Skarlata arao

La skarlata arao (Ara macao), konata ankaŭ kiel makao aŭ, laŭ Brazila loka nomo, ararakango, estas granda, ruĝa, flava kaj blua (laŭ partoj) papago de Sudameriko, nome membro de granda grupo de amerikaj papagoj nomitaj araoj kaj de ties genro Ara. Ĝi estas indiĝena de humidaj ĉiamverdaj arbaroj de tropika Sudameriko. Ties teritorio etendas el pleja sudorienta Meksiko al Amazonio de Peruo, Bolivio, Venezuelo kaj Brazilo en malaltaj teroj el 500 m (almenaŭ iam) ĝis 1000 m. Ĝi suferis pro loka formorto pro habitatodetruo kaj kaptado por la papaga komercado, sed surloke ĝi restas sufiĉe komuna. Iam ĝi havis teritorion norde ĝis suda Tamaulipas. Ĝi povas ankoraŭ troviĝi sur la insulo Coiba. Ĝi estas la nacia birdo de Honduro.

Taksonomio kaj nomado
maldekstre|160ra|eta|Arealo.
La skarlata arao (Ara macao Linnaeus 1758) estas membro de la genro Ara (Lacepede, 1799), unu el 6 genroj de araoj el Centra kaj Suda Ameriko. Carolus Linnaeus priskribis kaj nomigis la skarlatan araon en sia Systemae Naturae en 1758. Pranomo: Psittacus macao.

Du subspecioj prezentas diferencajn larĝojn en ties flava flugilbendo, kiuj estas la jenaj:

 A. macao macao aŭ Sudamerika skarlata makao, nome nomiga subspecio
 A. macao cyanoptera (Wiedenfeld 1995) norda Centramerika skarlata makao

La Centramerika skarlata makao estas pli granda kaj havas bluan en siaj flugiloj anstataŭ verdan koloron.

 Aspekto 
Ĝi estas ĉirkaŭ 84 centimetrojn longa, el kiuj pli ol duono estas la pinteca, laŭgrada vosto tipa por ĉiuj araoj, kvankam la skarlata arao havas pli grandan procenton de vosto ol la aliaj grandaj araoj. La averaĝa pezo estas ĉirkaŭ 1 kilogramo. La plumaro estas plejparte skarlata, sed la pugo kaj vostkovrilaj plumoj estas helbluaj, la pli grandaj supraj flugilkovriloj estas flavaj, la supraj flankoj de la flugilplumoj de la flugiloj estas malhelbluaj, same kiel la finoj de la vostplumoj, kaj la malsupraj flankoj de la flugilaj kaj vostaj flugilplumoj estas malhelruĝaj kun metala orkolora irizeco. Kelkaj individuoj povas havi verdan koloron en la flugiloj. La centramerika subspecio estas pli granda kaj averaĝe longas 89 cm.

Estas nuda blanka haŭto ĉirkaŭ la okulo kaj de tie ĝis la beko. Etaj blankaj plumoj troviĝas sur la vizaĝmakulo. La supra mandiblo estas plejparte pala kornokolora kaj la malsupra estas nigra. Junuloj havas malhelajn okulojn; plenkreskuloj havas helflavajn okulojn.

Ĝi ofte konfuziĝas kun la iome pli granda verdflugila arao, kiu havas pli distingajn ruĝajn liniojn en la vizaĝo kaj neniun flavon en la flugilo.

Skarlataj araoj faras tre laŭtajn, altajn kaj foje malaltajn, gorĝajn kriegojn, pepadojn kaj kriegojn kreitajn por veturi multajn kilometrojn kaj alvoki siajn grupojn.

