Wilhelm von Hisinger

Wilhelm von Hisinger (n. en Västmanland, , en la 22-a de decembro 1766 - m. en Skinnskatteberg, , en la 28-a de junio 1852) estis sveda kemiisto, geologo kaj mineralogo, kiu pioniris pri elektrolizo, kaj kune kun Jöns Berzelius, malkovris la kemian elementon Cerion. Hisinger apartenis al riĉa familio, proprietularo de erco- kaj ŝton- minejoj, kaj tio permesis al li sin dediĉi al esplorado pri mineralogio, kemio kaj fiziko.

 Biografio 
Li komencis interesiĝi pri kemio dank'al la malkovro de la pilo far Alessandro Volta (1745-1827), kai lia intereso pri elektrokemio lin akompanis la tutan vivon. En 1803, li rimarkis ke, dum la elektrolizaj procedoj, iu determinita substanco ĉiam iris al la sama poluso, kaj tiaj substancoj altiritaj al la sama poluso kundividis enkomunajn proprecojn. Tio signifis ke, almenaŭ kvalita korelativeco ekzistis inter la kemiaj kaj elektrikaj naturoj de la substancoj.

Laborante en apartaj laboratorioj, Martin Heinrich Klaproth en unu, kaj Berzelius, kune kun Hisinger, en alia, malkovris la kemian elementon Cerion, kies nomo estas omaĝo al la ĵus malkovrita asteroido Cereso. Malkovrita preskaŭ samtempe en du laboratorioj, pli malfrue oni konstatis ke la elemento trovita de Berzelius kaj Hisinger estis, verdire, ia miksaĵo de cerio, lantano kaj la tiam konata "didimio", ia kombinaĵo de la elementoj prazeodimo kaj neodimo.

En 1804, Hisinger elektiĝis membro de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj. La mineralo "hisingerito", kies formulo estas Fe3+2Si2O5(OH)4 ·2H2O, ricevis tian nomon liaomaĝe. Estas ankaŭ la "aluminia hisingerito", kie unu el la feratomoj anstataŭiĝas de aluminio. Tria omaĝo estas la Monto Hisingerfjellet, en la Insularo Svalbard.

 Elektita verkaro 
 Samling till en minerographie öfver Sverige (I, 1790)
 Samling till en mineralogisk geographie öfver Sverige (1808)
 Afhandlingar i physik, chemie och mineralogie (sex band, utgiven tillsammans med Berzelius m.fl., 1806-18)
 Anteckningar i physik och geognosie under resor i Sverige och Norge (1819-39)
 Esquisse d’un tableau des pétrifications de la Suède (1829; ny upplaga 1831)
 Geognostisk karta öfver medlersta och södra delarne af Sverige (1832)
 Handbok för mineraloger under resor i Sverige (1843)
 Icones petrificatorum Sueciæ, I (1835)
 Lethæa suecica seu petrificata Sueciæ iconibus et characteribus illustrata (med två supplement, 1837-41).

 Referencoj 

 Literaturo 
 Personensuche
 Virtual International Authority File
 Svenskt biografiskt handlexikon
 Encyclopaedia Britannica
 Nordisk familjebok
 YouTube
 The 15 Lanthanides and the 15 Actinides, Kristi Lew
 The History of Meteoritics and Key Meteorite Collections: Fireballs, Falls ..., Gerald Joseph Home McCall, A. J. Bowden, Richard John Howarth
 A Dictionary of Scientists, John Daintith, Derek Gjertsen

 Vidu ankaŭ 
 Kemio
 Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero
 Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
 Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
 Perioda tabelo
 Cerio
 Martin Heinrich Klaproth (1743-1817)
 Alessandro Volta (1745-1827)
 Jöns Berzelius (1779-1848)

Kategorio:Svedaj fizikistoj
Kategorio:Svedaj kemiistoj
Kategorio:Svedaj mineralogoj
Kategorio:Svedaj geologoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Kategorio:Cerio