Puterio

La puterioListo de plantoj baza ĉe Google Sheets () estas genro de florantaj arboj en la familio de gutaperko, nome Sapotacoj. La genro estas disvastigita ĉie en la tropikaj regionoj de la mondo. Ĝi inkludas la ovofrukton (P. campechiana), la sapotputerion (P. sapota) kaj la glorputerion (P. splendens).

Pouteria estas rilata al Manilkaroj, alia genro kiu produktas fortajn kaj pezajn lignojn (ekz. M. bidentata multe uzata en peza aŭ eksterdoma konstruado), same kiel manĝeblan frukton (ekzemple Sapodilo, M. zapota).

 Uzoj 
eta|maldekstra|Fruktoj de Pouteria ramiflora
Multaj specioj, kiel Pouteria maclayana havas manĝeblajn fruktojn kaj estas gravaj manĝaĵoj laŭsezone. Kelkaj estas komerce kolektitaj kaj venditaj sur lokaj bazaroj aŭ konservitaj en ladskatoloj.

Pouteria-specioj liveras malmolan, pezan, rezisteman lignon utiligatan kiel brulligno, konstruligno, kaj precipe en subĉiela kaj maramea konstruo, kiel ekzemple dokaj palisvicoj, ornamadoj ktp. Kelkaj specioj, kiel stelpomo (P. caimito), estas konsideritaj kiel kontraŭteredoj. La Pouteria-ligno povas esti pli ol 1140 kilogramoj peza je kuba metro; tiel, la ligno sinkas en akvo. La ligno de Pouteria-specioj povas iagrade aliformiĝi kiam ĝi sekiĝas. Sed en ĝia ĉefa uzo, maramea konstruo, tio ne estas problemo, ĉar la ligno neniam iĝas vere seka.

La ŝipelementoj estas relative malgrandaj kaj kutime 2-4-sinsekvaj; la medolradioj estas bonaj kaj densaj. Pouteria-ligno atingas elstaran poluron se oni uzas fajngrajnan sablopaperon kaj eventuale iom da vakso. Ĝi foje povas montri allogan figuron de malhelaj strioj kontraŭ sabla ĝis mez-bruna fonokoloro. Tamen, la ligno estas apenaŭ uzata por meblaro, ĉar ĝi estas tiel densa ke malfacilas porti la produktojn. Krome, estas preskaŭ maleble prilabori ĝin uzante manilojn. Eĉ uzante elektrajn ilojn, labori per tiu ligno prezentas problemojn. Tamen, kun iom da pacienco kaj praktika scio, tiuj povas facile esti solvitaj.

Kio prezentas problemon estas ke la silicoksida efiko kontraŭ teredoj dependas de certagrada sekiĝo, por sufiĉa malmoliĝo. Kiam la ligno estas kontinue sub akvo, tiu procezo povas okazi tre malrapide aŭ entute ne, lasante la lignon atakebla al la teredoj.

Pouteria-foliaro estas utiligata kiel manĝaĵo por kelkaj raŭpoj de lepidopteroj, inkluzive de tiuj de Dalcera abrasa, kiuj estis registritaj sur P. ramiflora. La fruktoj estas grava manĝaĵo por diversaj bestoj, kiel ekzemple la roka ringvosta didelfo (Petropseudes dahli).

Pro habitatoperdo kaj en kelkaj kazoj troa ekspluatado, multaj specioj de Pouteria estas minacataj. Minimume dek estas proksimaj al formorto, kaj unu - la Riodeĵanejra puterio (P. stenophylla), kiu kreskas proksime de Rio-de-Ĵanejro en Brazilo - nun estas formortinta.

 Sistematiko kaj taksonomio 
Pouteria estas rubuja genro, kaj ĝia grandeco daŭre estas vastigita aŭ malvastigita. La apartigita tipo Labatia, priskribita de Olof Swartz en 1788 kaj nomita laŭ la franca botanikisto Jean-Baptiste Labat, estis konservita kiel klara unuo ĝis la 1930-aj jaroj, kiam ĝi estis finfine sinonimigita kun Pouteria definitive. La plej multaj separitaj genroj kiuj estis finfine kunfanditaj kun Pouteria denove, estis establitaj de Henri Ernest Baillon kaj Jean Baptiste Louis Pierre.USDA (2009)

