Katedralo Sankta Nikolao (Friburgo)

eta|Katedralo en la urba ensemblo
eta|Vidaĵo de la lalonga navo
eta|Vidaĵo de la volboj
La katedralo Sankta Nikolao (, [) estas la katedralo de la romkatolika episkopujo Laŭzano, Ĝenevo kaj Friburgo en Friburgo en Svisujo. Ĝi staras sub patroneco de Sankta Nikolao kaj estis iam ĝis 1924 la kolegiata preĝejo. La grandpreĝejo de Friburgo rangaltiĝis en 1924 al la katedralo de la episkopujo Laŭzano, Ĝenevo kaj Friburgo.

 Historio 

 Fondo 
Laŭ la taksoj kaj tradicio, la urbo Friburgo estis fondita en la jaro 1157 de la grafo Berchtold la 4a de Zaehringen. Oni opinias, ke la unua romanika preĝejo de Sankta Nikolao estis fondita samtempe, kiel la urbo. La episkopo Roger de Vico Pisano (1178 – 1212) sakraligis la preĝejon ankoraŭ dum la konstruado, laŭ la historiistoj. La preĝejo tre rapide iĝis memstara, malgraŭ kelkaj malkonsentoj kun la kluniza monaĥejo de Payerne kaj ĝi neniam dependis de la paroĥo de Villars-sur-Glâne, tiam pli potenca.

Oni ĝis nun ne scias precize kial Berchtold la 4a dediĉis la preĝejon al Sankta Nikolao : ekzistas nur hipotezoj, laŭ kiuj estus rilato kun la aŭgustina monaĥejo de la Grand Saint-Bernard, kie la sanktulo ricevis grandan kultonKathrin Utz Tremp, , en Jean Steinauer (dir.), , Friburgo, Faim de siècle, 2005, p. 19-23..

 Paroĥa preĝejo 
La kirko de Sankta Nikolao ĝis la 15a jarcento estis la paroĥa ĉefpreĝejo de Friburgo. Jam en la libero-letereo Handfeste de 1249, la tiamaj senjoroj de la urbo, la dinastio Kybourg, agnoskis la rajton de la friburgaj burĝoj elekti sian pastron. En 1283, laŭ la historiistoj estis komencita la konstruo de la nuntempa trinava malfruflamgotika konstruaĵo kaj la laboro daŭradis ĝis 1490. Super la turon altan je 76 metroj oni povas grimpi per helikoŝtuparo konsistanta el 368 ŝtupoj. Dum la 15a jarcento, al la kirko estis aldonitaj vitraloj, ornamaj seĝoj por la ĥorpastroj de la kapitulo, ktp.

 Kapitula preĝejo 
De facto, jam de la fino de la mezepoko, la preĝejo funkciis kiel kapitula preĝejo, sed oficiale tiun alvokon ĝi ricevis en 1512, kiam la urbestro Peter Falk ĝin petis al la papo Julio la 2a. En 1601, la Laŭzana episkopo, kiu fakte ekde 1536 estis forpelita de sia episkopa sidejo pro la Reformacio en tiu urbo, ricevis permeson ekloĝi en Friburgo, kondiĉe ke li ne havu potencajn dezirojn pri la urbo kaj pri la prerogativoj de la kapitulanoj. Pro tio, la preĝejo Sankta Nikolao funkciis ekde tiam kiel preskaŭkatedralo : mankis nur la oficiala nomo. Tio daŭris ĝis la fondo de la Helveta Respubliko, kiam la friburgaj ŝtato kaj urbo estis disigitaj. La ŝtato konservis (ankaŭ ĝis nun) la posedon de la konstruaĵo kaj la urbo la rajton elekti la pastron. Nuntempe, la urbo perdis tiun rajton.

 Katedralo 
De la 19a jarcento, homoj provis reguligi la ĥaosan statuson de la kapitula preĝejoJean Steinauer (dir.), , Fribourg, Faim de siècle, 2005, p. 19-23., kiu fakte funkciis kiel episkopa sidejo sen havi tiun nomon. Ili ne sukcesis tamen movi la oficialan sidejon el Laŭzano al Friburgo ĝis 1924. En la sama jaro, la rajto de la urbo elekti la pastron de la nova katedralo estis abandonita kaj donita al la katolikaj burĝoj de la urbo, kiuj ĝin fordonis fine en 1972 post la Dua Vatikana Koncilio. Dum tiu tuta historio, la urbeto de Berchtold de Zaehringen pli kaj pli grandiĝis, tiel ke oni devis krei novajn paroĥojn en la urbo ; Sankta Nikolao restis la paroĥa preĝejo de la kvartalo Bourg.Oni konstruis la katedralon ekde 1283 en pluraj fazoj ĝis 1490 surloke de romanika preĝejo. La trinava gotika preĝejo havas turon altan je 76 metroj, kiun oni en 1490 finkonstruis la malfrua flamgotika stilo, kaj en kiu troviĝas helikoŝtuparo el 368 ŝtupoj.Schweiz-Netz.com Katedralo de Friburgo

 Konstruaĵo 
Ĉe la masiva okcidenta fronto malfermiĝas la ĉefportalo, kies timpano bildigas la Lastan Juĝon, verkita en la 14-a jarcento. La plurlatera ĥorejo estis novigata kaj pligrandigata de 1627 ĝis 1630, dum kiam oni malgraŭ la progresinta stilepoko konservis la gotikan stilon.

 Ekipaĵo 
eta|Kapelo Sankta Tombo
Al la riĉa ekipaĵo de la preĝejo apartenas la Kapelo Sankta Tombo kun la prezentado de la entombigo de Kristo (1433), baptujo el 1498, la ĥorseĝaro laŭ flamgotika stilo (1516), diversaj barokaj altaroj kaj la ĉefaltaro el 1877. La ĥorkrado, kiun produktis Ulrich Wagner inter 1464 kaj 1466 laŭ malfrugotika stilo, validas kiel „la plej bela de sia epoko“.Marcel Strub: Les monuments d’art et d’histoire du canton de Fribourg. Tome II: La Ville de Fribourg. (= Die Kunstdenkmäler der Schweiz, Bd. 36) Birkhäuser, Bazelo 1956,p. 94 s.Marianne Rolle: Wagner, Ulrich. En: Historisches Lexikon der Schweiz. Schwabe, Bazelo 2014.

 Fenestroj 
La pola pentristo Józef Mehoffer konceptis kaj realigis la vitralojn laŭ secesia stilo inter 1896 kaj 1936. La verkon kompletigis la franca pentristo Alfred Manessier.

 Orgenoj 
eta|Rigardo sur la ĉeforgeno
La katedralo havas du orgenojn.Portretoj de la orgenoj  sur la retpaĝo de la Friburga Orgenakademio. <La grandan orgenon konstruis inter 1824 kaj 1834 la Friburgano Aloys Mooser (1770–1839). Ĝi allogis muzikistojn kiel Franz Liszt kaj Anton Bruckner. La instrumento havas 60 registrojn sur kvar manualaj suborgenoj kaj pedalaro.

 Literaturo 
 Jean Steinauer: Die Republik der Chorherren – Eine Geschichte der Macht in Freiburg i. Ue. Verlag für Kultur und Geschichte, Baden (Svisujo) 2012, ISBN 978-3-03919-269-4.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Hejmpaĝo de la paroĥo Sankta Nikolao en Friburgo

Kategorio:Romkatolikaj katedraloj en Svislando
Kategorio:Gotikaj katedraloj en Svislando
Kategorio:Historiaj monumentoj en Svislando
Kategorio:Orgenoj en Eŭropo
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1490-1499