Íñigo López de Mendoza

La Markizo de Santillana, nomo per kiu oni konas la figuron de Íñigo LÓPEZ de Mendoza, el la grava familio Mendoza, unua markizo de Santillana, unua grafo de Real de Manzanares kaj senjoro de Hita kaj Buitrago (Carrión de los Condes, Palencio, 19-a de aŭgusto de 1398 - Guadalajara, 25-a de marto de 1458), estis kastilia nobelo, politikisto, militisto kaj poeto de la Hispana Antaŭrenesanco.
eta|Blazono de la dinastio de Mendoza en la naskiĝdomo de la Markizo de Santillana en Carrión de los Condes (Palencio, Kastilio-Leono, Hispanio).

 Biografio 
Li estis ege grava nobelulo kaj partoprenis en enlandaj militoj kaj konspiroj por la povo inter diversaj partioj de aristokrataro kaj en la Regno de Kastilio kaj en la Regno de Aragono. En lia familio estis ankaŭ grava figuroj de la etoso de beletroj. Li havis dek gefilojn, el kiuj la sesa iĝos kardinalo.

 Verko 
eta|200ra|Koploj de El infierno de los enamorados (la infero de la enamiĝintoj) ĉe manuskripto de la 15a jarcento.
Li estis unu de la unuaj historiistoj de la hispana literaturo kaj interesiĝis pri la fako de poetiko, kiel pruvas lia enkonduko al lia verko Proemio e carta al condestable don Pedro de Portugal. Ĉiu lia verkaro apartenas al la alegoria-danteska skolo; li estis sendube la plej entuziasma sekvanto de Dante Alighieri en Hispanio tiuepoke, kaj ankaŭ asimilis multon el la humanismo de Petrarca kaj de Giovanni Boccaccio.

Estas fama ĉefe pro siaj serranilla, poemetoj de mallongaj versoj kiuj temas pri renkonto inter nobelo kaj kamparanino (ĉefe paŝtistino), imite de la franca pastorelo, sed inspiritaj en popola tradicio propra el Kastilio. Li estis la unua aŭtoro kiu verkis sonetojn en kastilia, nome strofo de itala deveno ankoraŭ nebone konata en Kastilio: la 42 sonetos fechos al itálico modo (42 sonetoj faritaj laŭ itala maniero). Lia majstroverko ene de la stilo alegoria-danteska estas la Comedieta de Ponza, kie priskribas la marbatalon samnoma per la strofo copla real (reĝaj koploj). Li verkis krome alegoriajn kaj doktrinajn poemojn (dezires) kaj poemojn de kantara liriko, kaj kompilis unu el la unuaj paremiologiaj kolektoj en kastilia, nome la Refranes que dicen las viejas tras el fuego (proverboj diritaj de maljunulinoj ĉefajre).

Laŭ la studo kiun faris Lapesa en 1957, oni povas distingi:
 Poezio
 Malgranda liriko, el kio elstaras Serranillas kaj Canciones y decires líricos.
 Sonetoj
 Rakontaj decires (diraĵoj), el kio elstaras Triunphete de Amor (amtriumfo), El infierno de los enamorados kaj la Comedieta de Ponça.
 Poezio morala, politika kaj religia, el kio la plej konata verko estas eble Bías contra Fortuna.
 Prozo
 Moralaj kaj y politikaj verkoj, kiaj Lamentaçión de Spaña.
 Literaturaj verkoj: nome Proemio aŭ Proemio e carta al condestable don Pedro de Portugal
 Ekzegezaj verkoj: Glosoj al la Proverbios.
 Kompilaĵoj: Refranes que dicen las viejas tras el fuego.

 Bibliografio 
 Santillana, M. de (1988). Obras completas. Autores Hispanos. edición, introducción y notas de Gómez Moreno, Á., y Kerkhof, M. P.A.M.. Planeta. ISBN 84-320-3977-2.
 Lapesa, Rafael (1957). La obra literaria del Marqués de Santillana. Madrid: Ínsula.

 Eksteraj ligiloj 

 Bías contra Fortuna -- Faksimila eldono de la originalo de Sevilo, 1545. Real Academia Española.
 Bías contra Fortuna  ĉe la sitio Biblioteca Antológica.
 Studaro pri la Markizo de Santillana
 Verkoj de la Markizo de Santillana ĉe la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
 Manuskriptoj de Poemoj ĉe la Biblioteca Virtual del Patrimonio Bibliográfico
 Reprezenta Poemaro de la Markizo de Santillana
 Proverbios (Incunable. 1500) Biblioteca Nacional de España

Kategorio:Hispanaj poetoj
Kategorio:Hispanaj nobeloj
Kategorio:Familio Mendoza