Johann Karl Wezel

Johann Karl WEZEL (naskiĝinta la  en Sondershausen, mortinta samloke la ) estis germana verkisto, dramisto, lirikisto, pedagogo kaj filozofo.

 Vivo 
Estante el ne tro riĉa origino - la patro estis duka kuiristo - li verkis en 1763 laŭdaĵon je la Paco. Wezel frekventis inter 1755-64 la gimnazion en Sondershausen, kies lernejestro estis tiam la poeto Nikolaus Dietrich Giseke, amiko de Friedrich Gottlieb Klopstock kaj kunlaboranto de la grava literaturfakgazeto Bremer Beiträge. Li malkovris la talenton de Wezel kaj peris specialan lingvan ekukon ĉe la viclernejestro kaj verkisto Gottfried Konrad Böttger. Li estis bonega violono-ludanto. Pri la teatra uzo de muziko li skribis en la antaŭparoloj al la muzika komedio Zelmor und Ermide (1779). Lia instruisto Giseke loĝigis lin ĉe la amiko Christian Fürchtegott Gellert en Lepsiko. Tie Wezel ekstudentis pri teologio estante 17-jara. Sed baldaŭ li turniĝis al jurscienco, filozofio kaj filologio. Dum tiuj studentaj jaroj Wezel pli kaj pli kritike taksis la reformindan docentadan sistemon kaj ĉerpis inspiron ĉe empirismuloj kaj klerismuloj kiel Locke, Voltaire, Holbach, Hélvetius respektive La Mettrie kaj Rousseau.

Post deĵoroj kiel privata instruisto en Bautzen kaj Berlino li volis memstariĝi. Vojaĝoj kondukis lin al Peterburgo, Parizo, Londono. Inter 1782-1784 li estis teatra verkisto en Vieno. Poste li estis denove en Lepsiko kaj en 1793 li revenis en sian naskiĝurbon.

 Graveco 
Kiel liberprofesiulo li verkis inter 1772-85 kvazaŭ ĉiujn librojn de li. Krom la provo priskribi la homajn konojn en kvin volumoj sisteme, li plej gravis kiel rakontisto per biografioj kaj komedioj, sed ankaŭ per interesaj romanoj: Hermann und Ulrike (en tiu ĉi komika romano geamantoj malgraŭ malhelpanta ĉirkaŭaĵo sukcesis feliĉe vivi) aŭ Belphegor oder die wahrscheinlichste Geschichte unter der Sonne (malentuziasmiĝromano pri nesukceso dumviva).

 Verkoj (elekto) 
 1776 Lebensgeschichte Tobias Knauts, des Weisen
 1776 Belphegor
 1778 Satirische Erzählungen
 1780 Robinson Krusoe
 1780 Hermann und Ulrike
 1782 Wilhelmine Arend
 1784 Kakerlak
 1787 diversaj komedioj

 Fonto 
Eta biografio ĉe gutenberg.spiegel.de

 Eksteraj ligiloj 

 Hejmpaĝo de la Wezel-societo 
 Verkoj surrete

Kategorio:Germanaj pedagogoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj filozofoj
kategorio:Sondershausen