Natria bikarbonato

Natro
 Salo de Bullrich
 Natria hidrogenkarbonato
 Salo de VichyKemia formuloNaHCO3PubChem-kodo516892ChemSpider kodo8609CAS-numero-kodo 144-55-8 Fizikaj proprecojAspektoblankaj senodoraj kristalojMolmaso84.007 g mol−1Smiles[Na+].OC([O-])=ODenseco 2.22 g/cm3 (likva)Refrakta indicointer  kajFandopunkto (; 323 K)(malkomponiĝas alNatria karbonatoPunto demalkomponiĝo (543.15 K)Acideco (pKa) 10.329
 6.351 (karbonata acido)Solveblecoen akvo Akvo: 9 g/L
 69 g/L ()
 96 g/L ()
 165 g/L ()236 g/L (Solvebleco Ketono: 103 g/L
 Etanolo: 95% nesolvebla Mortiga dozo (LD50)4220 mg/kg (buŝe, muso) Sekurecaj IndikojRiskoR38 R41SekurecoS22 S24/25 Pridanĝeraj indikoj DanĝeroGHS etikedigo de kemiaĵojGHS Damaĝo-piktogramoGHS SignalvortoAvertoGHS Deklaroj pri damaĝojGHS Deklaroj pri antaŭgardoj Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo ( kaj 100 kPa)

La Natria bikarbonato aŭ Hidrogenkarbonato de natrio (laŭ IUTAK) estas kemia kombinaĵo kun molekula formulo NaHCO3, kristala blankokolora solido, solvebla en akvo, kaj gusto iomete alkala. Ĝi trovatas en naturo kiel la mineralo nakolitoLacustrine Sandstone Reservoirs and Hydrocarbon Systems: AAPG Memoir 95, Olive W. Baganz, Yuval Bartov, Kevin M. Bohacs, Dag Nummedal. Ĝi same trovatas en la mineralo natro kaj troviĝas dissolvita en pluraj mineralfontoj. Ĝi enviciĝas en la nutroaldonaĵoj raportitaj de la Eŭropa Unio, identigita per E 500.

Pro tio ke ĝi estas konata ekde la antikveco, ĝiaj saloj estas vaste uzataj kaj por nutraĵo kaj por medicina traktado. En 1835, oni malkovris la kemian fermenton per miksaĵo da tartrata acido kun natria bikarbonatoFoods & Nutrition Encyclopedia, Two Volume Set, Marion Eugene Ensminger, Audrey H. Ensminger. En 1850, oni anstataŭis la tartratan kremon je fosfata acido monokalcia kun sulfato de alumino kaj natrio, kaj la efekto pliboniĝis proksimume 60%.
250px|eta|maldekstra|Nakolito el Kalifornio, erco de natria bikarbonato.

 Historio 
La antikvaj egiptoj uzis naturajn demetaĵojn de natro, ia blanka pulvoro konsistanta plejmulte de natria karbonato dekhidratohava kaj natria bikarbonato, kaj estis tre serĉata por la ritoj de enbalzamigo. La pulvoro de natro, trovata per vaporigo de la lagoakvoj, estis uzata por dento- kaj domo- purigado kaj por la ritigita sano de iliaj korpoj. La natro, muelita kaj solvantumita, same estis uzita kiel farbo por hieroglifoj. La natria bikarbonato, trovita en la fontoj de varmakvoj aŭ termofontoj kelkfoje estas nomata salo de Vichy, ĉefe tiu sephidratohava.

En 1791, iu franca kemiisto, Nicolas Leblanc (1742-1806), produktis natrian karbonaton. En 1846, du bakistoj el Novjorko, John Dwight kaj Austin Church, starigis la unuan fabrikon por produktado de natria bikarbonato el natria karbonato kaj karbona dioksido.
Ĉi kombinaĵo, nomata kiel saleratus, estas menciita en la romano "Kuraĝaj kapitanoj" de Rudyard Kipling (1865-1936), kiu estis vaste uzata en la 19-a jarcento en la komerca fiŝkaptado por malpermesi la putriĝon de la freŝkaptitaj fiŝoj.

La origino de la nomo bikarbonato devenas el la epoko de Antoine Lavoisier (1743-1794) kiel rezulto de reakcio inter unu metaloksido kun alia nemetaloksido. Tiam, la natria karbonato (Na2CO3), ekzemple, estis skribata Na2O . CO2. Por klarigi la ĉeeston de la hidrogeno, la bikarbonatoj estis konsiderataj saloj unuiĝintaj al unu akvomolekulo, do, la natria hidrogenokarbonato (NaHCO3) estis skribata Na2O . CO2 . 2 H2O kaj konsekvence nomata bikarbonato de natrio. IUTAK antaŭ longe eliminis la ĉi-lastan malnovan nomigon, tamen ankoraŭ komunlingve uzatan.

