Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio

Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio (pole: Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie) – tombo-monumento sur la placo al marŝalo Józef Piłsudski en Varsovio. Ideo de la Varsovia tombo estas memor-honorigo de mortfalintaj soldatoj en bataloj pri la sendependeco.

 Historio 
eta|Blindaj esperantistoj metas florojn ĉe la Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio, UK 1937
La ideo pri honorigo de nekonataj falintaj batale soldatoj naskiĝis senpere post la unua mondmilito en Francio. La unua en la mondo Tombo de Nekonata Soldato aperis en Parizo en 1920. Ĝi memorigas milionon kaj duono de soldatoj mortfalintaj en la jaroj 1914–1918. Paralele kun Francio oni kreis honorlokojn al sennomaj soldatoj en Britio.

En Pollando la unuaj iniciatoj pri kreo de tiaj memorlokoj aperis en 1921. Kiel la unua ekestis monumento-plato de Nekonata Soldato en Lodzo (malkovrita la 22-an de marto 1925).

La Varsovia Tombo de Nekonata Soldato estis malkovrita la 2-an de novembro 1925 sub kolumnaro de Saksa-Palaco. Tiutage oni enmetis en ĝin kadavron de sennoma soldato, venigitan dum speciala ceremonio de la Tombejo de la Defendintoj de Lvovo. Kreanto de la tombo estis artisto-skulptisto Stanisław Kazimierz Ostrowski.

La 28-an de decembro 1944 germanoj, detruante sisteme la urbon, eksplodigis la Saksan Palacon, revenĝe pro la ribelo de Varsovio. El la Tombo saviĝis fragmentoj. Jam en 1946 estis rekonstruita kaj denove malkovrita, tamen sen tabuloj pri la bataloj kontraŭ bolŝevismo. Aktuale ĝi konsistas el triarkada fragmento de savita kolumnaro de la palaco. Hodiaŭ, kiam la Saksa Palaco daŭre ne estas restaŭrita krudaj brikoj ambaŭflanke de la Tombo reliefigas, ke iam ĝi konsistigis parton de pli granda konstruaĵo. En la jaroj 1990–1991 surfacon de la tombo oni iom ŝanĝis. La tabuloj pri la pola-bolŝevika milito reaperis, sed en lokoj malfacile videblaj.

En la 2-an de junio 1979 papo Johano Paŭlo la 2-a sur la ĉirkaŭa Placo celebris la sanktan meson dum sia unua pilgrimvizito en Pollando kaj preĝis ĉe la Tombo.

Apud la Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio brulas eterna flamo kaj staras honora gardistaro el Reprezenta Bataliono de Pola Militistaro, kaj dum ŝtataj festoj okazas solena gardoŝanĝo kun partopreno de la plej superaj regopovoj de la ŝtato. Ĉiujare la 11-an de novembro (Festo de Sendependeco) la pola prezidento alvenas al la Tombo de Nekonata Soldato por partopreni la solenaĵon de la gardoŝanĝo kaj por meti florojn ĉe la Tombo. Tiam okazas milita defilado.

 Tabuloj sur la Tombo de Nekonata Soldato post 1990 
972-1683

 Cedynia 24 VI 972
 Batalo apud la rivero Okcidenta Bugo 22 VII 1018
 Głogów aŭgusto-septembro 1109
 Legnica 9 IV 1241
 Płowce (apud Radziejów) 27 IX 1331
 Batalo de Grunwald 15 VII 1410
 Batalo de Varna 10 XI 1444
 Batalo de Orŝa 8 IX 1514
 Pskovo 24 VIII 1581 – 15 I 1582
 Kircholm (apud Rigo) 27 IX 1605
 Batalo de Kluŝino-Moskvo 4 VII-28 VIII 1610

 Cecora (Distrikto Iași) 18-29 IX 1620
 Ĥotin 2 IX-9 X 1621 / 10-11 XI 1673
 Trzciana (Distrikto Iași) 25 VI 1629
 Smolensk 18 X 1632 – 25 II 1634
 Batalo de Beresteĉko 28-30 VI 1651
 Jasna Góra 18 XI-26 XII 1655
 Warszawa 30 V-1 VII, 28-30 VII 1656
 Cudnów (Ĵitomir-regiono) 14 IX-3 X 1660
 Lwów 24 VIII 1675
 Batalo de Vieno 12 IX 1683