La skarlata makao povas vivi ĝis 75 aŭ eĉ 90 jarojn en kaptiteco, kvankam pli tipa vivdaŭro estas 40 ĝis 50 jaroj.Robert Arking: Biology of Aging: Observations and Principles. Oxford University Press, 2006, , p. 129Scarlet Macaw  ĉe la biologia retejo de Lamar University (alirita en 2019-02-24)

Bildaro

 Kutimaro 
Tipa ekvido estas unuopa birdo aŭ paro fluganta super la arbara kanopeo, kvankam en iuj areoj oni povas vidi arojn. Ili ofte kolektiĝas ĉe argilejoj.Foto de Skarlataj araoj kaj kelkaj aliaj papagoj ĉe argilejo en Tambopata-Candamo – The Wonders of Peru with Boyd Norton. Skarlataj araoj komunikas ĉefe per raŭkaj hupoj; tamen, voĉa komunikado estas tre varia, kaj kaptitaj araoj povas esti lertaj imitantoj de homa parolado.

 Manĝado 
Naturaj skarlataj araoj manĝas fruktojn, nuksojn, semojn, florojn kaj nektaron.

Kiel ĉe pli malgrandaj papagaj specioj, ekzistas informoj pri ilia konsumo de insektoj, larvoj kaj helikoj; tamen, tio ŝajnas esti malofta por araoj kaj ne estas grava komponanto de ilia dieto.: "Although the consumption of insects has been reported for a number of smaller parrot species (Collar 1997), their use by macaws is rare and never forms a major component of their diet (Renton 2006). We did not observe any event of direct insect consumption [by red-and-green macaws] nor did we detect insect remains in the processed fecal samples." Semoj de Cnidoscolus kaj Schizolobium supozeble estas la ĉefaj fontoj de proteino por idoj de skarlataj araoj.

En la Centra Pacifiko de Kostariko ili lernis manĝi ĉe enmetitaj tektonarboj (Tectona grandis) kaj Terminalia catappa. Lokaj neprofitcelaj organizaĵoj plantis centojn da tiuj arboj laŭlonge de la marbordo de la rivero Tárcoles ĝis la strando Esterillos, kio helpis draste pliigi la populacion. Ankaŭ la kombinitaj klopodoj kaj la ĝusta ekoturismo ludas gravan rolon en la konservado de tiaj majestaj birdoj. Turismaj kompanioj laŭlonge de la rivero Tárcoles kaj ĝiaj mangrovoj vetis je la graveco de birdobservado kiel valoraĵo por la kresko de ĝia populacio.

 Reproduktado 
eta|Ovo de Ara macao - MHNT
Kvankam relative obeemaj plejparte de la jaro, skarlataj araoj povas esti impone agresemaj dum periodoj de reproduktado. Skarlataj araoj estas monogamaj birdoj, kaj individuoj restas kun unu partnero dum sia tuta vivo. La ino demetas du aŭ tri blankajn ovojn en granda arba kavaĵo. La ino kovas la ovojn dum ĉirkaŭ kvin semajnoj, kaj la idoj elnestiĝas ĉirkaŭ 90 tagojn post eloviĝo
 kaj forlasas siajn gepatrojn ĉirkaŭ jaron poste. Junuloj atingas seksan maturecon je kvin jaroj.

 Vidu ankaŭ 
 Blugorĝa arao
 Ruĝfrunta arao
 Skarlato

 Referencoj 

Eksteraj ligiloj

 Tambopata Macaw project  long term research project in south east Peru
 World Parrot Trust  Parrot Encyclopedia — Species Profiles
 Filmetoj ĉe Internet Bird Collection
 Paĝo de fotoj de makaoj ĉe argilejo el Parrots International 
 Foto ĉe PBase
 Poŝtmarkoj  (15 landoj) kun Mapo
 Ara macao konservado kaj reenmeto en Kostariko
 Scarlet macaw in illegal traffic in Nicaragua 
 The Scarlet Macaw Genome Project 

Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Kategorio:Faŭno de Centra Ameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Kategorio:Birdoj de Venezuelo
Kategorio:Naciaj simboloj de Honduro