Herbejtereno

Herbejtereno, greslando aŭ herbolando estas agrikulture uzataj terenoj, sur kiuj greso aŭ herbo kreskas kiel daŭra kulturo, kaj estas uzataj kiel paŝtejo kaj almo por paŝti brutojn aŭ kiel herbejo por falĉi la herbon aŭ kiel novalo. Nuntempe en la Eŭropa Unio multaj tiaj terenoj ankaŭ estas nur flegataj kiel naturprotektaj areoj. Plej ofte temas pri areo kreita de homo en klimato kun pli ol 400 mm precipitaĵo averaĝe jare. Antaŭ ĝi ne estis praherbejo kiel stepo aŭ savano, sed kreskis aliaj plantoj.

La surkreskaĵo de la verdejo estas furaĝo por krudmanĝantaj bestoj kiel remaĉuloj aŭ ĉevaloj. Tial ĝi estas grava fonto por la furaĝoprovizo de besttenantoj.Klaus-Ulrich Heyland (Herausgeber), Spezieller Pflanzenbau, 7. Auflage, Ulmer, Stuttgart, 1952, 1996, ISBN 3-8001-1080-6, S. 13 Surkreskaĵoj de verdlando uzeblas krom tio por renovigeblaj resurcoj; precipe sur malfekundaj kreskejoj . Ofte la vidpunktoj de la pejzaĝflegado kaj/aŭ de la naturprotekto pli gravas ol la produktadto de biomaso.

 Difino kaj subdivido 
La termino „verdejo“ (laŭ la germana Grünland ) estas la uzmaniero en agrikulturo, kiu distingiĝas de la prilaborita grundo de agroj aŭ de hortikultura tereno, al kiu ankaŭ apartenas fruktkulturaj kaj vitikulturaj terenoj. Oni ankaŭ devas distingi ĉiamverdajn terenojn disde novalo, kiu estas uzata nur dum certa tempo kaj la (neproduktivaj terenoj), kiel vojoj, agrorandoj, boskoj, sed ankaŭ akvobasenaj kultivejoj aŭ similaj terenoj: ekzemple, forsto.

 Ekologio kaj biologio 
La ekologio kaj biologio, por kiu la agrara verdlando estas sekundara vegetaĵaro – kreita de homoj - distingas verdlando en la pli strikta senco disde verdlando en pli vasta senco.

 Verdejo en strikta senco estas herbejoj, paŝtejoj aŭ falĉejoj (falĉitaj terenoj). Ĝi ankaŭ nomiĝas agrikultura verdlando aŭ laŭ la plantsocilogio grasherbejoj. Tiuj terenoj estas ofte plurfoje dum la jaro falĉataj aŭ pripaŝtataj kaj liveras valoran furaĝon. Tiuj verdejaj plantsocioj ne povus ekzisti en meza Eŭropo sen tiuj mastrumada maniero.
 verdejo en la vasta senco inkludas krom la supre menciitaj terenoj ankaŭ la malgrasaj herbejoj inklude de alpopaŝtejoj, malsekherbejoj, sekherbejoj kaj duonsekherbejoj, nardoherbejoj, arbederkiejoj kaj la en fruaj jaroj oftaj molinio-herbejoj kaj kareksa malsekherbejo, kiuj estis uzataj en antaŭaj jaroj por produkti substrekaĵon kaj kiuj nur sporade estas paŝtita (migranta ŝafisto). Tiuj plantsocioj estas duonkulturaj aŭ kulturaj formacioj. Originaj sek- duonsek- nardo- kaj alpinaj herbejoj estas tre maloftaj.

Miksformo de verdlando kaj fruktkultivejo estas la fruktarba herbejo.
Pro la daŭre fermita plantkovraĵo verdlando bone protektas kontraŭ erozio. La plantkovraĵo boe protektas la grundon, ankaŭ pro tio, ke ĝi favoras la edafonon kaj zorgas ke fariĝas humo en la grundo.Klaus-Ulrich Heyland (Herausgeber), Spezieller Pflanzenbau, 7. Auflage, Ulmer, Stuttgart, 1952, 1996, ISBN 3-8001-1080-6, S. 13 - 15

