Geografio de la Demokratia Respubliko Kongo

eta|350ra|Persatelita bildo de Demokratia Respubliko de Kongo
eta|350ra|Topografio de Demokratia Respubliko de Kongo.

Demokratia Respubliko Kongo (aŭ Kongo Kinŝasa) estas ŝtato en Centra Afriko. Ĝi estas limigita fare de la Centrafrika Respubliko kaj Suda Sudano en la nordo; Ugando, Ruando, kaj Burundo en la oriento; Zambio kaj Angolo en la sudo; la Kongo Brazavila, la angola eksklavo de Kabindo, kaj Atlantiko en la okcidento; kaj estas apartigita disde Tanzanio fare de lago Tanganjiko en la oriento. La lando havas aliron al la oceano tra 40-kilometra (25-mejla) peco de atlantika marbordo ĉe Muanda kaj la ĉirkaŭ 9-km larĝa elfluejo de la rivero Kongo kiu malfermiĝas en la Gvinean Golfon. Ĝi havas la duan plej altan totalan kristanan loĝantaron en Afriko. Ĝi situas en la mezafrika regiono de la Grandaj Lagoj. Ĝi estas la due plej granda lando en Afriko laŭ areo kaj la dekunua plej granda en la mondo.
eta|Demokratia Respubliko Kongo

 Geografio 
eta|250ra|La rivero Kongo.
La Demokratia Respubliko Kongo situas en la kerno de la centr-okcidenta parto de Subsahara Afriko kaj limas (laŭ horloĝo, el okcidento) kun Angolo, la Respubliko Kongo, la Centrafrika Respubliko, Sud-Sudano, Ugando, Ruando, Burundo, Tanzanio (lime kun la lago Tanganiko) kaj Zambio. La teritorio estas trapasata de la Ekvadoro, kun unu triono el la lando en la Norda Hemisfero kaj du trionoj en la Suda Hemisfero.

Kiel rezulto de ties ekvatora loko, DR Kongo posedas altajn pluvindicojn (Vidu artikolon Pluvĝangalo), la jara averaĝo de la lando estas de 1 070 mm. Ĉiu tiu pluvo estas la kaŭzo de la ekzisto de la Kongaj arbaroj, nome la dua plej granda ĝangalo de la mondo. La superabunda vegetaĵaro kovras grandan parton de la baseno de la rivero Kongo, ĝis ties elfluo en la Atlantikon okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭata de savanoj sude kaj sudokcidente, de montaraj terenoj okcidente kaj de densaj paŝtejoj etende trans la rivero Kongo norde. Altaj montoj troviĝas en la regiono plej orienta de la lando, kies plej alta punkto estas la Monto Ngaliema en la landlimo kun Ugando (5110 metroj).

La baseno de la rivero Kongo etendas sur preskaŭ la tuta lando, en areo de ĉirkaŭ 3 700 000 km². La rivero kaj ties alfluantoj (Kasai, Sangha, Ubangi, Aruvimi, kaj Lulonga estas la plej grandaj) formas la kernon de la ekonomio kaj de la transporto, kaj havas altan efikon sur la ĉiutaga vivo de la loĝantaro. La fonto de la rivero Kongo troviĝas en la altaj teroj kaj la montoj de la valo Granda Rifto, kaj ankaŭ en la lago Tanganiko kaj la lago Mŭero. La rivero Kongo estas la plej longa de Centra Afriko, la dua plej longa de Afriko, kaj ankaŭ la dua plej akvenhava de la mondo (post Amazono).

La valo Granda Rifto de la afrika kontinento enhavas la areon de la Afrikaj Grandaj Lagoj kun kiuj la DR Kongo limas almenaŭ kun du el ili nome la lago Alberto kaj la lago Tanganiko. La Rifta Valo havigis la plej parton de la sudo kaj de la oriento de la DR Kongo per granda kvanto de mineralaj riĉoj. Inklude koltanon (mineralo kiu helpis financi diversajn flankojn de la Dua Konga Milito, konflikto kiu rezultis en proksimuma kalkulo de pli ol 5 milionoj de mortoj, la plej granda ekde la Dua Mondmilito), kobalton, kupron, kadmion, nafton, diamantojn, oron, arĝenton, zinkon, magnezion, stanon, germaniumon, uranion, radiumon, baŭksiton, feron kaj karbon. Bedaŭrinde tiu riĉo ne povis esti profito por la popolo de la DR Kongo, male la lokaj geriloj financiĝas parte danke al la espluatado kaj vendado de mineraloj kaj ĉefe de diamantoj plej ofte kontraŭleĝe elfositaj.

 Datumoj 
Loko de Kongo:
Centra Afriko, nordoriente de Angolo

Geografiaj koordinatoj: 

Areo:
totalo:
2,345,410 km.2
lando:
2,267,600 km.2
akvo:
77,810 km.2

Landaj limoj:
totalo:
10,744 km.
landlimaj landoj:
Angolo 2,511 km., Burundo 233 km., Centr-Afrika Respubliko 1,577 km., Respubliko de Kongo 2,410 km., Ruando 217 km., Suda Sudano 628 km., Tanzanio 473 km., Ugando 765 km., Zambio 1,930 km.

