Universitato de Montpellier

La Universitato de Montpellier (france Université de Montpellier, okcitane Universitat de Montpelhièr) estas franca publika esplorcentro lokigita en la sudoriento de Francio. Ĝi estis fondita en la 29-a de oktobro 1289 pere de papa Bulo eldonita de papo Nikolao la 4-a kaj ĝi estas unu el la plej antikvaj universitatoj de la mondo. La institucio apartenas al la Koimbra Grupo, internacia asocio de 41 universitatoj en Eŭropo.

 Historio 
420ra|eta|maldekstra|<center>Fondo-bulo de la Universitato de Montpellier<center>

Oni precize ne scias kiam la lernejo de liberaj artoj establiĝis en Montpeliero. Tre eble ili estis ia rekta kontinuado de la gaŭlo-romiaj lernejoj kiuj alkolektiĝis ĉirkaŭ la rektoriko-majstroj. La prijura lernejo estis fondita de Piaĉentino (1130-1192), mezepoka juristo k glosisto, el la bolonja lernejo kiu venis al Montpeliero en 1160, tie li instruis dum du malsamaj periodoj kaj tie li mortis en 1192. La fakultato pri juro okupis longan periodon. La profesoroj de Montpeliero estis majstroj pri la redaktado de la Napoleona Kodo, t. e., la civila kodo kiu gvidas la nunan Francion k bazo por la modernaj jurkodoj ĝis la bordoj de la napoleona imperio. La fakultato pri juro estis reorganizita en 1998.

La prestiĝohava lernejo pri medicino eble fondiĝis de homoj trejnitaj en la hispanaj medicinaj lernejoj; fakte, ĉirkaŭ la jaro 1137, multaj bonegaj kuracistoj ekburĝonis en la Universitato de Montpellier. Ĝi estas la plej malnova medicina lernejo ankoraŭ funkcianta. La lernejo pri Medicino devas ĝian sukceson al la politiko de Vilhelmo la 8-a (1157-1202), lordo de Montpellier, per kiu ĉiu licencita kuracisto devis tie instrui: ne estis fiksa nombro da profesoroj, la lecionoj multiĝis, provizante grande la elekton da profesoroj kiuj venadis el la tuta Mediteranea regiono. La statutoj, donitaj en 1220 de Konrad von Urach (1170-1227), kardinalo k papa legato de Honorio la 3-a, kiuj estis konfirmitaj k etenditaj ĝis 1240, metis la institucion sub la administrado de la episkopo de MageloneMagelone estas komunumo lokigita sur la komunuma teritorio de Villeneuve-lès-Maguelone, departemento de Hérault, en Francio., kanceliero de la lernejoj, kaj tiam la lernejo fakte ĝuis grandan aŭtonomecon.

En la 14-a jarcento la lernejo famiĝis pro tio ke ĝi argumentis ke la Nigra morto estis kaŭzata de iu miasmo kiu eniras tra la korpoporoj, kaj ili konfirmas tion citante teoriojn disvolvitajn de Galeno. Doktoroj, kiuj estis edukitaj en Montpeliero, kritikis la bankutimon ĉar ili asertis ke banado malfermas la korpoporojn, igante la homojn pli inklina al la Bubona pesto.

En 1529, post kelkaj jaroj kiel apotekisto, Mikaelo de Nostradamo eniris en la Universitaton de Montepeliero por studi doktorigon pri medicino. Post iom da tempo li estis forpelita el la universitato kiam oni malkovris ke li estis apotekisto, iu manofico eksplicite malpermesita de la universitataj statutoj. La forpelo-dokumento ankoraŭ ekzistas en la biblioteko de la universitato. Francisko Rabeleo ricevis sian diplomon pri medicino en Montpeliero, kaj lia portreto pendas inter la galerio de la profesoroj.