 Botanika konsisto de la specioj 
Pro la malsamaj utileblecoj la diversaj tipoj de verdejoj formas diversajn plantsociojn
 Bundesamt für Naturschutz Güthler, Wolfram k. Rainer Oppermann: Agrarumweltprogramme und Vertragsnaturschutz weiter entwickeln Mit der Landwirtschaft zu mehr Natur: Ergebnisse des F+E-Projektes „Angebotsnaturschutz“.Bonn, 2005

 Trifolium pratensis, Chrysanthemum leucanthemum, Geranium, Lychnis flos-cuculi, Crepis, Hieracium /Hypochaeris radicata/Leontodo, Campanula, Tragopogon, Cirsium oleraceum, Rhinanthus, Centaurea, Polygonum bistorta, Filipendula ulmaria, Caltha palustris, Potentilla erecta, Sanguisorba, Hieracium pilosella, Plantago lanceolata, Lathyrus pratensis, Knautia arvensis/Scabiosa, Cirsium palustre, Silene dioica, Symphytum, Geum rivale, Primula, Phyteuma, Achillea millefolium, Medicago lupulina, Ajuga reptans, Saxifraga granulata, Salvia pratensis, Meum athamanticum, Polygala, Ranunculus, Vicia, Lotus, Myosotis, Cardamine pratensis, Rumex acetosella, Thymus, Euphrasia, Trollius europaea, Anthriscus sylvestris, Heracleum sphondylium, Galium, Prunella kaj Lythrum salicaria

 Uzformoj 
 Daŭra Verdejo 
 Alternanta Verdejo 
 Verdeja Novalo 
eta|Ĉ. 10-jara verdeja novalo kun cirsio kaj urtiko

 Uzintenseco 
 Intensiva verdejo (Agrikultura Verdejo) 
eta|agrikultura verdejo kun rikoltaĵkvanto de 120 dt seka materio/ha ĉe 5 uzoj
Sub agrikultura verdejo oni komprenas tipon de verdejo, kiu estas multe uzata, ke la produktado por la baza furaĝo por la laktbovina tenado – kompare al la silaĝo maizo valoras ekonomie. La ofteco dependas de la naturregiono kaj la kondiĉoj de la kreskejo kaj estas inter 3 kaj 6 uzoj po jaro (falĉado, paŝtado kaj falĉpasŝtejo). La nutraĵoj, kiujn la plantoj elprenas de la grundo, preskaŭ komplete revenas al la grundo pere de la sterkaĵo (biena sterkaĵo) , precipe kiel flusterko.

 Ekstensiva Verdejo 
eta|ekstenciva verdejo kun rikoltaĵo de 60 dt seka materio/ha ĉe du uzoj
Ekstensiva verdejo estas verdejo kiu nur estas uzata unu- ĝis trifoje jare. Al ĝi apartenas ankaŭ la longjaraj ekstencive agrikulture mastrumitaj paŝtejo en altaj regionoj.

La brutokapacito de ekstensive uzata verdejo estas ĉe 80 ĝis 150 grandbrutunuoj.

 Biotopo-verdejo 
Biotopverdejo estas esprimo por verdejo, kiu ne plu servas unuarange al agrikultura produktado de furaĝo. Temas pri malgrasaj herbejoj de ekstremaj lokaj kondiĉoj, sur kiu la kvanto de nutraĵoj ĝenerale estas malalta, kiuj ĝenerale estas sur sekaj aŭ tro malsekaj grundoj. Ekzemploj por Biotopverdejoj estas : duonsekaj herbejoj kaj kareksherbejoj. La brutokapacito estas ĝenerale sub iehbesatz liegt in der Regel unter 50 grandbrutunuoj.

 Furaĝvaloro 
La Furaĝvaloro  Rat d. Bezirkes Fachorg. für Land- Forst- u. Nahrungsgüterwirtschaft. Olschewski, H., Autorenkollektiv der Abteilung Grasland: Anleitung zur Bestimmung und Bewertung der Futterqualität auf den Weiden. Karl-Marx-Stadt. 1986-04 respegulas la ekonomian valoron de la rikoltaĵo.
La sekvantaj tabeloj kaj listoj indikas la valoron de kelkaj furaĝaj plantoj, kiuj ofte kreskas sur mezeŭropaj verdejoj. La datoj estas el la jaro 1986. Verlag Eugen Ulmer, Dierschke, Hartmut, Gottfried Briemle: Kulturgrasland: Wiesen, Weiden und verwandte Staudenfluren. Stuttgart, 2008

