Cedreno

|-style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;"|Cedreno
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|200px|β-Cedreno
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Plata kemia strukturo de la α-Cedreno
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|200px|β-Cedreno
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Plata kemia strukturo de la β-Cedreno
|-
||Kemia formulo||{{KemiaFormulo|C|15|H|24}}
|-
|CAS-numero-kodo||469-61-4
|-
|ChemSpider kodo||4936353
|-
|PubChem-kodo||6431015
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Fizikaj proprecoj|-
|Aspekto||senkolora viskozeca likvaĵo
|-
|Molmaso||204.36g·mol-1
|-
|Denseco||0.932g cm−3
|-
|Bolpunkto||261 °C
|-
|Refrakta indico||
|-
|Ekflama temperaturo||104 °C
|-
|Mortiga dozo (LD50)||5000 mg/kg (buŝe)
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Sekurecaj Indikoj
|-
|Riskoj||R 36/38 R50/53 R50 
|-
|Sekureco||S26 S60 S61 S24/25 S23 
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Pridanĝeraj indikoj
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" | Danĝero 
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |GHS etikedigo de kemiaĵojPubChemCarl Roth
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo|| 
|-
|GHS Signalvorto||Averto
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)
|}Cedreno estas seskviterpeno, triringa alkoholo trovata en la esencoleo de la cedroleo'''. Du izomeroj ĉeestantaj en la oleo estas la α-cedreno kaj la β-cedreno kiuj malsamas en la pozicio de la duoblaj ligiloj. Cedrenoj kaj derivaĵoj estas bioaktivaj seskviterpenoj kun fortaj proprecoj antisepsaj, anti-inflamaj, antispasmaj, tonikaj, adstringaj, diurezaj, sedativaj, insekticidaj, kaj antifungaj.

Tradicie ĉi-komponaĵoj estas globe uzataj en medicinaĵoj kaj kosmetikaĵoj. Cedreno kaj cedrolo troviĝas en la lignoleo de la Juniperus virginiana, cipresacaj arbaroj kaj estis unue izolita de P. H. Walther en 1841 kvankam ĝia strukturo estis malkovrita nur en 1953. Zorgaj esploroj de ĉi-kombinaĵo estis plenumitaj de Friedrich Wilhelm Semmler (1860-1931) kaj Felix Hoffmann (1868-1946) en 1907 kaj pluraj esploristoj daŭrigis tiajn eksperimentojn.

La sinteza cedreno prepararita per senhidratigo de la α-cedreno estas esence pura kaj ĝi estas la materialo ordinare uzata por determinado de la hidrokarbonido. Pura cedreno prepariĝas per senhidratigo de la cedrolo kun formiata acido iĝante senkolora viskoza likvaĵo. Specimenoj de cedreno preparitaj ekde la cedrenona duonkarbazono aŭ cedreneno ĉiam havas malpli altan rotacian povon ol tiuj preparitaj per senhidratigo de la cedrolo, kaj do malpli puraj.

Verdire, la mezurado de la optika rotacia povo de la specimeno de α-cedreno eble estas la plej bona kriterio de ĝia pureco. Oni deduktas ekde la molekula refrakcio de la cedreno ke la hidrokarbonido estas triringa (du ciklopentanaj kaj unu cickloheksana ringoj) kaj posedas unu duoblan ligilon. Per agado de la acetata anhidrido oni povas prepari la cedrilan acetaton.The Terpenes

Sintezo
 Cedreno povas esti preparata per senhidratigo de la cedrolo en ĉeesto de formiata acido:
<center>
{|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5
|-
|Sintezo de la cedreno ekde la cedrolo
[[Dosiero:Cedrol dehydration.png|400px|eta|centre|<center>Senhidratigo de la cedrolo al cedreno]]
|-
|}

Literaturo
 NCBI Resources
 Fortschritte Der Chemie Organischer Naturstoffe / Progress in the Chemistry ...
 A Fragrant Introduction to Terpenoid Chemistry, Charles Sell
 Essential Oil Safety - E-Book: A Guide for Health Care Professionals, Robert Tisserand, Rodney Young
 Fortschritte Der Chemie Organischer Naturstoffe / Progress in the Chemistry ...
 in Flavor and Fragrance Research, Philip Kraft

Kunrilataj kemiaĵoj

Vidu ankaŭ
 Cedrolo
 Alkoholoj
 Heterociklaj kombinaĵoj
 Pulegolo
 Terpenoj
 Kamforo

Referencoj

Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkoholoj