Suda kazuaro

La Suda kazuaroOrnitologia taksonomio. (), ankaŭ konata kiel Duoblabrida kazuaro, Aŭstralia kazuaro, Krestokazuaro aŭ Dubrida kazuaroDavies, S. J. J. F. (2003), estas granda nefluga birdo el la familio de kazuaredoj.

Taksonomio
Laŭ AviListAviList v2025, konsultita la 7-an de jan. 2026., jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj:

Casuariiformes - kazuaroformaj
Casuariidae - kazuaredoj
Casuarius Brisson, MJ, 1760 - kazuaro
Casuarius casuarius (Linnaeus, C, 1758) - suda kazuaro

Nun la Suda kazuaro estas konsiderata kiel monotipa, sed oni antaŭe priskribis kelkajn subspeciojnDavies, S. J. J. F. (2002). Malfacilis konfirmi la validecon de tiuj pro individuaj variaĵoj, aĝo-rilataj variaĵoj, relative malmultaj disponeblaj specimenoj (kaj krome la brila haŭto de la kapo kaj kolo – bazo laŭ kiu oni priskribis kelkajn subspeciojn – svagiĝas en specimenoj), kaj la fakto ke lokanoj komercis vivantajn kazuarojn dum centoj, se ne miloj, da jaroj, kelkaj el kiuj ŝajne fuĝis aŭ estis intence enmetitaj en regionoj for el ties origino.

La suda kazuaro estas en la klaso Aves, kiu inkludas ĉiujn birdojn; nome tiujn kiuj povas flugi same kiel tiujn kiuj ne.

Ties dunoma nomo Casuarius casuarius derivas el la malaja vorto kesuari, signife precize kazuaron.Gotch, A. F. (1995) La Suda kazuaro estis unuafoje priskribita de Carolus Linnaeus en sia verko de la 18a jarcento, Systema Naturae, kiel Struthio casuarius,Linnaeus, C (1758) el specimeno el Seram, en 1758. Ĝi estas nune la tipa specio de la genro Casuarius.

 Aspekto 
eta|maldekstra|Detalo de piedo montranta spronecan internan urgon.
Ĝi havas rigidan, aspran nigran plumaron, bluajn vizaĝon kaj kolon, ruĝon ĉe nuko kaj du ruĝajn bridojn kiuj estas ĉirkaŭ 17.8 cm longaj kaj pendas ĉirkaŭ ties gorĝo. Korneca bruna kasko, 13 al 16.9 alta, sidas surkape. La beko povas gami el 9.8 al 19 cm. La trifingra piedo estas dika kaj povega, ekipita per mortigaj ponardecaj ungegoj ĝis 12 cm longaj ĉe la interna fingro. La plumaro estas seksa unuforma, sed la ino estas dominanta kaj pli granda kun pli longa kasko, pli granda beko kaj pli brilkoloraj nudaj partoj. La junuloj havas brunan longitudan striecan plumaron. Ĝi estas la plej granda membro de la familio de kazuaredoj kaj estas la dua plej fortika birdospecio surtere, kun maksimuma grando ĉirkaŭkalkulita ĉe 85 kg kaj 190 cm alta. Normale tiu specio gamas el 127 al 170 cm de longo. Ties alto estas normale 1.5 al 1.8 mBuzzle.com kaj inoj averaĝe 58.5 kg dum maskloj averaĝe 29 al 34 kg.Animal Life Resource Plej plenkreskuloj pezas inter 17 kaj 70 kg.Burnie D kaj Wilson DE (Eds.), Animal: The Definitive Visual Guide to the World's Wildlife. DK Adult (2005), ISBN 0789477645 Ĝi estas teknike la plej granda birdo el Azio (ekde la formorto de la Araba struto, kaj antaŭe de la Moao de Novzelando) kaj la plej granda aŭstralia birdo (kvankam la Emuo povas esti iomete pli alta).

 Disvastiĝo kaj vivejo 
eta|250ra|Supra korpo
Tiu aŭstralazia specio distribuiĝas en tropikaj pluvarbaroj de Indonezio, Novgvineo kaj nordorienta Aŭstralio,Clements, J (2007) kaj ĝi preferas altaĵojn sub 1,100 m en Aŭstralio, kaj de ĝis 500 m en Novgvineo.
+Reprodukta populacio kaj tendenco Loko  Populacio  TendencoSuda Papuo-Nov-Gvineo  nekonata  MalpliiĝantaSeram  nekonata  nekonataAru  nekonata  nekonataNordorienta Aŭstralio  1,500 to 2,500 Malpliiĝanta**Paluma  nekonata  Malpliiĝanta**Montaro McIlwraith  1000+  Malpliiĝanta**Nacia Parko Rivero Jardine  nekonata  nekonataTotalo  2,500+ Malpliiĝanta

 Kutimaro 
eta|200ra|maldekstre|Distribuado de la Suda kazuaro en Aŭstralio
Ĝi manĝas ĉe la arbara grundo falitajn fruktojn kaj estas kapabla sekure digesti kelkajn fruktojn kiuj estas venenaj al aliaj animaloj. Ili manĝas ankaŭ fungojn, kaj kelkajn insektojn kaj malgrandajn vertebrulojn. La Suda kazuaro estas solema birdo, kiu pariĝas nur por la reprodukta sezono, kio okazas fine de vintro aŭ printempe. La masklo konstruas neston surgrunde; nome amaseto de herbeca plantomaterialo 5 al 10 cm dika kaj ĝis 100 cm larĝa. Tio estas sufiĉe dika por permesi la humidecon dreni for el la ovoj. La masklo ankaŭ kovas la ovoj kaj idozorgadas li sola. Oni demetas ovokvanton de 3 aŭ 4 ovoj kiuj estas 138 x 95 mm. Ili havas granulan surfacon kaj estas dekomence brilverdaj sed senkoloriĝas dum la tempopaso.Beruldsen, G (2003)

Ili faras zuman alvokon dum la pariĝada sezono, krom fajfojn kaj eksplodbruojn. Idoj elsendas ofte altatonajn fajfojn por alvoki la patron.BirdLife International (2008)(a)

La tranĉrandaj ungegoj kapablas mortigi homojn kaj hundojn kaze de provoko.

 Konservado 
eta|Maskla plenkreskulo kun du idoj ĉe la Bestoĝardeno Artis, Nederlando
altdekstre|eta|Ido ĉe Artis, Nederlando
altdekstre|eta|Junulo trapasanta ŝoseon en Aŭstralio
Pro pliiĝanta habitatoperdo, limigita teritorio kaj troĉasado en kelkaj areoj, la Suda kazuaro estas pritaksita kiel Vundebla fare de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. La populacio de Aŭstralio estis listita kiel Endanĝerita laŭ la Federa kaj Kvinslanda leĝaro. Kelkaj minacoj estas habitatoperdo (pro lignoproduktado), sovaĝiĝintaj animaloj kiuj manĝas siajn ovojn, ĉasado kaj ŝosemortigado.BirdLife International (2008) Konstruado de ŝoseoj, sovaĝiĝintaj animaloj kaj csasado estas la malplej bonaj el tiuj minacoj. Ĝi havas teritorion de 396,000 km², kaj oni ĉirkaŭkalkulis 10,000 al 20,000 birdojn laŭ studo de 2002, kun inter 1,500 kaj 2,500 en Aŭstralio. Estas kazoj de sudaj kazuaroj bredataj for de la indiĝena teritorio en kaptiveco, kiel ĉe Rezervejo Blanka Kverko en Yulee (Florido), Usono.

 Bildogalerio 

 Referencoj 

 Literaturo 
 Animal Life Resource
 Begon, M, Townsend, C.R, Harper, J.R (2006). Ecology: From Individuals to Ecosystems. P. 16. ISBN 978-1-4051-1117-1




 Davies, S.J.J.F., Hutchins, Michael, Grzimek's Animal Life Encyclopedia, Cassowaries, 2003, Gale Group, volumeno 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins, Farmington Hills, MI, isbn=0-7876-5784-0, paĝoj 75–79.
 Frith, H.J et al. (1979). Reader's Digest Complete Book of Australian Birds. Pg 26-27. ISBN 0-909486-63-8


 Tellapallet.com Tree of Life 

 Vidu ankaŭ 
 Kabjork-duoninsula tropika savano

 Eksteraj ligiloj 

 ARKive - Bildoj kaj filmetoj de Suda kazuaro (Casuarius casuarius) 
 BirdLife Species Factsheet 
 IUCN Ruĝa Listo 
 Red Data Book 
 Filmetoj de Suda kazuaro  ĉe Internet Bird Collection
 Kazuaro  (teksto kaj bildoj)

Kategorio:Kazuaroj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Indonezio
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Kategorio:Neflugaj birdoj