Taa lingvo

La taa lingvo, ankaŭ nomata !Xóõ, estas la lasta praktike uzata lingvo de la tua lingvofamilio, antaŭe nomita "sudkojsana". Ĝi estas parolata en Kalaharo de inter 3000 kaj 4000 homoj en Bocvano kaj proksimume 200 en Namibio. Ĝi estas la lingvo kun la plej ampleksa fonemaro, sed ĝia sintakso similas al tiu de aliaj SVO-lingvoj.

 Fonemaro 
 Vokaloj 
La lingvo havas nur la kvin vokalojn /a e i o u/, la samajn kiel en esperanto, sed la taa estas tonlingvo. Laŭ detala studo de unu el la taaj dialektojTraill, Anthony (1986) Phonetic and Phonological Studies of !Xóõ Bushman (Quellen Zur Khoisan-Forschung, No 1), Hamburg: Helmut Buske, ISBN 3-87118-669-4., kiu estas la fonto de la sekva priskribo, distingeblas kvar tonoj, nome alta (á), centra (a), malalta (à), kaj centra-fala (â). Krome la voĉtipo estas signifodistinga. Aldone al la ĉiulingve uzata modala voĉo ekzistas spira kaj knara voĉoj, ĉe la vokaloj /a o u/ ankaŭ faringa voĉo. Ĉe la vokaloj ankaŭ nazaligo estas signifodistinga.

 Konsonantoj 
La konsonantaro de la lingvo konsistas el 29 neklaketoj kaj pli ol 80 malsamaj klaketoj.

Konsonantoj krom klaketoj:
bilabialadentaladentalecavelarauvularasenvoĉa plozivopttskqsenvoĉa aspirita plozivopʰtʰtsʰkʰqʰvoĉa plozivobddzgɢvoĉa aspirita plozivobʱdʱdzʱejektivotsʼkxʼqʼprevoĉa ejektivodtsʼgkxʼsenvoĉa frikativosxnazalomnglotala nazalomˀnˀ

Ne montritaj en tiu tabelo estas kelkaj marĝenaj konsonantoj kies fonema statuso estas diskutebla.

Klaketoj:
bilabialadentalaalveolarapalatalalateralasenvoĉakʘkǀkǃkǂkǁglotalakʘˀkǀˀkǃˀkǂˀkǁˀaspiritakʘʰkǀʰkǃʰkǂʰkǁʰafrikatakʘxkǀxkǃxkǂxkǁxejektiva afrikatakʘxʼkǀxʼkǃxʼkǂxʼkǁxʼvoĉagʘgǀgǃgǂgǁvoĉa aspiritagʘʱgǀʱgǃʱgǂʱgǁʱvoĉa afrikatagkʘxgkǀxgkǃxgkǂxgkǁxvoĉa ejektiva afrikatagkʘxʼxʼgkǃxʼgkǂxʼgkǁxʼnazalaŋʘŋǀŋǃŋǂŋǁpreglotala nazalaˀŋʘˀŋǀˀŋǃˀŋǂˀŋǁsenvoĉa uvularaqʘqǀqǃqǂqǁejektiva uvularaqʘʼqǀʼqǃʼqǂʼqǁʼvoĉa (prenazala) uvularaɢʘɢǀɢǃɢǂɢǁvoĉa (prenazala) uvulara aspiritaɢǀɦɢǃɦɢǂɦ

Krome ekzistas 5 velaraj klaketoj sekvataj de uvulara ejektivo kaj 5 velaraj ejektivaj klaketoj sekvataj de uvulara ejektivo, kiujn oni povas analizi aŭ kiel fonemojn aŭ eble kiel kombinojn de klaketo plus ejektiva uvularo.

 Fontoj 

 Eksteraj ligiloj 
 Taa language (Dokumentation Bedrohter Sprachen)
 Ethnologue
 UCLA Archive (aŭskultebla)

Kategorio:Kojsana lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Bocvano
Kategorio:Lingvoj de Namibio
Kategorio:Tonlingvoj