Malpigiacoj

La malpigiacoj () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malpigialoj (Malpighiales). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 80 genrojn kaj pli ol 1300 speciojn. Ĝia tipa genro estas malpigio.

Tiuj plantoj hejmiĝas ĉefe en la tropikoj de Sudameriko. La familio verŝajne ekiĝis en la kretaceo antaŭ ĉirkaŭ 68 milionoj da jaroj en Sudameriko.

 Priskribo 
Plej ofte la specioj el tiu familio estas lignaj plantoj: arbustoj, arboj kaj lianoj, sed ankaŭ multjaraj herbaj plantoj. La simpla folioj estas plej ofte kontraŭsidantaj. Stipuloj ekzistas.

Ekzistas kvar sepaloj kaj kvin petaloj, kiu estas kun tigetoj (t. n. „najlitaj petaloj“). La floroj entenas du ĝis 15, plej ofte kvin ĝis dek stamenoj. Du ĝis kvin, plej ofte tri karpeloj estas kunkreskinta al hipoginaj ovarioj. Ofte la fruktoj havas ankoraŭ sepalojn kaj stamenojn.

 Enhavosubstancoj 
 La oleglandoj montras la specialiĝon. Plantoj, kiu ofertas polenojn al siaj polenigantoj, estas rigardatataj el praa evoluŝtupo. La oleo estas kolektata de inaj oleabeloj, kiuj kolektas ĝin kune kun polenoj por nutri iliajn idojn.
 La planto akumuliĝas venenajn ŝtofojn, kiuj estas uzataj por kapti fiŝojn.

 Taksonomio 
eta|Acridocarpus natalitius
eta|Byrsonima crassifolia
eta|Camarea ericoides
[[Dosiero:Dinemandra ericoides.JPG|eta|Dinemandra ericinfloresko de Heteropterys chrysophylla]]
eta|Janusia anisandra
eta|Malpighia coccigera
eta|Stigmaphyllon blanchetii

La plantfamilio de la Malpigiacoj ekestis en 1789 de Antoine Laurent de Jussieu en Genera Plantarum, p. 252 sub la nomo „Malpighiae“. La tipogenro estas Malpighia L.

La sistematiko de la familio estis diskutata de diversaj aŭtoroj diversmaniere en subfamilioj kaj triboj. Ekde 2010 ĝi estas dividita en du subfamilioj kun 64 ĝis 68 genroj kaj 1250 ĝis 1300 specioj:
 Subfamilio Malpighioideae Burnett: dividita en la triboj Tricomarieae Nied., Hiraeeae Griseb., Rhynchophoreae Arènes, Banisterieae DC., Gaudichaudieae Horan. .
 Subfamilio Byrsonimoideae W.R.Anderson: kun la triboj Byrsonimeae W.R.Anderson kun la tri genroj Blepharandra Griseb., Byrsonima Rich. ex Kunth, Diacidia Griseb..

Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (29 maj. 2020)Malpighiaceae ĉe World Flora Online, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomojListo de plantoj baza ĉe Google Sheets:

*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.
**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

 Kelkaj taksonoj 
 Banisteriopsis C.B.Rob. (sin.: Jubistylis Rusby): Ĝi havas ĉ, 90 specioj, ekzemple
 Banisteriopsis caapi (Spr. ex Griseb.) Morton
 Cottsia Dubard & Dop: el Nordameriko.
 Dicella Griseb.:  la 6 specioj hejmiĝas en Sudameriko.
 Heteropterys Kunth (Sin.: Atopocarpus Cuatrec., Banisteria L., Clonodia Griseb., Heteropteris Kunth orth. var., Skoliopteris Cuatrec.): kun ĉirkaŭ  120 specioj. 
 Janusia A.Juss. ex Endl. (Sin.: Schwannia Endl.): Ĝi vnas el Sudameriko .
 Lophanthera A.Juss.: De la ĉirkaŭ 5 specioj kvar estas disvastigita en Amazonio kaj unu en Kostariko.
 Malpighia L.: kun 40 ĝis 130 specioj, ekzemple:
 Acerolo  (Malpighia glabra L.)
eta|fruktoj de acerolo
 Malpighiodes Nied.
 Mascagnia (Bertero ex DC.) Colla (Sin.: Triopterys L., Triopteris L. orth. var.): La ĉirkaŭ  45 specioj el la nordo de Meksikio ĝis la nordo de Argentino kaj sudorienta Brazlo kaj Karaibio.
 Mcvaughia W.R.Anderson ĝi enhavas nur unu specio :
 Mcvaughia bahiana W.R.Anderson: el Brazilo.
 Spachea A.Juss. (Sin.: Meckelia (Mart. ex A.Juss.) Griseb.): De ĉ 6 specioj 5 estas el la ebenaĵoj de Kostariko kaj Nikarakvo kaj Kubo.

 Fontoj 
  Charles C. Davis, William R. Anderson: A complete phylogeny of Malpighiaceae inferred from nucleotide sequence data and morphology. In: American Journal of Botany, Volume 97, Issue 12, 2010, S. 2031–2048.  Volltext-PDF.
 Die Familie der Malpighiaceae bei der APWebsite.
 Malpighiaceae – Beschreibung der Familie, Taxonomie, Phylogenese und Nomenklatur - eine Webseite des University of Michigan Herbarium; hauptsächlich nach Charles C. Davis, William R. Anderson 2010, mit neueren Ergänzungen. (Abschnitte Systematik, Verbreitung und Beschreibung)
 Die Familie der Malpighiaceae  bei DELTA. 
 Shu-kun Chen & Michele Funston: Malpighiaceae., S. 13 - textgleich online wie gedrucktes Werk, Wu Zheng-yi, Peter H. Raven & Deyuan Hong (Hrsg.): Flora of China, Volume 11 - Oxalidaceae through Aceraceae'', Science Press und Missouri Botanical Garden Press, Beijing und St. Louis, 2008. ISBN 978-1-930723-73-3

 Referencoj 
Charles C. Davis, William R. Anderson: A complete phylogeny of Malpighiaceae inferred from nucleotide sequence data and morphology. In: American Journal of Botany, Volume 97, Issue 12, 2010, S. 2031–2048.  Volltext-PDF.
Malpighiaceae – Beschreibung der Familie, Taxonomie, Phylogenese und Nomenklatur - eine Webseite des University of Michigan Herbarium; hauptsächlich nach Charles C. Davis, William R. Anderson 2010, mit neueren Ergänzungen.

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Malpigiacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Fruktplantoj