Codex Carolinus

Codex Carolinus (aŭ Karola Kodekso) estas gota-latina, dulingva unciala manuskripto de la Nova Testamento datita ĉevale de la 6-a kaj 7-a jarcentoj. La gotika teksto estas indikata per la siglo Car, tiu latina per la siglo gue (tradicia sistemo) aŭ per 79 (de la sistemo de Beuron), ĝi reproduktas la malnovan latinan (diritan “Vetus latina”), kiu siavice estis traduko el la antikva greka fonto.Bruce M. Metzger, The Early Versions of the New Testament, Oxford University Press, 1977, Oksfordo, p. 378–382, isbn = 0-19-82617 Tiu manuskripto estas ero de pli ampleksa kodeksa volumaro. Temas pri palimpsesto: ĝiaj kvarpaĝaj surfacoj estis jam uzita por aliaj tekstoj kaj ĝiaj antaŭaj manuskriptaj tekstoj estas plurfoje deĉifritaj, unue pere de Franz Anton Knittel.

 Priskribo 
Kodex Carolinus estas unu el maloftaj dokumentoj de la Gota Biblio.
Ĝi konserviĝis ĝis niaj tagoj vere fragmente. Ĝi entenas nur la tekstaĵon de la Epistolo de Sankta Paŭlo 11-15 al la Romanoj sur kvar pergamenaj paĝoj (dimensioj 26,5 x 21,5 cm). La teksto estas skribita sur du kolumnoj kun 27 linioj ĉiukolumne. La maldekstra kolumno estas gota, la dekstra latina.Franz Anton Knittel, Fragmenta Versionis Ulphilanae, publikigita en 1763, Upsalo.

 Enhavo 
Romanoj 11:33-12:5; 12:17-13:5; 14:9-20; 15:3-13.Carla Falluomini, Der sogenannte Codex Carolinus von Wolfenbüttel. (Codex Guelferbytanus 64 Weissenburgensis). Mit besonderer Berücksichtigung der gotisch-lateinischen Blätter (255, 256, 277, 280), 1999, Wiesbaden, isbn 3-447-04230-3
Tiu teksto ne estas, kompreneble, dividita en ĉapitroj, la Sanktaj Nomoj (Sacra Nomina) estas uzita kaj en la gota kaj latina tekstoj. Ĉiuj mallongigoj de la Sanktaj Nomoj estas markitaj per maldekstra korno.Gothica La teksto kiu atentigas kritikistojn estas 14,14 George W. S. Friedrichsen, The Gothic Text of Rom. XIV 14 (τι κοινον ειναι), in Cod. Guelferbytanus, Weissenburg 64, JTS (Clarendon Press, 1937), pp. 245-247.

La palipsestaj tekstoj entenas, la malpli suba, Codex Guelferbytanus 64 Weissenburgensis; la pli suba “Etimologiojn” de Isidoro de Sevilo kaj ties ses leterojn kaj Codex Guelferbytanus A, Codex Guelferbytanus B.Caspar René Gregory, Textkritik des Neuen Testaments, Hinrichs’sche Buchhandlung, 1900, Leipzig, volumo 1.

 Historio 
eta|dekstra|250px|Folio 256 verso kun la teksto al la Romanoj 12, 17-13, 1; la latina teksto estas maldekstre.

La manuskripto estas paleografie datebla, laŭ esploristoj, je la 6-a aŭ 7-a jarcentoj; laŭ Tischendorf ĝi estas datebla je la 6-a jarcento.JTS (Clarendon Press, 1937), pp. 245-247. Tischendorf, Editio Octava maiora, vol. III, p. 1111. Probable ĝi estis skribita en Italio. Nenion oni scias pri ĝia pli frua historio. En la 12-a jarcento aŭ 13-a kvar ĝiaj folioj estis uzitaj kiel subporto por alia libro kaj ili estis surskribitaj per latinlingva teksto. Ĝia historio estas ligita alla sorto de de kodeksoj Codex Guelferbytanus A kaj Codex Guelferbytanus B.Gregory kaj Scrivener en Bibliografio.

Dekomence, eble, la manuskripto ekestiĝis en Bobbio (Italio), kaj poste ekzistis tra Weissenburg, Majenco, kaj Prago. La duko de Brunswick ĝin aĉetis 1689.Laŭ Gregory, Bibliografio.

La manuskripto objektivigis antaŭ studuloj en la duono de la 18-a jarcento, kiam ĝi estis malkovrita en la Duka Biblioteko de de Wolfenbüttel. La unua priskribo pri ĝi estis prelegata de Heusinger.Heusinger, Jakob Friedrich (1752). De quattuor Evangeliorum Codice Graeco, quem antiqua manu membrana scriptum Guelferbytana bibliotheca servat. Guelf.

Franz Anton Knittel (1721–1792) en ĝi deĉifris du grekajn tekstojn kiujn li nomis A kaj B, kiuj tamen prenis kompleksive la definitiva nomon de Codex Carolinus.Scrivener, Frederick Henry Ambrose; Edward Miller (1894). A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament 1 (4th ed.). London: George Bell & Sons.

F. A. Knittel deĉifris ankaŭ la Gotan-Latinan tekston de la Codex Carolinus kaj ĝin publikigis en 1762 en Brunswick.Gregory, Caspar René (1900). Textkritik des Neuen Testaments, Vol. 1. Leipzig. p. 63.. En 1763 republikigis la tutan tekston disvolviĝante la mallongigitajn formojn.F. A. Knittel, Fragmenta Versionis Ulphilanae, Upsaliae 1763

Ĝi estis republikigita de Theodor Zahn.Gregory, Caspar René (1902). Textkritik des Neuen Testaments, Vol. 2. Leipzig. p. 732.

Tamen Knittel en la etendiĝo de la formoj mallongigitaj plenumis diversajn erarojn, aparte en la latina teksto, kaj allasis diversajn lakunojn en la rekonstruo de la teksto kiel oni povas vidi en Romanoj 11:35; 12:2; 15:8). Tischendorf rennmaniĝis la latinan tekston kaj republikigis en 1855 kompletigante ankaŭ la mallongigojn de la “Nomina Sacra”, sen lakunoj.Tischendorf, Constantin von (1855). Anecdota sacra et profana. Leipzig. pp. 153–158.

Nun la Codex Carolinus okupas la postenon no. 4148 en la Herzog August Bibliothek de Wolfenbüttel.

 Specimenoj de rekonstruita-senkondesita teksto de (Romanoj 11:33-12:2) 
 Gotika teksto (folio 277 recto, 1 col.) 
eta|dekstra|250px|Teksto de Epistolo al la Romanoj 11,33-12,1 laŭ la redakto de Knittel.

 Knittela rekobstruoKnittel, Franz A. Fragmenta Versionis Ulphilanae (en la). p. 1.
 Jah witubnijs goths
 qhaiwa unusspilloda sind
 stauos is
 jah unbilaistidai
 wigos is
 Qhas auk ufkuntha
 frathi fanins
 aiththau qhas imma
 raginens was
 Aiththau qhas imma
 frumozo f . .
 jah fragildaidau imma
 Uste us imma
 jah thairh ina
 jah in imma alla
 immuh wulthus
 du aivam amen
 Bidja nuizwis brothrjus
 thairh bleithein goths
 usgiban leika izwara
 saud qwiwana weihana
 waila galeikaidana gotha
 andathahtana
 blotinassu izwarana
 ni galeikoth izwis
 thamma aiwa Falluominia rekonstruoGothic text in Falluomini's reconstruction at the Digitale Edition der Handschrift Cod. Guelf. 64 Weiss.
 Jah witubnijs g(u)þ(i)s
 hvaiwa unusspilloda si(n)d
 stauos ïs
 jah unbilaistidai
 wigos ïs
 Hvas auk ufkunþa
 [.]raþi f(rauj)ins
 aiþþau hvas ïmma
 raginens was
 Aiþ[.]au hvas ïmma
 fr[../.]a gaf
 jah fragildaidau ïmma
 uste us ïmma
 jah thairh ina
 jah ïn ïmma alla
 ïmmuh wulþus
 du aiwam amen
 Bi[.]ja nu ïzwis broþrjus
 þairth bleiþein g(u)þ(i)s
 usgiban leika ïzwara
 saud qiwana weihana
 waila galeikaidana g(u)þa
 andaþahtana
 blotinassu ïzwara(n)a
 ni galeikoþ ïzwis
 þamma aiwa

 Latina teksto (folio 277 recto, 2 kol.) 
eta|dekstra|180px|Redakto de Tischendorf de Romanoj 11,33-12,5

 Knittela reconstruo.
 et scientiae Dei
 quam in enarrabilia sunt
 iudicia eius
 et non adsequaende
 viae eius
 Quis enim cognovit
 intellectum Domini
 aut quis ei
 consiliarus fuit
 aut quis ei
 prius dedit
 et retribuatur illi
 quoniam ex illo
 et per illum
 in illo omnia
 illi gloria
 in secula amen
 Rogo ergo vos fratres
 per misericordiam Dei
 exbibere corpora vestra
 hostiam vivam sanctam
 placentem Deo
 consideratum
 cultum vestrum
 ne assimiletis
 vos seculo Tischendorfa rekonstruoConstantin von Tischendorf, Anecdota sacra et profana (Lipsiae 1855), p. 155.
 et scientiae di
 quam scrutabilia sunt
 iudicia eius
 et investigabiles
 viae eius
 Quis enim cognobit
 sensum dni
 aut quis illi
 consiliarus fuit
 aut quis
 prior dedit illi
 et reddetur ei
 quoniam ex illo
 et per ipsum
 et in ipso omnia
 ipsi gloria
 in secula amen
 Obsecro itaq vos fratres
 per misericordiam di
 ut exhibeatis corpora vestra
 hostiam vivam scam
 placentem do
 rationabile
 obsequium vestru   
 nolite configuari
 huic mundo

 Vidu ankaŭ 
 Codex Ambrosianus
 Codex Argenteus
 Skeireins
 Gota Biblio
 Listo de latinaj manuskriptoj de la Nova Testamento
 Biblia manuskripto
 Priteksta kritiko

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Codex Carolinus — with reconstructed text Gothic and Latin
 Manuscripts of Gothic Bible  at the Wulfila Project
 Digitalized Codex Guelferbytanus Weissenburgensis 64 at the Herzog August Bibliothek — Images 505-508, 549-550, 555-556
  Tekstoj de la Codex Carolinus
  Diĝita teksto laŭ Falluomini

 Bibliografio 
 Carla Falluomini, Der sogenannte Codex Carolinus von Wolfenbüttel'''. (Codex Guelferbytanus 64 Weissenburgensis). Mit besonderer Berücksichtigung der gotisch-lateinischen Blätter (255, 256, 277, 280). Wolfenbütteler Mittelalter-Studieny. Wiesbaden: Harrassowitz, 1999), ISBN 3-447-04230-3.
 Carla Falluomini, Textkritische Anmerkungen zur Gotischen Bibel. AnnalSS 5, 2005 (2009).
 Hans Henning, Der Wulfila der Bibliotheca Augusta zu Wolfenbüttel (Codex Carolinus)'', 1913).

Kategorio:Palimpsestoj
Kategorio:Gota Biblio
Kategorio:Versioj de la Biblio