Ĥionodokso

{{Taksonomio
|nomo = Ĥionodokso
|koloro = lightgreen
|dosiero = Scilla seihei0.jpg  
|dosiero largxo = 240px
|priskribo dosiero =  granda ĥionodokso (Chionodoxa forbesii)
|regno = Plantoj Plantae
|regno2 = planto
|divizio = Angiospermoj Magnoliophyta
|klaso = Unukotiledonuloj Monocotyledones
|ordo =  Asparagaloj Asparagales
|familio = Asparagacoj     Asparagaceae  |subfamilio=    Scilloideae 
|genro =  Ĥionodokso Chionodoxa 
|specio = 
|Taxon2_Rang     =  
|dunomo =  
|dunomo auxtoritato =     BOISS.       
|komunejo = 
}}
 eta|ordinara  ĥionodokso (Chionodoxa luciliae)
eta|ordinara ĥionodokso (Chionodoxa luciliae) en la neĝo
Ĥionodokso  (Chionodoxa) estas plantogenro ene de la subfamilio Scilloideae. La genra nomo Chionodoxa konsistas el la grekaj vortoj χιόνι [ĥioni] por neĝo kaj δόξα [doksa] por opinio, aspekto, gloro, honoro, brilo, fiero; la rekta traduko estas „neĝbrilo“ aŭ „neĝfiero“. La hejmregiono de tiuj specioj estas la mediteranea regiono kaj  Malgrandazio.

 Priskribo Chionodoxa-specioj estas plurjaraj herbaj plantoj. Tiuj geofitoj formas malgrandajn, ov- ĝis globformaj bulboj kun bruna kovraĵo  („tunko“) kiel rezervorgano. Po bulbo ofte la planto nur havas du bazajn foliojn; ili estas simplaj kaj paralelnervuraj.

Sur la foliartigo staras en terminala grapola foliaro kun pluraj folioj havante po nur unu brakteo por floro. La duseksaj floroj estas trinombraj. La ses egalaj involukraj folioj estas nur kunkreskintaj base al tubo. La libera parto de la involukraj folioj staras dice kaj rekurvataj. La floroj estas blankaj aŭ bluaj kun ofte blanka gorĝo. Ekzistas du cirkloj kun po tri stamenoj. La diverse larĝaj kaj grandaj filamentoj formas centran konuson ĉirkaŭ ovario kaj pistilo. La tri karpeloj estas kunkreskintaj al epigeaj ovarioj. Ekzistas nektarioj.

La trilobaj kaj trikameraj kapsulfruktoj enhavas 3 ĝis 18 nigrajn, pli aŭ malpli globformajn, senflugilajn semojn kun elajosomoj.

 Sistematiko 
La genro apartenas al la tribo Hyacintheae ene de la subfamilio de la Scilloideae.

Ĉe kelkaj aŭtoroj la specioj apartenas al la genro Scilo L. sinonimo por Chionodoxa BOISS. estas: Scilla sekcio Nigriscilla serio Chionodoxa (BOISS.) SPETA.

Ekzistas ses ĝis ok  Chionodoxa-specioj :
 Blankeca ĥionodokso (Chionodoxa albescens (SPETA) RIX, estas laŭ la plej nova literaturo subspecio de Scilla nana (SCHULT. & SCHULT. F.) SPETA. : La hejmalando estas Kreto.
 Granda ĥionodokso aŭ blua ĥionodokso (Chionodoxa forbesii BAKER, sin.: Scilla forbesii (BAKER) SPETA, Chionodoxa tmolusi ): La hejmalando estas sudokcidenta Turkio.
 Kipra ĥionodokso  (Chionodoxa lochiae MEIKLE, sin.: Scilla lochiae (MEIKLE) SPETA): Ĝi estas malofta endemio en la  Trodos-montaro en Kipro.
 Ordinara ĥionodokso  aŭ, Lidia ĥionodokso (Chionodoxa luciliae BOISS., sin.: Scilla luciliae (BOISS.) SPETA)
 Malgranda ĥionodokso  (Chionodoxa nana BOISS. & HELDR., sin.: Scilla nana (SCHULT. & SCHULT. F.) SPETA): La hejmlando estas Kreto.
 Malhela ĥionodokso, (Chionodoxa sardensis WHITTALL EX BARR & SUGDEN, sin.: Scilla sardensis (WHITALL EX BARR & SUGDEN) SPETA): La hejmlando estas Turkujo.
 Kreskeganta ĥionodokso aŭ (Chionodoxa siehei STAPF, estas ankaŭ la sinonimo de Scilla forbesii (BAKER) SPETA): La hejmlando estas la okcidenta Turkio.

Naturhibrido estas Chionodoxa siehei × Chionodoxa luciliae.

Ankaŭ ekzistas intergenraj hibridoj, ekzemple: ×Chionoscilla allenii J. ALLEN EX G. NICHOLSON  = Chionodoxa forbesii × Scilla bifolia.

Se Chionodoxa estas metita al Scilla, ĝi nomiĝus: Scilla × allenii (J. ALLEN EX G.NICHOLSON) SPETA.

Ekzistas multaj hibridoj, kiuj estas uzataj kiel ornamplantoj. Ili ofte kreskas sovaĝe kaj estas rigardataj kiel invada planto.GRIN ID=13961 genro ChionodoxaFranz Speta: Die Scilla-Arten (Hyacinthaceae) der griechischen Inseln Kreta und Karpathos. In: Linzer Biologische Beiträge. Band 30, Nr. 1, 1998, S. 431–437, PDF-Datei.

 Referencoj 

 Literaturo 
 John McNeill: Chionodoxa. In: ISBN 0195152085 paĝo 320 (rete) (angl.).
 Horst Eggert: Schneeglanz-Arten in Schleswig-Holstein, 2008. (PDF; 18 kB)
 Walter Erhardt u. a.: Der große Zander. Enzyklopädie der Pflanzennamen''. Band 2. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart 2008. ISBN 978-3-8001-5406-7

Kategorio:Asparagacoj