Matthäus-Passion (Schütz)

La Matthäus-Passion (SWV 479), eo: Mateo-Pasiono, origina titolo: ) estas religia ĥorverko de Heinrich Schütz. Schütz verkis ĝin en la jaro 1666, kiam li ankaŭ komponis la Johano-Pasionon. La verko staras en doria modalo sur la bazotono g. Kiel pasiono ĝi muzikigas la biblian pasionan tekston kaj prezentas ĉiĝenre fruan supron, laŭ la antaŭparolo de Kurt Gudewill por la kompleta eldono de la verkaro de Schütz: En la historioj de Heinrich Schütz la evoluo de la pasiono ekskluzive baziĝanta sur la biblia vorto kulminas; ekde tiam ĝi estis finfarita por longa tempo.

 Muzikistaro 
La ensemblo (Miksita ĥoro / SATB) estas, alie ol je la famaj pasionoj de Johann Sebastian Bach, nure kanta. Jenaj roloj aperas en la verko:Matthäus-Passion laŭ la eldono de la kompleta verkaro: Heinrich Schütz, Neue Ausgabe sämtlicher Werke, vol. 2, eld. de Bruno Grusnick, Kassel 1957:
 Rolo  Voĉregistro  Tekstekzemploj el la Matthäus-Passion de Heinrich SchützKristobasoNehmet, esset, das ist mein Leib!EvangeliistotenoroDa antwortete Judas, der ihn verrietJudasaltoBin ichs, Rabbi?CaiphasbasoAntwortest du nichts zu dem, was diese wider dich zeugen?PetrotenoroIch kenne des Menschen nicht!ancilla (servistino) Isoprano"Und du, du warest auch mit dem Jesus aus Galiläa!"ancilla IISopranDieser war auch mit Jesus aus Nazareth!PilatoTenorBist du der Juden König?edzino de PilatoAltusHabe du nichts zu schaffen mit diesem Gerechten.Du fals-atestantojtenoroj 1 kaj 2 kuneEr hat gesaget: Ich kann den Tempel Gottes abbrechen ...
La ĥoro estas plejparte kvarvoĉe okupita per diskanto, alto, tenoro kaj baso. Kiam la altaj sacerdotoj staras en la malfono, Schütz transigas tamen al la pli malhela kantistaro aldo - tenoro - tenoro - baso. „Malhelajn“ scenojn li do efektoplene fortigas per pli malalte kaj malhele sona ĥorsonoOtto Brodde, Heinrich Schütz. Weg und Werk, Kassel 1979, 2-a eldono, p. 266, ISBN 3-7618-0159-9.

 Prezentado kaj liturgia loko 
 Unua prezentado en 1666 
La Matthäuspassion havis fiksan lokon en la diservo de la dresdena kastelopreĝejo. Ĝi do estis kreita por liturgia uzo. En Dresdeno oni ne rajtis – kiel ankaŭ en multaj aliaj lokoj – uzi dum la pasiona tempo muzikajn instrumentojn en la preĝejoHans Eppstein, Heinrich Schütz, Neuhausen-Stutgarto 1975, p. 150, ISBN 3-7751-0190-X . Eĉ la ĝeneralbaso estas ekskluzivita je la Matthäuspassion de Schütz. La pasiono estis origine destinita por la dimanĉo Judica, la 5-a dimanĉo de la pasiona tempo.Einleitung von Kurt Gudewill in der Gesamtausgabe: Heinrich Schütz, Neue Ausgabe sämtlicher Werke, Bd. 2, hrsg. v. Bruno Grusnick, Kassel 1957, ohne Seitenzahl.

 Apartaĵoj 
Kiam Heinrich Schütz skribis la verkon en doria modalo sur g, forlasante per tio la tradician lidian modalon kiel pasiona tonalo, li rompas tradicion, kiun li ankoraŭ subtenis en sia Lukas-Passion.

Otto Brodde interpretis tion jene: "La evangeliisto Mateo prezentas Kriston kiel kreanton de la nova komunumo, eldiro fundamenta kaj pro tio por kristano ĝenerale valida. Por simboli tian fundamentan ĝeneralan validon, Schütz prenas la universalan tonalogrupon, kiu laŭ la skolo de Giovanni Gabrieli signece simbolas la mezon de ĉiuj eblaj afekcistatoj"Otto Brodde, Heinrich Schütz. Weg und Werk, Kassel 1979, 2-a eld., p. 263; ankaŭ Siegfried Schmalzriedt, Heinrich Schütz und andere zeitgenössische Musiker in der Lehre Giovanni Gabrielis. Studien zu ihren Madrigalen, Doktortezo Tübingen 1969, Neuhausen, Stutgarto 1972, p. 81 f.

Schütz aldonis al la pasiono krom la kutima titoldona enkonduko "Das Leiden uns'res Herren Jesus Christus, wie es beschreibet der heilige Evangeliste Matthäus" [la sufero de nia Sinjoro Jesuo Kristo, kia ĝin priskribas la Sankta evangeliisto Mateo] finan ĥoraĵon daŭran proksimume du minutojn "Ehre sei dir Christe" [Glorata estu vi, Kristo].

 Remalkovro 
La verko estis ne plu prezentata dum pli ol 200 Jahre jaroj. Nur komence de la 1880-aj jaroj Friedrich Spitta laŭ instigo de Arnold Mendelssohn denove prezentis ĝin en Bonn. En la originala versio, do nur-kanta, oni unuafoje aŭdigis ĉi tiun pasionon en 1929 dum la dua Heinrich-Schütz-Festo je CelleAntaŭparolo de Fritz Schmidt el 1929, presita en la Matthäus-Passion laŭ la eldono de la kompleta verkaro: Heinrich Schütz, Neue Ausgabe sämtlicher Werke, vol. 2, eld. de Bruno Grusnick, Kassel 1957, p. 107.

 Fonto 
Kiel fonto validas skribad-arte plaĉa manskribaĵo de Johann Zacharias GrundigAntaŭparolo de Fritz Schmidt el 1929, presita en la Matthäus-Passion laŭ la eldono de la kompleta verkaro: Heinrich Schütz, Neue Ausgabe sämtlicher Werke, vol. 2, eld. de Bruno Grusnick, Kassel 1957, p. 107.

 Referencoj 

 Literaturo 
 Friedrich Spitta: Die Passionen nach den vier Evangelisten von Heinrich Schutz, 1886, Noveldono: Kessinger Publishing (2010), ISBN 978-1-168-86359-1

 Eksteraj ligiloj 
 Publikhavaĵaj notoj de la Matthäus-Passion 
 Markus Bautsch: Matthäus-Passion de Heinrich Schütz (1585 - 1672)

Kategorio:Verkoj de Heinrich Schütz
Kategorio:Eklezia muziko