Plumbagacoj

La plumbagacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo kariofilaloj (Caryophyllales). Ĝi enhavas 24 genrojn kaj ĉirkaŭ 630 speciojn. Ĝia tipa genro estas plumbagoplumbago en PIV ĉe vortaro.net.

 Priskribo kaj ekologio 
 Vegetativaj karakterizaĵoj 
Plej ofte ili estas multjaraj herbaj plantoj, sed ekzistas ankaŭ lignaj plantoj: arbustoj, malofte estas lianoj (grimpplantoj). La familio konsistas precipe al kserofitoj, kiuj kreskas en duondezertoj kaj stepoj aŭ halofitoj ĉe marbordoj.

 Generativaj karakterizaĵoj 
La floroj starasn kune en diverse konstruitaj floraroj. La plej ofte duseksaj floroj estas kvinnombraj. Ekzistas du involukraj  cirkloj. La kvin sepaloj estas ofte kunkreskintaj al kvinripa tubo, kiu finiĝas en kvin kalikaj pintoj, kiuj estas rimarkite malplilongaj ol la kalika tubo. La kvin petaloj estas kunkreskintaj au liberaj; se ili estas liberaj, tiam ili estas najlitaj. Nur ekzistas unu cirklo kun kvin fekundaj stamenoj; ili estas plej ofte liberaj, krom ĉe Aegialitis, kie ili staras antaŭ la petaloj. Mankas la ekstera stamencirklo. La kvin karpeloj estas kunkreskintaj al epigina ovario. Ekzistas unu aŭ du pistiloj. La polenigado okazas plej ofte per insektoj (entomofilio).
eta|maldekstre|Eŭropa plumbago (Plumbago europaea), ilustraĵo de Adolphus Ypey 1813
Formiĝas kapsulfruktoj aŭ nuksfruktoj.

 Taksonomio 
La familio plumbagacoj konsistas el du subfamilioj kun entute 27 genroj kaj 836 specioj:
 subfamilio Plumbaginoideae BURNETT: kvar genroj kaj 36 specioj:
 Ceratostigma BUNGE: ĉirkaŭ ok specioj en la tropika Nordorienta Afriko, en Sudorienta Azio, en Tibeto kaj Ĉinio .
 Dyerophytum KUNTZE (sin.: Vogelia LAM.): nur du specioj en Sokotro, unu specio en Sudokcidenta Afriko kaj unu specio en Arabio ĝis Hindio.
 Plumbagella SPACH: nur unu specio:
 Plumbagella micrantha (LEDEB.) SPACH: en Mezazio.
 Plumbago L.: ĉirkaŭ 24 specioj, inter ili:
 Eŭropa plumbago (Plumbago europaea L.)
 kablanda plumbago (Plumbago auriculata LAM.)
eta|ĉina plumbago (Ceratostigma plumbaginoides)
eta|Dyerophytum africanum
eta|kablanda plumbago (Plumbago auriculata)
eta|Acantholimon ulicinum
eta|Limoniastrum monopetalum
eta|Myriolimon ferulaceum
 Subfamilio Staticoideae KOSTELETZKY: du triboj kaj 23 genroj:
 tribo Aegialitideae (LINK) PENG: nur unu genro:
 Aegialitis R.Br.: nur du mangrovo-specioj en Aŭstralio kaj Malaja Insularo.

