István Koháry (reĝa juĝisto)

Grafo István Koháry [iŝtvAn kohAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo Koháry István estis hungara reĝa juĝisto, militestro, politikisto, ĉambelano, poeto. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis csábrági kaj szitnyai [ĉAbrAgi] [sitnjai].
eta|maldekstre|<center>István Koháry
István Koháry  naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Csábrág (nuntempa Čabradský Vrbovok en Slovakio). Li mortis la  en Csábrág.

 Biografio 
István Koháry komence lernis hejme, poste en jezuita kolegio en Nagyszombat. Li aĝis 15, kiam lia patro mortis en batalo, tial li devis transpreni taskon pri familiestro, samtempe li ricevis titolon fortikaĵestro de la reĝo. Post la kolegiaj jaroj li frekventis universitaton en Vieno, sed kiel magnato li ofte vizitis kortegon de Habsburgoj. Post lernado li hejmenvenis kaj li transprenis la estrecon en fortikaĵo en Fülek, kie li batalis en la regiono kontraŭ la turkoj. En 1678 Emeriko Thököly ne povis okupi la fortikaĵon. En 1681 li partoprenis en Sopron en la parlamenta kunsido, kie li tiel saĝe politikadis, ke en la sekva jaro li estis nomumita ĉambelano, interna reĝa konsilisto kaj kolonelo.
eta|<center>István Koháry
eta|<center>István Koháry - la poeto
En 1682 pro perfido Thököly okupis la fortikaĵon, Kohary estis en prizono de Thököly 3 jarojn. Post la liberiĝo eĉ la papo sendis al li ornaman ĉapelon kaj li grofiĝis. Inter 1685 kaj 1687 li sukcese batalis kontraŭ la turkoj en Székesfehérvár, Buda kaj Eger, kie li vundiĝis. Ekde 1703 li batalis kontraŭ liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a. Depost la liberecbatalo li akiris siajn bienojn kaj li ricevis la titolon eterna departementestro, en 1712 li estis emeritita de la reĝo, poste en 1714 iĝis reĝa juĝisto. Li estis signifa mecenato, ekzemple li fondis gimnazion en Kecskemét kaj li donacis monon ne nur la katolika, sed reformita preĝejoj.

Koháry neniam edziĝis. Li verkis poemojn precipe en la malliberejaj jaroj.

 Elektitaj kontribuoj 
 Sok óhajtás közben, inségviselésben, éhségszenvedésben, keserves rabságban Munkács kővárában szereztetett versek (1720) - poemaro
 Üdőmulatás közben szerzett versek (1687) - poemoj
 Sokféle kereszttel elkeseredett embernek kikoholt verse (1706)
 Hol egyszer s hol másszor kifaragott s összveszedett, rongyából leirt fűzfaversek (1726)

 Memorigiloj 
 skolta taĉmento en Fiľakovo, ili kolektas la restintajn memoraĵojn
 memortabulo kaj memorejo en Fiľakovo
 memortabulo kaj skulptaĵo en Kecskemét

 Fontoj 
 hungarlingva biografio
 hungarlingva biografio kun foto 
 hungarlingva biografio kun foto
eta|450px|center|<center>Memortabulo pri István Koháry
eta|maldekstra|<center>Skulptaĵo pri István Koháry
eta|<center>Memorejo pri István Koháry

Kategorio:Reĝaj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj militestroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj poetoj