Broons

Broons - prononco , jen france, bretone Bronn - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dinan kaj al la kantono . La teritorio havas komunan limon kun .

 Evoluo de la nomo 
La skribo de ĝia nomo multe evoluis tra la tempo. Komence estis Bron, kiel atestas tekstoj de la 12-a jcLaŭ Le Giemble, p. 17.. Poste, aldoniĝis dua o, poste la fina s iom post la franca revolucio de 1789Éric Rondel rimarkindis ke ĝi subite aperis en la 3-a de frimaire en la jaro 12 ».. En la 19-a jc, aldoniĝis cirkumfleksa supersigno super la unua aŭ la dua o, aŭ eĉ kelkfoje plilonga supersigno sur la du literoj "o", baldaŭ anstataŭigita per tremao dum la unua duono de la 20-a jc, ankaŭ lokita super unu aŭ la alia oFonto: urba bulteno (Bib n°242). Nun, la tri skriboj Broons, Broöns kaj Bröons troviĝas en la tekstoj, sed la unua pli oftas. Tamen, la prononco estas ĉiam «  ».

Tiu nomo estas keltdevena kaj signifas, laŭ La Borderie, « teramaso, cico »Nomorigino laŭ Le Giemble, p. 12. aŭ eble temas pri nomo de kelta sanktulo BrochanDictionnaire étymologique des noms de lieu en France, Librairie Guénégaud, Albert Dauzat kaj Charles Rostaing, 1979, Parizo, isbn=2-85023-076-6 p 119 a.

La nomo laŭ INSEE estas "Broons".

 Geografio 

 Situo 
Broons estas unu el la 372 komunumoj de departemento Côtes-d'Armor, situanta mezvoje inter Saint-Brieuc kaj Rennes, trairata de la nacia vojo RN12 kaj la fervojo Parizo-Brest.

Sudokcidente estas la arbareto de Broons, kiu origine devis esti parto de la granda arbaro de Brocéliande kaj etendiĝi ĝis apud la centro, kiel atestas la loknomoj Penhoët kaj Pen-an-Hoët (laŭvorte fino de la arbareto).

Broons estas traiarata per tri riveroj : Rosette kaj ties flankrivero Damiette, kiuj ŝuldas siajn nomojn al tiuj de du brakoj de la deltao de Nilo, kaj Frémeur.

 Najbaraj komunumoj 
El la najbaraj komunumoj, nur Caulnes kaj Plumaugat estas en la kantono Caulnes, la aliaj estas en la kantono Broons).

 Historio 
 Originoj 
Origine, Broons estis komerca centro kaj senjorlando, kiu jam ekzistis almenaŭ ekde frua Mezepoko, kiu estus dependinta de la paroĥo de Yvignac. Tiu senjorlando estis sufiĉe grava kaj multe pli vasta ol la nuna komunumo.

La relativa riĉeco kaj potenco de la senjoroj de Bron lasis kelkajn skribajn spurojn ekde la 12-a jc: en 1109, Pleardus, senjoro de Bron, estis atestanto en fonda akto de la priorejo de Jugon fare de Olivier de Dinan, kio atestas, ke li estis unu el liaj ĉefaj vasaloj. Same, la senjoro de Bron en 1205 ĉeestis la fondon de la abatejo de Bosquen, en kiu la senjoroj Ollivier kaj Geoffroy de Bron donaciis en 1211 sian terbienon de Hermitage kiel porĉiama almozoLe Giemble, p. 17-18..

Komence de la 12-a jc, la sidejo de la Senjorlando de Bron estis la kastelo de Motte-Bron, verŝajne kastela teramaso, ĝis en 1158, kiam la du ĝemeloj, Robert kaj Hamon de Bron, kverelis pri heredo, ĉiu pretendanta esti la plejaĝulo. La duko Konan la Kvara intervenis por solvi la problemon, partigante Quota tibi (per egalaj partoj) la senjorlandon en du novaj samgrandaj senjorlandoj, donante la parton kun la kastelo de Motte-Bron al la unua, kaj konstruigante identan kastelon nomatan Bron dit NeufLe Giemble, p. 18-19. (Kromnomata "Nova"). Se la historio de la familio de Bron-dit-Neuf ne estas elstara, iuj senjoroj de Motte-Bron vere gravis en la historio.

 La senjoroj de Motte-Bron 
En 1248, Guillaume de Bron partoprenis en la sepa krucmilito, en kiu li distingiĝis kovrante sanktan Ludovikon per sia korpo en la Batalo de Mansourah en 1250. La nomoj de la riveroj (Rosette kaj Damiette) de Broons estas memoraĵo pri tiu okazaĵo, ĉar origine ili estis la nomoj de du brakoj de la riverego Nilo.

