Helikeo (aĥea urbo)

Helikeo (helene Ἑλίκη [helIke]) estis debronzepoka havenurbo de antikva Grekio, en la nordo de la Peloponeso, apud la golfo de Korinto. Ĝi estis la pli fama kaj grava urboAlmenaŭ dum la ferepoko : Diodoro Sicila, Universala Historio, Libro 15 [48] greke/france angle/greke  de la regiono Aĥeo kaj detruita en 373 a.K. Longtempe legenda urbo, ĝi estis lokiĝitahttp://www.helike.org/paper.shtml , nur ekde 2001, je 7 km proksime de la urbo Aigono (Αἴγιον), inter la sekaĵa grundo de la marborda vilaĝo Rizomilos (Ριζόμυλος), kaj la teritorio de la samnoma kaj freŝnomiĝa vilaĝo ElikiAntaŭ 1917 : Ζευγολατιό (Zevgolatio) : la vilaĝo renomiĝas tiel la antikva urbo kiu pensiĝis proksime angle  (Eλίκη).

Ionanoj elstarisPaŭzanio , Priskribo de Grekio, Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 24, [5] france angle/greke, en Helikeo, famegan sanktejon per ĝia templo pri Posejdono «helikona»Pri la Monto Helikono en Beotio?, ĝia protektantoPosejdono havas malmulte urbojn kontraŭ aliaj grandaj dioj kvankam li estis unu el la plej grava dio olimpa., ekde almenaŭ la tempo de Homero kiu diris la urbo oferi multajn donacojn al la dio Iliado, Homero, Libro 8 [198]  .

 Historio 
 Nomo 
LaŭPaŭzanio, Priskribo de Grekio, Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 1, [3] al [4] france ; angle/greke 3 4 Paŭzanio, la nuna kaj deferepoka nomo de la urbo decidiĝis de la reĝo de Ateno, Iono (Ἴων), kiu donas ĝin la antaŭnomo de sia edzino ; Kvankam la loknomo «helik-e» estu komuna en Grekio. AliaHiginuso (Gaius Julius Hyginus), Pri Astronomio (lat "De astronomia"), Libro 2 [13], angle latine sugestis ke la nomo devenis el la nimfo  Helikeo kiu mitologie prizorgis la junan Zeŭson.

 Demitologia fondo al klasika epoko 
Tradicie, iomete oni koniĝas pri la urbo antaŭ la klasika periodo, ĉirkaŭ la 5-a jarcento a.K., nur estas la referenco de la poeto Homero en la Iliado laŭ kiu la urbo partoprenis (li ne precizis plu) en la militaro de la mikena reĝo Agamemno kiu sendis cent ŝipojn por fari la trojan militon, ĉirkaŭ la 13-a jarcento a.K.Homero, Iliado, Kanto 2 [569] france kaj greke. Eble, la regiono nomiĝis Aigialos (Αἰγιαλὸς) kaj Iono venkis iun reĝon, Selenus (Σελινοῦς), kaj edzigis lian filinon HelikePaŭzanio , Priskribo de Grekio, Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 1, [1] al [5] france ; angle/greke 1 2 3 4 5. Tiam, la regiono nomiĝis IonioNe maldistingu kun la pli malfrua regiono samnome en Malgrandazio., la anoj Ionanoj. La urbo estis grava loko por Ionanoj kiu rifuĝis ĉi tie iommomente dum ilia forcita movadoHerodoto, Historioj, Libro 1 [145] [146] , france kaj greke ; angle kaj greke 145 146 al oriente, puŝitaj de aĥeanoj kiu fine prenis ĝin kaj renomigis la regionon Aĥeo. Dum la militoj, la reĝo Tisameno (Τισαμενός), filo de Oresto, mortiĝis kaj engrundiĝis en HelikeoPaŭzanio , Priskribo de Grekio, Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 1, [7] al [9] france ; angle/greke 7 8 9 . La urbo estis probable el la plej riĉaLa aĥenanoj elektis la urbon najbara Aigono (Αἴγιον) poste la detruo de Helikeo kiel ĉefurbo de la regiono ; Paŭzanio, Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 7, [2] france angle kaj greke  en la zono. 
Ĝi ĉefe partoprenis en la Aĥea ligohelene κοινὸν τῶν Ἀχαιῶν ; angle Achaean League kiu kuniĝis 12 grekajn urbojn, en la 5-a jarcento a.K.Paŭzanio , Priskribo de Grekio, Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 6, [1] france angle kaj greke . Plifrue, ĝi estis ankoraŭ la objekto konflikta inter la Aĥea ligo kaj la Iono ligoHelene Τὸ Κοινὸν τῶν Ἰώνων ; Diodoro Sicila, Universala Historio, Libro 15 [49] greke/france angle/greke .
Helikeo fundis koloniojn interalie la urbo Subaris (Σύβαρις) en la Granda Grekio (ἡ μεγάλη Ἑλλάς ), nune regiono de la suda Italio aŭ eble Priene en la Malgrandazio.

 Detruita per tertremo 
La urbo famiĝis pro ĝia tute destruo en 373 a.K. de nokta tertremo kio bestoj anticipisAelianuso (Latine Claudius Aelianus, greke Κλαύδιος Αἰλιανός), Περὶ Ζῴων Ἰδιότητος (eo : Pri anima naturo), Libro 11 [19] greka ekstrakto angla ekstrakto, kaj sekvante inundo ekmatene aŭ finnokteDiodoro Sicila, Universala Historio, Libro 15 [48] greke/france angle/greke ; Heraklideso el Ponto (Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός) (citita de Strabono) 8.7.2 france kaj greke angle kaj greke. 
Efektive, la golfo de Korinto lokigas rifton ties unu bordo korespondas al la nordo de la Peloponeso. Tio estas unu el la plej tertremebla regiono en Eŭropo. Laŭlonge la suda marbordo de la golfo de Korinto ekzistas faŭltojn laŭliniigas kiel unu linio. Estas ekzemple la faŭltoj de Aigiono aŭ tiu nomita Helike-orienta. La regiono konis multe tertremojn pro la movado de la faŭltaroj, do la rezulto estas ke la marborda grundo malaltiĝas kaj finas inundiĝi sube la akvo el golfo de Korinto interalie. Aldone aluvioj venas el apudaj riveroj tiuj, kiuj finas en la golfo kaj kovras la tuton kaj formas novan aluvian grundon ; Tiel estas kun Selinois (novgreke Σελινους), rivero proksime al Helikeo. La tertremo povas ankaŭ ligiĝas kun cunamo, tiel oni raportis en 1748. Historie, la regiono konis ankaŭ tertremojn en 1817, 1888 kaj eĉ en 1995Tezo de S. Rohais [Rohej] en la universitato de Renno en francio, en 2007, titoliĝas «Stratigrafia aranĝo kaj sedimentaj fluoj de la suda rando de la golfo de Korinto (Grekio) : Analiso grunda, ciferecaj kaj eksperimentaj modeladoj (Architecture stratigraphique et flŭ sédimentaires sur la marge sud du golfe de Corinthe (Grèce) : Analyse de terrain, modélisations expérimentales et numérique)».
france. La grundo sube la antikva Helikeo devus koni plurajn vertikalajn (malaltiĝoj kaj altiĝoj) movadojn. 
Ruinoj restis videblaj submare ĝis la bizanca periodo en la 9-a jarcentohttp://www.helikeproject.gr/ Ovidio, Metamorfozoj, Libro 15 [293] latine kaj france angle kaj la malnova fameco de la urbo puŝis grekajn turismojn ekzemple la geografiisto Eratosteno kiu vizitisStrabono, Geografio, Libro 8, ĉap. 7, [2] france kaj greke alineo 2 -angle kaj greke la siton, proksime 150 jaroj poste la detruo, sed ankaŭ romianoj ties la historiisto Paŭzanio en la 2-a jarcento p.K.Paŭzanio , Priskribo de Grekio, Libro 7 pri la Aĥeo, (vidu ligiloj sube)..