 Elektitaj specioj 
 Pouteria adolfi-friedericii
 Pouteria altissima
 Pouteria amapaensis
 Pouteria amygdalina
 Pouteria andarahiensis
 Pouteria anteridata
 Pouteria arcuata
 Pouteria areolatifolia
 Pouteria arguacoensium
 Pouteria aristata
 Pouteria arnhemica (F. Muell. eks-Benth.) Baehni
 Pouteria atabapoensis
 Pouteria austin-smithii
 Pouteria australis (R. Br. ) Baehni
 Pouteria bapeba
 Pouteria beaurepairei
 Pouteria belizensis
 Pouteria benai
 Pouteria bonneriana
 Pouteria bracteata
 Pouteria brevensis
 Pouteria brevipedicellata
 Pouteria brevipetiolata
 Pouteriaj briocheoide
 Pouteria brownlessiana (F. Muell.) Baehni
 Pouteria buenaventurensis
 Pouteria bullata
 Pouteria butyrocarpa
 Pouteria caimito - Abiu, abiurana ferro
 Pouteria calistophylla
 Pouteria campechiana - Ovofrukto, Flava sapote, coztic-zapote, cây trứng gà aŭ lekima (vjetnama)
 Pouteria canaimaensis
 Pouteria capacifolia
 Pouteria cayennensis
 Pouteria chartacea (F. Muell. eks-Benth.) Baehni
 Pouteria chiricana
 Pouteria chocoensis
 Pouteria cicatricata
 Pouteria cinnamomea
 Pouteria coelomatica
 Pouteria collina
 Pouteria congestifolia
 Pouteria contermina
 Pouteria costata - Tawāpou
 Pouteria crassiflora
 Pouteria cubensis
 Pouteria cuspidata (A. Dc.) Baehni
 Pouteria danikeri
 Pouteria decussata
 Pouteria eerwah (F.M.Bailey) Baehni - Bril-folikovrita Condoo, Black Plum, "sovaĝa pomo" (Aŭstralio)
 Pouteria espinae
 Pouteria euryphylla
 Pouteria euphlebia (F. Muell.) Baehni
 Pouteria exstaminodia
 Pouteria filiformis
 Pouteria fossicola
 Pouteria foveolata
 Pouteria franciscana
 Pouteria fulva
 Pouteria furcata
 Pouteria gabrielensis
 Pouteria gigantea
 Pouteria glauca
 Pouteria gracilis
 Pouteria grandiflora
 Pouteria guianensis Aubl.
 Pouteria hotteana
 Pouteria howeana (F. Muell.) Baehni
 Pouteria izabalensis
 Pouteria juruana
 Pouteria kaalaensis
 Pouteria kaieteurensis
 Pouteria krukovii
 Pouteria latianthera
 Pouteria leptopedicellata
 Pouteria longifolia
 Pouteria lucens
 Pouteria lucuma - Lúcuma, Lucumo
 Pouteria macahensis
 Pouteria maclayana (F. Muell.) Baehni
 Pouteria macrocarpa
 Pouteria maguirei
 Pouteria melanopoda
 Pouteria micrantha
 Pouteria microstrigosa
 Pouteria minimumoj
 Pouteria moaensis
 Pouteria multiflora - larĝfolia Lacuma
 Pouteria nemorosa Pouteria nudipetala Pouteria obovata (R. Br.) Baehni
 Pouteria oppositifolia Pouteria orinocoensis Pouteria oxypetala Pouteria pakicaliks Pouteria pachyphylla Pouteria pallens Pouteria pallida Pouteria peduncularis Pouteria penicillata Pouteria peruviensis Pouteria petiolata Pouteria pimichinensis Pouteria pinifolia Pouteria pisquiensis Pouteria platyphylla Pouteria pohlmaniana (F. Muell.) Baehni
 Pouteria polysepala Pouteria psammophila Pouteria pseudoracemosa Pouteria puberula Pouteria pubescens Pouteria ŝtono-ovi Pouteria retinervis Pouteria rhynchocarpa Pouteria ramiflora (Mart.) Radlk.
 Pouteria richardii (F. Muell.) Baehni
 Pouteria rigidopsis Pouteria rodriguesiana Pouteria rufotomentosa Pouteria sagotiana Pouteria sandwicensis (A. Gray) Baehni & O. Deg.
 Pouteria sapota - Mameja sapote, abricó (portugala)
 Pouteria sclerocarpa Pouteria scrobiculata Pouteria semecarpifolia Pouteria sericea Pouteria sessilis Pouteria silvestris Pouteria sipapoensis Pouteria splendens Pouteria squamosa Pouteria stenophylla - Rio de Janeiro Pouteria (formortinta)
 Pouteria subsessilifolia Pouteria tarapotensis Pouteria tarumanensis Pouteria tenuisepala Pouteria torta (Mart.) Radlk.
 Pouteria trigonosperma Pouteria triplarifolia Pouteria vernicosa Pouteria villamilii Pouteria virescens Pouteria viridis (Pittier) Cronquist - Verda sapoto 
 Pouteria xylocarpa''

 Referencoj 

 Literaturo 
  (1996): Germplasm Resources Information Network – Pouteria . Versio de 2009-Mar-31. Konsultita 2009-Nov-15.

Kategorio:Pouteria