 Produktado 
NaHCO3 estas ĉefe preparita per la Procezo Solvay, malkovrita de la belga kemiisto Ernest Solvay (1838-1922), kies reakciantoj estas natria klorido, amoniako kaj karbona duoksido en akva solvaĵo. Kalcia karbonato uzatas kiel fonto de CO2 kaj la kalcia oksido (CaO) rezultanta uzatas por rekuperi la amoniakon el la amonia klorido. La produkto prezentas malaltan purecon (75%). La pura produkto estiĝas el natria karbonato, akvo kaj karbona duoksido kiel montrita jene. Ĝia jara produktado estas je 100 mil tunoj (2001).
NaHCO3 estigeblas per reakcio de karbona duoksido kun akva solvaĵo de natria hidroksido (ankaŭ konata kiel kaŭstika sodo). La komenca reakcio produktas natrian karbonaton.
karbona duoksido|70px +2 natria hidroksido|120px natria karbonato|120px akvo|70px

Sinsekva aldono de karbona duoksido estigas natrian bikarbonaton, kiu en sufiĉe alta koncentriĝo precipitiĝas el la solvaĵo:
karbona duoksido|70px + natria karbonato|120px + akvo|70px 2 natria bikarbonato|120px

Komercaj kvantoj da natria bikarbonato same produktiĝas per simila metodo: la nepura natrierco, minita en la formo de la mineralo evaporito, estas dissolvita en akvo kaj traktita per karbona duoksido. Natria bikarbonato precipitiĝas kiel solido laŭ la ekvacio:

karbona duoksido|70px + natria karbonato|120px + akvo|70px 2 natria bikarbonato|120px

 Kemio 
Natria bikarbonato estas amfotera kombinaĵo. Akvaj solvaĵoj estas milde alkalaj pro formado de karbonata acido kaj hidroksida jono:

400px

Natria bikarbonato povas uzati en lavado por forigado de ajna acida nepuraĵo el "kruda" likvaĵo, produktante pli pluran specimenon. Reaction of natria bikarbonato kaj unu acido estigas salon kaj karbonatan acidon, kiu facile malkomponiĝas en karbona duoksido kaj akvo:

natria karbonato|120px + klorida acido|70px natria klorido|120px + karbonata acido|120px
karbonata acido|120px  akvo|70px+karbona duoksido|70px

Natria bikarbonato reakcias kun acetata acido (trovata en vinagro), estigante natrian acetaton, akvon, and karbona duoksido:

natria bikarbonato|120px + acetata acido|120px natria acetato|170px + akvo|70px +karbona duoksido|70px

Natria bikarbonato reakcias kun bazoj samkiel natria hidroksido por estigi karbonatojn:

natria bikarbonato|120px + natria hidroksido|120px natria karbonato|120px + akvo|70px

Natria bikarbonato reakcias kun hidroksilaj grupoj de la proteinoj por estigi fortan eferveskon pro la formado de CO2. Ĉi-reakcio uzatas por ĉeestotesto de karboksilaj grupoj en proteinoj.

 Varmo-malkomponiĝo 
Supera ol , natria bikarbonato laŭgrade malkomponiĝas en natria karbonato, akvo kaj karbona duoksido. La konverto rapidas je 

2 natria bikarbonato|120px  natria karbonato|120px +akvo|70px + karbona duoksido|70px

Plejmultaj bikarbonatoj suferas ĉi senhidratigan reakcion. Plua varmigo konvertas la karbonaton en natrian oksidon (supera ol ):

natria karbonato|120px natria oksido|120px + karbona duoksido|70px

Ĉi-transformoj estas reliefaj por la uzo de NaHCO3 kiel agento por fajroforigo ("BC powder") en kelkaj sekpolvaj fajrestingiloj.

 Aplikoj 
Plej ofte sub formo de pulvoro, natria bikarbonato uzatas en procezoj por forigo de farbojn kaj korodaĵojn konata kiel sodo-uraganoSodo-uragano estas procezo, en kiu la natria bikarbonato estas aplikata sur la surfaco pere de kunpremita aero. La procezo estas aparte adekvata por purigado de aluminiaj paneloj, kiuj povas distordiĝi per aliaj tipoj de erodaj substancoj. Ĝi estas administrebla en naĝejoj,
resursoj por maldikigo kaj ĝardenoj kun akvofontoj por plialtigi la nivelojn pri la akvoacideco.
Ĝi posedas malfortikajn desinfektajn proprecojn kaj povas aktivi kiel efektiva fungicido
kontraŭ kelkaj organismoj, ekzemple en dentopastoj. Ĉar la natria bikarbonato sorbas mucidajn odorojn, ĝi fariĝis efika
metodo por la vendistoj de uzitaj libroj ĉar ĝi forigas la malbonodorojn de la malnovaj libroj.

