Plurfaka studado pri sano kaj evoluado en Dunedin

La Dunedina Plurfaka Studado pri Sano kaj Evoluado (ofte mallongigita al la Dunedina Longdaŭra Studado) estas  longtempa kohorta studo de 1037 homoj naskitaj dum unu jaro en Dunedin, Nov-Zelando.

 Historio 
La origina aro de studataj homoj estis elektita el tiuj naskitaj inter 1a de aprilo 1972 kaj 31a de marto 1973, en la Akuŝa Centro Reĝino Mary en Dunedin, kiuj estis ankoraŭ vivantaj en la regiono Otago tri jarojn poste. El la 1139 elekteblaj beboj, 1037 partoprenis (91%). 
La studatoj konsistis el 535 knabojn kaj 503 knabinojn, 1013 ununaskitojn  kaj 12 parojn de ĝemeloj. Je la 38-jara studo, nur triono de studatoj ankoraŭ loĝis en Dunedin, dum la plejparto de la cetero vivis aliloke en Nov-Zelando aŭ en Aŭstralio. En 2016, 1003 studatoj ankoraŭ vivas.

La studatoj estis taksitaj je la aĝoj 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 18, 21, 26, 32, 38 (2010-2012). Estontaj taksoj estas planataj por aĝoj 44 kaj 50.

Por reekzameni ilin, oni venigis la studatojn al Dunedin el kie en la mondo ili vivas. Ili partoprenas en unu tago de intervjuoj, fizikaj testoj, dentaj ekzamenoj, sangaj testoj, komputilaj enketiloj kaj aliaj enketoj. Substudoj de la Dunedin-Studado inkluzivas la Familian Sanan Historian Studon kiu implikis la gepatrojn de la studatoj por eltrovi pri la sano de familianoj (2003-2006); la daŭranta Gepatrada Studo kiu koncentras sur la Dunedin-Studado kaj ties unua trijara infano; kaj la Sekva Generacia Studo kiu temas pri la idoj de Studatoj kiam ili atingas 15 jarojn kaj rigardas la vivstilon, konduton, sintenon kaj sanon de hodiaŭaj adoleskantoj kaj celas vidi kiel ĉi tiuj ŝanĝiĝis inter kiam la originaj studatoj havis 15 jarojn (en 1987-88). Tio ĉi rezultigas ke disponeblos informo trans tri generacioj de la samaj familioj.

Granda emfazo estas sur retenado de studatoj. Je la reekzameno en 2011, partoprenis 96% el ĉiuj vivantaj studatoj, aŭ 961 homoj. Tio ĉi estas senprecedenca por longdaŭra studado, ĉar multaj studoj alie en la mondo spertis 20–40% forfalon de studatoj, aŭ eĉ pli.
http://bmcpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2458-12-918 forfalo 56%

En la fruaj jaroj la studado ne estis bone financita kaj la loka komunumo helpis kolekti datumojn.

La rezultinta datumaro produktis riĉecon de informo pri multaj flankoj de sano kaj evoluado. Ĝis 2015 pli ol 1,200 referaĵoj, raportoj, libraj ĉapitroj kaj aliaj eldonaĵoj estis produktitaj uzante eltrovojn de la studado.

La plurfaka flanko de la studado ĉiam estas centra fokuso, kun informo trans la fakoj:
 Kardiovaskula sano kaj riskfaktoroj
 Spira sano
 Buŝa sano
 Seksa kaj reprodukta sano
 Mensa sano
 Psikosocia funkciado
 Aliaj sanaferoj, inkluzive sensan, muskolan-skeletan kaj digestan sanon
Libro titolita From Child to Adult: Dunedin Multidisciplinary Health and Development Study (De Infano ĝis Plenkreskulo: En Dunedina Plurfaka Studado pri Sano kaj Evoluado), eldoniĝis en 1996 celante prezenti la gravajn trovojn en formo alirebla al nespecialistoj. Ĝi enhavas informon ĝis la aĝo-21 ekzameno. Planoj por la Dunedin-Studado inkluzivas plian popularsciencan verkon, plibonigon de ilia retejo por allogi nespecialistojn kaj provizi pluajn rimedojn por la ĝenerala publiko.

