Respubliko Krimeo

Respubliko Krimeo (, , ) estas federacia regno (respubliko) de Rusio situanta sur la pridisputata Krimea Duoninsulo, kiu estis aneksita de Rusio de Ukrainio en 2014, sed estas ankoraŭ internacie agnoskita kiel Aŭtonoma Respubliko Krimeo, parto de Ukrainio. Ĝi okupas ĉefan parton de Krimea duoninsulo (situanta en norda parto de Nigra maro) krom ĝia sudokcidenta parto okupata de Sebastopola municipo. Areo de la respubliko estas preskaŭ 26,2 mil km. La loĝantaro estas 2352581 homoj (laŭ informo de jaro 2013). La ĉefurbo de Krimeo estas urbo Simferopolo. Foje oni nomas la respublikon simple Krimeo, kvankam tio ne estas tute ĝusta.

Ukrainio kaj plimulto de internacia komunumo trovis la anekson kontraŭleĝa kaj konsideras ĝin parto de Ukrainio kiel Aŭtonoma Respubliko KrimeoUN kondamnas la anekson de Krimeo.

 Deveno de la nomo 
Deveno de vorto Krimeo estas diskutata. Laŭ plej ofte citata versio ĝi devenas de nomo Qırım (malnova nomo por nuna urbo Starokrimo, iama ĉefurbo de Krimea provinco de Ora Hordo, tradukebla kiel "mia monteto").

Laŭ aliaj supozoj ĝi devenas de iu tjurka vorto signifanta remparo aŭ kavo aŭ simple tero. Iuj opinias nomon Krimeo rilata al helena κρημνός (kruta loko, ankaŭ nomo de iu teritorio en Skitujo), tamen tiu supozo ne estas tre verŝajna. Malnova nomo de Krimeo — Taŭrido (latine Taurica, helene Ταυρική) — devenas de nomo de antikva Krimea tribo.

 Historio 
 Antaŭhistorio 

 Respubliko Krimeo kiel parto de Rusio 
eta|maldekstra|La "nekonataj soldatoj" sen insignoj, t.e. rusiaj elit-trupanoj antaŭ la Krimea Parlamento en Simferopolo, la 1-an de marto 2014
Post revolucio en Ukrainio en 2014 Krimea parlamento decidis fari referendumon pri pliaŭtonomigo de Aŭtonoma Respubliko Krimeo  por konfirmi aliĝon de Krimeo al Rusio. Rilate al rezultoj de la referendumo 17-an de marto Krimea parlamento deklaris Respublikon Krimeo kaj petis Rusion por aliĝi. Dum sama tago prezidanto de Rusio Vladimir Putin agnoskis sendependencon de Respubliko Krimeo.  Vladimir Putin, krimea ĉefministro Sergej Aksjonov, urbestro de Sebastopolo Aleksej Ĉalij kaj prezidanto de krimea parlamento Vladimir Konstantinov subskribis konsenton pri aliĝo de Krimeo al Rusio.  Vladimir Putin subskribis la leĝon pri ratifiko de la interkonsento laŭ kiu Krimeo kaj Sebastopolo aliĝas al Rusio.

 Politika strukturo 
Krimeo estas parlamenta respubliko. Leĝodona povo apartenas al 100-kapa parlamento, Ŝtata Konsilio de Krimeo (ruse - Государственный Совет Крыма, Gosudarstvennyj Sovet Kryma). La ekzekutivo apartenas al kabineto de ministroj estrata de premiero. La premiero estas elektata fare de la parlamento. La ministroj estas enpostenigataj fare de Konsilio laŭ proponoj de premiero.

 Administra divido 

 La plej grandaj aŭ famaj urboj kaj loĝlokoj de Krimeo Alupko | Aluŝto | Armjansko | Balaklavo | Baĥĉisarajo | Belogorsko | Ĉernomorsko | Gaspro | Gurzufo | Ĝankojo | Eŭpatorio | Foroso | Inkermano | Jalto | Kaĉo | Kerĉo | Koktebelo | Koreizo | Kirovsko | Krasnoperekopsko | Lenino | Livadio | Masandro | Nikito | Novosveto | Partenito | Sako | Sebastopolo | Simeizo | Simferopolo | Sovetsko | Starokrimo | Sudako | Teodozio

eta|250ra|maldekstra|Simpla mapeto de Krimeo

 Geografio 

 Ekonomio 

 Loĝantaro 

Sendependa sociologia esploro financita de kanada fondaĵo en januaro 2015 konstatis, ke post paso de pli ol duonjaro ekde la fakta aliĝo al Rusio plejparto de la loĝantoj (82%) daŭre subtenas la aliĝon de la regiono al RusioИсследование проведенное GfK Ukraine по заказу компании Berta Communications при поддержке Canada Fund for Local Initiatives для проекта Free Crimea  (PDF). La pridemanditoj nomis la armitan konflikton en Donbaso la plej zorgiga problemo (42%), ekonomiaj problemoj pro punrimedoj kontraŭ Rusio kaj speciale kontraŭ KrimeoКрым в технологической блокаде („Krimeo en teknologia blokado“), Usono postulis de siaj kompanioj ne plu labori en Krimeo, kio kaŭzis rifuzojn de servoj interalie fare de Guglo zorgigas 40%.

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Politika krizo en Ukrainio (2013-2014)
 Politika krizo en Krimeo (2014)
 Parolado de Putin pri Krimeo
 Kontraŭmilitaj protestoj en Rusio (2014)
 Rezolucio 68/262 de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj de marto 2014 pri la teritoria integreco de Ukrainio inkluzive de Krimeo

 Eksteraj ligiloj 

 Paĝaro de kabineto de ministroj de Krimeo  (angle, ukraine, ruse kaj france)
 Paĝaro de la supera konsilio de Krimeo
 StopFake Ukrainio (senmaskigo de mensogoj pri la situacio en Krimeo) 
 Ruslingva paĝaro pri Krimeo
 Krimeo por rusianoj
 Krime-tatara paĝaro 
 Krime-tatara paĝaro
 Kirimtatar.Net  - Historio de krime-tataroj, ilia kulturo kaj lingvo (Turke kaj krime-tatare)
 La Ĥana palaco en Baĥĉisarajo


Kategorio:Disputeblaj teritorioj de Rusio
Kategorio:Disputeblaj teritorioj de Ukrainio
Kategorio:Politika krizo en Ukrainio (2013-2014)
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 2014