Ftalata acido

(pKa2)5,51Mortiga dozo (LD50)7900 mg/kg (muso, buŝa)Merck Index 14,7371
 15,7483Sekurecaj IndikojRiskoR36/37/38SekurecoS26 S37/39Pridanĝeraj indikoj Danĝero GHS etikedigo de kemiaĵojGHS Damaĝo-piktogramo GHS SignalvortoDamaĝa substancoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo( kaj 100 kPa)

Ftalata acido, ftalato de hidrogeno aŭ C6H4(COOH)2 estas aromata dukarboksilata acido, izomero de la izoftalata acido kaj tereftalata acido. Ĝi estas senkolora substancoConcise Encyclopedia Chemistry, Mary Eagleson, solvebla en akvo kaj alkoholo, kaj ĝia nomo derivas el la naftaleno, el kiu ĝi estiĝas per oksidigo. Nuntempe la plej ordinara sintezo baziĝas sur oksidigo de la o-ksileno.

 Sintezo 
 Sintezo de ftalata acido preparatas ekde oksidigo de naftaleno kaj o-ksileno. En la unua kazo okazas formiĝo de okzalata acido, kaj en la dua kazo unu el la flankproduktoj estas la maleata anhidrido. En ambaŭ kazoj estiĝas la ftalata anhidrido kiu poste devas hidrolizita al ftalata acido.
550ra|eta|centre|Sintezo de la ftalata acido ekde naftaleno kaj o-ksileno

 Historio 
Ftalata acido estis unue produktita, en 1836, de la franca kemiisto Auguste LaurentAniline and its derivatives, M. REIMANN, P.D., L.A.M., per oksidigo de la naftalena kvarklorido. Kredante ke la rezulta substanco estis naftalena derivaĵo, li nomis ĝin naftalata acido. Tamen, la franca kemiisto Galissard de Marignac (1817-1894), estis tiu, kiu determinis ĝian korektan formulon. Al Laurent oni devas ĝian nunan nomon. Manufakturadaj metodoj en la 19-a jarcento inkluzivas oksidigon de la naftalena kvarklorido kaj nitrata acido, aŭ pli bone, oksidigo de hidrokarbonido kun fumiganta sulfata acido, uzante hidrargan II sulfaton kiel katalizilon.

La kalia hidrogena ftalato estas norma acido uzata en analiza kemio. Ordinare, ftalataj esteroj preparatas ekde vaste disponebla ftalata anhidrido. Reduktiĝo de ftalata acido kaj natria alojo ĉeeste de akvo donas 1,3-cikloheksadienaj derivaĵoj.

 Izomeroj 
Ftalata acido estas unu el la tri izomeroj de la benzenokarboksilata acido, estante aliaj la izoftalata acido kaj la tereftalata acido. Kelkfoje la vorto ftalataj acidoj uzatas por referenci la familion de ĉi-izomeroj, tamen, en la singulara formo ĝi referencas ekskluzive al la orto-izomero.
 100ra 150ra 150ra   ftalata acido     izoftalata acido     tereftalata acido   (orto-ftalata acido)     (meta-ftalata acido)     (para-ftalata acido)

 Literaturo 
 Sigma Aldrich
 United States Department of Labor 
 Human Metabolome Database
 Chemical Book
 A History of the Concept of Valency to 1930, W. G. Palmer
 A Short History of Chemistry, James Riddick Partington
 A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences, Volume 4, Henry Watts

 Homoj kiuj esploris la ftalatan acidon 

 Kunrilataĵoj de la ftalata acido 

 Vidu ankaŭ 
 Tereftalata acido
 Izoftalata acido
 Kalia ftalato
 Ftalato

 Referencoj 

Kategorio:Karboksilataj acidoj
Kategorio:Aromataj kombinaĵoj
Kategorio:Ftalatoj