 Fajroestingilo 
Natria bikarbonato povas uzati por estingado de etaj elektrofajroj aŭ oleobruloj. Tamen, ĝi ne devas
uziĝi en profundaj fritiloj ĉar la oleo povas dissplitiĝi. Natria bikarbonato uzatas en fajroestingiloj
kun sekaj kemiaĵoj kiel alternativo anstataŭe de amonia fosfato uzataj en plurcelaj kemipolvaj
fajrestingilojMarine Fire Prevention, Firefighting and Fire Safety: A Comprehensive ..., Maritime Training Advisory Board (U.S.),United States. Maritime Administration, Robert J. Brady Company, National Maritime Research Center (U.S.). La alkala naturo de la natria bikarbonato iĝas ĝin la sola agento kun sekpolva kemiaĵo, escepte de la Purpura-K fajroestingiloFire Engineering's Handbook for Firefighter I and II, kiu estis uzita larĝskale en sistemoj pri fajroforigo instalitaj en komercaj kuirejoj. Pro tio ke ĝi povas aktivi kiel alkalo, la agento posedas mildan sapigan efekton per formado de sufokaj sapoŝaŭmoj.

 Kuirado 
La natria bikarbonato, same konata kiel "salo de Vichy", omaĝe al la franca urbo, estas ĉefe uzata en
kuirado, kiel fermentiga agento. Ĝi reakcias kun acidaj komponaĵoj en farunmasoj eligante karbonan
duoksidon, kaj kaŭzante ekspansion de la maso, donante al ĝi la karakterizan teksturon al la
patkukoj, kukoj, rapidaj dolĉaĵoj, sodopanoSodopano estas tipo de pano en kiu la fermento estas anstataŭata de natria bikarbonato., krom aliaj bakaĵoj kaj fritaĵoj. Acidaj komponaĵoj kiuj induktas ĉi-reakcion
estas la fosfatoj, tartra kremoTartra kremo  estas kalia salo de la tartrata acido., citrona suko, jogurto, buterlakto, pulvoro de kakao, vinagro, ktp. Naturaj acidoj en acidpastoj povas fermentiĝi per aldono de etaj kvantoj. La natria bikarbonato povas anstataŭiĝi de bakpulvoro kondiĉe ke sufiĉa acido estu aldonita al la recepto. Multaj formuloj de bakpulvoro posedas natrian bikarbonaton kombinatan kun kalcia fosfato aŭ kremo de tartro.

Kelkfoje, la natria bikarbonato estas uzata en la preparado de vegetaloj, por igi ilin pli molaj, kvankam tiu
kutimo iĝis ekstermoda, pro tio ke la plejmulto el la homoj nuntempe preferas pli firmajn vegetalojn.
Tamen, ĝi uzatas en la kuirejoj, en Azio kaj Latinameriko, por mildigo de viandoj. Natria
bikarbonato reakcieblas kun acidoj de manĝaĵoj, inklude de la Vitamino C. Ĝi
ankaŭ uzatas en panfarado samkiel fritaĵoj por plibonigi ties krispeco.

Varmigo de natria bikarbonato produktas eligon de karbona duoksido kiam uzata en bakado. La estigo de
karbona duoksido komencas kun temperaturoj superaj al . Pro tio ke la reakcio ne okazas en
meditemperaturo, miksaĵoj estas lasataj kuŝi sen varmigo ĝis la momento de fornobakado.

 Neŭtraligo de acidoj kaj bazoj 
Natria acido estas amfotera substanco, ĉar ĝi reakcias kun acidoj kaj bazoj. Ĝi perforte reakcias kun
acidoj, eligante gason CO2 kies reakcia produkto. Natria bikarbonato ne rekomendiĝas por
purigado de acidodisverŝoj ĉar la produktita varmo pliigas la acidoreakciecon. La granda kvanto de
karbona duoksido estigita forte pliigas la disverŝa areo. Same natria bikarbonato uzeblas por sufokado
de etaj bruloj, pro tio ke la varmigo de natria bikarbonato estigas karbonan duoksidon.
Granda variaĵo da aplikoj rezultas el ĝiaj neŭtraligaj proprecoj, inklude de malpliigo de disvastigo de
la blanka fosforo el fajrokugloj ene de vundoj de soldatoj pafitaj.

 Medicinaj uzoj 
Natria bikarbonato miksita kun akvo povas uzati kiel antiacido por trakti stomakan dispepsion kaj pirozon. Ĝi same uzeblas kiel medicina ingredienco en kuraciloj por infanaj stomakdolorojBabylove , Robin Barker.

