Duonprezidenta sistemo

Duonprezidenta sistemo estas sistemo de registaro, en kiu prezidento kunekzistas kun ĉefministro kaj kabineto (ministraro) respondeca pri la regado de ŝtato. Ĝi diferencas disde parlamenta respubliko per tio, ke la prezidanto estas vera atentanto sed ne precipe nur ceremonia prufiguro (politiko), kaj disde prezidenta sistemo per tio, ke la ministrokabineto, kvankam nomumita de la prezidento, estas respondeca antaŭ la leĝdona povo, kiu povas devigi la kabineton rezigni pere de mocio de demisio.

Duonprezidentismo iĝis la unuan fojon en Finnlando en 1919. Ĝi okazis kiam la disputo pri la regado de Finnlando finiĝis en kompromiso: Finnlando fariĝis respubliko, sed kiel koncesio la monarĥistoj ricevis la fakton, ke la prezidanto ricevis escepte larĝajn povojn en eŭropaj terminoj. Kiam monarkio estis planita por Finnlando, ĝia reĝo ne intencis iĝi plejparte simbola, ĉar, ekzemple, la reĝoj de aliaj nordiaj landoj estis, en granda mezuro, jam forta posedanto de potenco. Jam en la sama jaro germania Vajmara Respubliko ekuzis tian sistemon. La termino "duonprezidenta" estis tamen unuan fojoj publike enkondukita nur en 1959 per artikolo de ĵurnalisto Hubert Beuve-MéryLe Monde, la 8a de Januaro 1959. kaj popularigita en 1978 pere de verko de politiksciencisto Maurice Duverger, ambaŭ el kiuj intencis priskribi la reĝimon de la Kvina Respubliko de Francio (establita en 1958 kreante la konstitucion grandparte laŭ antaŭbildo de la konstitucio de Finnlando).Maurice Duverger, Septembro de 1996, Les monarchies républicaines (La respublikaj monarkioj)   PDF franca gazeto Pouvoirs, revue française d’études constitutionnelles et politiques, Paris, Éditions du Seuil issn 0152-0768, isbn 2-02-030123-7, numero 78, paĝoj 107–120, alirita la 10an de Septembro 2016Bahro, Bayerlein, kaj Veser, 1998. Duonprezidenta sistemo estis vere malordinara (eble ĝi ekzistis nur en Francio, Finnlando kaj Senegalo), ĝis en 1990-aj jaroj ĝi fariĝis ordinara almenaŭ en Afriko.

 Referencoj 

Kategorio:Reĝimoj
Kategorio:Prezidantoj
Kategorio:Politikaj sistemoj
Kategorio:Disigo de povoj