 tribo Staticeae BARTLING: 22 genroj kun ĉirkaŭ 800 specioj:
 Acantholimon BOISS.: ĉirkaŭ 165 specioj en la orienta mediteranea regiono ĝis Mezazio, inter ili:
 Acantholimon androsaceum BOISS.
 Armerio (Armeria WILLD., sin.: Statice L.): ĉirkaŭ 90 specioj en la nordaj moderaj klimatoj kaj Sudameriko.
 Bamiania LINCZ.: nur unu specio:
 Bamiania pachycormum (RECH. F.) LINCZ.: en Afganio.
 Bukiniczia LINCZ. (sin.: Aeoniopsis RECH. F.): nur unu specio:
 Bukiniczia cabulica (BOISS.) LINCZ.: en Afganio kaj Pakistano.
 Cephalorhizum POPOV & KOROVIN: nur du specioj en Mezazio.
 Ceratolimon M.B.CRESPO & M.D.LLEDÓ: kvar specioj en la Mediteranea regiono.
 Chaetolimon (BUNGE) LINCZ.: nur tri specioj en Mezazio.
 Dictyolimon RECH. F.: ĉirkaŭ kvar specioj en Mezazio ĝis Hindio.
 Eremolimon LINCZ.: ĉirkaŭ sep specioj en Mezazio.
 Ghaznianthus Lincz.: nur unu specio:
 Ghaznianthus rechingeri (FREITAG) LINCZ.: en Afganio
 Gladiolimon Mobayen: nur unu specio:
 Gladiolimon speciosissimum (AITCH. & HEMSL.) MOBAYEN: en Afganio.
 Goniolimon BOISS.: ĉirkaŭ 20 specioj en Rusio ĝis Mongolio kaj en Nordokcidenta Afriko.
 Ikonnikovia LINCZ.: nur unu specio:
 Ikonnikovia kaufmanniana (REGEL) LINCZ.: en Mezazio kaj nordokcidenta Ĉinio.
 Limoniastrum FABR. (sin.: Bubania GIRARD): nur du specioj en la mediteranea regiono.
 Limoniopsis LINCZ.: ĉirkaŭ dui specioj en Turkio ĝis Kaŭkazio
 limonio (Limonium MILL., sin.: Afrolimon LINCZ., Bakerolimon Lincz., Plegorhiza Molina, Statice L.): 200 ĝis 350 specioj.
 Muellerolimon Lincz.: nur unu specio:
 Muellerolimon salicorniaceum (F.MUELL.) LINCZ.: en okcidenta Aŭstralio.
 Myriolimon M.D.LLEDÓ ET AL. (sin.: Myriolepis (BOISS.) M.D.LLEDÓ ET AL.): nur du specioj en la Mediteranea regiono.
 Neogontscharovia LINCZ.: nur tri specioj en Mezazio kaj Afganio.
 Popoviolimon LINCZ.: nur unu specio:
 Popoviolimon turcomanicum (LINCZ.) LINCZ.: en Mezazio .
 Psylliostachys (JAUB. & SPACH) NEVSKI: ĉirkaŭ dek specioj de la Meditereanea regiono ĝis Mezazio.
 Saharanthus M.B.CRESPO & M.D.LLEDÓ (sin.: Caballeroa FONT QUER, NOM. INVAL.); nur unu specio:
 Saharanthus ifniensis (CABALL.) M.B.CRESPO & M.D.LLEDÓ: en Maroko kaj la norda Saharo.
 Vassilczenkoa Lincz.: nur unu specio:
 Vassilczenkoa sogdiana (LINCZ.) LINCZ.: en Mezazio kaj Afganio.

 Laŭ WFO kaj TPL 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (13 jun. 2020)Plumbaginaceae ĉe World Flora OnlinePlumbaginaceae ĉe The Plant List, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomojListo de plantoj baza ĉe Google Sheets:

 Angiospermae - angiospermoj
 Caryophyllales Juss. ex Bercht. & J.Presl - kariofilaloj
 Plumbaginaceae Juss. - plumbagacoj
 Acantholimon Boiss. - akantolimono
 Aegialitis R. Br. - egialitido
 Afrolimon Lincz. - afrolimono
 Armeria Willd. - armerioarmerio en PIV ĉe vortaro.net
 Bakerolimon Lincz. - bakerolimono
 Bamiania Lincz. - bamianio
 Bukiniczia Lincz. - bukiniĉio
 Cephalorhizum Popov & Korovin - cefalorizo
 Ceratolimon M.B. Crespo & Lledó - ceratolimono
 Ceratostigma Bunge - ceratostigmo
 Chaetolimon (Bunge) Lincz. - ketolimono
 Dictyolimon Rech. f. - diktiolimono
 Dyerophytum Kuntze - dajerofito
 Goniolimon Boiss. - goniolimono
 Ikonnikovia Lincz. - ikonikovio
 Limoniastrum Fabr. - limoniastro
 Limoniopsis Lincz. - limoniopso
 Limonium Mill. - limoniolimonio en PIV ĉe vortaro.net
 Muellerolimon Lincz. - mulerolimono
 Neogontscharovia Lincz. - neogonĉarovio
 Plumbagella Spach - plumbagelo
 Plumbago L. - plumbago
 Psylliostachys (Jaub. & Spach) Nevski - psiliostakio
 Saharanthus M.B. Crespo & Lledó - saharanto

 Bildaro 
Armerio-specioj (Armeria):

Limonio-specioj (Limonium):

 Fontoj 
 Die Familie Plumbaginaceae ĉe APWebsite. * Die Familie Plumbaginaceae  ĉe DELTA. 

 Referencoj 

 David John Mabberley: Mabberley’s Plant-Book. A portable dictionary of plants, their classification and uses. 3. Auflage, Cambridge University Press 2008. ISBN 978-0-521-82071-4 

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plumbagacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Ornamaj plantoj