Pandano

La pandano Plena Ilustrita Vortaro 2002 p. 834 (Pandanus)    estas genro de unukotiledonaj plantoj kun proksimume 600 da konataj specioj  . Ili similas al palmoj, estas dioikaj arboj kaj arbedoj hejmaj en la tropikoj kaj subtropikoj de la afrotropisa, la orientalisa, la aŭstralazia kaj la pacifika ekozonoj. Ili estas klasifikitaj en la ordo de la pandanaloj, familio de la pandanacoj   .

 Priskribo 
eta|220px|maldekstra|Apogilradikoj de pandano.
Foje nomataj pandano-palmoj, tiuj plantoj ne estas proksime parencaj al palmarboj. La specioj varias de malgrandaj arbedoj kun alto de malpli ol 1 metro, al mezgrandaj arboj kun alto de 20 metroj, tipe kun larĝa kanopeo, peza frukto, kaj modera kreskorapideco  . La trunko estas forta, larĝe multbranĉa, kaj markata de multaj foliocikatroj. Ili ofte havas multajn dikajn apogilradikojn proksime de la bazo, kiuj disponigas subtenon ĉar la arboj kreskas pintpeze kun folioj, frukto, kaj branĉoj. La folioj estas rimeno-formaj, variante laŭspecie kun longo de 30 centimetroj al 2 metroj, kaj kun larĝo de 1,5 centimetroj al 10 centimetrojn. La pandanoj estas dioikaj, kun masklaj kaj femalaj floroj produktataj sur diferencaj plantoj. La floroj de la maskla arbo estas 2–3 cm longaj kaj bonodoraj, ĉirkaŭataj de mallarĝaj blankaj brakteoj. La femala arbo naskas florojn kaj sferformajn fruktojn kiuj ankaŭ estas brakteo-ĉirkaŭataj. La fruktoj estas sferformaj, kun diametro de 10–20 cm, havas multajn prismosimilajn sekciojn, kaj ŝajnas esti kiel la frukto de ananaso. Tipe, la frukto kiu komence estas verda, estiĝas hele flava aŭ ruĝa kiam ĝi maturiĝas. La frukto de iuj specioj estas manĝeblaj. Pandanofruktoj estas manĝataj de bestoj inkluzive de kiropteroj, ratoj, kraboj, elefantoj kaj varanoj, sed la plimulto de la specioj estas primare disvastigataj pere de akvo  .

Ili estas multnombraj , palmosimilaj, dioikaj arboj kaj arbedoj de la tropikoj de la Malnova Mondo, vegetante ekde la mara nivelo al 3 300 m. La adventivaj radikoj estas grandaj kaj ofte disbranĉigataj; la pintoj havas kronon de mallarĝaj dornaj folioj . Ili havas kulturan, sanan kaj ekonomian gravecon en la pacifika regiono, kaj estas sole superataj de kokosoj ĉe atoloj   .

 Elektitaj specioj 
eta|Masklaj infloreskoj de Pandanus utilis

eta|220px|Pandanus candelabrum, habito.
eta|220px|Pandanus tectorius, habito kaj frukto.
 Pandanus affinis
 Pandanus aldabraensis
 Pandanus amaryllifolius
 Pandanus atrocarpus
 Pandanus austrosinensis
 Pandanus balfourii
 Pandanus baptistii
 Pandanus boninensis
 Pandanus brosimus
 Pandanus butayei
 Pandanus carmichaelii
 Pandanus christmatensis
 Pandanus clandestinus
 Pandanus conoideus
 Pandanus copelandii
 Pandanus corallinus
 Pandanus decastigma
 Pandanus decipiens
 Pandanus decumbens
 Pandanus dubius (syn. Pandanus odoratus) Pandanus odoratus Thunb. 
 Pandanus elatus
 Pandanus fascicularis
 Pandanus forsteri Lordhovaj subtropikaj arbaroj
 Pandanus furcatus
 Pandanus graminifolius
 Pandanus gressitii
 Pandanus halleorum
 Pandanus humilis
 Pandanus hornei
 Pandanus joskei
 Pandanus kajui
 Pandanus labyrinthicus
 Pandanus lacuum
 Pandanus leram
 Pandanus linguiformis
 Pandanus luzonensis
 Pandanus microcarpus
 Pandanus montanus
 Pandanus multispicatus
 Pandanus nepalensis
 Pandanus odorifer (Forssk.) Kuntze IUCN Pandanus odorifer
 Pandanus palustris
 Pandanus papenooensis
 Pandanus parvicentralis
 Pandanus parvus
 Pandanus petersii
 Pandanus polycephalus
 Pandanus pristis
 Pandanus punicularis
 Pandanus pygmaeus
 Pandanus pyramidalis
 Pandanus sanderi
 Pandanus sechellarum
 Pandanus spiralis
 Pandanus taveuniensis
 Pandanus tectorius
 Pandanus temehaniensis
 Pandanus teuszii
 Pandanus thomensis
 Pandanus utilis
 Pandanus vandermeeschii
 Pandanus veitchii
 Pandanus verecundus
 Pandanus whitmeeanus

 Vidu ankaŭ 
Federaciaj Ŝtatoj de Mikronezio

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 
  Listo de pandanospecioj (Grin) 
  Listo de pandanospecioj
  Wagner, W. L., Herbst, D. R., & Sohmer, S. H. 1990 : Manual of the flowering plants of Hawaii.
  Pandanospecioj en Kvinslando
  Apogilradikoj de Pandanus solms-laubachii
  La plej norda pandano en la mondo, en Azoroj.


Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Plantoj el la Pacifika ekozono
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Orientalisa flaŭro