Propanata acido

|-style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;"|Propanata acido
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>150ra|propionata acido
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Plata kemia strukturo de la Propanata acido
|-
|colspan="2" style="text-align: center;"|<center>150ra|propionata acido
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Tridimensia strukturo de la Propanata acido
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Alternativa(j) nomo(j)
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" |
 Propionata acido
 Hidrogena propanato
 Etano-karboksilata acido
 Metil-acetata acido
 Etil-formiata acido
|-
||Kemia formulo||{{KemiaFormulo|C|3|H|6|O|2}}|-
|CAS-numero-kodo||
|-
|ChemSpider kodo||1005
|-
|PubChem-kodo||1032
|-
|Merck Index||15,7939
|- style="background: green; color: white"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Fizikaj proprecoj|-
|Aspekto||senkolora oleeca likvaĵokun akra malagrabla odoro
|-
|Molmaso||74.08 g·mol-1
|-
|Denseco||0.98797 g cm−3
|-
|Fandpunkto||-20.5 °C
|-
|Bolpunkto||141.15 °C
|-
|Refrakta indico||
|-
|Ekflama temperaturo||54 °C
|-
|Solvebleco||Akvo:
 8.19 g/L (-28.3°C )
 34.97 g/L (-23.9°C)
 37 g/100 ml
 Tute miksebla kun duetila etero,etanolo kaj CHCl3
|-
|Mortiga dozo (LD50)||1350 mg/kg (buŝe)
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Sekurecaj Indikoj
|-
|Risko||R10 R34 R36/37/38
|-
|Sekureco||(S1/2) S23 S36 S45
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |Pridanĝeraj indikoj
|-
|colspan="2" style="text-align: center;" | Danĝero 
|- style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center;" |GHS etikedigo de kemiaĵojSigma Aldrich
|-
|GHS Damaĝo-piktogramo|| 
|-
|GHS Signalvorto||Damaĝo
|-
|GHS Deklaroj pri damaĝoj||
|-
|GHS Deklaroj pri antaŭgardoj|| 
|-style="background: yellow; color: black"
|colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo(25 °C kaj 100 kPa)
|}Propanata acido aŭ propionata acido estas nature okazanta karboksilata acido, senkolora likvaĵo kun akra odoro kiu rememorigas la odoron je korpa ŝvito. La anjono CH3CH2COO− samkiel la saloj kaj esteroj de la propionata acido estas konataj kiel propionatoj aŭ propanatoj.

Ĝi uzatas kiel konservanto en la nutro-industrioj rekte aŭ sub la formo de derivaĵoj tiaj kiaj amonia, kalcia kaj natria propionato. Ĝi uzatas ankaŭ en farmaticiaĵoj, antifungagentoj, agrokemiaĵoj, plastaĵoj, plastikigiloj, kaŭĉukaj kemiaĵoj, tinkturoj, artefaritaj gustigiloj, kaj sinteza parfumfabrikado.

 Historio 
Propanata acido estis unue priskribita en 1844 de la aŭstra kemiisto Johann Gottlieb (1815–1875), kiu trovis ĝin inter la fermentigaĵoj de la sukero. Dum la postaj jaroj, aliaj kemiistoj produktis propanatan acidon per pluraj procezoj, kaj neniu el ili rimarkis ke ili produktis la saman substancon.

En 1847, la franca kemiisto Jean-Baptiste Dumas (1800-1884) malkovris ke ĉiuj acidoj studitaj estis la sama komponaĵo, kiun li nomis propionata acido (kiun li prenis el la grekaj vortoj πρῶτος kiu signifas unua, kaj πιόν kiu signifas graso), pro tio ke ĝi estas la plej eta acida molekulo kiu prezentas la proprecojn de aliaj grasacidoj.

 Proprecoj 
Propionata acido posedas mezajn fizikajn proprecojn inter tiuj el la plej etaj karboksilataj acidoj, tiaj kiaj la formiata acido kaj acetata acido, kaj tiuj pli longkatenaj grasackidoj. Ĝi estas miksebla kun akvo, sed estas apartigita de la akvo per aldono de salo. Samkiel okazas al la formiata kaj acetata acidoj ĝi konsistas je paro da molekuloj hidrogenligitaj kaj en la likva fazo kaj kiel vaporo.

Propionata acido povas estigi esteron, anhidridon kaj kloridajn derivaĵojn. Per interago kun bromo ĝi spertas α-halogenidigon en ĉeesto de Br2 kaj fosforo kiel katalizilo produktante la α-bromo-propionatan acidon.

 Sintezoj 
 Sintezo 1 
 Oni povas prepari la propanatan acidon per oksidado de la propanolo:
90ra|propanolo90ra|propionata acido

 Sintezo 2 
 Oni povas prepari la propanatan acidon per oksidado de la propanalo:
90ra|propanaldehido90ra|propionata acido

 Sintezo 3 
 Per hidrolizo aŭ esterigo de la etila propanato''' oni produktas la propanatan acidon:
100ra|etila propanato70ra|propionata acido+70ra|etanolo

 Reakcioj 
 Reakcio 1 
 3-bromo-propanata acido eblas prepari ekde traktado de propanata acido kaj bromo:Organic Chemistry, Second Edition Mehta, Bhupinder, Mehta, Manju
90ra|propionata acido+40ra|bromo100ra|3-bromopropanata acido+40ra|bromida acido

 Reakcio 2 
 Preparado de la alanino ekde la "propionata acido":
90ra|propionata acido90ra|2-bromo-propionata acido+40ra|amoniako70ra|alanino

 Literaturo 
 NIST Chemistry WebBook
 Science Direct
 Chemical Book
 Chemicalland21
 Propionic Acid Degradation by Syntrophic Bacteria During Anaerobic Biowaste ..., Felchner-Zwirello, Monika
 Antimicrobial Food Additives: Characteristics, Uses, Effects, Volume 2, Erich Lück, Martin Jager
 Physical Medicine and Rehabilitation: Principles and Practice, Volume 1, Joel A. DeLisa, Bruce M. Gans, Nicholas E. Walsh
 Flour and Breads and their Fortification in Health and Disease Prevention, Victor R. Preedy, Ronald Ross Watson, Vinood B. Patel

 Kunrilataj kemiaĵoj 

 Vidu ankaŭ 
 Acetata acido
 Formiata acido
 Laktata acido
 Buterata acido
 Akrilata acido
 Jean-Baptiste Dumas (1800-1884)

 Referencoj