Fenolo

Fenolo100pxPlata kemia strukturo deFenolo150pxTridimensia kemia strukturo deFenolo200pxKristaloj de Fenolo.Alternativa(j) nomo(j) Karbolata acido
 Fenata acido
 Fenilata acido
 Fenil hidroksidoKemia formuloCAS-numero-kodo108-95-2ChemSpider kodo971PubChem-kodo996Merck Index15,7354Fizikaj proprecojAspektotrabiveblaj kristalojMolmaso94,113 g·mol−1Denseco 1,071g cm−3FandpunktoBolpunktoRefrakta indicoEkflama temperaturoMemsparka temperaturoSolveblecoAkvo:67 g/LMortiga dozo (LD50)80 mg/kg (buŝe)Sekurecaj IndikojRiskojR20/21/22 R23/24/25 R34 R48 R68SekurecoS24/25 S26 S28 S36/37/39 S45Pridanĝeraj indikoj Danĝero GHS Damaĝo PiktogramoGHS SignalvortoDamaĝa substancoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj PubchemEscepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo( kaj 100 kPa)

Fenolo (C6H5OH aŭ sume C₆H₆O), ankaŭ konata kiel karbolata acido, estas organika kombinaĵo konsistanta el hidroksila grupo (-OH) ligita al benzenringo. Ĝi estas unu el la plej bazaj kaj konataj aromataj alkoholoj kaj estas vaste uzata en kemiaj industrioj por sintezo de diversaj kemiaĵoj, plastoj, kaj medikamentoj. Fenolo havas diversajn propraĵojn, inkluzive de modera acideco, kaj estas grava krudmaterialo en la produktado de multaj industriaj kaj konsumvaroj.

 Kemia strukturo kaj ecoj 
Fenolo havas la kemian formulon C₆H₆O kaj strukturan formulon, kie hidroksila grupo (-OH) estas rekte ligita al la aromata benzenringo. Ĉi tiu strukturo donas al fenolo unikajn fizikajn kaj kemiajn ecojn kompare kun aliaj alkoholoj, inkluzive de pli alta acideco pro la delokiĝo de la negativa ŝargo en la aromata ringo post la dissociiĝo de la hidroksila protono (H⁺) .

Fenolo estas senkolora kristala solidaĵo ĉe ĉambra temperaturo, kun dolĉa sed karakteriza odoro. Ĝi estas nur parte solvebla en akvo, sed facile solvebla en organikaj solvantoj kiel etanolo kaj dioksano. La akveca solvaĵo de fenolo estas iomete acida, kun pKa-valoro de 9.95, montrante ĝian kapablon liberigi protonon en akva medio .

 Uzoj 
Fenolo estas grava krudmaterialo en la kemia industrio. Ĝi estas uzata en la produktado de:

 Plastoj: Fenolo estas grava prekurso en la fabrikado de bakelito kaj aliaj plastaj rezinoj.
 Farmaciaĵoj: Fenolo estas uzata en la sintezo de diversaj medikamentoj, inkluzive de kontraŭdoloriloj kiel aspirino.
 Antisepsaĵoj: Pro ĝiaj antisepsaj trajtoj, fenolo estis historie uzata en medicinaj aplikoj, kvankam hodiaŭ ĝia uzo estas limigita pro ĝia toksikeco en altaj koncentriĝoj.
 Laboratoriokemiaĵo: Fenolo estas uzata en biokemiaj kaj molekulbiologiaj esploroj, precipe en la izolado de DNA.

 Toksikeco kaj sekureco 
Fenolo estas toksa substanco, kiu povas esti danĝera al homa sano se ĝi estas enspirita, ingestita, aŭ absorbita tra la haŭto. Ĝi povas kaŭzi severajn brulvundojn kaj damaĝi la haŭton kaj mukozajn membranojn. Longdaŭra ekspozicio al fenolo povas havi pli gravajn sanriskojn, inkluzive de damaĝo al la hepato kaj renoj. Pro tio, industria uzo de fenolo estas strikte reguligita, kaj laboristoj estas provizitaj per sekurecaj ekipaĵoj.

 Fizikaj ecoj 
 Bolpunkto: 181.7°C
 Fandopunkto: 40.5°C
 Denseco: 1.07 g/cm³ ĉe 20°C .
 Solvebleco en akvo: Ĉirkaŭ 84 g/L ĉe 20°C.

 Produktado 
Fenolo estas produktata grandskale pere de la , kiu estas la plej ofta industria metodo por sintezi fenolon. Ĉi tiu procezo uzas benzenon kaj propilenon kiel krudaĵojn, kaj ĝi produktas fenolon kune kun acetono kiel kromprodukto.

 Referencoj 





 Vidu ankaŭ 

 Alkoholo
 Benzeno

Kategorio:Aromataj alkoholoj
Kategorio:Fenoloj
Kategorio:Aromataj kombinaĵoj
Kategorio:Solviloj