 Fama en la antikva kulturo 
Antikvaj turismoj visitis la urbon ĉar la urbo estis fama religia kaj kultura centro por grekuloj, speciale por Ionanoj. Sed la detruo de la urbo imponis kaj ĝi multe spurigis en la klasika greka kaj latina kulturo kiel ekzemple Aristotelo kiu diras ke estis ĉielfenomeno kiel iu kometo kiu estis tiam vidita dum la tertremo kaj la inundiĝoAristotelo, Pri meteologiaj (Μετεωρολογικῶν), Libro 1 ĉap. 6 [8] aŭ 344 france kaj greke, aŭ la romiaj imperiestroj kaj filozofiisto, en la 2-a jarcento, Marko Aŭrelio kiu temas pri la morto de urbojMarko Aŭrelio, Pensadoj (Τὰ εἰς ἑαυτόν), Libro IV [48], greke kaj france angle.
Klasiuloj ŝerĉis la kialojn kiel ekzemple SenekoSeneko, Naturaj temoj (lat. Quaestiones Naturales), Libro 6 [23] france kaj latine angle aŭ la historiisto KalistenesoKalisteneso (Καλλισθένης) Greka Historia, citita en Seneko, Naturaj temoj (lat. Quaestiones Naturales), Libro 6 [23] france kaj latine angle kvankam oni ankoraŭ trovas religiajn pravigojnDiodoro Sicila, Universala Historio, Libro 15 [49] greke kaj france angle kaj france.

 Ĉu Helikeo inspiris la Atlantidon? 
Iujhttp://www.helike.org/atlantis.shtml sugestigas ke la evento helikea pensigis Platonon por sia Atlantido kiu parte rememorigas la inundan urbon. La malaperigo de la urbo okazis kiam la fama filozofiisto devu havi proksime 50 jaroj kaj 30 jaroj antaŭ sia morto. La geografiisto Eratosteno kiu longtempe poste la eventojn (almenaŭ pli ol unu jarcento poste) kaj kiu vivis poste Platonon, vizitis«Eratosteno diris li mem vidis la katastrofan lokon kaj li aŭdis diri al la ŝipistojn kiujn trairigis la golfon, ke ankoraŭ oni ekvidis stare, funde de la maro, la bronzan statuon de Posejdono kaj ke la Hipokampo (mita marĉevalo) kiu, ene sia mano, iĝis danĝeron por tiuj fiŝistoj.»Konita nun nur tra la citaĵo de Strabono en Geografio, 8.7.2 ; tradukita helpe la francan version el   Grekorigine :  Ἐρατοσθένης δὲ καὶ αὐτὸς ἰδεῖν φησι τὸν τόπον,
 καὶ τοὺς πορθμέας λέγειν ὡς ἐν τῷ πόρῳ ὀρθὸς ἑστήκει Ποσειδῶν χάλκεος,
 ἔχων ἱππόκαμπον ἐν τῇ χειρὶ κίνδυνον φέροντα τοῖς δικτυεῦσιν la lokon kaj raportis kiom ankoraŭ malfacile estis navigeco tie ; kiel la romia vizitanto, Paŭzanio, kiu aldonis ke la ruinoj de la urbo, subakve, kovriĝas de silto, de kotoPaŭzanio , Priskribo de Grekio, Libro 7  pri la Aĥeo, 24.13 france angle kaj greke. Heraklideso el Ponto (Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός), laŭ la grekujo Strabo, dirisHeraklideso el Ponto (Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός) en Strabono, Geografio,  8.7.2 france kaj greke angle kaj greke la inundo okazis dum la nokto kvankam Diodoro Sicila pensigas tiun dum la aŭroroDiodoro Sicila, Universala Historio, Libro 15 [48], greke kaj france  angle/greke. Tiuj komentoj kaj atestoj pensigas malsame la legon de tiu ekstrakto de la Timeo de Platono kiu parolas pri la Atlantido :

Aldone, ŝajnas iu sparta ŝiparo, ankrita en la haveno de Helikeo tute destruiĝis. Tiu pensiĝas ke Platono li mem interesiĝis en la inundo de Helikeo kie la ŝiparestro mortiĝis : tiu sklavigis antaŭe la filozofion ; tamen, tiu anekdoto ŝajnas suspektinda kaj ĝi nur povus esti propagando organizita de la Akademio, la lernejo kio Platono fundis.
Kvankam la statuarto ne estas tre disvolvita kaj ne ekzistas (en nia scio nuntempa) iun virdion maran en la minoa kulturo al kiu oni pensas en kelkaj ekstraktoj de la textoj de Platono, Helikeo, kiel fama sanktejo pri Posejdono, kie statuoj estis laŭ la atesto de Eratosteno ŝajnas pli akorda kun iuj partoj de la teksto de Platono kiu faras Posejdonon kiel la patro kaj la granda dio de la Atlandiduloj kaj kiu diras, ele la platona Kritiaso, «Meze estis la sankta templo [...] de Posejdono [...] Tie-ĉi li naskigis la dek ĉefojn de la reĝaj disnatioj [...]. Oni vidis multajn orajn statuojn. La dio, de sia ĉaro, gvidis ses flugilajn ĉevalojn, kaj estis tiel granda ke lia kapo tuŝis la volbon de la templo.Tradukita el la franca versio ĉi-tie : [266] Kritiaso ĉe Wikisource ».

 Arkeologio 

Longtempe, oni pensas la urbo inundiĝis kaj serĉas ĝin sub la akvo de la golfo de Korinto. La fama arkeologiisto greka Marinatos (Σπυρίδων Νικολάου Μαρινᾶτος)
diris kiom estas la graveco«La malkovro de plena malnova urbo multe pli grandvalora kaj interesa ol Pompejo» ;  «Preskaŭ certe la plej spektakla arkeologia malkovro neniam farita» ; (el angla traduko en http://www.helike.org/paper.shtml) historia malkovri la ruinon de la urbo : kiel Pompejo en Italio, la urbo ne evoluiĝis ekde sia destruo kaj, la akvo aŭ ajn alia kio kovris ĝin, protektas ĝin de la damaĝoj pro la homoj aŭ la naturo dum pli ol du miljaroj. Multe submaraj serĉoj tiam starigis lastaj dekjaroj sed ili ne fruktiĝis.

La greka profesorino Dora Katsonopoulou (Ντόρα Κατσωνοπούλου) de la universitato de Ateno kaj la usonano Steven Soter de la Usona Muzeo de Natura Historio en Novjorko, per
subgrundaj radaraj sondoj, malkaŝis kelkaj murojn de konstruaĵoj de la romia epoko en 1994, kaj en 2000, bizantajn konstruaĵojn kaj fine en 2001 ecoj de la epoko de la destruo de la urbo.
Prifosadoj kontinuas kaj permesas malkovri konstruaĵojn, potojn kaj aliajn objektojn ekde la neolitiko al la bizanca epoko pasante la romia kaj bronza epoko aŭ la klasika erao.

La arkeologia loko estis, dum du jaroj de 2004 ĝis 2006, konsiderita kiel endanĝerigita loko de la Ne-registara organizaĵo Monda Monumenta Fonduso kiu klopodas konservi la plej gravaj monumentoj en la tuta mondo. Nome la loko ŝimiĝis dum pli ol 2000 jaroj sed ĝi minaciĝis de la surkonstruaĵo de la daŭrigo de la fervojo ligante la urboj de Korinto kaj Patraso laŭlonge de la mar bordo de la Golfo de Korintohttp://www.wmf.org/project/helike-archaeological-site .

