Juda Universitato (Budapeŝto)

La Juda Universitato hungare Országos Rabbiképző – Zsidó Egyetem estas malgranda eklezia universitato en Hungario, en Budapeŝto. Ĝi estas la plej malnova juda ekzistanta universitato de la mondo (pli frue seminarioj funkciis jam en Padovo, Metz, Parizo kaj Breslau).

 Historio 
Ĝi estis establita en 1877 sub nomo Tutlanda Rabena Instituto, komence sen apogoj de ortodoksaj judoj. La studentoj lernis ne nur judaĵojn, sed ankaŭ sciencojn, eĉ sciojn pri Hungario.

En 1944 la nazioj okupis la konstruaĵon kaj ili profitis ĝin kiel kolektejo de judoj. Adolf Eichmann vizitis la universitatan bibliotekon, poste li sendis 3000 volumojn al estonta muzeo pri formortantaj genroj en Pragon. Nur en la 1980-aj jaroj estis la libroj trovitaj en Prago, ili estis resenditaj al Budapeŝto en 1989. La biblioteko estas konsiderita unu el la plej gravaj kolektoj de la juda teologia literaturo ekster Israelo.

Post tuj la 2-a mondmilito la universitato denove funkciis, tamen manko de profesoroj kaj studentoj kiel altlernejo por rabenoj. Tiu lernejo estis la unusola inter la socialismaj landoj, tial daŭre venis studentoj el tiuj landoj, eĉ el Israelo. Inter 1950 kaj 1985 Sándor Scheiber estis rektoro de la seminario, kiu redaktis gravajn publikaĵojn.

Depost la socialismo la konstruaĵo renoviĝis. La lernado daŭras dum dek jaroj (la duono por gimnazio, la alia por seminario). La biblioteko nun havas 25,000 volumojn.

 Rektoroj 
 Mózes Bloch: 1876 – 1907
 Vilmos Bacher: 1907 – 1913
 Lajos Blau: 1914 – 1932
 Mihály Guttmann: 1933 – 1942
 Sámuel Löwinger: 1942 – 1950
 Ernő Róth kaj Sándor Scheiber (ĉiun duan jaron): 1950 – 1956
 Sándor Scheiber: 1956 – 1985
 József Schweitzer: 1985-1998
 Alfréd Schőner: 1998 – 2019
 Károly Vajda (filologo): 2019 – 2022

 Elektitaj studentoj 

 Sándor Büchler
 László Csanády (kulturhistoriisto)
 Róbert Dán
 Ármin Frisch
 Ignác Gábor
 Bernát Heller
 Ferenc Hevesi
 Simon Hevesi
 Pál Hirschler
 Ármin Hoffer
 Miksa Klein (rabeno)
 Gábor Lengyel
 János Oláh (hebreisto)
 Károly Preis
 Tamás Raj
 János Rathmann
 Jakab Steinherz
 Tamás Ungvári
 György Vajda (arabisto)
 Lajos Venetianer
 András Veres (literaturhistoriisto)
 Miksa Weisz

 Elektitaj instruistoj 

 Emil Ádám
 József Bánóczi
 Lajos Blau
 Bertalan Edelstein
 Mózes Feldmann
 Gyula Fischer (rabeno)
 György Gábor (filozofo)
 Ignác Goldziher
 György Kozma
 Ármin Kecskeméti
 Sámuel Krausz
 Ede Neumann
 Gergely Nógrádi
 János Pelle (verkisto)
 Judit Ungárné Komoly
 Károly Vajda (filologo)

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 


Kategorio:Universitatoj de Budapeŝto