Klimato:
tropika; varma kaj humida en ekvatora rivera baseno; pli freŝa kaj pli seka en suda altebenaĵo; pli freŝa-malvarma kaj humida en orienta altebenaĵo; norde de Ekvatoro - malseka sezona aprilo ĝis oktobro, seka sezona decembro ĝis februaro; sude de Ekvatoro - malseka sezono, novembro ĝis marto, seka sezono, aprilo ĝis oktobro
250ra|eta|Loko de la DRC sur monda mapo

Tereno:
vasta centra altebenaĵo kovrita de tropika arbaro, ĉirkaŭigita de montoj en la okcidento, ebenaĵoj kaj savano en la suda/sudokcidento kaj herbejoj en la nordo. La plej altaj montoj troviĝas en la Ruvenzori-montaro ĉe la orienta landlimo.

 Ĉefaj urboj 
Ĉefaj urboj krom la ĉefurbo estas Mbuji-Mayi (1.559.073 en 2010), Kisangani (682.599 en 2009), Kananga (597 000), Goma (500 000), Lubumbaŝo (402 000), Kolwezi (451.168 en 2010).
eta|250ra|dekstra|Vido en Kinŝaso
eta|250ra|dekstra|Interna urboparto de Kinŝaso

eta|250ra|Lubumbaŝi, dua urbo en DRK
eta|250ra|dekstre|<center>Panoramo de Mbuji-Mayi

eta|280ra|Merkato en Kisangani ĉe la rivero
 Ĉefaj urboj en la Demokratia Respubliko Kongo Rango  Urbo  Loĝantaro  Provinco Censode 1984  Ĉirkaŭkalkulojde 2005 1.  Kinŝaso       Kinŝaso 2.  Lubumbashi       Provinco Supra Katango 3.  Kolwezi       Provinco Lualabo 4.  Mbuji-Mayi       Provinco Kasajo Orienta 5.  Kisangani       Provinco Ĉopo 6.  Kananga       Provinco Kasajo Centra 7.  Likasi       Provinco Supra Katango 8.  Boma       Provinco Kongo Centra 9.  Tshikapa       Provinco Kasajo 10.  Bukavu       Provinco Suda Kivuo 11.  Mwene-Ditu       Provinco Lomamo 12.  Kikwit       Provinco Kvilo 13.  Mbandaka       Provinco Ekvatoro 14.  Matadi       Provinco Kongo Centra 15.  Uvira       Provinco Suda Kivuo 16.  Butembo       Provinco Norda Kivuo 17.  Gandajika       Provinco Lomamo 18.  Kalemie       Provinco Tanganjiko 19.  Goma       Provinco Norda Kivuo 20.  Kindu       Provinco Maniemo 21.  Isiro       Provinco Supra Uelo 22.  Bandundu       Provinco Kvilo 23.  Gemena       Provinco Suda Ubango 24.  Ilebo       Provinco Kasajo 25.  Bunia       Provinco Ituro 26.  Bumba       Provinco Mongalo 27.  Beni       Provinco Norda Kivuo 28.  Mbanza-Ngungu       Provinco Kongo Centra 29.  Kamina       Provinco Supra Lomamo 30.  Lisala       Provinco Mongalo 31.  Lodja       Provinco Sankuro 32.  Kipushi       Provinco Supra Katango 33.  Binga       Provinco Mongalo 34.  Kabinda       Provinco Lomamo 35.  Kasongo       Provinco Maniemo 36.  Kalima       Provinco Maniemo 37.  Mweka       Provinco Kasajo 38.  Gbadolite       Provinco Norda Ubango

 Vidu ankaŭ 
 Libera Ŝtato Kongo
 Monto Ngaliema
 Kongaj arbaroj
 Rivero Kongo
 Afrikaj Grandaj Lagoj

 Bibliografio 
 Godding, R., Géographie physique, politique et économique du Congo, Bruxelles-Paris, 1908.
 ARSOM, , La conférence de géographie de 1876. Recueil d"études, Bruxelles, 1976
 Banning, E., L'Afrique et la Conférence géographique de Bruxelles, Bruxelles, Murquardt, 1877.
 Borgniez, G., Problèmes hydrologiques au Congo belge et au Ruanda-Urundi, Institut Royal Colonial Belge, Section des Sciences Techniques, Mémoires in-8°, VIII, 2, Bruxelles, 1952, 66 p.
 Burton, R., Voyage aux Grands Lacs d’Afrique orientale, Paris, 1862.
 Bultot, F., Saisons et périodes sèches et pluvieuses au Congo belge, Bruxelles, 1954.
 Bultot, F., Atlas climatiques du bassin zaïrois, Quatrième partie, Publications de l'I.N.E.A.C., Bruxelles, 1977, Hors-Série.
 Bultot, F., Carte des régions climatiques du Congo belge établie d'après les ritères de Köppen, Publications de l'INEAC, Bruxelles, 1950, 13 p.
 Bultot, F., Étude statistique des pluies intenses en un point et sur une aire au Congo belge et au Ruanda-Urundi, I.N.E.A.C., Bruxelles, 1956, Bureau Climatologique, 90 p.

 Eksteraj ligiloj 
 Landoprofilo el BBC News
 Demokratia Respubliko Kongo  el UCB Libraries GovPubs
 Demokratia Respubliko Kongo el Global Issues