Aŭtoritatismo

Aŭtoritatismo estas reĝimo de regado, karakterizata per forta centra potenco kaj limigitaj politikaj liberoj. La influa priskribo de aŭtoritatismo en 1964 fare de Juan LinzRichard Shorten, Modernism and Totalitarianism: Rethinking the Intellectual Sources of Nazism and Stalinism, 1945 to the Present (Palgrave Macmillan, 2012), p. 256 (note 67). karakterizis aŭtoritatismajn politikajn sistemojn per kvar kvalitoj:
 limigita politika plurismo; tio estas, tiaj reĝimoj metas limojn je politikaj institucioj kaj grupoj, kiaj leĝistaroj, politikaj partioj, kaj interesaj grupoj;
 rajto regi surbaza de emocio, precipe de identigado de la reĝimo kiel bezonita malbono por batali kontraŭ "facile rekonataj sociaj problemoj," kiaj subevoluinteco aŭ popolribelo;
 minimuma socia movebleco, plej ofte kaŭzita per limoj je la publiko, kia subpremado de politikaj kontraŭuloj kaj kontraŭreĝima aktiveco;
 neformale difinita ekzekutiva potenco, kun ofte malklaraj kaj ŝanĝantaj povoj.Gretchen Casper, Fragile Democracies: The Legacies of Authoritarian Rule, p. 40-50 (citing Linz 1964).

Precipe ekstrema formo de aŭtoritatismo estas totalismo.

 Aŭtoritatismaj registaroj kaj ŝtatoj 
eta|125px|dekstra|La kancelario de Engelbert Dollfuss en Aŭstrio enhavis multajn elementojn de aŭtoritatismo.
125px|eta|dekstra|Francisco Franco, kaŭdilo de Hispanio de 1936 ĝis 1975, gvidis aŭtoritatisman reĝimon, kiu kontinuis ĝis lia morto kaj la Hispana transiro al demokratio.

Linz distingis novajn formojn de aŭtoritatismo disde personismaj diktaturoj kaj totalismaj ŝtatoj, uzante la diktaturon de Francisco Franco kiel ekzemplon. Malsame de personismaj diktaturoj, novaj formoj de aŭtoritatismo havas instituciigitan reprezentadon de diversaj aktoroj (en Hispanio tiuj inkludis la militistaron, la Katolikan Eklezion, la Falangon, monarkiistojn, teknokratojn kaj aliaj); malsame de totalismaj ŝtatoj, la reĝimo dependas de pasiva amasakcepto anstataŭ popola subteno.Todd Landman, Studying Human Rights (Routledge, 2003), p. 71 (citante Linz 1964 kaj aliaj).

Diversaj subspecoj de aŭtoritatismaj reĝimoj estas identigitaj de Linz kaj aliaj.Mark J. Gasiorowski, [ The Political Regimes Project], en On Measuring Democracy: Its Consequences and Concomitants (ed. Alex Inketes), 2006, p. 110-11. Linz identis la du plej bazajn subspecojn kiel tradiciaj aŭtoritatismaj reĝimoj kaj burokrat-militaj aŭtoritatismaj reĝimoj:
 Tradiciaj aŭtoritatismaj reĝimoj estas tiuj, en kiuj la potenco de "la reganta aŭtoritato (ordinare unu persono)" estas tenata "per kombinaĵo de apelacioj al tradicia legitimeco, patron-klientaj ligoj, kaj subpremado, plenumita de aparato ligata al la reganta aŭtoritato per persona fidelo."
 Burokrat-militaj aŭtoritatismaj reĝimoj estas tiuj "regataj de koalicio de militaj oficiroj kaj teknokratoj, kiuj agas pragmate (anstataŭ ideologie) inter la limoj de sia burokrata mensostato. Mark J. Gasiorowski sugestas, ke estas plej bone distingi "simplajn militajn aŭtoritatismajn reĝimojn" disde "burokrataj aŭtoritatismaj reĝimoj" en kiuj "potenca grupo de teknokratoj uzas la stat-aparaton por klopodi raciecigi kaj evoluigi la ekonomion," kia Sud-Koreio sub Park JungHee.

Linz identis ankaŭ tri aliajn subspecojn de aŭtoritata reĝimo: korporaciismo aŭ organik-ŝtatismo, rasa aŭ etna "demokratio" kaj post-totalismo.
 Korporaciismaj aŭtoritataj reĝimoj "estas tiuj, en kiuj korporaciismaj institucioj estas vaste uzataj de la ŝtato por koopti kaj malmobilizi potencajn interesajn gropojn"; tiu speco estas plej vaste studita en Latin-Ameriko.
 Rasaj kaj etnaj "demokratioj" estas tiuj, en kiuj "iuj rasaj aŭ etnaj grupoj profitas plenajn demokratiajn rajtojn dum tiuj rajtoj en aliaj grupoj estas grandparte aŭ tute negataj," ekzemple Sud-Afriko sub apartismo.
 Post-totalismaj aŭtoritatismaj reĝimoj estas tiuj, en kiuj totalismaj institucioj (ekzemple la partio, kaŝpolico kaj ŝtat-regata amasmedio) restas, sed kie "ideologia ortodoksio falis favore de rutinigado, subpremado falis, la plej alta estraro de la ŝtato estas malpli personisma kaj pli sekura, kaj la nivelo de amasmobilizado signife falis." Ekzemploj inkludas la Sovetuniaj Orientblokaj ŝtatoj en la mezaj 1980-aj jaroj.

