Arbereŝoj

La arbereŝoj (plurale arbëreshë, singulare: arbëresh) estas komunumo albanlingva kiu vivas en la suda parto de Italio. Ofte ili mem sin nomas Arbëria (Albanio). Ili estas la rektaj posteuloj de la albanoj kiuj ekloĝis en la Itala duoninsulo dum la 15a kaj 16a jarcentoj, post la forpaso de la nacia albana heroo, Skanderbego, kaj la laŭgrada konkero de Albanio kaj la tuta bizanca Imperio fare de la Otomanaj turkoj.

eta|Teritorioj etne-lingvistike albanaj.|399x399px

Ili estas la plimulto en la komunumoj siciliaj Piana degli Albanesi kaj Santa Cristina Gela, en loka lingvo nomataj Hora e Arbëreshëvet kaj Sëndahstina, respektive. Ili estas konsiderinda malplimulto ankaŭ en Kalabrio.

 La arbereŝa 
Ili parolas la tiel nomatan arbereŝan dialekton, ankaŭ nomata albana de Italio aŭ itala-albana en la itala. La arbereŝa estas influita de la itala kaj la greka. ĝia leksikono ofte iĝis miksita kun italaj, turkaj kaj grekaj vortoj; en aliaj kazoj, la radiko de la vorto estas en la greka, dum la sufikso aŭ finaĵo en la albana/arbereŝa, aŭ la radiko de la vorto en la itala, dum la sufikso aŭ finaĵo estas en la albana(sq) Hysni Ndreu, Bilinguizmi në poezinë e sotme arbëreshe (Dulingvismo en la hodiaŭa arbereŝa poezio), Fjala Shoip, la 17-an de marto 2020, alirite la 3-an de novembro 2021..

En Italio hodiaŭ estas pli ol 260 000 homoj kiuj parolas la arbereŝan lingvon. La urboj kie vivas la Arbëresh havas du nomojn, unu en la albana kaj la alia en la itala, ĉi-lasta uzata precipe de eksterlandanoj.

 Arbereŝaj verkistoj 
Arbereŝaj verkistoj dum la periodo de romantikismo skribis siajn verkojn unue en la albana kaj poste tradukis ilin en la italan. En la moderna tempo okazis inverse: la verkaĵo estas verkita kaj pensita en la itala, poste tradukita al la albana. Dum la moderna periodo, kultura, ekonomia, socia dependeco, tutmondiĝo, ĉiuj kontribuis al tio ke la arbereŝan alfrontas ekzistecan danĝeron, rezultigante en kompletan lingvan kaj kulturan asimiladon. Tiun danĝeron de asimilado ni trovas esprimita en multaj poemoj de nuntempaj arbereŝaj aŭtoroj ekzemple en la poemo "Çervikati / Cervicati" de Giuseppe Schirò di Maggio.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Eric P. Hamp, brita-usona lingvisto kiu profunde studis la arbareŝojn kaj ilian dialekton
 arvanidoj, etnaj albanoj en suda Grekio

 Eksteraj ligiloj 
 Oficiala retpaĝaro de la arbereŝoj 
 Arbitalia


Kategorio:Albana lingvo
Kategorio:Etnoj en Eŭropo
Kategorio:Historio de Sicilio
Kategorio:Itala lingvo