 Gresoj 
 kiel furaĝovaloramalpli valorasenvaloraSchedonorus pratensiskutima poo Odora antoksantoPoa pratensisbromusoPoa annualoliokvikoholkomultflora loliomola avenodekampsiomultjara lolio Agrostis capillarisherbeja fleodaŭra cinozuronardoordinara daktilooara avenovulpovosto herbejaerioforofestukomola bromusoagrostidokareksorekta avenojunko

 Leguminozoj kaj herboj 
 kiel furaĝovaloramalpli valorasenvaloraTrifolium repensLeontodo super 20 %Menyanthes trifoliataTrifolium resupinatum Plantago majorGalliumRuĝa trifoliokarvioStellaria mediaTrifolium hybridum SanguisorbageranioLotuspimpinelopotentilovicioherakleo Arbara antriskoLathyrus pratensisveronikoakemiloH(Capsella bursa-pastorisPlantago lanceolataurtikoAchillea millefolium hiperikobirda viciolekantetoLeontodo sub 20 %KSilene flos-cuculiAegopodiumkardoFilipendulaPersicariarumeksotusilagoCampanulaLysimachia nummularia

 Venenaj respektive suspektate venenaj plantoj 
La jenaj plantoj estas plantoj kun venenaj substancoj. Same estas menciitaj plantoj, ĉe kiuj oni suspektas venenajn kaj por la sano de la gregoj malbone efikajn substancojn.

Cardamine pratensis, Colchicum autumnale, Euphorbia, Cicuta virosa, Conium maculatum, Equisetum palustre, Caltha palustris, Anemone, akvilegio, Ranunculus auricomus, Ranunculus flammula, Ranunculus sceleratus, Ranunculus acris (ofta planto), Rhinanthus, Thalictrum flavum, Trollius europaeus, agla pteridio

 Historio 
Kompare kun la mastrumformoj de verdejoj ĝis la mezo de la 20a jarcento la hodiaŭa mastrumado de la verdejoj estas mulrflanke malsamaj. Pro la transiro de la paŝtado al la tutjara tenado de la gregoj en staloj la falĉado kreskas kompare al la paŝtado, krome la agrikultivistoj hodiaŭaj pli sterkas per fluidsterko anstataŭ la frue ĝenerale uzata firma sterko. Ankaŭ la transiro de la furaĝado per fojno al instalaĵo kondukas al pli ofte uzo de la verdejo dum la jaroj.

 Literaturo 
 K. Buchgraber, G. Gindl: Zeitgemäße Grünlandbewirtschaftung. 2. Auflage, Leopold Stocker Verlag, Graz 1994. ISBN 3-7020-1073-4
 G. Briemle, M. Elsäßer, T. Jilg, W. Müller, H. Nußbaum: Nachhaltige Grünlandbewirtschaftung in Baden-Württemberg. In: Nachhaltige Land- und Forstwirtschaft. Springer Verlag, Berlin/Heidelberg/New York 1996, S. 215-256. ISBN 3-540-61090-1
 H. Dierschke, G. Briemle: Kulturgrasland. Wiesen, Weiden und verwandte Staudenfluren. Ulmer, Stuttgart 2002. ISBN 3-8001-3816-6
 H. Ellenberg: Vegetation Mitteleuropas mit den Alpen in ökologische Sicht. Ulmer, Stuttgart 1982.
 E. Klapp: Wiesen und Weiden. 4. Auflage, Parey-Verlag, Berlin/Hamburg 1971.
 W. Opitz v. Boberfeld: Grünlandlehre - biologische und ökologische Grundlagen. Ulmer, Stuttgart 1994. ISBN 3-8252-1770-1
 G. Voigtländer, H. Jacob: Grünlandwirtschaft und Futterbau. Ulmer, Stuttgart 1987.
 G. C. Patzig: Verbesserung der Wiesen durch Bewässerung, Leipzig 1858.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Grünland und Futterbau Rheinland-Pfalz
 gruenland-online.de
 Landwirtschaftskammer Nordrhein-Westfalen: Cross Compliance - Regelungen: Erosionsschutz und Erhaltung von Dauergrünland


Kategorio:Tipoj de biotopoj
Kategorio:Pejzaĝtipoj
Kategorio:Herbejo