1768-1863

 Bar 29 II 1768 – 18 VIII 1772
 Batalo de Zieleńce 18 VI 1792
 Batalo de Racławice 4 IV 1794
 Warszawa (insurekcio) 17 IV-4 XI 1794
 Warszawa 6-8 IX 1831
 Vilno (insurekcio) 22 IV-13 VIII 1794
 Maciejowice (Distrikto Garwoliński 10 X 1794
 Trebbia (Ĝenova Respubliko) 17-19 VI 1799
 Batalo de Somosierra 30 XI 1808
 Raszyn (Distrikto Pruszkowski) 19 IV 1809
 Batalo de Smolensk 17 VIII 1812

 Batalo de Borodino 5-7 X 1812
 Fortikaĵo Zamość 24 I-22 XI 1813/14 VII-21 X 1831
 Batalo de Leipzig 16-19 X 1813
 Arcis sur Aube (Ĉampanjo-Ardenoj) 19 III 1814
 Stoczek 14 II 1831
 Grochów (orienta Varsovio) 22 II 1831
 Ostrołęka 26 V 1831
 Miłosław 30 IV 1848
 Temesvar 8 VIII 1849
 Januara nokto 22/23 I 1863

 Siberianoj de 1768
 Citadelo de Varsovio 1833-1915
 Łukiszki (malliberejo en Vilno) 1861-1864, 1940-1945
 Poznań VII Fort 1939-1945
 Pawiak-Al. Szucha 1939-1944
 Montelupich (malliberejo en Krakovo)-Brygidki (malliberejo en Vilno)-Masakro en Kastelo de Lublin 1939-1945
 Lubjanka-Butirka 1939-1945
 Katyń-Charków-Miednoje 1940
 Ciepielów (krimo en Distrikto Lipski)9 IX 1939
 Osuchy (Distrikto Biłgorajski) 25-26 VI 1944
 Podgaje (krimo apud Okonek) 31 I 1945

1863-1921

 Małogoszcz 24 II 1863
 Ginietynie (Distrikto Panevėžys) 21 IV 1863
 Horki 17-25 V 1863
 Miropol (Ĵitomira provinco) 17 V 1863
 Batalo de Żyrzyn 8 VIII 1863
 Iłża 17 I 1864
 Transbajkalo (ribelo) junio 1866
 Batal-Agoj (de Pola Partio Socialista) 1904-1908
 Poznań-Ławica (batalo pri aviadilejo) 28 XII 1918 – 6 I 1919
 Rawicz 9 II 1919

1863-1921

 Cieszyn (Septaga milito)-Skoczów 23-26 I 1919
 Ostrołęka 5 VIII 1920
 Zadwórze (Lviva provinco) 17 VIII 1920
 Dęblin-Mińsk Mazowiecki 16-18 VIII 1920
 Cyców (distrikto Łęczyński) 16 VIII 1920
 Białystok 22 i 30 VIII 1920
 Sejny 2-10 i 22 IX 1920
 Mińsk Litewski 15 X 1920
 Bytom (Unua Silezia Ribelo) 16 VIII 1919
 Katowice (Dua Silezia Ribelo) 19 VIII 1920
 Góra Świętej Anny (apud Leśnica) 21-27 V 1921

1914-1918

 Laski (apud Pionki)-Anielin (distrikto Kozienicki) 21-24 X 1914
 Mołotków (Ivano-Frankivska provinco) 29 X 1914
 Krzywopłoty (distrikto Olkusz) 14 XI 1914
 Łowczówek (distrikto Tarnów) 24 XII 1914
 Arras 9 V 1915
 Konary (distrikto Sandomierski) 16-22 V 1915
 Pakosław (apud Iłża) 19-20 V 1915
 Rokitna (Ĉernivca provinco) 13 VI 1915
 Tarłów 30 VI-2 VII 1915
 Kosciuchnówka (Volina provinco) 4 XI 1915 i 4-6 VII 1916

1914-1918

 Krechowce (apud Ivano-Frankivsk) 24 VII 1917
 Bobrujsk 2 II-11 III 1918
 Kaniów (Ĉerkasa provinco) 11 V 1918
 Murmań 1918
 Syberia 1918-1920
 Kubań-Odessa 1918-1919
 St. Hilaire Le Garde apud Reims 25 VII 1918
 Ribelo de Grandpolujo
 Sileziaj ribeloj

1918-1920

 Lwów novembro 1918-marto 1919
 Lida 16 IV 1919-28 IX 1920
 Vilno 19 IV 1919 – 9 X 1920
 Dyneburg 3 I 1920
 Kievo 7 V-11 VI 1920
 Borodzianka (Kieva provinco) 11-13 VI 1920
 Chorupań apud Dubno (Rivna provinco) 19 VII 1920
 Nastasów apud Tarnopol 31 VII-6 VIII 1920
 Radzymin-Ossów (apud Wołomin) 13-15 VIII 1920

