Aizoacoj

La aizoacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo kariofilaloj (Caryophyllales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 150 genrojn kaj pli ol 2270 speciojn. Ĝia tipa genro estas aizooaizoo en PIV ĉe vortaro.net.

La disvastiga centro estas suda Afriko (Kapensiso). Ankaŭ en Aŭstralio hejmiĝas multajn speciojn.

Kelkaj specioj kaj kultivvarioj estas tutmonde uzataj kiel ornamplanto.
Multaj plantoj nomiĝas en naciaj lingvoj, „tagmeza floro“ aŭ „vivantaj ŝtonoj“.

 Priskribo 
Ili estas unujaraj aŭ multjaraj plantoj. Povas esti herbaj plantoj, duonarbustoj aŭ arbustoj. Plej oftas sukulentaj plantoj. Ili estas  aŭ KAM-plantoj. La foliojplej ofte estas sukulentaj, sed ekzistas ankaŭ nesukulentaj specioj.

La radisimetriaj floroj estas plej ofte duseksaj (nur kelkaj specioj de Tetragonia estas unuseksaj).Plej ofte ekzistas kvin (tri ĝis) sepaloj. La floroj enhavas multajn (3 ĝis 200) stamenoj (= sekundara poliandrio).Ofte nefekundaj stamenoj aspektas petalsimile (staminodioj); Plej ofte mankas veraj petaloj. La floroj enhavas du ĝis kvin (ĝis dudek) karpelojn. La polenigado okazas per insektoj (entomofilio).

Plej ofte formiĝas kapsulfruktoj aŭ kelkfoje beroj, kiuj enhavas multajn (1 ĝis 1000) semojn.

 Taksonomio 
La familio de la Aizoacoj estas dividita en kvar subfamilioj Cornelia Klak et al: A phylogenetic hypothesis for the Aizoaceae (Caryophyllales) based on four plastid DNA regions. 2003, S. 1442–1443 kun jenaj genroj:H. E. K. Hartmann (Hrsg.): Illustrated Handbook of Succulent Plants: Aizoaceae. Springer, 2001, Band 1, S. IX-XI und Band 2, S. IX-XII.

 subfamilio Aizooideae:
 Acrosanthes
 Aizoanthemum
 Aizoon
 Galenia
 Gunniopsis
 Plinthus
 Tetragonia

 subfamilio Mesembryanthemoideae Ihlenf., Schwantes & Straka:
 Aptenia
 Aridaria
 Aspazoma
 Brownanthus
 Caulipsolon
 Mesembryanthemum
 Phyllobolus
 Prenia
 Psilocaulon
 Sceletium
 Synaptophyllum

 subfamilio Ruschioideae Schwantes ex Ihlenf., Schwantes & Straka:
 tribo Apatesieae Schwantes ex Ihlenf., Schwantes & Straka
 Apatesia
 Carpanthea
 Caryotophora
 Conicosia
 Hymenogyne
 Saphesia
 Skiatophytum
 tribo Dorotheantheae (Schwantes ex Ihlenf. & Struck) Chess., G.F.Sm. & A.E.van Wyk
 Aethephyllum
 Cleretum
 Dorotheanthus
 tribo Ruschiae
 Acrodon
 Aloinopsis
 Amphibolia
 Antegibbaeum
 Antimima
 Arenifera
 Argyroderma
 Astridia
 Bergeranthus
 Bijlia
 Braunsia
 Calamophyllum
 Carpobrotus
 Carruanthus
 Cephalophyllum
 Cerochlamys
 Chasmatophyllum
 Cheiridopsis
 Circandra
 Conophytum
 Corpuscularia
 Cylindrophyllum
 Delosperma
 Dicrocaulon
 Didymaotus
 Dinteranthus
 Diplosoma
 Disphyma
 Dracophilus
 Drosanthemum
 Eberlanzia
 Ebracteola
 Ectotropis
 Enarganthe
 Erepsia
 Esterhuysenia
 Faucaria
 Fenestraria
 Frithia
 Gibbaeum
 Glottiphyllum
 Hallianthus
 Hammeria
 Hartmanthus
 Hereroa
 Ihlenfeldtia
 Jacobsenia
 Jensenobotrya
 Jordaaniella
 Juttadinteria
 Khadia
 Lampranthus
 Lapidaria
 Leipoldtia
 Lithops
 Machairophyllum
 Malephora
 Marlothistella
 Mestoklema
 Meyerophytum
 Mitrophyllum
 Monilaria
 Mossia
 Muiria
 Namaquanthus
 Namibia
 Nananthus
 Nelia
 Neohenricia
 Octopoma
 Odontophorus
 Oophytum
 Orthopterum
 Oscularia
 Ottosonderia
 Peersia
 Phyllobolus
 Pleiospilos
 Polymita
 Prepodesma
 Psammophora
 Rabiea
 Rhinephyllum
 Rhombophyllum
 Ruschia
 Ruschianthemum
 Ruschianthus
 Sarcozona
 Schlechteranthus
 Schwantesia
 Scopelogena
 Smicrostigma
 Stayneria
 Stoeberia
 Stomatium
 Tanquana
 Titanopsis
 Trichodiadema
 Vanheerdea
 Vanzijlia
 Vlokia
 Wooleya
 Zeuktophyllum

 subfamilio Sesuvioideae Ihlenf., Schwantes & Straka:
 Cypselea
 Sesuvium
 Trianthema
 Tribulocarpus
 Zaleya

Sinonimoj de la familio estas Ficoidaceae Juss.(nom. rej.), Mesembryanthemaceae Fenzl (nom. cons.), Sesuviaceae Horan. kaj Tetragoniaceae Link (nom. cons).H. E. K. Hartmann (Hrsg.): Illustrated Handbook of Succulent Plants: Aizoaceae. Springer, Berlin/Heidelberg/New York 2001, Band 1, p. 9.

 Laŭ WFO kaj TPL 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (11 jun. 2020)Aizoaceae ĉe World Flora OnlineAizoaceae ĉe The Plant List, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomojListo de plantoj baza ĉe Google Sheets:

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

 Eksteraj ligiloj 

 Die Familie in der Flora of Zimbabwe. (angla)
 Schlüssel  (angla)
 Die Familie der Aizoaceae bei der APWebsite.
 Die Familie der Aizoaceae bei DELTA. 
  (angla)
  (angla)
  (angla)

 Referencoj 

 Literaturo 
 H. E. K. Hartmann (Hrsg.): Illustrated Handbook of Succulent Plants: Aizoaceae A-E. Springer, Berlin/Heidelberg/New York 2001, ISBN 3-540-41691-9.
 H. E. K. Hartmann (Hrsg.): Illustrated Handbook of Succulent Plants: Aizoaceae F-Z. Springer, Berlin/Heidelberg/New York 2001, ISBN 3-540-41723-0.
 Cornelia Klak, Angeline Khunou, Gail Reeves, Terry Hedderson: A phylogenetic hypothesis for the Aizoaceae (Caryophyllales) based on four plastid DNA regions. In: American Journal of Botany, Band 90, 2003, ü. 1433–1445, (online).
 Cornelia Klak, Peter V. Bruyns, Terry A. J. Hedderson: Phylogeny and New Classification for Mesembryanthemoideae (Aizoaceae). en: Taxon. Band 56, Nummer 3, 2007, p. 737–756, JSTOR:25065858

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Kariofilaloj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Hortikulturo
Kategorio:Botaniko