Anda montarkoko

La anda rokokokoOrnitologia taksonomio., aŭ anda montarkoko (), ankaŭ konata kiel tunki en la keĉua Diccionario Quechua - Español - Quechua, Academía Mayor de la Lengua Quechua, Gobierno Regional Cusco, Cusco 2005 (keĉua-hispana vortaro), estas birdospecio el la familio de kotingedoj. Ĝi havas 4 subspeciojn troviĝantajn en la Andoj de Venezuelo ĝis Bolivio. Ĝia plej proksima parenco estas la gujana rokokoko. Ĝi estas la nacia birdo de Peruo.

Taksonomio
Laŭ AviListAviList v2025, konsultita la 19-an de feb. 2026., jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

Passeriformes - paseroformaj
Cotingidae - kotingedoj
Rupicola Brisson, MJ, 1760 - rokokoko
Rupicola peruvianus (Latham, J, 1790) - anda rokokoko
Rupicola peruvianus sanguinolentus Gould, J, 1859
Rupicola peruvianus aequatorialis Taczanowski, W, 1889
Rupicola peruvianus peruvianus (Latham, J, 1790)
Rupicola peruvianus saturatus Cabanis, JL; Heine, F, 1860

Etimologio
La scienca genra nomo Rupicola estas latina vorto signifanta "klifo-loĝanto", el rūpēs, rūpis (= "rokmuro") kaj cŏlō, cŏlĕre (= "loĝi"), ĉar ĝia habitato respondas al rokaj arbaraj areoj, precipe kun rokaj malfermejojBirds of the World, Andean Cock-of-the-rock..

La specia epiteto peruvianus estas latinigo de Peruo, ĉar la nomiga subspecio troviĝas en centra Peruo.

eta|maldekstre|240ra|Detalo de la elstara maskla kresto
Priskribo
La anda rokokoko montras markitan seksan duformismon. La masklo havas tre grandan diskoforman kreston kaj skarlatan aŭ briloranĝan plumaron, dum la ino estas multe pli malhela kaj bruna.

Maskloj konkurencas por reproduktaj inoj elmontrantre sian koloran plumaron, kaposvingadon kaj grandan varion de alvokoj. Post pariĝado, la ino faras neston sub roka kornico, kovas la ovojn kaj idozorgas, ĉion per si mem.

La anda rokokoko manĝas ĉefe fruktojn kaj insektojn, sed ankaŭ amfibiojn, reptiliojn, kaj malgrandajn musojn.

Disvastiĝo kaj habitato
La anda rokokoko troviĝas en la Andoj de plej uesta Venezuelo, Kolombio (en la 3 kordileroj), Ekvadoro, Peruo kaj uesta kaj centra Bolivio. Ĝi vivas en montarbaroj, precipe en ravinoj kaj laŭlonge de akvofluoj, je 500–2400 m.

Tiu specio havas teritorion de ĉirkaŭ 260 000 km². Kvankam ĝi estas tuŝita de la detruo de ĝia habitato, ĝi ne estas klasifikita kiel minacata.

Referencoj

Kategorio:Kotingedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno