Indiĝenaj lingvoj

Indiĝena lingvo aŭ aŭtoĥtona lingvo estas lingvo, kies parolantoj ekde multaj generacioj vivas en sama regiono, do apartenas al indiĝenaj popoloj, sed kiu estis reduktita al la statuso de minoritata lingvo. Indiĝena lingvo ne nepre devas esti nacia lingvo kaj inverse. Multaj indiĝenaj lingvoj iĝis endanĝerigitaj pro "lingvomorto" kaŭzita de koloniismo, en kiu la originala lingvo estas anstataŭita per tiu de la koloniantoj. Ĝuste pro ilia vundebleco, Unuiĝintaj Nacioj deklaris la jaron 2019 Internacia jaro de indiĝenaj lingvoj, "por tiri atenton al la kritika perdo de indiĝenaj lingvoj kaj la urĝa bezono protekti, revigligi kaj antaŭenigi indiĝenajn lingvojn."Unuiĝintaj Nacioj, 71a sesio, 16an de novembro 2016 (anglalingva) http://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=A/C.3/71/L.17/Rev.1

 Malapero 
Lingvoj malaperas ĉar ne plu estas homoj kiuj parolas tiujn lingvojn.

Ekde la jaro 1600 nur en Nordameriko malaperis 52 indiĝenaj amerikaj lingvoj. Sume eble pli ol 7000 lingvoj ekzistas en la hodiaŭa mondo, kvankam multaj el ili ne estis skribe dokumentitaj ĉar ili apartenas al kompare tre malgrandaj triboj en kamparaj areoj de la mondo aŭ aparte malfacile atingeblaj. Oni taksas, ke el tiuj proksimume 7000 "vivaj" lingvoj en la hodiaŭa mondo, 90 procentaĵoj estas parolataj de malpli ol 100 000 homoj. Kelkaj lingvoj estas tre proksimaj al malapero.

 En Esperanto 
Unesko-Kuriero dediĉis sian numeron n-ro 1 de januaro-marto 2019 al la temo de indiĝenaj lingvoj okaze de la proklamo de 2019 kiel Internacia Jaro de Indiĝenaj Lingvoj."Kuriero" de Unesko, n-ro 1 de januaro-marto 2019, ISSN 2521-7356 60 paĝoj. La enhavtabelo indikas jenon:
 Indiĝenaj lingvoj:alirejo al scioj kaj espero, Minnie Degawan
 Miŝtekoj el Meksiko scipovas la lingvon de la naturo, Aracely Torres Morales
 Manon Barbeau: kamerao en ŝia koro; Intervjuo farita de Saturnin Gómez
 Rapanui, ankoraŭ unu lingvo, kiu povus estingiĝi; Intervjuo farita de Jasmina Šopova kaj Carolina Rollán Ortega
 Radio: vivsavilo por indiĝenaj popoloj, Avexnim Cojti kaj Agnes Portalewska
 Hindou Oumarou Ibrahim: pledas por la rajtoj de la Vodaboj, Intervjuo farita de Domitille Roux
 SIKU: Miksi nuntempan teknologion kun antikvaj scipovoj, Joel Heath kun Lucassie Arragutainaq
 La umbilika ŝnuro, Kirituia Tumarae-Teka kaj James Doherty
 Pri rizo, fiŝoj, anasoj kaj homoj, Dai Rong kaj Xue Dayuan
 La Sameoj en Jokkmokk: defii modernecon, Marie Roué
 Reveno al la insuloj Lau kun ĉiuj veloj hisitaj, Fuluna Tikoidelaimakotu Tuimoce
 En la lando de furiozaj riveroj, Fotoj: Protick Sarker kaj Teksto: Katerina Markelova
 Pensoj pri libereco kaj arto, Wystan Hugh Auden
 Abdullahi Ahmed An-Na’im: Pri homaj rajtoj, la sekulara ŝtato kaj ŝario hodiaŭ, Intervjuo de Shiraz Sidhva
 Hovhannes Tumanjan: aŭ la pasio de rakontado, Krikor Beledian
 Naŭruzo: la ĝermoj de nova tago, Salvatore D’Onofrio
 Sekurigi akvon en ŝanĝiĝanta mondo, Howard S. Wheater Kelkaj el ties artikoloj temas pri kiel la diversaj indiĝenaj komunumoj frontas la minacojn de la klimata ŝanĝo pere de tradicia sciaro.

 Vidu ankaŭ 
 Indiĝenaj lingvoj de Ameriko
 Lingvonesto
 Translingvado
 María Sumire
 Kola Tubosun
 Lingva justeco

 Eksteraj ligiloj 
(eo) Vikimedia Lingva Diverseco

 Referencoj 

Kategorio:Lingvoj