Lumoj (filozofio)

La movado de la Lumoj (Lumières) estis kultura, filozofa, literatura kaj intelektula movado kiu aperis en la dua duono de la 17a jarcento danke al filozofoj kiaj Spinoza, Locke, Bayle kaj Newton, antaŭ disvolviĝi en la tuta Eŭropo, ĉefe en Francio, en la 18a jarcento. Pliampleksigite, oni donis al tiu periodo la nomon de Jarcento de la Lumoj.

Per ties engaĝiĝo kontraŭ la subpremado kaj religia kaj politika, la membroj de tiu movado, kiuj konsideriĝis kiel progresa elito kiu malfermis vojon por la monda plibonigo, luktante kontraŭ malracio, la maljusto, la malhelo kaj la superstiĉo de pasintaj jarcentoj, aliris al plinovigo de la konaro, de la etiko kaj de la estetiko tiutempaj. La influo de iliaj verkoj estis decidiga en la grandaj okazaĵoj de la fino de la 18a jarcento kiuj estis la Usona Deklaro de Sendependeco kaj la Franca revolucioJosiane Boulad-Ayoub : « Ainsi explicitée, adaptée, transformée, la Philosophie a pu servir de garant aux idées et aux valeurs que la Démocratie française sur toute l’Europe, et qui, au nom des lois de la République une et indivisible, au nom de la liberté, de l’égalité, et de la fraternité, faisait trembler les tyrans sur les champs de bataille ou, chez elle, guillotinait le roi » et « La vie coloniale (de l’Amérique du Nord) s’organisa autour de quatre idées inspirées par les philosophes des Lumières : les droits naturels, la hiérarchie de lois (aucune loi des colonies n’est contraire à la Couronne ), la séparation des pouvoirs, le contrôle du contre-pouvoir. Ces pensées influenceront les révolutionnaires français de 1789. ».

 Vidu ankaŭ 
 Reformacio
 Franca revolucio de 1789, Francaj revolucioj
 Enciklopedio
 Raciismo, Deismo, liberalismo, klera despotismo, scienca metodo
 Hispana literaturo de la Klerismo
 Klera despotismo
 Kontraŭklerismo

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Exposition virtuelle « Le siècle des Lumières : un héritage pour demain » (Bibliothèque nationale de France) ĉe expositions.bnf.fr
 Dossier sur la littérature des Lumières ĉe infoplanete.com
 Un mouvement littéraire et culturel : les Lumières ĉe site-magister.com
 Qu'est-ce que les Lumières ? de Michel Foucault ĉe 1libertaire.free.fr
 Qu’est-ce que les Lumières aujourd’hui ?  - de Valéry Rasplus ĉe calle-luna.org
 Littérature des Lumières et Révolution  ĉe la Bibliothèque André-Desguine
 Textes sur les Lumières  ĉe hypo.ge-dip.etat-ge.ch
 Analizo de la verko de Jonathan Israel pri les Lumières radicales - de larissa- gokadi ĉe wodka.over-blog.com

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:18-a jarcento