 Listo de universitatanoj 

 Johano la 21-a (1210-1277)
 Ramon Lullo (1232-1316)
 Arnoldo de Vilanova (1240-1311)
 Guillaume de Nogaret (1260-1313) franca juristo
 Guy de Chauliac (1298-1368) franca kirurgo
 Francesco Petrarca (1304-1374)
 Urbano la 5-a (1310-1370) papo
 Benedikto la 13-a (1329-1423) kontraŭpapo
 Adam Fumée (1430-1494) franca kuracisto de la reĝoj Karlo la 7-a, Ludoviko la 12-a kaj Karlo la 8-a.
 Jacobus Sylvius (1478-1555)
 François Rabelais (1494-1553)
 Nostradamus (1503-1566) franca mistikulo
 Guillaume Rondelet (1507-1566) franca kuracisto k naturalisto
 Conrad Gesner (1516-1565) svisa kuracisto
 Charles de l'Écluse (1526-1609)
 Felix Platero la 1-a (1536-1614)
 Joseph Duchesne (1544-1609)
 Gaspard Bauhin (1560-1624)
 Johano Diodato (1576-1649)
 Jan van Beverwijk (1594-1647)
 Thomas Browne (1605-1682) angla verkisto
 Jean-Baptiste de La Quintinie (1624-1688)
 Étienne-François Geoffroy (1672-1731)
 Antoine de Jussieu (1686-1758)
 Frédéric-Guillaume (1724-1777) franca militteoriisto k generalo
 Paul-Joseph Barthez (1734-1806)
 Jean-Jacques-Régis de Cambacérès (1753-1824) franca arkikanceliero k juristo
 Jean-Antoine Chaptal (1756-1832)
 Marie François Xavier Bichat (1771-1802)
 Joseph Diez Gergonne (1771-1859) franca matematikisto
 Toussaint-François Node-Véran (1773-1852) franca pentristo de floroj
 Augustin-Pyrame de Candolle (1778-1841)
 Michel Félix Dunal (1789-1856) franca botanikisto k mikologo
 Antoine-Jérôme Balard (1802-1876)
 Germain Dupré (1811-1893) franca kuracisto
 Charles Gerhardt (1816-1856)
 Antoine Estève Baissie (-1816)
 Édouard Roche (1820-1883) franca matematikisto k astronomo
 Gustave Charles Bonaventure Chancel (1822-1890)
 Joseph Boussinesq (1842-1929) franca fizikisto k hidraŭlikisto
 Joseph Grasset (1849-1918)
 Jacques Curie (1855-1941) franca fizikisto k profesoro pri mineralogio
 Paul Valéry (1871-1945) franca poeto k filozofo
 Joseph Calmette (1873-1952) mezepokista franca historiisto
 René-Louis Baire (1874-1932)
 Jules Sion (1879-1940) franca geografo
 Louis Séchan (1882-1968) franca helenisto
 Georges Poyer (1884-1958) profesoro pri filozofio
 Lucien Tesnière (1893-1954) franca lingvisto
 Jean Moulin (1899-1943) franca rezististo
 Claude Lévi-Strauss (1908-2009)
 Enver Hoĝa (1908-1985)
 Michel Navratil (1908-2001) doktoro pri filozofio
 Charles Sauvage (1909-1980) franca botanikisto
 Henri Agel (1911-2008)
 Szilárd Vágó (1921-2012)
 Michel Henry (1922-2002) franca filozofo
 Valdiodio N'diaye (1923-1984) franca advokato k politikisto
 László Fuchs (1924)
 Pierre Dolbeault (1924-2015)
 Denis Boubals (1926-2007) franca enologo
 Alexandre Grothendieck (1928-2014) franca matematikisto
 Khieu Samphân (1931-) doktoro pri ekonomiko
 Georges Frêche (1938-2010) franca ŝtatestro k profesoro pri juro
 Etele Baráth (1942)
 Claude Dupuy de Crescenzo (1944-) doktoro pri fizikaj sciencoj
 Claude Nourmont (1945)
 Ildikó Enyedi (1955)
 Henri Bel (-1957)
 Paulo Casaca (1957-)
 Thierry Scherrer (1959-)

 Vidu ankaŭ 
 Universitato Paul Valéry Montpellier 3

 Referencoj