Esploristoj
La fondinto de la projekto estis Phil A Silva.
La direktoro de la esplorado estas Richie Poulton, vicdirektoro estas Terrie Moffitt (2016). 
http://dunedinstudy.otago.ac.nz/our-people stabanoj

Influo vastiĝas
La Dunedin-studado prenis gvidan rolon modelante kiel la genoj interagas kun vivspertoj por helpi antaŭvidi kial homoj kondutas kiel ili faras. La studado montris ke infanoj malbone traktitaj, kiuj poste ripetas la ciklon de perforto, tiuj havas specifan formon de la MAOA-geno, dum tiuj kun malsama formo de tiu geno ŝajne estas resaltemaj post malbona traktado. Ili ankaŭ montris ke la probableco de psikozo en plenkreskuloj kiuj uzis kanabon dum adoleskeco, dependas de la ĉeesto de specifa 'vundebleca' geno. Ili montris kial certaj homoj falas en deprimon pro la streso de la vivo, dum aliaj ne. Tiu eltrovo, kun pluraj aliaj, estas juĝita la plej grava scienca trarompo en iu ajn scienca fako en 2003.

La studado distingis inter infanoj kun frue komencinta kaj persista kontraŭsocia konduto kaj infanoj kies kontraŭsocia konduto komencis en adoleskanteco. Tiuj du grupoj havas malsamajn etiologiojn kaj bezonas malsamajn traktadojn. La ĉefa juĝisto de la junulara kortumo de Nov-Zelando notis ke tiu eltrovo profunde influis la juĝan praktikon. En Usono oni abolis la mortpunon por junuloj ĝis la aĝo de 18 jaroj, pro la eltrovo. Oni agnoskis la gravecon de tiu esploro donante la Stokholman Premion al Terrie Moffitt en 2007. 
Ĉi tiu trovaĵo stimulis diverslandan diskutadon pri krimeca intenco kaj respondeco, kaj pri humanaj strategioj por preventi krimojn inter malbone traktitaj infanoj en danĝero de estonta perforto.
http://www.su.se/english/about/prizes-awards/the-stockholm-prize-in-criminology/prize-winners/prize-recipients-2007-1.95254  Prize recipients 2007

La Dunedin-studado estas la sola studado en la mondo kiu kolektis datumojn pri la buŝa sano de la samaj individuoj ek de aĝo 5 ĝis mezaĝo. Murray Thomson studis tiujn datumojn kaj konstatis ke kanabuzado estas nova riskfaktoro por buŝaj malsanoj.
https://jama.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=181408 Journal of the American Medical Association, 2008, Vol 299, No. 5, Cannabis Smoking and Periodontal Disease Among Young Adults,

 Amaskomunikilaraj raportoj de rezultoj 
 2016, Why Am I?, kvarparta televida serio vidigita en Nov-Zelando
 2006, Smacking study hits at claims of harm
 2006, Physical punishment was extremely prevalent... 
 2005, Cannabis and psychotic behaviour
 2002, MAOA gene and violence
 2002, Cannabis and tobacco equally bad
 2001, Study clears cannabis as root of violence

 Esploraj referaĵoj 
La esploristoj de la Dunedin-studado, en multaj okazoj kun alilandaj kunlaborantoj, eldonis pli ol 1200 referaĵojn (ĝis 2016).
http://dunedinstudy.otago.ac.nz/publications Publications
Ekzemploj de la eldonaĵoj bazitaj sur la Dunedin-studado:

Sex Differences in Developmental Reading Disability
Psychiatric disorders and risky sexual behaviour in young adulthood: cross sectional study in birth cohort
Moderation of the Effect of Adolescent-Onset Cannabis Use on Adult Psychosis by a Functional Polymorphism in the catechol-O-Methyltransferase Gene:Longitudinal Evidence of a Gene X Environment Interaction
 Moffitt, T. E., Caspi, A., Rutter, M., & Silva, P. A. (2001). Sex differences in antisocial behavior. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-01066-7

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
Overview of the study
News about the study
Searchable database of the study's publications

Kategorio:Nov-Zelando
Kategorio:Sano
Kategorio:Sanscienco
Kategorio:Demografio