Carmen Amaya

Carmen Amaya (naskiĝis  en Barcelono, mortis  en la kvartalo Bagur de Ĝirono) estis flamenko-dancistino kaj kantistino, de romaa deveno, naskiĝinta en la kvartalaĉo Somorrostro de Barcelono, Hispanio, Vila Olímpica hodiaŭ.

Ŝi estis nomita "la plej granda hispana cigana dancistino de sia generacio".Clarke, Mary & Crisp, Clement 1981. The history of dance. Orbis, London. p60 kaj "la plej eksterordinara personeco el ĉiuj tempoj en flamenko-danco".Clarke, Mary & Vaughan, David 1977. The encyclopedia of dance & ballet. Pitman, London. p316

 Frua vivo 
Carmen Amaya naskiĝis  en kvartalaĉo de Somorrostro, Barcelono, Katalunio, filino de José Amaya kaj Micaela Amaya Moreno. Ŝi venis el tre malriĉa familio kiu vivis en vagono. Ŝi naskiĝis sub ilia vagono fariĝinta hejmo dum frua vintra ŝtormoDublin, 2009, p.27. Amaya estis la dua el ses pluvivintaj infanoj de siaj gepatroj. Ŝi havis tri fratinojn kaj du fratojn. Ŝi lernis flamenkon en tre frua aĝo el siaj patrino, onklino kaj multaj aliaj famaj dancistoj de tiu tempoDublin, 2009, p.28.

 Kariero 
Amaya unue dancis en kelo apud Granado, HispanioHerbert Kadison.  "Flamenco Firebrand."  Greenwich Village Chatter II:11 (Octobro, 1946), 5-7.. Ŝi dancis ekde kiam ŝi estis 5-jaraĝa. Akompanita de la gitaro de sia patro, ŝi dancis en havenkvartalaj tavernoj en Barcelono. Juna homo kiu vidis ŝin danci kiel knabinon estis Sabicas (Agustín Castellón Campos), kiu poste diris "Mi vidis ŝin danci kaj ĝi ŝajnis kvazaŭ io supernatura al mi... Mi neniam vidis iun danci kiel ŝi. Mi ne scias kiel ŝi faris ĝin, mi tute ne scias!". Sabicas fariĝis granda flamenko-gitaristo kaj akompanis ŝin dum multaj jarojSevilla, Paco 1999. Queen of the gypsies: the life and legend of Carmen Amaya. Sevilla Press. Excerpt by Flamenco-world.com:  . Li registris Queen of the Gypsies (1959) kaj Flamenco! kun Amaya.

En 1929, ŝi debutis en Parizo kun notinda hispana dancistino Raquel Meller, kun varma aklamo kaj admiro al ŝia danca lerteco. Ŝi poste spektaklis en Folies Bergère. Ŝi malakceptis oferton spektakli en Bonaero ĝis kiam ŝi estis vokita por aperi en Madrido. Post tiu aklamita spektaklo, ŝi akceptis la Bonaeran oferton, spite la protestojn de sia onklo Sebastian, unu el la 16 membroj de sia ĉirkaŭaĵo. Argentinaj ĉeestantaroj estis tiel impresitaj ke ili nomis teatron laŭ ŝia nomo. Ŝi poste turneis en pluraj landoj de Sudameriko, kaj en Meksik-urbo ŝi estis kontraktita de S. Hurok, kiu kondukis ŝin al Novjorko(Kadison, 6). Ŝi translokiĝis al Usono en 1936, kie ŝi ekrolis en pluraj filmoj kiuj gajnis recenzan aklamon kaj superis ĉart-rekordojn, inkluzive de Los Tarantos, adapto de Romeo kaj Julieta, kaj kurtfilmo Danzas Gitanas ( por Ciganaj dancoj).

Amaya estis invitita de prezidanto Franklin Roosevelt por danci en la Blanka Domo en 1944, kaj ankaŭ de Harry S. Truman en 1953.

Amaya estas entombigita en la tombejo de Ciriego en Santandero.

 Filmaro 
 1929: La bodega
 1934: 2 mujeres y 1 Don Juan
 1935: La hija de Juan Simón
 1936: Don viudo de Rodríguez (kurtfilmo)
 1936: María de la O
 1939: El Embrujo del Fandango (kurtfilmo)
 1940: Martingala
 1941: Original Gypsy dances
 1942: Aires de Andalucía (kurtfilmo)
 1942: Panama Hattie
 1944: Knickerbocker Holiday (Pierna de Plata)
 1944: Follow the boys (Sueños de Gloria)
 1945: See My Lawyer (Entiéndase con mi abogado)
 1945: Los amores de un torero
 1953: Quand te tues-tu?
 1954: Dringue, Castrito y la lámpara de Aladino
 1958: Música en la Noche
 1963: Los tarantos
________
 1975: Canciones de Nuestra Vida
 1988: Gypsy Heart

 Diskaro 
 1956: The queen of the gypsies
 1990: Grandes figures du flamenco, vol. 6
 1996: Carmen Amaya en familia
 2002: Grabaciones Discos de Pizarra 1948 - 1950

 Bibliografio 

 Bois, Mario (1994). Carmen Amaya o la danza del fuego. Madrido: Espasa Calpe.
 Hidalgo Gómez, Francisco (2010). Carmen Amaya. La biografía. Barcelono: Ediciones Carena.
 Madridejos Mora, Montserrat (2012). El flamenco en la Barcelona de la Exposición Internacional (1929-1930). Barcelono: Edicions Bellaterra.
 Madridejos Mora, Montserrat y David Pérez Merinero (2013), Carmen Amaya. Barcelono: Edicions Bellaterra.
 Montañés, Salvador (1963). Carmen Amaya. La bailaora genial. Barcelono: Ediciones G.P.
 Pujol Baulenas, Jordi y Carlos García de Olalla (2003). Carmen Amaya. El mar me enseñó a bailar. Barcelono: Almendra Music.
 Sevilla, Paco (1999). Queen of the gypsies. The Life and legend of Carmen Amaya''. San Diego, Usono: Sevilla Press.

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Carmen Amaya en Papelesflamencos.com
 Biografieto de Carmen Amaya en Historiasdeflamenco.com  
 Carmen Amaya, priskribo en la retejo de sia pranevino
 "Queen of the Gypsies" , portreto de Carmen Amaya, muzikvideoj el la dokumentaro
 Centennial special: Carmen Amaya

 Fonto 

Kategorio:Katalunaj muzikistoj
Kategorio:Flamenko
Kategorio:Hispanaj kantistoj