Intravejna natria bikarbonato estas akva solvaĵo kelkfoje uzata en kazoj de acidozo, aŭ kiam la bikarbonataj aŭ natriaj jonoj en la sango estas nesufiĉaj. En kazoj de spiracidozo, la bikarbonataj jonoj administritaj devias la bufron acidan/bikarbonatan de la sangoplasmo plialtigante la pH. Estas pro tio ke natria bikarbonato uzatas en medicine kontrolata korpulma revivigo. Infuzaĵo de bikarbonato indikiĝas nur kiam la sanga pH estas forte malalta.

Ĝi same uzatas en traktado kontraŭ hipokaliemio, ĉar ĝi redonas al la ĉeloj la kaliajn jonojn dum periodoj da "hipokloremia metabola alkalozo"Medical Toxicology, Richard C. Dart. Ĉar natria bikarbonato povas kaŭzi alkalozon, ĝi kelkfoje uzatas por trakti aspirinan trodozon. La aspirino bezonas acidan medion por adekvata absorbiĝo, kaj la baza medio malpliigas la efikecon de la aspirino en kazoj de troa dozoCloth Diapers, Leah Leverich Ph.D.. Natria bikarbonato same uzatas en traktado de "tricikla antideprima trodozo"Avoiding Common Errors in the Emergency Department, Amal Mattu, Arjun S. Chanmugam, Stuart P. Swadron, Carrie Tibbles, Dale Woolridge, Lisa Marcucci. Ĝi same aplikiĝas topike kiel pasto, per tri partoj da natria bikarbonato po unu de akvo, por kvietigi kelkajn tipojn de insektaj mordoj kaj pikadoj, samkiel la respektivan ŝviton.

Adversaj reakcioj al administrigo de natria bikarbonato jenas metabola alkalozoKelley's Essentials of Internal Medicine, H. David Humes, edemo pro natria troŝarĝo, kronika kormalfortiĝoCritical Care Nephrology, Claudio Ronco, Rinaldo Bellomo, John A. Kellum, hiperosmolara sindromoMaster the Wards: Survive IM Clerkship and Ace the Shelf , Conrad Fischer, hipervolumena hipernatremioManual of Nephrology, Robert W. Schrier kaj hipertensio, pro la alta koncentriĝo de natrio. En pacientoj konsumantaj dietojn alte kalciajn kaj laktoriĉajn, kalciajn suplementojn, aŭ antiacidojn kalcihavantajn tiel kiel kalcia karbonata, la uzo de natria bikarbonato povas kaŭzi la alkalan laktosindromonFerri's Clinical Advisor 2013: 5 Books in 1, Fred F. Ferri, kiu povas rezulti en metastaza kalcigoSodium Bicarbonate, Dr. Mark Sircus, paĝo 192, litiazoSodium Bicarbonate, Dr. Mark Sircus, paĝo 193 kaj rena malfunkcioMedical-Surgical Nursing: Patient-Centered Collaborative Care, Donna D. Ignatavicius, M. Linda Workman.
Natria bikarbonato povas uzati en la kuracado de alergiaj reakcioj al venenaj plantoj samkiel Toxicodendron radicans, Toxicodendron, Toxicodendron vernix por kvietigi kelkajn asociitajn jukojn.

Natria bikarbonato ankaŭ povas esti utila por forigo de haŭtofragmentojn.

Kelkaj alternativaj fakuloj, tiel kiel Tullio SimonciniSodium Bicarbonate, Dr. Mark Sircus, promociis natrian bikarbonaton por la kancerokuracado, tamen, la Usona Societo pri KanceroI Survived Metastacised Melanoma Cancer!: Hope For Melanoma Sufferers, Frank E. Burdett malaprobis kaj pro ties nepruvita efektiveco, kaj pro ties potence alta uzodanĝero.

 Literaturo 

 Mercola.com
 Encyclopedia.com
 NCBI Resources
 Human Touch of Chemistry
 Cheshire Medical Center
 Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 3, George A. Burdock
 Encyclopedia of Chemical Processing and Design: Volume 59 - Trays versus ..., John J. McKetta Jr
 Encyclopedia of Surface and Colloid Science, Volume 1, P. Somasundaran
 The Kingfisher Science Encyclopedia, Charles Taylor
 Encyclopedia of International Sports Studies, Roger Bartlett, Chris Gratton, Christer G. Rolf
 The Visual Food Encyclopedia, QA International Collectif
 Encyclopedia of Sports & Fitness Nutrition, Liz Applegate, Ph.D.
 Laboratory Inquiry in Chemistry, Richard Bauer, James Birk, Doug Sawyer
 Concise Inorganic Pharmaceutical Chemistry (phar.Che-I), Dr. K. R. Mahadik
 College Practical Chemistry, V K Ahluwalia, Sunita Dhingra, Sunita Dhingra 

 Vidu ankaŭ 

 Referencoj 

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Bikarbonatoj