Motho

{{Taksonomio
|nomo = motho
|koloro = lightgreen
|dosiero =    Matki.JPG
|dosiero larĝo = 240px
|priskribo dosiero = 
|regno = Plantoj Plantae
|regno2 = planto
|divizio = Angiospermoj Magnoliophyta
|klaso = dukotiledonuloj dicotyledones
|ordo = Fabaloj  Fabales       
|familio =Fabacoj    Fabaceae 
|subfamilio=    Faboideae
|genro = Vigno’’  Vigna
|specio = M. geocarpum  
|Taxon2_Rang     =  
|dunomo =     Vigna aconitifolia   
|dunomo aŭtoritato =  = (JACQ.) MARÉCHAL  
|komunejo = 
}}

Motho aŭ mothovigno (Vigna aconitifolia) estas plantspecio en la subfamilio de  Faboideoj (Faboideae) ene de la familio de la Fabacoj (Fabaceae). Tiu utilplanto produktas manĝeblajn guŝojn.

 Nomo 
La planto estas proksime parenca al aliaj  „vignoj“ precipe al mungo aŭ Urdvigno.
La nomo venas el la hindia मोठ  „moṭh.

 Historio 
Motho estas kultivata ekde minimume 2000 jaroj en la Hinda subkontinento, de kie ĝi disvastiĝis al Ĉinujo.

 Priskribo 
Motho estas staranta ĝis rampanta herba planto kun kreskoalto de ĉirkaŭ 20 cm kaj diametro de  unu ĝis du metrojn. La eĝaj tigoj posedas striktaj, flavaj etendiĝintaj haroj (triĥomoj). La triparta  folio havas  3,5 ĝis 8,5 cm longan, haran pedunklon kaj 3,5 ĝis 6,0 cm longaj folietoj. La malsupra kaj la supra flankoj de la folietoj estas haraj. La stipuloj estas 5 ĝis 10 mm longaj.

La 1,5 ĝis 6,0 cm longaj, grapolaj floraroj kreskas el la akseloj. Ekzistas ĉirkaŭ 4,0 mm longaj, haraj  brakteoj. La pedunklo estas ĉirkaŭ 1 mm longa. La duseksaj floroj estas unusemetriaj kaj kvinnombraj. La ĉirkaŭ  2,5 mm longa, maldense hara kaliko finas en kvin ĉirkaŭ 1 mm longaj kalikaj dentoj. La kvin  petaloj estas flavaj. La „flago“ estas 4,5 ĝis 5,0 mm longa.

La ĉirkaŭ  3,5 ĝis 6,5 cm longaj kaj 4 ĝis 5 mm larĝaj guŝoj estas komence peltaj, sed jam baldaŭ ili fariĝas kalvaj; ili enhavas kvin ĝis ok semojn. La ren- aŭ cilindroformaj ĝis  5 mm longaj kaj 3 mm dikaj semoj estas ofte helbrune ŝprucmakulitaj, sed ankaŭ povas havi alian koloron.

 Uzado 
Mothoj estas tre senpretenda kaj tre toleras sekecon, sed ĝi bezonas varman klimaton. Tial ĝi estas bona planto por esti kultivata en hindaj stepoj. Ĝi ankaŭ produktas semojn post tre malmulte da akvo. Ĝi krome toleras certan salon kaj acidan aŭ alkalan grundon. Tiun planton oni ne sterkas en Hindujo.

La uzado similas al tiu de la urdvigno kaj mungo. Oni povas uzi freŝjan guŝojn, la krudajn ĝermojn kaj la sekajn fruktojn. El la semoj oni povas fari farunon, kiu estas uzata en la barata kuirarto. La semoj enhavas ĉirkaŭ  22-24 % da proteino. Ili do estas bona proteinfonto. La planto ankaŭ estas furaĝo.

 Sistematiko 
La unua priskribo kiel Phaseolus aconitifolius JACQUIN okazis en Obs., 3:t.52, 1766. Vigna aconitifolia (JACQ.) MARECHAL ĝi nomiĝas ekde  1969, de Marechal metita en en la genro Vigna  (Bull.Jard.Bot.Nat.Belge., 39:160). Kroma sinonimo estas  Dolichos dissectus LAM.

 Vidu ankaŭ 
 listo de legomoj

 Fontoj 
 S. I. Ali: Papilionaceae in der Flora of Pakistan: Vigna aconitifolia - Online

 Eksteraj ligiloj 
 Kurzinfo: Nutritional composition, processing, and utilization of horse gram and moth bean.'', PMID 3899515

 Kategorio:Faboj 
Kategorio:Fruktolegomoj
Kategorio:Utilplantoj