 Ekzemploj 
Ekzistas neniu konsenta difino de aŭtoritatismo, sed oni provas plurajn jarajn mezuradojn, inkluzive de la jara raporto Freedom in the World de Freedom House. Iuj landoj kiel ekzemple Venezuelo, inter aliaj, kiuj estas nuntempe aŭ historie agnoskitaj kiel aŭtoritatemaj, ne fariĝis aŭtoritatemaj post la preno de la potenco aŭ ŝanĝis inter aŭtoritatema, mankhava aŭ neliberal-demokrata reĝimo. La tempoperiodo reflektas ilian tempon en potenco prefere ol la jaroj kiam ili estis aŭtoritatemaj registaroj. Iuj landoj kiel Ĉinio kaj faŝismaj reĝimoj ankaŭ estas karakterizitaj kiel totalismaj, kun iuj periodoj prezentitaj kiel pli aŭtoritatemaj aŭ totalismaj ol aliaj.

 Aktualo 
Sekvas ne-ĝisfunda listo de ekzemploj de ŝtatoj, kiuj nuntempe aŭ ofte estas karakterizitaj kiel aŭtoritatemaj.
La listo estas ĝisdatigita je majo 2021.
Ŝtatotempo-periodo ekdela nuna reganta grupo aŭ personoNotoj kaj ReferencojAngolo1975–Popola Movado por la Liberigo de AngoloAzerbajĝano1993–Nova Azerbajĝana PartioBarejno1746–Khalifa FamilioBelorusio1994–Aljaksander LukaŝenkoBurundo2005–CNDD– FDDKamboĝo1985–Hun SenKameruno1982–Paul BiyaĈinio1949–Komunista Partio de Ĉinio"Iuj fakuloj konsideris la ĉinan sistemon "fragmenta aŭtoritatismo" (Lieberthal), "intertraktita ŝtato" aŭ "konsulta aŭtoritatema reĝimo"". Laŭ esplorado de John Kennedy et al. (2018), ĉinaj civitanoj kun supera edukado emas malpli partopreni en lokaj elektoj kaj havas pli malaltajn nivelojn de demokratiaj valoroj kompare kun tiuj kun nur deviga edukado.Kongo Respubliko1979–Denis Sassou NguessoKubo1959–Komunista Partio de KuboEgiptio2014–Abdel Fattah el-SisiEkvatora Gvineo1979–Teodoro Obiang Nguema MbasogoEritreo1993–Isaias AfwerkiGabono1961–Gabona Demokrata PartioHungario2010–Viktor Orbán and FideszĜi lastatempe moviĝis pli al senliberalismo.Irano1981–Ruhollah Khomeini and Ali KhameneiLinz skribis en 2000, ke "malfacilas enigi la iranan reĝimon en la ekzistantan tipologion, ĉar ĝi kombinas la ideologian kliniĝon de totalismo kun la limigita plurismo de aŭtoritatismo kaj okazigas regulajn elektojn en kiuj oficantoj kaj kandidatoj rekomendantaj malsamajn politikojn ofte estas venkitaj ".Jordanio1946–Haŝemida FamilioKazaĥio1990–Nur OtanLaoso1975–Laosa Popola Revolucia PartioMoroko1957–Alaouite dynastioMontenegro1990–Demokrata Partio de Socialistoj sub Milo ĐukanovićMyanmar2016–Nacia Ligo por Demokratio kaj Min Aung HlaingNicaragvo2007–Daniel OrtegaNord-Koreio1947–Kim-dinastio kaj la Korea Laborista PartioOmano1970–Al Said familioPalestino1964–Palestina Liberiga Organizo2006–HamasPollando2015–Juro kaj JustecoĜi lastatempe moviĝis pli al senliberalismo.Kataro1971–Thani FamilioRusia Federacio1999–Unueca Rusio sub Vladimir PutinHavas aŭtoritatemajn tendencojn kaj iuj estas priskribitaj kiel "vere miksaĵo de aŭtoritatismo kaj administrata demokratio" (vidu Putinismon por pli).Ruando2000–Paul KagameSauda Arabio1744–Sauda FamilioSerbio2012–Serba Progresa Partio 
sub Aleksandar VučićSud- Sudano2011–Movado de Sudana Popola Liberigo sub Salva Kiir MayarditRespublika Srpska2006–Milorad DodikSirio1963–Baazo partia reĝimo kaj familio al-AssadTaĝikio1994–Emomalii RaĥmonTajlando2014–Reĝo Maha Vajiralongkorn kaj ĉefministro Prayut Chan-o-chaRenversis la demokratie elektitan registaron de Yingluck Ĉinaŭat en milita puĉo kaj instalis militan estraron por kontroli la regadon de Tajlando.Turkio2003–Partio de Justeco kaj Disvolviĝo sub Recep Tayyip ErdoganPriskribita kiel "konkurenciva aŭtoritatema reĝimo".Turkmenio1991–Demokrata Partio de TurkmenioUnuiĝintaj Arabaj Emirlandoj1972–Reĝaj familioj de Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojUgando1964–Yoweri MuseveniUzbekio1989–Uzbekia Liberala Demokrata PartioVenezuelo1999–Unuiĝinta Socialista Partio de Venezuelo sub Hugo Chávez kaj Nicolás MaduroVjetnamio1976–Vjetnama Komunista PartioZimbabvo1980–ZANU-PF

 Historiaj 
 Vidu ankaŭ 
 Aŭtoritato
 Aŭtoritatema personeco
 Dekstra aŭtoritatemo
 Sekreta polico

 Referencoj