Rigoletto

La donna è mobile 
La donna è mobile (Ulino estas ŝanĝiĝema) estas ario de la opero Rigoletto. Temas pri unu el la arioj plej famaj de la universala operkanto (respektive kantaro), komponita lastmomente de Giuseppe Verdi antaŭ la postulo de tenoro kiu bezonis arion por memfanfaronado ĉe la lasta akto de Riggoleto. "La donna è mobile" estas la kanto kiun la Duko de Mantovo (tenoro) plenumas en la tria kaj lasta akto de la opero. Estas unu el la operarioj plej popularaj pro sia facila parkerigeblo kaj pro sia dancebla akompanado. Oni diras, ke Verdi malpermesis ĝian disvastigon ĝis la premiero en la teatro La Fenice de Venecio, por pluhavi la efikon surprizan.

Tiu fama ario estis tradukita al Esperanto kaj eldonita en 1933. Kantis ĝin germana tenoro Karl Jöken, de la Ŝtata Opero de Berlino.

 Referencoj 
Notoj

Cititaj fontoj
 Budden, Julian (1984). The Operas of Verdi, Volume 1: From Oberto to Rigoletto. London: Cassell. ISBN 0-304-31058-1
 Downes, Olin (1918), The Lure of Music: Depicting the Human Side of Great Composers . New York: Harper & Brothers, 1918
 Kimbell, David (2001), en Holden, Amanda (Eld.), The New Penguin Opera Guide, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-14-029312-4
 Kimbell, David (1985), Verdi in the Age of Italian Romanticism. Cambridge: Cambridge University Press Archive. ISBN 0-521-31678-2
 Loomis, George (29a de Junio 2005). "The Peter Jonas touch: A home for 'interpretive' opera in Munich" . International Herald Tribune. Konsultita la 20an de Aprilo 2012.
 Martin, George W. (2011). Verdi in America: Oberto Through Rigoletto. Roĉestro: University of Rochester Press, universitato de Roĉestro. ISBN 1-58046-388-6
 Melitz, Leo (1913) The Opera Goer's Complete Guide. New York: Dodd, Mead
 Ozorio, Anne (8 September 2010). "Unique Rigoletto live from Mantua". Opera Today. Konsultita la 20an de Aprilo 2012.
 Parker, Roger, "Rigoletto", in Stanley Sadie (ed.), The New Grove Dictionary of Opera, Vol. Three. Londono: MacMillan Publishers, Inc. 1998. ISBN 0-333-73432-7, ISBN 1-56159-228-5.
 Phillips-Matz, Mary Jane (1993). Verdi: A Biography, Londono kaj Novjorko: Oxford University Press. ISBN 0-19-313204-4

Aliaj fontoj
 Baldini, Gabriele (1970) (trad. Roger Parker, 1980), The Story of Giuseppe Verdi: Oberto to Un Ballo in Maschera. Cambridge, et al: Cambridge University Press. ISBN 0-521-29712-5
 Chusid, Martin (eld.) (1997), Verdi’s Middle Period, 1849 to 1859, Ĉikago kaj Londono: University of Chicago Press. ISBN 0-226-10658-6, ISBN 0-226-10659-4.
 De Van, Gilles (trad. Gilda Roberts) (1998), Verdi’s Theater: Creating Drama Through Music. Ĉikago kaj Londono: University of Chicago Press. ISBN 0-226-14369-4 (hardback), ISBN 0-226-14370-8
 Gossett, Philip (2006), Divas and Scholar: Performing Italian Opera, Ĉikago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-30482-5
 Hugo, Adèle (1863). Victor Hugo (translated by Charles Edwin Wilbour). New York: Carleton
 Martin, George,  Verdi: His Music, Life and Times (1983), Novjorko: Dodd, Mead and Company. ISBN 0-396-08196-7
 O'Connor, John (23a Februaro 1989). "Jonathan Miller's Mafia 'Rigoletto'". New York Times. Konsultita la 20an de Aprilo 2012.
 Pistone, Danièle (1995), Nineteenth-Century Italian Opera: From Rossini to Puccini, Portland, OR: Amadeus Press. ISBN 0-931340-82-9
 Toye, Francis (1931), Giuseppe Verdi: His Life and Works, Novjorko: Knopf
 Walker, Frank, The Man Verdi (1982), New York: Knopf, 1962, Ĉikago kaj Londono: University of Chicago Press. ISBN 0-226-87132-0
 Warrack, John and West, Ewan, The Oxford Dictionary of Opera Novjorko: OUP: 1992 ISBN 0-19-869164-5
 Werfel, Franz kaj Stefan, Paul (1973), Verdi: The Man and His Letters, Novjorko, Vienna House. ISBN 0-8443-0088-8

 Eksteraj ligiloj 

 Verdi: "The story" kaj "History"  ĉe giuseppeverdi.it
 Rigoletto piano vocal score el Indiana University Online Opera Scores Database
 Ario "La donna è mobile" (Ario de l' Duko) en Esperanto
 Libretto en originala itala kaj en angla traduko
 San Diego OperaTalk! with Nick Reveles: Verdi's Rigoletto  (video)
 Rigoletto at IMDb
 Rigoletto, Act Two (1923 DeForest versio) ĉe SilentEra

Kategorio:Operoj de Giuseppe Verdi
Kategorio:Bufonoj
Kategorio:Fikciaj klaŭnoj