Klaŭdo Klaŭdiano

Klaŭdo Klaŭdiano aŭ Claudius Claudianus estis latina poeto asociita kun la kortego de la romia imperiestro Honorio ĉe Mediolanum, kaj precipe kun la generalo Stiliko (359-408). Lia verko, skribita preskaŭ tute en heksametroj aŭ elegiaj paretoj, apartenas al tri ĉefaj kategorioj: poemoj por Honorio, poemoj por Stiliko, kaj mitologia epopeo.

Vivo
Klaŭdiano naskiĝis en Aleksandrio. Li alvenis en Romon en 394 kaj elstariĝis kiel kortega poeto per elogio de siaj du junaj patronoj, Probino (374-397) kaj Olibrio (375-410), konsuloj de 395. Li verkis kelkajn panegirojn pri la konsuleco de siaj patronoj, laŭdpoemojn por la agoj de la generalo Stiliko, kaj insultojn direktitajn al la rivaloj de Stiliko en la orienta kortego de Arkadio.

Malmulto estas konata pri lia persona vivo, sed ŝajne li estis konvinkita pagano: Aŭgusteno nomas lin "fremda al la nomo de Kristo" (Civitas Dei, V, 26), kaj Paŭlo Orosio priskribas lin kiel "obstinan paganon" (paganus pervicacissimus) en sia verko "Adversus paganos historiarum libri septem".

Li estis bone rekompencita pro sia politika engaĝiĝo, ricevante la rangon de vir illustris. La Romia Senato honoris lin per statuo en la Romia Forumo en 400. La edzino de Stiliko, Serena (360-408), havigis por li riĉan edzinon.

Studemuloj supozas, ke Klaŭdiano mortis en 404, ĉar neniu el liaj poemoj registras la atingojn de Stiliko post tiu jaro. Liaj verkoj ne donas raporton pri la rabado de Romo, dum la skribaĵoj de Olimpiodoro de Tebo (380-425) estis redaktitaj kaj konataj nur en kelkaj fragmentoj, kiuj komenciĝas kun la morto de Stiliko.

eta|maldekstre|300px|"Ĉiuj verkoj, korektitaj kaj restaŭritaj laŭ la fideleco de la antikvaj manuskriptoj", verko eldonita en 1760, fare de Nicolaas Heinsius la Juna kaj Pieter Burman la Maljuna.

Kiel poeto
Kvankam denaska parolanto pri la greka, Klaŭdiano estis unu el la plej bonaj latinaj poeziaj stilistoj ekde malfrua antikveco. Li kutime ne estas rangigita inter la plej altaj latinaj poetoj, sed lia verkado estas eleganta, li bone rakontas historion, kaj liaj polemikaj pasaĵoj foje atingas nekompareblan nivelon de amuza kaŭstikeco. La literaturo de lia tempo ĝenerale karakteriziĝas per kvalito, kiun modernaj kritikistoj trovas burleska, el kiu la verko de Klaŭdiano ne estas libera, kaj iuj trovas lin malvarma kaj sensenta.

La poezio de Klaŭdiano estas valora historia fonto, kvankam distordita de la konvencioj de panegiro. La historiaj aŭ politikaj poemoj ligitaj al Stiliko havas manuskriptan tradicion apartan de la resto de lia verko, indiko, ke ili verŝajne estis publikigitaj kiel sendependa kolekto, eble ekde Stiliko mem post la morto de Klaŭdiano.

Lia plej grava nepolitika verko estas nefinita epopeo, "De raptu Proserpinae" ("La Forkapto de Prozerpina"). Oni kredas, ke la tri ekzistantaj libroj estis verkitaj en 395 kaj 397. En la 20-a kaj frua 21-a jarcentoj, Klaŭdiano ne estis inter la plej popularaj latinaj poetoj de antikveco, sed la epopeo "De raptu" influis pentradon kaj poezion dum jarcentoj.

eta|maldekstre|300px|La forrabo de Prozerpina (1631), far Rembrandt, influita de la verko "De raptu Proserpiane", far Klaŭdiano.

eta|dekstre|300px|Poemoj de Klaŭdo Klaŭdiano, verkita en la germanan de Georg von Wedekind (1761-1831).

Verkaro
 In Eutropium ("Kontraŭ Eŭtropio") 387
 Panegyricus dictus Probino et Olybrio consulibus, verkita en 394
 In Rufinum ("Kontraŭ Rufino") 396
 Panegyricus de Tertio Consulatu Honorii Augusti
 De bello Pollentino sive Gothico
 De consvlatv stilichonis 400A History of Roman Literature
 Claudianus de raptu Proserpinae, 1502
 Opera, 1510
 Cl. Clavdianvs, 1585
 Klaŭdiano tradukita el la latina en anglan versojn, Leonard Digges, 1628
 Le Rauissement de Proserpine, 1651
 Dissertatio academica ad Paneg. Klaŭdianoi, 1705
 Panegyricus de Quarto Consulatu Honorii Augusti, 1706
 Cl. Klaŭdianous ex optimorum codicum fide, 1722
 The court favourite's overthrow", 1730
 La fenikso de Klaŭdiano, 1731
 Omnium veterum Poetarum Latinorum, 1736
 Klaŭdiano the Poet, His Elegant History of Rufinus, 1741
 Panegyricus de Consulatu Flavii Manlii Theodori, 1975
 Epithalamium de Nuptiis Honorii Augusti, 1975
 De Bello Gothico), 1978
 Panegyricus de Sexto Consulatu Honorii Augusti, 1996

 Literaturo 
 Personensuche
 Virtual International Authority File
 WorldCat Identities
 Biblioteca Nacional de España 
 Bibliothèque Nationale de France
 Theodor Birt: Auctores antiquissimi 10: Claudii Claudiani Carmina. Berlin 1892 (Monumenta Germaniae Historica)

 Vidu ankaŭ 
 Amiano Marĉelino (330-397)
 Rufinus (335-395)Personensuche
 Stiliko (359-408)
 Alariko la 1-a (370-412)
 Honorio (384-423)
 Thomas Dempster (1579-1625)Personensuche
 Caspar von Barth (1587-1658)Personensuche
 Theodor Birt (1852-1933)Personensuche
 Hermann Sudermann (1857-1928)Personensuche

 Referencoj 

Kategorio:Claudia gento
Kategorio:Romiaj poetoj
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj