Flugilfabo

La goafabo (Psophocarpus tetragonolobus), ankaŭ nomata flugilfabo, estas utilplanto en la subfamilio Faboideoj (Faboideae) el la familio de la Fabacoj (Fabaceae).

 Priskribo 
La goafabo estas tre disbranĉita, maldekstren volvanta, multjara, herba planto. Ĝi plej ofte estas kultivata kiel unujara planto. La radikoj formas tuberojn kiel rezervorganoj. La folioj estas triparte pinataj. La folietoj estas ovoformaj, 5 ĝis 14 cm longaj kaj 3 ĝis 9 cm larĝaj, pintaj, glatranda aŭ labaj.

Nur malofte la floroj staras unuope, ofte ili staras ĉe akseloj en 2 ĝis 10 cm longaj densaj grapolaj floraroj. La unusimetriaj floroj estas,kun longeco de 2 ĝis 5 cm, relative grandaj. La korolo estas flave roza aŭ violkolora. La „flago“ staras kaj estas 2,5 cm larĝa.

La guŝoj estas 10 ĝis 20 cm longaj kaj havas du ondajn flugilojn kun larĝeco de 5 mm. La guŝoj enhavas inter kvin kaj dudek, maksimume kvardek semojn. La rondaj-ovalaj semoj havas grandecon de 7 ĝis 8 mm. La hilumo estas hela ĝis kremkolora kun malhela rando.

 Disvastigo 
Naturaj disvastigaj regionoj ne estas konataj. Oni supozas la devenon en Azio, sur la Maskarenoj aŭ en Madagaskaro. Ĝi estas vaste kultivata.

 Uzado 
La planto estas multflanke uzata. Kaj la junaj fruktoj, kaj la maturaj semoj kaj la subgrundaj tuberoj estas manĝeblaj. El la semoj oni produktas grasacidojn. 100 gramoj sekigitaj goafaboj enhavas 16 g'ojn da graso, el kiu 3,3 g estas satigitaj 5,8 g unufoje nesatigitaj kaj 3,7 g plurfoje nesatigitaj grasacidoj.Helmut Heseker, Beate Hesker: Die Nährwerttabelle 2. vollst. überarbeitete Auflage, Neuer Umschau Buchverlag, Neustadt a. d. Weinstraße 2012, S. 50. La oleo de la semoj estas uzata i. a. por fari sapon. La semoj havas grandan nutrovaloron, kompare al sojfabo.
 100 g sekigitaj goafaboj enhavas averaĝe: kcal  kJ  proteino  karbonhidratoj  grasoj  fibroj 400167233 g31 g16 g5,5 g

 100 g de faboj enhavas jenajn mineralojn kaj vitaminojn:natriokalio kalciomagnezio  fosforo ferozinko β-karotino  vitamino E  vitamino B1  vitamino B2  vitamino B6  folacido Vitamino C 50 mg 1000 mg530 mg170 mg40 mg14,5 mg4,6 mg50 µg10,0 mg1,0 mg 0,30 mg0,40 mg130 µg1 mg

 Referencoj 

 Literaturo 
 Shiu-ying Hu: Psophocarpus tetragonolobus. In: Food Plants of China, The Chinese University Press, 2005. ISBN 962-201-860-2. Seite 481.
 B. Mackinder, R. Pasquet, R. Polhill und B. Verdcourt: Psophocarpus tetragonolobus. In: Flora Zambesiaca, Band 3, Teil 5, 2001.
 H.M. Burkill: The useful plants of west tropical Africa, Band 3, 1985.
 Walter H. Schuster, Joachim Alkämper, Richard Marquard & Adolf Stählin: Leguminosen zur Kornnutzung : Kornleguminosen der Welt, Justus-Liebig-Universität Gießen, 1998.: Joachim Alkämper: Informationen zur Flügelbohne, Goabohne (Psophocarpus tetragonolobus).

 Vidu ankaŭ 
 Listo de legomoj

Kategorio:Guŝoj
Kategorio:Vigno