

Tujeno100raPlata kemia strukturo de la α-Tujeno100raPlata kemia strukturo de la ß-Tujeno100raPlata kemia strukturo de la SabinenoAlternativa(j) nomo(j) Origaneno
 SabinenoKemia formulo{{KemiaFormulo|C|10|H|16}}CAS-numero-kodo3387-41-5
beta-tujenoChemSpider kodo21865693PubChem-kodo520384Fizikaj proprecojAspektosenkolora likvaĵoMolmaso136.234g·mol-1Denseco0.935g cm−3Refrakta indicoEkflama temperaturo33.6 °CGHS etikedigo de kemiaĵojPubChemGHS Damaĝo-piktogramo GHS SignalvortoAvertoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)

Tujeno estas natura organika kombinaĵo klasita kiel unuterpeno. Ĝi trovatas en la esencoleoj de pluraj plantoj, kaj forte kontribuas kun la odoro de kelkaj herboj tia kia la Ĝardena satureo. La vorto tujeno ordinare rilatas al la α-tujeno. Iu malpli konata kemie rilatita izomero kun duoblaj ligiloj konatas kiel β-tujeno (aŭ 2-tujeno). Alia konata izomero konatas kiel sabineno.

 Historio 
250ra|eta|maldekstre|<center>Tujeno trovatas en la Ĝardena satureo<center>
Kvankam tujeno estis unue preparita de Lev Ĉugajev (1873-1922), en 1900, la okazejo de la tujeno en naturo estis unue observita de John Lionel Simonsen, en 1923, kiam oni konstatis ke ĝi estas konstituanto ĉeestanta en la terpena frakcio de la oleo derivita el la gumo-rezino de la Boswellia serrata.

Leono Ĉugajevo rimarkis ke okaze de distilado de la metila ŝantato de la tujila alkoholo, iu miksaĵo de hidrokarbonidoj estiĝis kiu povas separiĝi en du ĉefaj frakcioj kies bolpunktoj estas 147.5 °C-149.5 °C kaj 152°C-152.5°C. La lasta frakcio, kiu formiĝis per larĝaj kvantoj, estis nomita α-tujeno kaj la antaŭa β-tujeno.

Samtempe Ivan Kondakov (1857-1931) kaj Skworzov preparis α-tujenon per forigo de hidrogena klorido el la tujila klorido kaj ankaŭ per la ŝantata metodo de Ĉugajevo. La postaj eksperimentoj faritaj de Kondakov kaj Skŭorcof kaj tiuj de Ĉugajevo kaj Aleksandro Vasiljeviĉ Fomin (1869-1953) elmontris ke la hidrokarbonidoj tiele estigitaj estis miksaĵo de izomeroj kaj strukturaj kaj stereaj.

Per malkomponiĝo de la likva metila ŝantato de la tujila alkoholo, Ĉugajevo kaj Fomino preparis tion, kion ili konsideris kiel la pura α-tujeno.The Terpenes Volume II The Dicyclic Terpenes, Sesquiterpenes and their ...

 Literaturo 
 Terpenes: Flavors, Fragrances, Pharmaca, Pheromones Eberhard Breitmaier
 Restek 
 Using Essential Oils Safely
 Terpenoids and Steroids K. H. Overton
 The Terpenes Volume II The Dicyclic Terpenes, Sesquiterpenes and their ...
 Off-Flavors in Foods and Beverages G. Charalambous

 Izomeroj de la tujeno 

 Kunrilataj kemiaĵoj 

 Vidu ankaŭ 
 Umbelulono
 Tujo
 Tujono
 Tujilamino
 a-pineno
 b-pineno
 Limoneno
 Terpineno

 Referencoj 

Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Terpenoj