Morvan

Morvan (antaŭlonge Morvand) estas franca masivo el altaj montetoj situanta en region Burgonjo-Franĉkonteo, sur departementoj Côte-d'Or, Nièvre, Saône-et-Loire kaj Yonne. Ĝi superas kaviĝojn de Bazois kaj Neversio okcidente, Terre-Plaine kaj kaviĝon de Auxois norde, ebenaĵojn de Ĉarolio kaj de Aŭtunio sude kaj sud-oriente.

Estas malfacile konsideri Morvan kiel montaron : laŭ klimato, ĝiaj maksimumaj kulminoj situigas ĝin en monteteca etaĝo.

Kulmino de Morvan estas Haut Folin (). La regiono estas markita per densa hidrografia reto, kun multaj artefaritaj lagoj, kaj per forta arbareco. Morvan konsistigis regionan naturan parkon ekde 1970. Ĝi estas la signifika reliefo plej proksima al pariza aglomeraĵo. Ĝi povas esti konsiderata kiel granita avangardo de Centra Masivo.

 Geografio 
 Administra divido 
250px|eta|maldekstra|Mapo de Burgonjo kun kantonoj ligitaj al Morvan
Morvan estas ofte konsiderata kiel nordorienta etendiĝo de Centra Masivo.

 Topografio 
eta|maldekstra|Haut Folin kaj ties televidrelajso ()
eta|maldekstra|Monto Beuvray ()
eta|maldekstra|Château-Chinon sur flankoj de kalvario
Norde, Morvan aspektas kiel vasta altebenaĵo ĝiboplena, kiu altiĝas malrapide suden. Tiuj ondoj, kiuj staras laŭ ŝtupoj malsupreniĝas ĝis pariza baseno, kaj konsistigas Malsupra-Morvan ( Bas-Morvan). Alteco ne superas . En sia malsupra parto, sude de Montsauche-les-Settons, staras la plej altaj kulminoj de Supra-Morvan ( Haut-Morvan).

Morvan ne posedas tre altajn montojn ĉar ĝia maksimuma alteco estas en montoĉeno Bois du Roi sur Haut Folin kaj ties . Tamen aliaj montoj atingas aŭ superas  :
 Grand Montarnu (kulmino de Nièvre) : 
 monto Préneley : 
 Bas Folin : 
 monto Beuvray : 
 Bois de la Loge : 
 Télégraphe, aŭ Tureau des Grands Bois : 

Montoĉeno Bois du Roi enhavas kelkajn duarangajn montojn kiaj Haut Forgeot (), Trois Bornes () aŭ Brûlé ().

Aliaj montoj de Morvan estas :
 Montiant : 
 Roche de Suize : 
 Mont Moux : 
 Nid au Vautour : 
 signal d'Uchon : 
 Kalvario en Château-Chinon (urbo) : 
 monto Bard : 

 Morvan de  
eta|maldekstra|Monta pejzaĝo de Morvan
« Morvan de  » estas aro da montetoj el granito, kies alteco ĝenerale estas inter 300 kaj , excepte de ĉirkaŭ Monto Beuvray (kiu kulminas je ) kaj de vallons du Chaloire (kiuj povas alti ĝis ). La klimato estas tie malpli severa ol centre de Morvan.

Pro sia situo kaj alteco, Morvan ricevas oftajn kaj abundajn pluvojn, averaĝe  da pluvo jare rande kaj pli ol  sur la plej kulminojKlimato de Morvan  sur TTT-ejo "patrimoinedumorvan.org". Pluvas aŭ neĝas dum preskaŭ 180 tagoj jare sur la kulminoj.

 Akvejoj 
eta|maldekstra|Lago de Pannecière kaj ties hidroelektra baraĵo

Estas multaj riveroj, kiuj provizas artefaritajn lagojn (lago de Pannecière-Chaumard () kaj lago de Settons () estas la plej grandaj). Tiuj spektakla lagoj allogas multajn turistojn en la regiono.

Estas 4 aliaj grandaj lagoj en Morvan : lago de Chamboux (), lago de Chaumeçon (), lago de Crescent () kaj lago de Saint-Agnan ().

eta|250px|maldekstra|Geologia mapo de Morvan

 Regiona Natura Parko de Morvan 
eta|maldekstra|Regiona Natura Parko de Morvan en Burgonjo ekde ĉarto de 2007.
Morvan estas protektita per Regiona Natura Parko kreita en 1970.

 Historio 
 Romia epoko 
En 52 a.K., urbo nomita Bibracte staris sur Monto Beuvray (). Tiu urbo, ĉefurbo de gaŭla tribo de aeduoj fariĝis fama okze de invado de Gaŭlio fare de Julio Cezaro. Tie la gaŭlaj triboj decidis defendi sin ariĝante malantaŭ nur unu estro, Vercingetoriks. Monto Beuvray fariĝis tre grava prifosadejo.

Post romia invado, Bibracte estis forlasita profite al Autun situanta je dudeko da kilometroj.

 Moderna epoko 
Morvan estas ankaŭ la lando de Vauban, kiu naskiĝis tie en 1633 kaj tie vivis dum sia infaneco.

 Gastronomio 
Estas du fromaĝoj en Morvan : « Saint-Alban » kaj « Fin Morvan ».

eta|Tipa mezepoka morvana domo (desegno de Eugène Viollet-le-Duc).

 Notoj kaj referencoj 

 Vidu ankaŭ 

 Burgonjo

 Eksteraj ligiloj 
 Regiona Natura Parko de Morvan
 TTT-ejo de heredaĵo de Morvan
 Pejzaĝoj de Morvan 
 Turismo en Morvan
 Ekomuzeo de Morvan 

eta|center|550px|Panoramo al Morvan de Belvédère du Carnaval en Uchon en departemento Saône-et-Loire.Komunumo Étang-sur-Arroux estas videbla malproksime centre dekstre.Fone maldekstre, Monto Beuvray distingiĝas.


Kategorio:Naturaj regionoj de Francio