10199 Kariklo

10199 Kariklo estas la plej granda nun konata asteroido de la klaso de la Centaŭroj. Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo James Vernon Scotti elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak (Usono) en la kadro de la projekto Spacewatch.

 Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la nimfo (aŭ centaŭrino) Kariklo (greke Χαρικλω), edzino de Kirono kaj, laŭ iuj mitoj de la helena mitologio, patrino de la orakolo Tiresias.

 Orbito 
Kun orbita granda duonakso de 2,355 miliardo da kilometroj, Kariklo orbitas inter Saturno kaj Urano kaj estas uranorenkonta asteroido.

La Centaŭroj estas rigarditaj kiel korpojn devenantaj de la Kujper-zono kaj havas nestabilajn orbitojn: ili povas ĉu esti forpelitaj el la sunsistemo, ĉu alfrapi sunsisteman planedon, ĉu iĝi kometoj de mallonga periodo.A wide-field CCD survey for centaurs and Kuiper Belt Objects de Scott S. Sheppard; David C. Jewitt; Chadwick A. Trujillo (2000). The Astronomical Journal 120 (5): 2687–2694  

La orbito de Kariklo estas pli stabila ol tiuj de 7066 Neso, 2060 Ĥirono aŭ 5145 Folo. Kariklo troviĝas je 0,09 astronomia unuo de la orbita resonanco 4: 3 kun Urano, kaj ĝia orbita duona-vivo estas taksate je 10,3 millionoj da jaroj. 20 komputadaj "klonoj" (t.e. komputadaj simuladoj kun malgrandaj varioj en la komencaj datumoj) de la orbito de Kariklo sugestas, ke tiu asteroido ne komencos regule veni pli proksima ol 3  (450 Gm) de Urano dum proksimume 30 000 jaroj.Twenty clones of Centaur 10199 Chariklo making passes within 450 Gm 

Kariklo pasis en sia perihelio la , ĝi tiam estis je 1,952 miliardoj da km de Suno.

 Ringoj 
Per observo de stela kaŝado ekde la  per diversaj observatorioj en Sudameriko el kiuj la Observatorio La Silla, astronomoj konstatis, ke Kariklo havas almenaŭ du ringojn.Surpriza malkovro de duobla sistemo de ringoj ĉirkaŭ asteroido, el Aerospace & Defence News  Unua malkovro de ringa sistemo ĉirkaŭ asteroido, el la paĝaro de Eŭropa Suda Observatorio  Estas la unua foje, ke oni malkovras ringoj ĉirkaŭ tiel malgranda objekto.

La unua ringo havas orbita radiuson de 391 km kaj larĝecon de 7 km, la dua havas orbitan radiuson de 405 km kaj larĝecon de 3 km. Ili estas disigitaj per interspaco de 8 km. Oni provizore kromnomis ilin per la nomoj de "Oiapoque" kaj "Chuí": riveroj kiuj markas la nordan kaj sudan landlimojn de Brazilo.

La neteco de la randoj de la ringoj lasas suspekti la ĉeeston de paŝtist-satelitoj.

 Notoj kaj referencoj 


 Eksteraj ligiloj 




  (10199) Chariklo kaj ringa sistemo; paĝo de Wm. Robert Johnston
  Sistemo da ringoj trovita ĉirkaŭ la Centaŭro (10199) Chariklo; de F. Braga-Riba kaj aliaj
  Portreto de la Centaŭro 10199 Chariklo de Guilbert, A.; Barucci, M. A.; Brunetto, R.; Delsanti, A.; Merlin, F.; Alvarez-Candal, A.; Fornasier, S.; de Bergh, C.; Sarid, G.
  Fotometria studo de la Centaŭroj 10199 Chariklo kaj 1999UG5, de N. Peixinho - P. Lacerda - J. L. Ortiz - A. Doressoundiram - M. Roos-Serote - P. J. Gutiérrez
  Apalaĉa Astronomo Joseph Pollock Helpas Malkovri Nekonatan Ringan Sistemon Ĉirkaŭ Asteroido, el HCPress.com, 28-a de marto 2014
  Kariklo, asteroido kun du ringoj, el Futura Science, 27-a de marto 2014

Kategorio:Centaŭroj (asteroidoj)
Kategorio:Uranorenkontaj asteroidoj
Kategorio:Planedaj ringoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997