Carl Karlweis

Carl KARLWEIS (vere: Karl Weiß/Weiss; naskiĝinta la 23-a de novembro 1850 en Vieno, mortinta samloke la 27-a de oktobro 1901) estis aŭstra dramisto kaj rakontisto.

 Vivo 
Karlweis estis ekde 1868 oficisto de la privata fervoja societo Österreichisch-ungarische Staatseisenbahngesellschaft en Graz. En 1869 li ekdeĵoris ĉe Carl-Ludwig-Bahn, Ekde 1876, estante jam verkisto, li estis firmaa sekretario de Graz-Köflacher Bahn, ekde 1891 en la ĝenerala komandejo de Südbahngesellschaft en Vieno Supera inspektoro kaj Estro de la buroo por ĝeneralaj aferoj. Karlweis estis felietonisto ĉe Neues Wiener Tagblatt, kiel ankaŭ ĉe Neue Freien Presse kaj Die Gartenlaube.

Li skribis plurajn rakontojn kaj romanojn, parte en la viena dialekto. Kun Hermann Bahr (ekz. en 1893 - premiero de Aus der Vorstadt) kaj Vinzenz Chiavacci li verkis ankaŭ komediojn (ekz. Einer vom alten Schlag) kaj popolaĵojn surscenigitajn ĉefe en Vieno ĉe Deutsches Volkstheater kaj Wiener Volksbühne. Menciindas ankaŭ la novelkolekton Geschichten aus Stadt und Dorf kiel ankaŭ la broŝuro Das gemütliche Wien" (1889).

En la 25.11.1896 Karlweis ricevis la Premion Raimund por la popola teatraĵo Der kleine Mann den Raimund-Preis.

Suferinte dum multaj jaroj pro stomakdoloroj li skribis kiel lastan teatraĵon Der neue Simson (premiero en la 19.10.1901 kun granda sukceso ĉe Volkstheater kun Franz Tewele sowie Helene Odilon. Ĝi estis satiro pri Karl Kraus. Li mortis kelkajn monatojn post la reveno el kuracado en Lovran.

Estante juddevena li konvertiĝis en la 23.4.1889 al protestantismo. En 1919 nomitis en Währing la strateto Karlweisgasse por li. Lia filino estis la verkistino Marta Karlweis, lia filo la aktoro Oskar Karlweis.

 Verkoj 
 Paul de Kock. Lustspiel in einem Aufzuge, 1875
 Aus dem Französischen. Lustspiel in zwei Aufzügen, 1876
 Cousine Melanie. Lustspiel in drei Aufzügen, 1879
 Rächer, 1880
 Der Dragoner. Lustspiel in einem Aufzuge, 1883
 André, 1885
 Das gemüthliche Wien, Gegen den Strom, Band 5, 1885
 Bruder Hans, 1886
 Kun Vincenz Chiavacci: Laufen lassen. Volksstück mit Gesang in vier Aufzügen (aŭ: Einer vom alten Schlag), 1886
 Wiener Kinder. Roman, 1887
 Der lachende Wirth, 1889
 Kun Gustav Schwarzkopf: Eine Geldheirat. Schauspiel in vier Aufzügen, 1892
 Ein Sohn seiner Zeit. Roman, 1892
 Kun Hermann Bahr: Aus der Vorstadt. Volksstück in drei Akten Der kleine Mann. Wiener Schwank in vier Akten Reich werden! Ein Wiener Roman, 1894
 Vieŭ jeu. Novelle, 1894
 Goldene Herzen. Volksstück in vier Acten Das grobe Hemd. Volksstück in vier Acten Kun Carl von Carro: Das Riesenspielzeug. Volksstück in vier Acten, uraufgeführt am 9. November 1898 (Raimundtheater, Wien)
 In Gutenstein, 1898
 Das liebe Ich. Volksstück in einem Vorspiel und drei Akten (fünf Bildern) Adieu Papa und andere kleine Geschichten. Mit Bildern von Frantisek Hlavaty, 1898
 Onkel Toni. Eine Komödie aus der Gesellschaft in vier Aufzügen Kun Hermann Bahr: Wenn es euch gefällt. Wiener Revue in drei Bildern und einem Vorspiel, 1899
 Kun Fritz Singer : Die goldene Freiheit. Lustspiel in drei Akten, 1900
 Martin’s Ehe. Novelle in Briefen, 1901
 Der neue Simson. Komödie in drei Aufzügen Wien, was bist du! Kleine Erzählungen aus dem Nachlass, 1903
 Wien, das bist du! Kleine Erzählungen aus dem Nachlasse von C. Karlweis kun notoj de Bahr kaj Chiavacci.

 Fonto 

 Literaturo 
 Hermann Bahr: Karlweis. In: Neues Wiener Tagblatt. Nr. 295/1902 (XXXVI. Jahrgang), 26. Oktober 1902, S. 1 ff.
 Heinrich Glücksmann: Erinnerung an Karlweis. In: Neues Wiener Journal, Nr. 10920/1924 (XXXII. Jahrgang), 13. April 1924, S. 6.
 Katharina Drbohlav: C. Karlweis’ dramatische Werke bis zum ersten großen Erfolg 1894 und seine Prosaschriften''. Dissertation. Universität Wien, Wien 1949.

 Eksteraj ligiloj 

 Manuskriptoj kaj leteroj en bibliotekoj kaj arkivoj 
 Pri Karlweis ĉe wien.gv.at 
 Nekrologo
 Pri Karlweis ĉe AEIOU

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Vienanoj