Francesco Filelfo

Francisko FILELFO (n. en Tolentino, en la 25-a de julio 1398 - m. en Florenco, en la 31-a de julio 1481) estis itala humanisto, filologo, klerulo, pedagogo, poeto, helenisto kaj tradukisto.

 Biografio 
eta|Exercitatiunculae,verko eldonita en 1448
Inter 1416 kaj 1417, Filelfo komencis en la Universitato de Padovo siajn studojn pri gramatiko, retoriko kaj latina lingvo, kie liaj profesoroj estis Gasparino Barzizza kaj Paŭlo Veneto (1369-1429)Enciclopedia ItalianaStanford Encyclopedia of Philosophy. Tie li havis la oportunon konatiĝi kun Georgo de Trebizondo kaj Andreo Chrysobergès (1380-1451)CERL Thesaurus, kaj ili fariĝis intimaj amikoj. En 1417, kiam li estis nur 18-jara, lia beletra reputacio estis tiel granda, ke li estis invitita instrui elokventecon kaj moralan filozofion en Venecio. Kiel estis tradicio en Italio, li komencis instrui pri la lingvaĵo kaj la beleco de la ĉefaj latinaj aŭtoroj, Cicerono kaj Vergilio, kiuj estis konsideritaj la majstroj de la morala scienco kaj de la retorika eleganteco.

Agnoskita de la societo de la plej renomaj beletristoj kaj de la plej eminentaj veneciaj patricioj, estis al li proponita katedro por la publika instruado, en Vicenco, kaj, en 1419, dank'al influo de sia patrono, Leonardo Ĝustiniani (1388-1446)Enciclopedia Italiana sur la senato, li nomumiĝis al la grava posteno kiel notario kaj kanceliero por la administraj kaj feŭdaj aferoj en Konstantinopolo. Al ĉi tiu nomumo, kiu cetere estis tre deziregata de la tiama klera junularo, avidantaj je loka akirado rilate al la konado de la grekaj lingvo kaj literaturo, Filelfo antaŭ longe sin preparis, kaj tio rezultis, laŭ Johano Krizoloras (1360-1422)Google Books, je interveno el sia profesoro Guarino da Verona, kiu, inter 1403 kaj 1406, okupis tiun postenon en la urbo. Kun la necesa preparo por la konkero de la ofico kiel sekretario de la kanceliero, Filellfo, en la 14-a de julio 1420 fariĝis civitano de Venecio, kaj vojaĝis al la bizanca ĉefurbo en la fino de la sama monato. Iom poste li edziĝis al Teodora Crysoloras, nevino de Manuelo Krizoloras, la bizanca klerulo, kiu enkondukis la grekan kulturon en Italio, kaj je rekomendo de ĉi lastulo, li partoprenis en multenombraj diplomatiaj misioj de la imperiestro Johano la 8-a Paleologa.

 Verkoj 

 Epistolae Francisci Philelphi - 1403
 Satyrarum Hecatosticon prima decas (decades decem) (1476)
 Fabulae, Veneza, 1480.
 Orationes et nonnulla alia opera, Plutarchi apophthegmata, ab eodem e Graeco in Latinum con versa (1481)
 Orationes Philelphi cum aliis opusculis (Aristoteles, Rhetorica. Plutarchus ..., Lorenzo Valla - 1492
 Orationes Philelphi Cum Aliis Opusculis - 1496
 Carminum libri V, Brescia 1497.
 Odae F. Philelfi, 1497
 Orationes et opuscula (Basileia, 1498)
 Epistolarum familiarum libri triginta septem Veneza, 1502.
 Satyrarum decades deceni (Veneza, 1502)
 Francisci Philelfi Satyrarum Hecatosticon prima [-decima decas] - 1502
 Epistolare Francisci Philelphi, Kessler - 1506
 Breviores elegantioresque Epistole Omnibus ... - 1507
 Satyrae centum distinctae decem decadibus Catholicis passim refertoe sententiis: praemissa authoris vita ab Egid. Perrino Campano, &c.” Paris, 1508.
 Breviores quaeque elegantioresque epistolae - 1520
 Epistolae familiares, studiosae Juventuti non minius utiles necessariae - 1526
 Conviviorum libri duo, Paris, 1552.
 Appiani Alexandrini historiæ (obra em latim).

 Literaturo 

 Enciclopedia Italiana
 Personensuche
 Virtual International Authority File
 WorldCat Identities
 Bibliothèque Nationale de France
 The Original Catholic Encyclopedia
 New World Encyclopedia
 Contemporaries of Erasmus: A Biographical Register of the ..., , Peter G. Bietenholz, Thomas Brian Deutscher
 IdRef
 Catholic Encyclopedia
 A Renascença
 Online Encyclopedia 
 renaissance.academic.ru
 Renaissance Philosophy
 Gluideas.com 
 Alexander Chalmers' Dictionary of BiographiesGiovanni Benadduci (1843-1907) (* Tolentino, 31-a de decembro 1843 m. Santa Maria in Selva, 25-a de julio 1907), estis itala historiisto kaj publikigisto de la verkaro de Francisko Filelfo.
 Rudolf Georg Adam, Francesco Filelfo at the court of Milan (1439-1481), University of Oxford Thesis, 1974, 569 pp. (Part 1: Text, 1-198, Part 2: Footnotes, 199-569)

 Vidu ankaŭ 

 Μανουὴλ Χρυσολωρᾶς (1355-1415)
 Gasparino Barzizza (1360-1431)
 Antonio Loschi (1368-1441) Enciclopedia Italiana
 Kosimo de Mediĉo (1389-1464)
 Johano la 8-a Paleologa (1392-1448)Enciclopedia Italiana
 Θεόδωρος Γαζῆς (1398-1475)
 Francisko Sforza (1401-1466)
 Peter Anton von Clapis (1440-1512)Personensuche
 Johano Amerbach (1440-1513)

 Referencoj 

Kategorio:Italaj poetoj
Kategorio:Italaj filologoj
Kategorio:Italaj renesancaj humanistoj
Kategorio:Italaj pedagogoj
Kategorio:Italaj helenistoj
Kategorio:Italaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la greka lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la latina lingvo
Kategorio:Italaj verkistoj de la 15-a jarcento
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Universitato de Bolonjo
Kategorio:Universitato de Padovo