Gunero

Gunero aŭ Gunnera, estas la sola genro de la plantfamilio guneracoj (Gunneraceae) en la malgranda ordo guneraloj (Gunnerales). La planto ne estas parenca al ordinara rabarbo (Rheum rhabarbarum). Kelkaj specioj estas kultivataj kiel ornamplantoj en parkoj.

 Priskribo 
Gunnera-specioj estas plej ofte grandaj, multjaraj, herbaj plantoj. Ili formas rizomojn aŭ stolonojn kiel rezervorganojn. La rabarbosimilaj, longpetiolaj, simplaj folioj kreskas el la bazo.
Apud specioj, kiuj havas foliojn de pluraj metroj, ekzistas specioj, kiuj havas pli malgrandajn foliojn, Ekzemple Gunnera albocarpa, novzelanda specio kun 1 ĝis 2 cm longaj folioj kaj Gunnera magellanica, sudamerika specio kun nur 5 ĝis 9cm longaj folioj.

En disbranĉitaj floraroj kreiĝas multaj floroj. En ĉiu duseksa floro ekzistas du ĝis malofte tri liberaj sepaloj, du liberaj petaloj, unu ĝis du stamenoj kaj du sinkarpaj karpeloj. La ovario estas hipogina.

 Simbiozo kun cianobakterioj 
Ĉiuj Gunnera-specioj vivas en simbiozo kun Cianobakterioj de la genro Nostoc, kiuj fiksas aernitrogenon. La planto profitas de la fiksita nitrogeno kaj la bakterioj de la asimilatoj. Gunero estas inter vaskulaj plantoj la sola genro kiu havas simbiozon kun cianobakterioj por nitrogeno-fiksado.

 Disvastigo 
Gunnera-specioj kreskas de la tropikoj ĝis la moderaj klimatoj en la suda hemisfero. Ili hejmas en la tuta suda Pacifika regiono, krome en Afriko kaj Madagaskaro. Ili troviĝas en la Nova Mondo kaj la Malnova Mondo. Sovaĝe kreskantaj plantoj troviĝas ankaŭ en sudokcidenta Irlando.

 Sistematiko 
La genron Gunnera priskribis en 1767 Carl von Linné en Systema Naturae, 12a eldono, 2, p. 587, 597 kaj ankaŭ en Mantissa Plantarum, 16, p. 121. La tipospecio estas Gunnera perpensa L.. La genronomo honoras la norvegan botanikiston Johan Ernst Gunnerus.

Al la genro gunero (Gunnera) apartenas 40 ĝis 50 specioj (elekto):
 Gunnera aequatoriensis L.E.MORA-OSEJO
 blankfrukta gunero (Gunnera albocarpa (KIRK) COCKAYNE)
 Gunnera annae SCHINDL.
 Gunnera antioquensis L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera apiculata SCHINDL.
 Gunnera arenaria CHEESEMAN EX KIRK
 Gunnera atropurpurea L.E.MORA-OSEJO: Ekzistas kvin varioj:
 Gunnera atropurpurea L.E.MORA-OSEJO var. atropurpurea
 Gunnera atropurpurea var. caquetana L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera atropurpurea var. chocoana L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera atropurpurea var. munchicana L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera atropurpurea var. sibundoya L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera bogotana L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera bolivari J.F.MACBR.
 Gunnera boliviana MORONG
 Gunnera brasiliensis SCHINDL.
 Gunnera caucana L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera colombiana L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera cordifolia (HOOK. F.) HOOK. F.
 Gunnera cuatrecasii L.E.MORA-OSEJO
 densefloranta gunerot (Gunnera densiflora HOOK. F.)
 Gunnera dentata KIRK
 Gunnera diazii L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera ecuadoriana GILLI
 Gunnera flavida COLENSO: kreskas nur en Novzelando.
 Gunnera garciae-barrigae L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera hamiltonii KIRK EX W.S. HAM.: kreskas nur en Novzelando.
 Gunnera hernandezii L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera herteri OSTEN
 Gunnera insignis (OERST.) A.DC.
 Gunnera kaalaensis (KRAJINA) H.ST.JOHN
 Gunnera killipiana LUNDELL
 Gunnera laxiflora PHIL.
 Gunnera lozanii L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera magellanica LAM.: kreskas nur en suda Ĉilio kaj la Falklandaj insuloj.
 Gunnera magnifica H.ST.JOHN
 manuma gunero (Gunnera manicata LINDEN EX ANDRÉ): kreskas nur en suda Brazilo.
 Gunnera margaretae SCHINDL.
 Gunnera masafuerae SKOTTSB.
 Gunnera mexicana BRANDEGEE
 Gunnera mixta Kirk (sin.: Gunnera microcarpa KIRK): kreskas nur en Novzelando.
 Gunnera monoica RAOUL
 Gunnera perpensa L.
 Gunnera peruviana J.F.MACBR.
 Gunnera pittierana V.M.BADILLO ET STEYERMARK
 Gunnera prorepens HOOK. F.: kreskas nur en Novzelando..
 Gunnera pyramidalis SCHINDL.
 Gunnera quitoensis L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera reichei SCHINDL.
 Gunnera rheifolia SCHINDL.
 Gunnera saint-johnii (L.E.MORA-OSEJO) L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera sanctae-marthae L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera schindleri L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera schultesii L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera silvioana L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera steyermarkii L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera tacueyana L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera tajumbina L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera talamancana H.WEBER ET L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera tamanensis L.E.MORA
 Gunnera tayrona L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera tinctoria (MOLINA) MIRB. (sin.: Gunnera chilensis LAM., Gunnera scabra RUIZ & PAV., Panke tinctoria MOLINA): Ĝi hejmiĝas en Ĉilio.
 Gunnera venezolana L.E.MORA-OSEJO: Ekzistas du varioj:
 Gunnera venezolana L.E.MORA-OSEJO var. venezolana
 Gunnera venezolana var. tachirensis L.E.MORA-OSEJO
 Gunnera vestita SCHINDL.

 Utiligado 
Pri unu specioj ekzistas raportoj pri medicina utiligado. Gunnera perpensa estas uzata en Sudafriko. El la radikoj oni ekstraktas rimedon kontraŭ psoriazo. La radikoj de tiu specio ankaŭ helpas sanigi vundojn. La senŝeligitaj junaj petioloj estas manĝataj de la loĝantoj de la Insulo Ĉiloeo. Krome oni uzas la radikojn por tani ledon kaj havigi nigran koloraĵon.

 Bildoj 
Gunnera manicata:

Gunnera tinctoria:

Gunnera insignis:

 Fontoj 
 Die Familie der Gunneraceae Meisn. bei der APWebsite. (Abschnitt Systematik, Beschreibung und Symbiose)
 Beschreibung der Familie bei DELTA.  (Abschnitt Beschreibung)

 Referencoj 


 Walter Erhardt, Erich Götz, Nils Bödeker, Siegmund Seybold: Der große Zander. Enzyklopädie der Pflanzennamen. Band 2. Arten und Sorten. Eugen Ulmer, Stuttgart (Hohenheim) 2008, ISBN 978-3-8001-5406-7.

 Eksteraj ligiloj 

 Steckbrief der Familie vom Botanischen Gartens Tübingen.
 Detailfotos (Gunnera tinctoria)

Kategorio:Unukotiledonaj
Kategorio:Ornamaj plantoj