Blankmonta Masivo

Blankmonta Masivo aŭ masivo de Blanka Monto (; ) estas montaro en Alpoj, situa ĉefe en Francio kaj Italio, sed ankaŭ borde al Svislando je sia nordorienta pinto. Ĝi enhavas dekunu gravajn sendependajn montopintojn, ĉirkaŭ pli ol 4000 m alte (tio estas kvarmiluloj), kaj ĝi ricevas sian nomon pro la Blanka Monto (4808.73 m), nome la plej alta montopinto en okcidenta Eŭropo. Pro sia konsiderinda ĝenerala altitudo, granda proporcio de la masivo estas kovrata de glaĉeroj, ekzemple la Mer de Glace kaj la Miage Glaĉero, nome la plej longaj glaĉeroj en Francio kaj Italio, respektive.

 Priskribo 
Ne nur la masivo formas akvodividon inter la ampleksegaj basenoj de la riveroj Rodano kaj Pado, same kiel estas trilanda punkto inter Francio, Italio kaj Svislando, ĝi ankaŭ markas la limon inter du klimataj regionoj separante unuflanke la nordajn kaj okcidentajn Alpojn disde aliflanke el sudaj Alpoj. La montoj de la masivo konsistas ĉefe de rokoj el granito kaj el gnejso, kaj je altaj altitudoj la vegetaĵaro estas de arkt-alpa flaŭro.

La valoj kiuj limigas la masivon estis uzataj kiel komunikvojoj jam el la epoko de Romanoj. La regiono restis de ioma milita gravo tra la mezo de la 20a jarcento. Kamparana farm-ekonomio funkciis ene de tiuj valoj dum multaj jarcentoj ĝis la glaĉeroj kaj montoj estis malkovritaj de la ekstera mondo en la 18a jarcento. Informo pri tiaj impresaj vidaĵoj ekdisvastiĝis, kaj la Blanka Monto estis fine grimpita en 1786, markante la starton de la sporto de montogrimpado. La regiono estas nune grava turisma allogaĵo, kalkulinte ĝis ses milionoj da vizitantoj jare. Ĝi havigas ampleksan gamon de facilaĵoj por subĉiela distrado kaj aktivaĵoj kiaj pejzaĝ-rigardado, marŝado, rokogrimpado, montogrimpado kaj skiado. Ĉirkaŭ cento da personoj jare mortas sur ties montoj kaj, foje oni perdas korpojn kiuj restas entombigitaj en ties glaĉeroj dum jardekoj.

Aliro en la montojn estas faciligita de telferoj, montaj fervojoj kaj montaraj kabanoj kiu havigas trakontan rifuĝejon al grimpistoj kaj skiistoj. La long-distanca Ĉirkaŭvojo de la Blanka Monto ĉirkaŭiras la tutan masivon en 11-taga vojo de 170 km. La Blankmonta Tunelo konektas la francan urbon de Chamonix en la norda flanko kun la itala urbo Courmayeur sude. La altaj montoj havigas multajn facilaĵojn por scienca esplorado, inklude mezurojn per neŭtrino ene de la Tunelo kaj de efikoj de la klimata ŝanĝo je ties plej altaj deklivoj. Ĵusaj plialtiĝoj en averaĝaj temperaturoj kondukis al gravaj retiriĝoj de glaĉeroj tra la masivo kaj al konscio de la neceso por pli bona media protektado, inklude alvokon por statuso de Monda Heredo.

 Montoj 
 Aiguille du Dru
 Aiguille Verte
 Blanka Monto
 Dôme du Goûter
 Grandes Jorasses

Literaturo


 Eksteraj ligiloj 

 Blankmonta Masivo ĉe mapa portalo
 Blankmonta Masivo ĉe OpenStreetMap.org
 Blankmonta Masivo ĉe Bing aera vido
 Mapo de ĉiuj 4000m pitoj en Blankmonta Masivo
 Google StreetView pri Blankmonta Masivo
 Climate Live (above and below-ground temperature plots)
 CREA: Le Centre de Recherches sur les Ecosystèmes d'Altitude
 Espace Mont Blanc
 proMONT BLANC 
 Retiriĝantaj glaĉeroj de Blankmonta Masivo ĉe franca IGN Geoportal (YouTube video)

Kategorio:Geografio de Aŭvernjo-Rodano-Alpoj
Kategorio:Montaroj en la Alpoj
Kategorio:Montaroj en Francio
Kategorio:Montaroj en Italio
Kategorio:Montaroj en Svislando
Kategorio:Aosta Valo