Aŭstraliaj aborigenoj

eta|dekstra|180px|Bumerangoj kaj ĵetilo por lanco.
Aborigenaj aŭstralianoj estas la diversaj indiĝenaj popoloj de la aŭstralia kontinento kaj multaj el ĝiaj insuloj, ekskludante la etne apartajn homojn de la Insuloj de la Toresa Markolo.

Homoj unue migris al Aŭstralio antaŭ 50 000 ĝis 65 000 jaroj, kaj kun la tempo formis eĉ 500 lingvajn grupojn. Berndt, Ronald M.; Tonkinson, Robert (2023). "Traditional sociocultural patterns". Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. Alirita la 19an de Julio 2023.  En la pasinteco, aborigenaj homoj vivis super grandaj areoj de la kontinento. Ili estis izolitaj sur multaj el la pli malgrandaj enmaraj insuloj kaj Tasmanio kiam la tero estis inundita ĉe la komenco de la Holocena interglacieja periodo, antaŭ proksimume 11 700 jaroj. Malgraŭ tio, aborigenaj homoj konservis ampleksajn retojn ene de la kontinento kaj kelkaj grupoj konservis rilatojn kun Insulanoj de Toresa Markolo kaj la Makasaranoj de nuntempa Indonezio.

Dum la jarmiloj, aborigenaj homoj evoluigis kompleksajn komercajn retojn, interkulturajn rilatojn, leĝon kaj religiojn, kiuj konsistigas kelkajn el la plej malnovaj, kaj eble la plej malnovajn, kontinuajn kulturojn en la mondo. Tonkinson, Robert (2011), "Landscape, Transformations, and Immutability in an Aboriginal Australian Culture", Cultural Memories, Knowledge and Space, vol. 4, Dordrecht: Springer Netherlands, pp. 329–345, doi:10.1007/978-90-481-8945-8_18, ISBN 978-90-481-8944-1, alirita la 21an de Majo 2021  Dum eŭropa koloniigo de Aŭstralio, la indiĝena popolo konsistis el kompleksaj kulturaj socioj kun pli ol 250 lingvoj kaj ŝanĝiĝantaj gradoj de teknologio kaj setlejoj. Lingvoj (aŭ dialektoj) kaj lingvo-rilataj grupoj de homoj estas ligitaj kun terpecoj de teritorio konata kiel "Lando", kun kiu ili havas profundan spiritan ligon.

Nuntempaj aborigenaj kredoj estas kompleksa miksaĵo, varianta laŭ regiono kaj individuo tra la kontinento. Cox, James Leland (2016). Religion and non-religion among Australian Aboriginal peoples. London: Routledge. ISBN 978-1-4724-4383-0. OCLC 951371681.  Ili estas formitaj de tradiciaj kredoj, la interrompo pro koloniigo, religioj alportitaj al la kontinento fare de eŭropanoj, kaj nuntempaj aferoj. Harvey, Arlene; Russell-Mundine, Gabrielle (18a de Aŭgusto 2019). "Decolonising the curriculum: using graduate qualities to embed Indigenous knowledges at the academic cultural interface". Teaching in Higher Education. 24 (6): 789–808. doi:10.1080/13562517.2018.1508131. ISSN 1356-2517. S2CID 149824646.  Fraser, Jenny (25a de Januaro 2012). "The digital dreamtime: A shining light in the culture war". Te Kaharoa. 5 (1). doi:10.24135/tekaharoa.v5i1.77. ISSN 1178-6035.  Tradiciaj kulturaj kredoj estas transdonitaj kaj disvastigitaj per dancado, rakontoj, kantolinioj, kaj arto kiuj kolektive teksas ontologion de moderna ĉiutaga vivo kaj antikva kreado konata kiel la Sonĝotempo.

Studoj de genetika konsisto de aborigenaj grupoj pluas, sed pruvaro indikas, ke ili havas genetikan heredon de antikvaj aziaj, sed ne plu modernaj popoloj. Ili kunhavas kelkajn similecojn kun papuoj, sed ili estis izolitaj de Sudorienta Azio dum tre longa tempo. Ili havas vaste komunan, kompleksan genetikan historion, sed nur en la lastaj 200 jaroj ili estis difinitaj de aliaj kiel, kaj ili komencis mem-identiĝi kiel, ununura grupo. Aborigena identeco ŝanĝiĝis laŭlonge de tempo kaj loko, kun familia genlinio, mem-identigo, kaj komunuma akcepto, ĉio de ŝanĝiĝanta graveco.

En la censo de 2021, aborigenoj kaj insulanoj de Toresa Markolo konsistis 3,8% de la populacio de Aŭstralio."Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians". Australian Bureau of Statistics. Junio 2023.  Plej multaj aborigenaj homoj hodiaŭ parolas la anglan kaj loĝas en urboj. Kelkaj povas uzi indiĝenajn frazojn kaj vortojn en aŭstralia aborigena angla (kiu ankaŭ havas palpeblan influon de indiĝenaj lingvoj en la fonologio kaj gramatika strukturo). Multaj, sed ne ĉiuj, parolas ankaŭ la diversajn tradiciajn lingvojn de siaj klanoj kaj popoloj. Aborigenaj homoj, kune kun insulanoj de Toresa Markolo, havas kelkajn gravajn san- kaj ekonomi-mankojn en komparo kun la pli larĝa aŭstralia komunumo.

Vidu ankaŭ
 Indiĝenaj aŭstralianoj

 Referencoj 

Kategorio:Demografio de Aŭstralio
Kategorio:Indiĝenaj popoloj