Gabriello Chiabrera

Gabriello CHIABRERA estis itala (liguria) poeto kaj dramisto; li naskiĝis de aristokrata familio.

En sia maljuneco li loĝis ĉefe en la vilao de la kampara savona vilaĝo Legino, la Musarum opibus.

Lia tombo estas ene de la eksa preĝejo de Sankta Jakobo en Savono. Je lia nomo estas nun titolitaj liceo de Savona, la teatro Gabriello Chiabrera, kaj elementa lernejo inaŭgurita en 1873 en Fassolo (Genova) (loko kiun li prikantis en la poemareto Galatea o le grotte di Fassolo, de 1622, kiam li estis gasto de la ĝenova familio Giustiniani).

 Literaturo 
Admiranto de la antikva greka arto (malgraŭ li ne scipovis la grekan) kaj de la baroka klasikismo, li verkis multnombrajn vers-verkojn kiu estas parto de la itala klasika literaturo.

Li estas fama precipe pro la poeziaĵo “Riso di bella donna” (Rido de bela virino), konata ankaŭ (laŭ la komenca verso) kiel “Belle rose porporine” (Belaj rozoj purpurbrilaj).

La poeziaĵo estis tradukita duoble al Esperanto:
- komplete, de Gaudenzio Pisoni, kiu per ĉi tiu versio gajnis la unuan premion en la Belarta Konkurso de UEA en 1970;
- parte, de Enrico Dondi por la “Itala Antologio”, 1987, paĝoj 213-214.

+jen la teksto en la itala kaj en Esperanto (du versioj) de la poeziaĵo:RISO DI BELLA DONNA(Belle rose porporine),Gabriello ChiabreraRIDO DE BELA VIRINO(Belaj rozoj purpurbrilaj),Gabriello Chiabrera, trad. Gaudenzio Pisoni(“Esperanto de UEA” 1970-10, p. 148-149)RIDO DE BELA VIRINO (Belaj rozoj purpurbrilaj)Gabriello Chiabrera, trad. Enrico Dondi(“Itala Antologio”, 1987, p. 211-212)Belle rose porporine
che tra spine
sull’aurora non aprite;

ma, ministre degli amori,
bei tesori
di bei denti custodite:

dite, rose preziose,
amorose;
dite, ond’è, che s’io m’affiso

nel bel guardo vivo ardente,
voi repente
disciogliete un bel sorriso?

È ciò forse per aita
di mia vita,
che non regge alle vostr’ire?

O pur è perché voi siete
tutte liete,
me mirando in sul morire?

Belle rose, o feritate,
o pietate
del sì far la cagion sia,

io vo’ dire in nuovi modi
vostre lodi,
ma ridete tuttavia.

Se bel rio, se bell’auretta
dell’erbetta
sul mattin mormorando erra;

se di fiori un praticello
si fa bello;
noi diciam: ride la terra.

Quando avvien che un zefiretto
per diletto
bagni il piè nell’onde chiare,

sicché l’acqua in sulla rena
scherzi appena;
noi diciam che ride il mare.

Se giammai tra fior vermigli
se tra gigli
vesta l’alba un aureo velo;

e su rote di zaffiro
move in giro;
noi diciam che ride il cielo.

Ben è ver, quand’è giocondo
ride il mondo,
ride il ciel quand’è gioioso:

ben è ver; ma non san poi
come voi
fare un riso grazioso.Belaj rozoj purpurbrilaj,
vi pikilaj,
je l’ tagiĝo ne ekfloras;

 sed, servistoj de l’ Amoroj,
 pro l’ trezoroj
 de l’ dentaro pli valoras;

diru, rozoj juvelitaj,
aminvitaj,
diru: kial se mi ĵetas

 nur rigardon al okula
 belo brula,
tuj vi ĉarme ekridetas?

Ĉu ĝi estas helpo pia
por viv’ mia,
en danĝer’ se vi koleras?

 Aŭ vi estas rido-riĉaj,
 plenfeliĉaj,
 se ĝismorte mi suferas?

Belaj rozoj, ĉu kruele
ĉu amcele
agas vi per ĉi sinteno,

 volas mi nov-ritme plaŭdi
 kaj vin laŭdi:
 sed plu daŭru rida pleno.

Se font’ bela, se bloveto
en dueto
flustri tra la herb’ decidas,

 se la kampo bunte flora
 iĝas glora,
 diras ni: - La tero ridas.

Kiam la zefira vento
por ĝojsento
banas sin en akva klaro,

kaj ŝercetas mov-agrable
 l’ ond’ sursable,
 diras ni ke ridas maro.

Se tra ruĝaj amarantoj,
tra lekantoj,
juna tag’ per or-mantelo

 vestas sin dum sia iro
 el safiro,
 ŝajnas ridi la ĉielo.

Ja, se l’ mond’ en ĝojo sidas,
ĝi plenridas;
ridas ja l’ aer’ plezura;

 sed ne povas tiuj ĉi
 kiel vi
 ridi kun gracio pura.Se matene tra l’ herbej’
vagas plej
ĉarmaj vento aŭ rivero,

kaj se iĝas florkoketa
kampo eta,
diras ni, ke ridas tero.

Se zefir’ apenaŭ aŭde
kaj senplaŭde
sin banetas en l’ ondaro,

kaj ŝercetas akv’ en sablo
kun agrablo,
diras ni, ke ridas maro.

Se per vest’ lilio-pura
aŭ purpura
sin beligas matenhelo,

kaj rondiras sur ornama
ĉaro flama,
diras ni: ridas ĉielo.

Vere ja! Ĉiel’ en gaj’
ridas kaj
en ĝojeco mondo ĉie.

Sed ne scias tiuj ĉi,
kiel vi,
ridi rave kaj gracie.

Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj dramistoj