Ĉambra ciklameno

La  ĉambra ciklameno  (Cyclamen persicum), aŭ persa ciklameno estas  plantspecio de la  genro Ciklameno (Cyclamen) ene de la familio Primolacoj (Primulaceae). Malgraŭ tio, kion sugestas ĝia nomo, tiu ĉi specio hejmas ne en Persujo sed en la orienta mediteranea regiono.
Malĝuste nomata alpa violo.

Cyclamen persicum estas tre ŝatata kaj ekonnomie grava ĉambra planto. Ekde  la bredado komenciĝis en okcidenta Eŭropo. Hodiaŭ  ekzistas multegaj kultivaroj en diversaj koloroj de blankam rozea ruĝa kaj purpura, diversaj florformoj kaj diversaj graandecoj. Ekzistas ankaŭ kultivaraj kun longaj flortigoj por rikolti la florojn. La kultivaroj nur baziĝas nur de diversaj sovaĝaj formoj. hIbridado kun aliaj Ciklamen-specioj ne okazis.

 Priskribo 
La persa Ciklameno kreskas kiel  multjara, herba planto, kiu atingas altecon de ĝis 32 cm. Kiel rezervorgano la planto kreskigas  hipokotilbulbo. La bulbo estiĝas nur el la ŝveliĝado de la  hipokotilo,la tiga parto inter la radikkolo kaj la unua ĝermfolio. La ronda, dum la jaroj iom platigita bulbo havas grandecon de ĝis 15 cm. Ĝi havas korkan konsiston. Je ĝia malsupra flanko kreskas radikoj, je la supra flanko spirale starantaj longtigaj folioj . La grandeco de la koroformaj folioj varias inter 3 kaj 14 cm. Ili estas karnecaj kaj glataj. La folirando estas iom dikiĝinta kaj dentaj.  La subra folisurfaco ofte havas verde-arĝente marmoritan desegnon kaj la malsupra folisurfaco povas esti malbrile verda aŭ ruĝeca.

La folioj entiriĝas en la seka kaj/aŭ malvarmeta sezono. Se la kreskokondiĉoj denove fariĝas favoraj la folioj ekŝcosas denove kaj la planto ekfloras..

Ciklamenoj portas sur unuopaj tigoj po unu floro, kiuj pendiĝas malsupren kaj kies petaloj estas fleksitaj supren. La koloroj de la floroj varias inter blanka, rozea ĝis purpura.  Ekzistas ankaŭ dukoloraj tipoj.

La fruktoj estas kapsuloj, kiu turniĝas dum la maturiĝo direkte al la grundo. Fine ili sinkis en la grundon. La kapsuloj malfermiĝas erst, kiam ili estas en la grundo.

La kromozomo-nombro estas 2n = 48, ĉe kelkaj kultivaroj ankaŭ  2n = 72, 96 kaj 136.

 Deveno de la nomo kaj taksonomio 
eta|270ra|C. persicum var. autumnalis kaj Sternbergia clusiana sur la Golanaj altaĵoj
La unua priskribo de Cyclamen persicum estis de la jaro 1768 fare de Phillip Miller . Por la botanika speciepiteto persicum ekzistas du alternativaj klarigprovoj:
 Oni erare pensis, ke la planto hejmas en Persujo. Tiu supozo, kiu ankaŭ staras en la unua priskribo, troviĝas ankaŭ ĝardenlibro aperinta en 1659.
 Aŭ la nomo rilatas al la persikruĝa koloro de la floro (Prunus persica). Tiu supozo originas en libro el la jaro 1629, en kiu la floro de  Cyclamen persicum estis priskribita kiel persikkolora.

Cyclamen persicum var. autumnalis GREY-WILSON floras en aŭtuno  (anstataŭ  marto-aprilo)
Cyclamen persicum f. albidum havas pure blankajn florojn
Cyclamen persicum f. roseum havas rozekoloraj floroj sen purpuran gorĝon
Cyclamen persicum f. puniceum havas unuecajn ruĝajn ĝis karmenruĝajn florojn

 Areo 
La natura areo estas de  Nordafriko ĝis okcidenta Azio ĝis suda Eŭropo. La peferataj kreskejoj estas pinaroj, kverkaj arbustaroj kaj liberaj rokaj deklivoj ĝis alteco de  1000 metroj. Dum la vegeta periodo en la vintra duonjaro estas tipa por la origina kreskejo mezan lumecon kaj pezan temperaturon. Dum somero estas tre varma  (40 ĝis 45 °C) kaj seka. La alta temperaturo kaj la sekeco kaŭzas la formorto de la supragrundaj plantpartoj. La planto transvivas la sekan tempon en ĝia plata bulbo. La bulbo elŝosas denove komence de pli malvarma sezono.

 Uzado 
 Historio 
La specio verŝajne atingis Parizon jam en  1620. Kun certeco ĝi estis kultivataj  de 1731 en francujo.
La bredado komencis en la jaro 1860. Komenciĝante en Anglujo oni komencis tuj poste ankaŭ en Nederlando kaj Germanujo bredi novajn kultivarojn  de Cyclamen persicum''. La diversaj kultivaroj estiĝis nur el bredado kun la diversaj sovaĝaj tipoj de la planto. Enkruciĝo de aliaj genroj ne okazis.Botanischer Garten der Johannes Gutenberg-Universität in Mainz: Alpenveilchen-Cyclamen persicum Mill , aufgerufen am 8. April 2012

 Kultivado 
eta|270ra|C. persicum en ĝarden-centro.
Ciklamoj estas ofertataj hodiaŭ  preskaŭ dum la tuta jaro, la ĉefa sezono en meza Eŭropo estas inter septembro kaj marto.

Bone kultivata  la planto povas fariĝi  ĝis 30 jaroj.

 Kultivaroj 
La grupoj de kultivaroj konsistas ofte el kultivaroj de diversaj koloroj, ekzemple ciklamen-ruĝa ĝis viola, rozea kaj blanka, ankaŭ dukoloraj tipoj oftas. Ekzistas pursemaj kultivaroj kaj F1-Hibridoj. Jen kelkaj ekzemploj:
'Butterfly'
'Halios'
'Laser'
'Latinia'
normala ciklameno raso Beck
'Sierra'
'Zehlendorf'
miniatur-ciklameno  „Schoneveld Super-Serie Compacta“
miniatura raso Beck
kaj multaj aliaj.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

Persisches Alpenveilchen - eine Giftpflanze
Cyclamen Society  (engl.)

Kategorio:Primolacoj
Kategorio:Ornamaj plantoj
Kategorio:Ĉambroplantoj
Kategorio:Hibridaj plantoj