Rud. Ley Maŝinfabriko

La Rud. Ley Maŝinfabriko AK () estis fabrikejo de maŝinoj, aŭtoj kaj utilaj veturiloj en Arnstadt.

La firmao estis fondita jam en 1856 kiel metiista ateliero por produkti kudromaŝinojn kaj ŝufarilojn. Ĝi estis aĉetita fare de la metilernanto Rudolf Ley. Liaj filoj Alfred, Hugo, Rudolf kaj Hermann transprenis la responson en 1901. En 1905 oni konstruis tie malpezajn veturilojn sub la marko "Loreley" laŭ la ideoj de Alfred Ley. Post la jura ŝanĝiĝo en akcian kompanion en 1909 Hermann foriris, Hugo kaj Robert fariĝis kontrolkonsilantoj - kaj Alfred iĝis sole firmaestro.

 Historio 
La unua Loreley-transportilo estis 6/10-PĈ-veturilo kun kvarcilindra laŭvica motoro, elĉerpanta el cilindra kapacito de 1500 cm³ forton de 10 ĈP. Ĝis la eksplodo de la Unua mondmilito konstruitis konvenciaj ekskursveturiloj (poste konkurset-aŭtoj) kun 2 aŭ 4 sidlokoj kaj 4 aŭ 6 cilindroj. En 1910 la entrepreno estis kun 1200 dungitoj la plej granda labordonanto en la urbo.

Post la milito la antaŭmilitaj modeloj daŭre faritis kun etaj, nemenciindaj ŝanĝoj, nun sub la marko "Ley". Ĉe la modelo T6 oni pruvkonstruis la unuajn fluliniajn veturilojn laŭ patento de Paul Jaray. Je la fino de 1925 la entrepreno renkontis tiom da malfacilaĵoj, ke oni apenaŭ devis deklari bankroton. En 1928 oni ĉesis la produktadon de person-aŭtoj. En 1933 oni faris la lastajn ŝarĝaŭtojn uzante la en deponejo restintajn materialpecojn.

En 1935 oni vendis la terenon kun la fabriko aŭtomobila kaj translokigis la maŝinojn en la bazan uzinon. Oni daŭre produktis rezervajn partojn kaj liveris por aliaj fabrikoj. La sekcio pri ŝufarado kaj elektroteknikaĵoj ĝis 1945 seninterrompe funkciis.

En 1947 la entrepreno senproprietigitis. Post ĝia dua (parta) malkonstruo, la firmao malaperis ankaŭ el la komerca registro. Ekde 1947 estis ŝufarado en la VEB-entrepreno sub la marko SCHUMA kaj TEXTIMA.
eta|Loreley-aŭto

 Modeloj 
 Loreley 
 modelo produktado cilindroj cil. kapacito  potenco  radpozicio6/10 ĈP1905-19074 laŭvice1500 cm³10 ĈP (7,4 kW)1800-2400 mmJ 10/25 ĈP1908-19146 laŭvice2599 cm³25 ĈP (18 kW)3000 mmA 5/12 ĈP1909-19114 laŭvice1132 cm³12 ĈP (8,8 kW)2100 mmL4A 6/18 ĈP1911-19144 laŭvice1545 cm³18 ĈP (13,2 kW)2785 mm6A 6/18 ĈP1911-19146 laŭvice1550 cm³18 ĈP (13,2 kW)2785 mmH4A 8/21 ĈP1912-19144 laŭvice2068 cm³21 ĈP (15,4 kW)2930 mmK6 10/28 ĈP1912-19146 laŭvice2599 cm³28 ĈP (20,6 kW)3250 mm

 Ley 
 modelo produktado cilindroj cil. kapacito  potenco  radpozicioT6 6/16 ĈP1920-19224 laŭvice1540 cm³16 ĈP (11,8 kW)2670 mmU12 12/32 ĈP1921-19234 laŭvice3091 cm³32 ĈP (23,5 kW)3175 mmT6E 6/20 ĈP1922-19254 laŭvice1540 cm³20 ĈP (14,7 kW)2670 mmU12B 12/36 ĈP1923-19244 laŭvice3091 cm³36 ĈP (26,5 kW)3175 mmM8 8/36 ĈP1924-19274 laŭvice2010 cm³36 ĈP (26,5 kW)2959 mmU12C 12/45 ĈP1924-19274 laŭvice3091 cm³45 ĈP (33 kW)3175 mmN8 8/38 ĈP19286 laŭvice1991 cm³38 ĈP (28 kW)2870 mmV12 12/50 ĈP19286 laŭvice3180 cm³50 ĈP (37 kW)3200 mm

 Ekspozicio 
De la 2-a de septembro ĝis la 12-a de novembro 2006 estis en la Kastela muzeo speciala ekspozicio pri la firmao sub la titolo: Von der Schuhmaschine zum Automobil - 150 Jahre Arnstädter Firma Ley.

Akurate 100 jaroj antaŭ la lasta tago de la elmontrado (la 12-an de novembro 1906) fermis la pordon la Internacia aŭtomobila ekspozicio de Berlino. Tiam Alfred Ley por la unua fojo prezentas siajn aŭtojn antaŭ tia publiko.

 Vidu ankaŭ 
Vilao Ley

 Literaturo 
 Halwart Schrader: Deutsche Autos 1885-1920, 1-a eldono, Motorbuch Verlag, Stuttgart 2002, ISBN 3-613-02211-7, p. 228–232.
 Werner Oswald: Deutsche Autos 1920-1945, 10-a eldono, Motorbuch Verlag, Stuttgart 1996, ISBN 3-87943-519-7, p. 184–185.
 Andrea Kirchschlager, Ulrich Lappe, Peter Unger (eld.): Chronik von Arnstadt. Kirchschlager, Arnstadt 2003, ISBN 3-934277-07-1, p. 332–334.

 Eksteraj ligiloj 

 Hejmpaĝo de filo de nevo de Alfred Ley

Kategorio:Entreprenoj en Germanio
Kategorio:Arnstadt
Kategorio:Germanaj aŭtomobilfabrikoj