Pehr Kalm

Pehr KALM (naskiĝinta la  en Ångermanland, mortinta la  en Åbo) estis sveda botanikisto, esploristo, naturalisto kaj agrikultura ekonomikisto.

Kalm famiĝis ĉar li unue priskribis la Niagaran Akvofalaron kaj publikigis la unuan detalan studon de la natura historio pri Nordameriko. En 1747, li estis komisiita de la Reĝa Akademio de Scienco de Svedio pri vojaĝo al la nordamerikaj kolonioj por alporti semojn kaj plantojn kiuj povas uziĝi en la agrikulturo. Krom tio, li unue publikigis sciencan priskribon de multaj trovaĵoj en Nordameriko, interalie la unuan sciencan priskribon de la "17-jara cikado" Magicicada septendecim.

 Biografio 
Liaj gepatroj devenis de Finnlando kaj establiĝis en Svedio kaŭze de la Granda Nordia Milito. Lia patro mortis ses semajnojn post lia naskiĝo. Kiam la bataloj finiĝis, lia patrino revenis al urbo Närpes, Ostrobotnio, en Finnlando, kie lia patro estis luterana pastro. Kalm komencis, en 1735, siajn studojn en la Reĝa Akademio de ÅboLa Reĝa Akademio de Åbo estas la unua universitato en Finnlando. Ĝi estas fondita de la reĝino Kristina de Svedio, laŭ propono de la grafo Per Brahe, la Juna (1602-1680)., nune Turku, kaj ekde 1740 li enmatrikuliĝis en la Universitaton de Upsalo, kie li konatiĝis kun Karolo Lineo, kaj fariĝis unu el liaj unuaj lernantoj. En Upsalo, Kalm ekoficis kiel estro de eksperimenta plantaro kies proprietulo estis la barono Sten Carl Bielke (1709-1753).

Kalm faris esplorojn en Svedio, Rusio kaj Ukrainio inter 1742 kaj 1746, kiam li ekoficis kiel asista-profesoro pri Natura Historio kaj ekonomio en la Akademio de Åbo, kies funkcio li ekzercis plentempe ekde 1747, en la sama jaro kiam Lineo lin indikis por membriĝi al la Reĝa Akademio de Sciencoj en Svedio.

Antaŭ ol iri al Filadelfio, Kalm pasigis ses monatojn en Anglio, kie li renkontis multajn gravajn botanikistojn. Kalm alvenis en Pensilvanio en 1748, kaj tie li estis helpata de Benjamin Franklin kaj John Bartram (1699-1777)Bartramtrail.org. Tie li starigis sian laboroficejon ĉe la sveda-finna komunumo, en Raccoon, nuna Swedesboro, Nov-Ĵerzejo.

Li aktivis kiel anstataŭanto de la pastro de la Triunua PreĝejoTriunua preĝejo, kiu estis loka luterana preĝejo fondita de svedoj. Post nemulte da tempo, Kalm edziĝis al vidvino de Johan Sandin, eksa pastro kiu estis mortinta. En Raccoon, li restis ĝis la 19-a de majo 1749. Antaŭ ol reiri al Finnlando, Kalm vizitis la Niagaran Akvofalaron krom viziti Montrealon kaj Kebekion en Kanado.

 Verkoj 
 The America of 1750: Peter Kalm's travels in North America : the English version of 1770
 Några nordsken oberverade i Norra America.[Rubr.] - 1752
 Diss. d. ornitho-theologiae pars posterior ... [exhibens] - 1754
 Historisk och oeconomisk: Beskrifning öfwer Cajanaborgs-Län ... - 1754
 Diss. oecon. de causis diminutionis piscium - 1757
 Dissertatio gradualis De foecunditate plantarum, Laurentius Settermark - 1757
 Diss. praestantiam plantarum indigenarum prae exoticis laeviter adumbrans - 1762
 Dissertatio de incrementis frigoris, in terris borealibus annis proxime praeterlapsis observatis ..., Isaacus Nordlund - 1772
 Resp. Oeconomisk Afhandling Om Trän Tjenliga Til Lefwande Häckar Uti Kryddgårdar i Finland ... Præs. P. Kalm, Etc, Abraham Paulin, - 1775
 Dissertatio gradualis, de agricultura veterum Sveo-Gothorum, quam suffragante facult. philos. ad Reg. Acad. Aboensem, præside [...] Petro Kalm, ventilandam sistit Johannes Arenius, Ostrobotniensis. In audit. Maj. die XXVI Junii an. MDCCLXXVIII

 Literaturo 
 Nordisk familjebok
 The Linnaean Correspondence
 Personensuche
 Bibliothèque Nationale de France
 WorldCat Identities
 Virtual International Authority File
 Dictionary of Canadian Biography

 Vidu ankaŭ 
 Universitato de Upsalo
 Karolo Lineo (1707-1778)
 Sten Carl Bielke (1709-1753)Personensuche
 Carl Fredrik Adler (1720-1761) Personensuche
 Anders Chydenius (1729–1803)Nordisk familjebok
 Johan Peter Falck (1732-1777)Personensuche
 Andreas Berlin (1746-1773)Personensuche
 Adam Afzelius (1750-1837)Personensuche

 Referencoj 

Kategorio:Universitato de Upsalo
Kategorio:Botanikistoj
Kategorio:Ekonomiistoj
Kategorio:Svedio