Friedrich Achleitner

Friedrich ACHLEITNER (naskiĝinta la 23-a de majo 1930 en Schalchen, mortinta la  en Vieno]Mortanonco ĉe orf.at) estas aŭstra verkisto kaj arkitekturteoriisto. Kiel membro de la Viena Grupo li aŭtoris eksperimente, poste li okupiĝis kiel docento kaj verkisto pli pri arkitekturo.

 Vivo verkista 
Post la abiturienta ekzameno en Salcburgo li studis en Vieno de 1950-55 ĉe Clemens Holzmeister kaj Emil Pirchan ĉe la Akademio pri vidigaj artoj arkitekturon kaj enscenejigajn dekoraciojn. En 1955 li aniĝis al la Viena Grupo kaj kunlaboris ĉe ties eksperimentaj literaturproduktoj (hosn rosn baa, 1959; kinderoper, 1964). Krome li partoprenis la literaturajn kabaredojn ("literarische cabarets").

Liaj teksturoj konstruktivismaj rilate al lingva materialo aperis en 1970 en la volumo prosa, konstellationen, montagen, dialektgedichte, studien; krome li kontribuis al la serio konkrete poesie de Eugen Gomringer. Lia plej ampleksa libro, quadratroman (1973) resumas memkritike-ironie la lingvoeksperimentaĵojn. Sub la titolo kaaas (1991) kaŝiĝis volumo kun dialektpoemoj. Einschlafgeschichten (2003) kaj wiener linien (2004) estas kolektoj de akurate komponitaj etprozaĵoj, en kiuj la terminoj nuliĝis per turnigo de metaforoj kaj abstraktaĵoj. Fariĝas kvazaŭ ŝveba stato de lingvo.

 Vivo arkitekta 
En 1961 li komencas deĵoradon kiel arkitekto kaj arkitekturkritikisto; i.a. li publikigis: Österreichische Architektur im 20. Jahrhundert (1980-95, en 4 volumoj), Nieder mit Fischer von Erlach (1986), Aufforderung zum Vertrauen. Aufsätze zur Architektur (1987). Ekde 1963 li estis docento ĉe la Akademio pri vidigaj artoj en Vieno, ekde 1983 profesoro pri historio kaj teorio de arkitekturo ĉe la Altlernejo pri dekoraj artoj.

 Premioj kaj honoroj 
 1957: Theodor-Körner-Preis
 1983: Camillo-Sitte-Preis
 1984: Österreichischer Staatspreis für Kulturpublizistik
 1990: Preis der Stadt Wien für Publizistik
 1995: Kulturpreis des Landes Oberösterreich für Architektur
 1995: Ehrenmedaille der Bundeshauptstadt Wien in Gold
 1999: Preis des Architekturmuseum Basel
 2002: Goldenes Ehrenzeichen für Verdienste um das Land Wien
 2004: Mauriz-Balzarek-Preis
 2006: Montfortorden in Gold
 2007: Literaturpreis der Stadt Wien
 2008: Schelling-Preis für Architekturtheorie
 2008: Heinrich-Gleißner-Preis
 2011: Paul-Watzlawick-Ehrenring

 Literaturo 
 Martin A. Hainz: »do schraib i fai nix nai«. Architektur, Sprache und Möglichkeit bei Friedrich Achleitner. En: Roman Kopriva / Jaroslav Kovác (eld.): Kunst und Musik in der Literatur. Ästhetische Wechselbeziehungen in der österreichischen Literatur der Gegenwart. Praesens, Wien, 2005, p. 73-99.

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 


 Eta biografio ĉe Literaturhaus Wien. 
 Listo de la insbruka gazetarkivo.

 Intervjuo radia el la 2008-a jaro. 

Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Aŭstraj arkitektoj