Kreozolo

|-style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;"|Kreozolo
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>200px|4-Metilgvajakolo
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Bastona kemia strukturo de la Kreozolo
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>200px|4-Metilgvajakolo
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Tridimensia strukturo de la Kreozolo
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Alternativa(j) nomo(j)
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" |
 p-Kreozolo
|-
||Kemia formulo||{{KemiaFormulo|C|8|H|10|O|2}}|-
|CAS-numero-kodo||93-51-6
|-
|ChemSpider kodo||21105936
|-
|PubChem-kodo||7144
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Fizikaj proprecoj|-
|Aspekto||senkolora ĝis flaveca aroma likvaĵo
|-
|Molmaso||138.164 g•mol-1
|-
|Denseco||1.092 g cm−3
|-
|Mortiga dozo (LD50)||
 76 mg/kg (intravejne)
 740 mg/kg (buŝe)
|-
|Fandpunkto|| (; 278.6 K)
|-
|Bolpunkto||
 o-kreozolo:
 m-kreozolo 
 p-kreozolo SFPE Handbook of Fire Protection Engineering, Morgan J. Hurley, Daniel T. Gottuk, John R. Hall Jr., Kazunori Harada, Erica D. Kuligowski, Milosh Puchovsky, Jose ́ L. Torero, John M. Watts Jr., Christopher J. Wieczorek
|-
|Ekflama temperaturo||
 o-kreozolo:
 m-kreozolo 
 p-kreozolo 
|-
|Refrakta indico||
|-
|Solvebleco||
 Akvo:Malmulte solvebla
 Tute solvebla en alkoholo,etero kaj benzeno
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Sekurecaj Indikoj
|-
|Risko||R22 R36/37/38 R43
|-
|Sekureco||S26 S36
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Pridanĝeraj indikoj
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" | Danĝero 
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |GHS etikedigo de kemiaĵojVigon
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo|| 
|-
|GHS Signalvorto||Averto
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo( kaj 100 kPa)
|}Kreozolo estas kemia komponaĵo, enhavanta la grupon fenolon, uzata kiel desinfektilo kaj malpli toksa ol fenata acido. Ĝi estas produkto estigita per seka lignodistilado aŭ per malkomponado de la neŭtrala kreozota kalisalo diluita kun sulfata acido, post akvolavado, redistilado kaj kolektado de la porcio distilanta super .

Ĝi estas senkolora likvaĵo kiu flaviĝas kun la tempopaso, forte refraktas la lumon polarigitan kaj posedas aroman odoron tiel kiel la vanilo. Ĝi ne estas solvebla en akvo sed komplete solvebla en alkoholoj, eteroj, glacia acetata acido kaj alkalaj substancoj.

Kiam frostigita, ĝi fariĝas viskoza sed ne solida. Ĝi reduktas la arĝentan nitraton estigante spegulan restaĵon de la metalo.A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences, Henry Watts

 Historio 
En 1830, la industria kemiisto Karl von Reichenbach distilis kreozoton (miksaĵo da pluraj kreozoloj) el la fago. Pli malfrue, la fizika similareco kun la peza distilita oleo estigita el la karbogudro kondukis lin al ekzamenado pri ĝiaj antisepsaj proprecoj.

Dum la venontaj jaroj sennombraj artikoloj en medicinaj revuoj laŭdegis la virtojn de la kreozoto en la traktado de gangreno, kancervundoj, ekzemoj, impetigo kaj malbonodoraj vundoj. Kotonpecoj trempitaj en kreozoto ankaŭ estis aplikitaj en la dentokavaĵoj por havigi veran dolormalpezigon.

Malgraŭ ĝia irita naturo, kreozoto el fago eĉ estis interne uzata. Ĝi akiris nemerititan reputacion pro ĝiaj eksterordinaraj povoj kontraŭ vomemo. Respondeca medicina opinio dubis pri tio, sed samtempe asertis ke ĝi povas malpezigi diareon. Kreozoto estis ankaŭ inhalita, laŭŝajne por malpezigi bronkiajn sekreciojn. Pulma tuberkulozo estis traktita per inhalado de kreozoto kombinita kun buŝa administrado de 1 g ĉiutage.Drug Discovery: A History, Walter Sneader

 Reakcio 
 Preparado de la p-metilkatekolo per traktado de 4-metilgvajakolo''' kun halogenido:

4-Metilgvajakolo|120px +klorida acido|70px p-Metilkatekolo|90px +metila klorido|70px       

 Literaturo 

 Chemicalland21
 ChemSpider
 Flavor, Fragrance, and Odor Analysis, Second Edition, Ray Marsili
 Vanity, Vitality, and Virility: The Science Behind the Products You Love to Buy, John Milton
 Occupational, Industrial, and Environmental Toxicology, Michael I. Greenberg
 A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences, Volume 2, Henry Watts
 Lignin and Lignans: Advances in Chemistry, Cyril Heitner, Don Dimmel, John Schmidt
 Year Book of Pharmacy
 Manual of Elementary Chemistry, Theoretical and Practical, George Fownes
 Chest of books
 Encyclopedia of Pseudoscience: From Alien Abductions to Zone Therapy, William F. Williams

 Kunrilataj kemiaĵoj 

 Vidu ankaŭ 
 Gvajakolo
 Karl von Reichenbach (1788-1869)
 Joseph Lister (1827-1912)
 Joseph Priestley (1733-1804)

 Referencoj 

Kategorio:Aromataj kombinaĵoj
Kategorio:Oksigenaj kombinaĵoj