 Kelkaj klasikaj fontoj 
 Diodoro Sicila, Universala Historio, Libro 15 [48] - [49] greke kaj france angle/greke : 48 49

 Paŭzanio , Priskribo de Grekio,
-Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 1, [1] al [9] france ; angle/greke 1 2 3 4 5 6 7 8 9
-Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 6, [1] france angle kaj greke
-Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 7, [2] france angle kaj greke
-Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 24, [5] al [13] france  ; angle/greke : 5 6 7 8 9 10 11 12 13
-Libro 7 pri la Aĥeo, ĉap. 25, [1], [4] kaj [5], [8] kaj [9], [11] france  ; angle/greke 1 4 5 8 9 11
-Libro 5 pri la Eliso, ĉap. 4, [3] france angle kaj greke

 Strabono, Geografio, Libro 8, ĉap. 7, speciale la 2-a alineo france kaj greke alineo 2 -angle kaj greke
Citita ene, sed lia verko estas perdita nun :
Eratosteno, 8.7.2 france kaj greke angle
Ibuko (Ἴβυκος)Greka lirika poeto el 6-a jarcento a.K., 1.3.18 france kaj greke angle
Heraklideso el Ponto (Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός)4-a jarcento filozofiisto vivinta en la nordo de la nuna Turkio. Oni pensas al li kiam Strabono parolas nur pri iu Heraklideso (Ἡρακλείδης) ; Angle Heraclides Ponticus , 8.7.2 france kaj greke angle kaj greke

Aliaj
 Ptolemeo, Geografio, Libro 3 ĉap.14 (Pri Aĥeo) ?Citita en http://www.helike.org/news.shtml 
 Aelianuso (Latine Claudius Aelianus, greke Κλαύδιος Αἰλιανός), Περὶ Ζῴων Ἰδιότητος (eo : Pri anima naturo), Libro 11 [19] greka ekstrakto angla ekstrakto
 Ovidio, Metamorfozoj, Libro 15 [293] latine kaj france angle
 Aristotelo, Pri meteologiaj (Μετεωρολογικῶν), Libro 1 ĉap. 6 [8] aŭ 344 france kaj greke angle , Libro 2 ĉap. 8 [41] al [43] aŭ 368b france kaj greke  
 Homero, Iliado, Kanto 2 [569] france kaj greke angle, Kanto 8 [198] angle , Kanto 20 [393] angle
 Herodoto, Homera vido, 27, france
 Historioj, Libro 1 [145] [146] , france kaj greke ; angle kaj greke 145 146
 Higinuso (Gaius Julius Hyginus), Pri Astronomio (lat. «De Astronomia»), Libro 2 [13], angle latine
 Marko Aŭrelio, Pensadoj (Τὰ εἰς ἑαυτόν), Libro IV [48], greke kaj france angle
 Seneko, Naturaj temoj (lat. Quaestiones Naturales), Libro 6 [23] france kaj latine angle
Citita ene, sed lia verko estas perdita nun :
Kalisteneso ( Καλλισθένης), Greka Historia ?, Fragmentoj 20 kaj 21 ?

 Eksteraj ligiloj 
 http://www.helike.org/ 
 http://www.helleniccomserve.com/helike.html 

 Vidu ankaŭ 
 Malaperintaj urboj
 Pompejo
 Atlantido

 Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Historio de Grekio
Kategorio:Urboj de Antikva Grekio
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Malaperintaj urboj
Kategorio:Ruinoj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Grekio
Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Legendaj urboj
Kategorio:Urboj detruitaj de tertremo
Kategorio:Urboj inunditaj
Kategorio:Sanktejoj