1918-1920

 Borkowo apud Nasielsk 14-15 VIII 1920
 Sarnowa Góra apud Ciechanów 16-20 VIII 1920
 Przasnysz 21-22 VIII 1920
 Batalo de Komarovo-Hrubieszów 30 VIII-1 IX 1920
 Kobrin 14-15 IX 1920
 Dytiatyń (Ivano-Frankivska provinco) 16 IX 1920
 Brzostowice (sude de Grodno) 20 IX 1920
 Grodno-Obuchowo (apud Grodno) 20-25 IX 1920
 Krwawy Bór apud Papiernia (Vilnius (subdistrikto) 27-28 IX 1920

1939-1945

 Sieĝo de Westerplatte-Oksywie (apud Gdynia)-Hel 1 IX-2 X 1939
 Krojanty (apud Chojnice) 1 IX 1939
 Bory Tucholskie (alfluejo de la riveroj Brda kaj Wda) 1-3 IX 1939
 Mława 1-3 IX 1939
 Mokra (apud Kłobuck) 1-2 IX 1939
 Defendo de Silezio (Pszczyna, Teŝinio k.a.) 1-5 IX 1939
 Piotrków – Tomaszów Mazowiecki 5-7 IX 1939
 Iłża 8 IX 1939
 Defendo de Wizna 8-10 IX 1939

1939-1945

 Defendo de Warszawa-Defendo de Fortikaĵo Modlin (kuntuŝo de la riveroj Vistulo kaj Narevo) 8-29 IX 1939
 Batalo de Bzura 9-22 IX 1939
 Kałuszyn 11-12 IX 1939
 Lvovo 12-22 IX 1939 – 22-26 VII 1944
 Boratycze (distrikto Przemyski) 14 IX 1939
 Tomaszów Lubelski 17-27 IX 1939
 Defendo de Orientaj Limregionoj de la Dua Pola Respubliko 17 IX-1 X 1939
 Defendo de Grodno 2-22 IX 1939
 Szack (Volina provinco)-Wytyczno (distrikto Włodawski) 28 IX-1 X 1939
 Kock 2-5 X 1939

1939-1945

 Subtera batalado 1939-1945
 Ribelo de Zamość 30 XII 1942-5 II 1943
 Ribelo en varsovia geto 19 IV-8 V 1943
 Masakro de Katin 19 I-21 V 1944
 Batalo de Monte Cassino 11-25 V 1944
 Operaco "Tempesto" junio-septembro 1944
 Operaco Market Garden 18-25 IX 1944
 (...)

Al maristoj

 T-Tago, 6 VII 1944
 (...)

Al aviadilistoj

 Batalo de Varsovio (1920)
 Invado en Pollandon, septembro 939
 Batalo de Anglio, 10 VII-31 X 1940
 (...)

La 15-an de aŭgusto 2016 prezidento de Pollando Andrzej Duda solene malfermis memortabulon al "Anatemitaj Soldatoj" — ĉeestis filo de Józef Franczak, la lasta mortfalinta partizano

 Bibliografio 
 W obronie Lwowa i Wschodnich Kresów. Polegli od 1-go listopada 1918 do 30-go czerwca 1919 r.  En la defendo de Lvovo kaj de Orientaj Limregionoj Mortfalintaj de la 1-a de novembro 1980 ĝis la 30-a de junio 1919, Straż Mogił Polskich Bohaterów (Tombo-Gardistaro de Polaj Herooj), Lwów 1926 (pole)
 Joanna Hübner-Wojciechowska, Grób Nieznanego Żołnierza (Tombo de Nekonata Soldato), PWN, Warszawa 1991, ISBN 83-01-09613-6 (pole)
 Czesław Skiba, Pomniki Nieznanego Żołnierza: świat i Polska: przewodnik (Monumentoj de Nekonata Soldato. La mondo kaj Pollando. Gvidlibro), Bellona, Warszawa 2004, ISBN 83-11-09896-4 (pole)

 Vidu ankaŭ 
 Tombo de la Nekonata Soldato

 Eksteraj ligiloj 

 Archiwum Państwowe m. st. Warszawy, Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie - fotografie z Archiwum Państwowego miasta stołecznego Warszawy fotoj de Ŝtata Arkivo en Varsovio
 Felietono de Pola Retradio el elsendo de la 6.11.2015, Tombo de Nekonata Soldato en Varsovio (esperante)

Kategorio:Monumentoj en Varsovio
Kategorio:Konstruaĵoj en Varsovio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1925