Joseph Oller

Joseph Oller, naskonome Josep Oller i Roca (naskiĝis  en Terrassa, mortis  en Parizo) estis hispana entreprenisto kiu loĝis en Parizo la plejparton de sia vivo. Li fondis la faman kabaredon Moulin Rouge kaj estis la inventisto de la mutuala vetado.

 Biografio 
Naskiĝinta en Terrassa, Josep Oller elmigris al Francio kun sia familio, ankoraŭ infano. Poste, li revenis al Hispanio por studi en la universitato de Bilbao. Tie, li pasiiĝis pri koko-bataloj kaj komencis sian karieron de vet-peranto.

Denove en Parizo, en 1867, Joseph Oller inventis novan metodon de vetado, kiun li nomis Pari Mutuel (franca vorto por mutuala vetado). Li sukcese enkondukis sian sistemon en francajn ĉeval-vetkurojn. Tamen, en 1874, Joseph Oller estis kondamnita al dek kvin tagoj en malliberejo kaj estis monpunita pro kontraŭleĝa praktiko de hazarludo. Poste, en 1891, francaj aŭtoritatoj laŭleĝigis lian sistemon kaj malpermesis vetadon per antaŭfiksitaj ŝancoj. Rapide, la Pari Mutuel de Oller disvastiĝis tra plej multaj kurejoj ĉirkaŭ la mondo, sed la metodo estis operaciita per inĝenieraj sistemoj kiel tiu de la aŭtomata sumigilo (Totalisator), inventita de George Alfred Julius.

en 1870, li momente translokiĝis al Londono por eviti la Francian-Prusian Militon. Tie li renkontis la mondon de la scenejo.

Ekde 1876, Joseph Oller fokusigis sian atenton al la spektakla industrio. Unue li malfermis plurajn aŭditoriojn kaj spektaklejojn: Fantaisies Oller (Fantazioj Oller), La Bombonnière (La Bombonujo), Théâtre des Nouveautés (Teatrejo de Novaĵoj), Nouveau Cirque (Nova Cirko) kaj la Montagnes Russes (onda fervojo "Rusaj Montoj"). Sed estis en 1889, kiam li inaŭguris la faman kabaredon Moulin Rouge. Kvar jarojn poste, li malfermis la unuan parizan muzik-halon: "Olympia".

Li estis entombigita en Tombejo Père-Lachaise.

 Bibliografio 
 CANYAMERES, Ferran, Josep Oller i la seva època. L'home del Moulin Rouge, Editorial Aedos, Barcelono, 1959.
 SOLDEVILA, Carles, Figures de Catalunya, Editorial Aedos, Barcelono, 1955.
 ROMAGUERA i RAMIÓ, Joaquim, Josep Oller i Roca, un emprenedor de l'espectacle tot terreny, Revista de Catalunya, núm. 157, Barcelono, 2000.

 Referencoj 

 Fonto 

Kategorio:Hispanaj entreprenistoj
Kategorio:Francaj distristoj
Kategorio:Katalunoj
Kategorio:Impresarioj
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo Père-Lachaise
Kategorio:Hispandevenaj francoj
Kategorio:Moulin Rouge