Aziridino

|-style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;"|Aziridino
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>200ra
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Plata kemia strukturo de la Aziridino
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>200ra
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Tridimensia strukturo de la Aziridino
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Alternativa(j) nomo(j)
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" |
 Azociklopropano
 Etilenimino
 Aminoetileno
 Azirano
 Dumetilenimino
 Etilimino
|-
||Kemia formulo||{{KemiaFormulo|C|2|H|5|N}}|-
|CAS-numero-kodo||151-56-4
|-
|ChemSpider kodo||8682
|-
|PubChem-kodo||9033
|-
|Merck Index||15,3859
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Fizikaj proprecoj|-
|Aspekto||senkolora oleeca likvaĵokun amoniakodoro
|-
|Molmaso||43.07 g·mol−1
|-
|Denseco||0.8321 g cm−3
|-
|Fandpunkto||-77.9 
|-
|Bolpunkto||56 
|-
|Refrakta indico||
|-
|Ekflama temperaturo||-11 
|-
|Solvebleco||Akvo:Tute miksebla
|-
|Mortiga dozo (LD50)||3.5 mg/kg (buŝe)
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Sekurecaj Indikoj
|-
|Risko||R11 R26/27/28 R34R45 R46 R51/53
|-
|Sekureco||S45 S53 S61
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Pridanĝeraj indikoj
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" | Danĝero 
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |GHS etikedigo de kemiaĵojPubChem
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo||
|-
|GHS Signalvorto||Damaĝa substanco
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black" width=30%
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25  kaj 100 kPa)
|}Aziridinoj aŭ etileniminoj estas heterociklaj kombinaĵoj enhavantaj la funkcian grupon aziridino, iu fermata kateno kun tri membroj, unu amina grupo kaj du metilenaj grupoj (-CH2-). Aziridino kaj ĝiaj derivaĵoj komerce produktatas kaj uzatas en fabrikado de plastoj, papero, akvotraktado, kovraĵoj kaj tekstilaj industrioj.

La kemio de ĉi-substancoj estas vaste esplorataj en la lastaj jaroj. Aziridino estas alte toksa kaj ĝia tokseco rezultas probable pro ŝanĝo en la strukturo de la nukleataj acidoj, proteinoj kaj aliaj gravaj biokemiaĵoj per alkiligo.

Aziridinoj ĝenerale estas iritaj al mukozaj membranoj inklude de la okuloj, nazo, spira vojo kaj haŭto. Substancoj derivitaj el la aziridino sed ne enhavantaj la aziridinan ringon (ekzemple: polietilenimino) ordinare prezentas malaltan toksecon.

 Sintezo 
 Willy Marckwald (1864-1942) estis la unua kiu produktis la aziridinon en 1899, per traktado de la β-halogenamino kun solvaĵo da natria hidroksido. Sed, industrie, la aziridino estas produktata per senhidratigo de la unuetanolamino en gaza fazo kun ZSM5 zeolita kataliziloZeolite Catalysts: Principles and Applications, Subhash Bhatia:
500ra|eta|centre|<center>Sintezo de la aziridino ekde la senhidratigo de la unuetanolamino.<center>

Ĉi-procezo estis pli malfrue disvolvita de la japana firmao Nippon Shokubai surbaze de antaŭa proceduro inventita en 1969.
 Sintezo de Henry Wenker (1935)Organic Chemistry Portal: Ĉi-procezo unue esterigas la unuetanolaminon kun sulfata acido sekvata de traktado per solvaĵo da natria hidroksido:
500ra|eta|centre|<center>Sintezo de Wenker (1935).<center>

 Metodo de Vernon Paul Wystrach (1919-1989)Flammable composition comprising a gelled hydrocarbon.

Ĉi-metodo estigas la aziridinon per interagado de la 2-kloroetilamina klorido kun solvaĵo da natria hidroksido:
500ra|eta|centre|<center>Sintezo de Aziridino fare de Vernon Paul Wystrach.<center>

 Malkomponado de la triazolinoTermotraktado aŭ fotolizo de triazolinoj''' forpelas nitrogenon el la molekulo kaj produktas aziridinon. Triazolinoj estas generataj per cikloaldonaĵo de alkenoj kun azido (N-=N+=N-).

500ra|eta|centre|<center>Sintezo de Aziridino per fotolizo aŭ termotraktado de la triazolino.<center>

 Literaturo 
 Organic Chemistry Portal
 Nature Chemistry
 Science Direct
 Name Reactions in Heterocyclic Chemistry, Jie Jack Li
 The Chemistry of Heterocyclic Compounds, Small Ring Heterocycles: Aziridines ..., Alfred Hassner

 Kunrilataj kemiaĵoj 

 Vidu ankaŭ 
 Pirolidino
 Heterociklaj kombinaĵoj
 Pirolo
 Aminoj
 Amido

 Referencoj 

Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Nitrogenaj kombinaĵoj