En 1251, la senjoro de Pontorson kaj de aliaj lokoj, Robert du Guesclin, fariĝis senjoro de Bron edziĝante al la heredantino. Ilia plejaĝa filo, Robert, postsekvis lin kaj edziĝis al Jeanne de Malemains, kiu donis al li plurajn infanojn, el kiuj la plej aĝa kaj heredanto Bertrand Du Guesclin en 1320. Citindas ankaŭ lia frato kaj militkunulo Ollivier, kaj ilia fratino Julienne, kiu estis abatino de abatejo Saint-Georges en Rennes kaj defendis Pontorson kontraŭ la angloj en 1364.
eta|Bertrand du Guesclin, farata konestablo de la reĝo de Francio

 Heraldiko 

 Administrado 
La kantono de Broons konsistas el la komunumoj Broons, Éréac, Lanrelas, Mégrit, Rouillac, Sévignac, Trédias, Trémeur, Yvignac-la-Tour.

 Urbestroj de Broons 
 1790-1791, Jérôme BéchuFonto por la listo de la urbestroj ĝis en 1995 : Rondel, p. 32-42.
 1791-1792, Guillaume Bouvier
 1792-1793, Michel Cartel
 1793-1799, Yves Touzé
 1799-1795, François Maurice
 1795-1803, Jean Gabriel Huet
 julie-novembre 1803, François Duval
 1803-1808, François-Jean Mahé
 1808-1816, François Maurice
 1816-1845, Yves Miriel
 1845-1848, Ambroise Bouvier
 1848-1851, Mathurin-Louis Rochefort
 1851-1861, Pierre Lebreton
 1861-1870, Emile Ferron
 1870-1871, Mathurin-Louis Rochefort
 1871-1872, Emile Fesson 1872-1873, Mathurin-Louis Rochefort
 1873-1874, Eugène Legault
 1874-1878, Victor Miriel
 1878-1892, Eugène Legault
 1892-1895, Emile Ferron
 1895-1925, Charles Saliou
 1925-1935, Eugène Cochet
 1935-1941, Charles Sangan patro
 1941-1944, Alphonse Tiengou
 1944-1947, Charles Sangan patro
 1947-1959, Charles Sangan filo
 1959-1965, Albert Girard
 1965-1989, Jean Labbé
 1989-2001, Louis Deniel
 2001-2008, Michel Lamarche (UMP, ankaŭ departementa konsiliano)
 De 2008, Serge Rouxel

 Ĝemeliĝo 
Rondel, p. 62..

 Demografio 

 Lokoj kaj monumentoj 
eta|180px|dekstra|La kolono al Du Guesclin
Ĉefaj fontoj por tiu sekcio : Le Patrimoine des Communes du Pays Sud de Dinan kaj TTT-ejo de la komunumaro de la Lando de Du Guesclin.

 Kasteloj 
 Nun restas preskaŭ nenio de la malnova kastelo de Motte-Broons.
 La kastelo de Brondineuf, kiu konsistigis mezepoke la sidejon de la alia senjorlando de Broons, nun situas sur la komunumo Sévignac.

 Nobeldomoj 
 Nobeldomo de Milons, en loko "la Ville-Morel", datiĝanta de la 15-a jc, el kiu restas nur la porĉo.

 Religiaj monumentoj 
 Preĝejo Saint-Pierre de Broons rekonstruita ekde 1895 por anstataŭi la malnovan. Ĝia ĉefa portalo estas superata de mozaiko farita de Isidore Odorico (patro) titolita Le Père éternel (La eterna Patro). Virgulino kun infano laŭ baroka stilo, datiĝanta de la 18-a jc, interne troviĝas.

 Aliaj 
 Laŭtempe, pluraj monumentoj estis starigitaj memore al Bertrand Du Guesclin, sed nun restas nur unu, kolono el granito alta je , nomata Colonne Du Guesclin (kolono de Du Guesclin), kiu estis starigita en la reĝado de Ludoviko-Filipo en 1841. 

 Elstaruloj ligitaj al la komunumo 
 Bertrand Du Guesclin (ĉ. 1320 - 1380), konestablo de Francio.
 Olivier de Clisson (1336 - 1407), konestablo de Francio, senjoro de Broons.
 Bertrand Milon, diplomato de la 15-a jarcento, dufoje ambasadoro de Bretonio en Romo, fondinto de la Universitato de Nantes.

 Fontoj 
 Bibliografio 







 Geografiaj kaj demografiaj referencoj 
 Broons sur retpaĝo de Nacia Geografia Instituto
 Broons sur retpaĝo de INSEE 
 Geografio de Bretonio, portalo pri bretonaj ruboj kaj landoj - Broons

 Notoj kaj referencoj 
 Notoj 

 Referencoj 

 Vidu ankaŭ 
 Komunumoj de Côtes-d'Armor
 Broons (stacidomo) (Haltejo kaj butiko SNCF)

 Eksteraj ligiloj 




Kategorio:Komunumoj de Côtes-d'Armor
Kategorio:Komunumoj de Komunumaro de la Lando de Du Guesclin