Mateo Aŭrogalo

Matthäus Aurogallus Commutoviensis aŭ Matthäus Goldhahn (1488-1560) estis germana humanisto, teologo, reformisto, filologo, lingvisto, hebreisto, erudiciulo, gramatikisto, tradukisto de la Malnova Testamento, rektoro kaj profesoro pri la hebrea en la Universitato de Wittenberg. Li estis amiko de Marteno Lutero kaj asistanto de Melanktono.

Biografio
En 1515 li ricevis sian diplomon pri Bakalaŭro. En 1519 li enmatrikuliĝis en la Universitato de Wittenberg, kie Filipo Melanktono instruis la hebrean, la latinan kaj la grekan. Unu el liaj ĉefaj verkoj estas iu Kroniko pri la Dukoj kaj Reĝoj de Bohemio. Li estis konsiderata homo trankvila kaj amikema. En 1521, Georgo Spalatino (1484-1545) lin indikis kiel sukcedanto de Mateo Adriani (1475-1521) -- kiu tute ne havis simpation al Lutero pro religiaj kialoj --Johannes Reuchlin and the Campaign to Destroy Jewish Books, David Price. en la katedro pri la hebrea, kie Jakob von Jonas (1500-1558) kaj Ambrosius Moibanus (1494-1554) estis liaj lernantoj. Aŭrogalo forte interesiĝis pri la studo de la Aramea lingvo postbiblia, kaj pli malfrue li rekomendis la studon de la TargumA Jewish Targum in a Christian World, Alberdina Houtman, E. van Staalduine-Sulman, Hans-Martin Kirn al la studentoj pri kristana teologio.

Ekde 1531, iu "Collegium Biblicum"The Oxford Handbook of Martin Luther's Theology, Robert Kolb,Irene Dingel, L'ubomír Batka, Lubomir Batka en Wittenberg en la revizio de lia biblia traduko. En la grupo partoprenis ne nur Melanktono kaj Aŭrogalo, sed ankaŭ Caspar Cruciger (1504-1548), Justus Jonas, la maljuna (1493-1555) kaj Johano Bugenhageno (1485-1558).

Krom la ekstrema zorgo rilate al la ekzegezaj demandoj, la kleruloj, devenintoj el pluraj partoj el Germanio, plej multe klopodis por ke la tradukservo povus esti komprenata en pluraj regionoj de Germanio.

 Elektita verkaro

Hebräisch und chaldäisch Grammatik (1523-25, 1531)
 "Compendium Hebreae Grammatices per Mattheum Aurigallum" (sic!) zu Wittenberg bei dem Drucker von Melanchthon’s „Hieremiae prophetae Threni“ (Johann Gronenberg, Grüneberg, Viridimontanus?). Vgl. Krause in Petzholdt’s N. Anz. f. Bibl. 1525
 "Grammatica hebraeae chaldaeaeque linguae" (1525)
 Institutio puerilis literarum graecarum. (Compendium hebraeae grammatices ..., 1525, Philippus Melanchthon, Matthaeus AurogallusHebräisch historisch-geographisches Reallexicon (1526–1539)
 "Liber de hebraeis urbium regionum ... nominibus ex V. T. collectis" (1526)
 De Hebraeis, Vrbivm, Locorvm, Popvlorvmqve Nominibvs, E Veteri Instrvmento ..., 1526
 De Hebracis urbium, locorum, populorumque nominibus e veteri instrumento ..., 1526
 De Hebraeis, Urbium, Regionum, populorum, fluminum, montium, & alioru[m ..., 1539
 Dictionarium trilingue: in quo scilicet Latinis vocabulis in ordinem ..., 1543, Sebastian Münster, Matthaeus AurogallusChronik der Herzöge uund Könige von Böhmen''

Literaturo

 Allgemeine Deutsche Biographie
 Apophthegmatum libri I - V: Ordinis 4t. - eldonisto Tineke ter Meer
 Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon
 Landmarks in the History of the German Language, Geraldine Horan,Nils Langer,Sheila Watts
 CERL Thesaurus
 Christian Cyclopedia
 Společnost Křestanů a Židů 
 Calvin and Luther: The Continuing Relationship, R. Ward Holder
 Apophthegmatum libri I - V: Ordinis 4t. 4, Tineke ter Meer
 IdRef
 Johann Gottlob Wilhelm Dunkels ...
 Hebrew Bible, Old Testament: From the Renaissance to the Enlightenment [1300 ..., Magne Sæbø
 Library of Congress
 Neue Deutsche Biographie
 Personensuche
 The Oxford History of Historical Writing: Volume 3: 1400-1800, José Rabasa, Andrew Feldherr, Daniel Woolf, Masayuki Sato, Grant Hardy
 Post-reformation Digital Library
 Samvel Gedge IX 
 Philip Melanchthon and the English Reformation, John Schofield
 Společnost Křesťanů a Židů 
 Ein internationales Handbüch zur Übersetzungforschung, Harald Kittel
 WorldCat Identities

Vidu ankaŭ

Referencoj

<center>

Kategorio:Germanaj humanistoj
Kategorio:Germanaj filologoj
Kategorio:Germanaj lingvistoj
Kategorio:Germanaj tradukistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj hebreistoj
Kategorio:Ĉeĥaj hebreistoj
Kategorio:Bohemianoj