Fanatikeco

Fanatikeco etimologie - ĉiam uzata kun negativa haloo – devenas el la religia sfero Günter Hole, Il fanatismo, San Paolo, Cinisello Balsamo, 2000, p. 33 kaj reirigas al la latina «fanaticum, "inspirita de diaĵo, invadita de dia instigo", siavive deveninta el fanum = "templa, siavice alproksimiĝanta al fas = "sankta juro"»Cortelazzo, Zolli, Dizionario Etimologico della Lingua Italiana Zanichelli. La termino supervivis ne la eŭropaj lingvoj. 

Sinonimo estas ankaŭ la latina "ne fas est" = ne estas permesite de dioj. La latina radiko fas indikas, efektive, agon religiaspektan Günter Hole, Il fanatismo, San Paolo, Cinisello Balsamo, 2000, p. 33.

Alia prietimologia hipotezo, malpli certa tamen, kunligas fanatikecon al farsa radiko "fanaahm" = neniiĝo, detruiĝo en la amo al dieca.

El tiuj etimologioj evidentas ke karakterizo de fanatikeco estas vejno de io frenezeca, akompanata se ne kaŭzata en kreda stato sincera kaj aŭtentika, de zelo ekscesa kaj senkritika, precipe por religia afero, ama aŭ politika aŭ pro obseda entuziasmo por ideo aŭ persono ktp.Juĝo de George Santayana: ”Fanatismo konsistas en duobligo de viaj streĉoj kiam vi forgesis la finan celon de via sindevigo.” (Life of Reason, 1905, vol. 1, Enkonduko).

 Medioj de fanatikeco 
 Religio 
Teorie ĉiuj religioj ekskludas el sia pedagogio fanatikecon, tamen foje ĝi estas tolerata se ne profitata por estendi influon de la sama religio, kiel oni vidas en la nunaj persekutoj kontraŭ alireligianoj en diversaj landoj. En 2012 estis mortigitaj, pro ilia kredo, pli ol 105 miloj da konsciaj kristanoj (http://www.repubblica.it/esteri/2012/12/26/news/religione_nel_2012_uccisi_105mila_cristiani-49478504/], .

Akompananto de religia fanatikeco estas fideismo, nome akcepti sian religion senkritike kaj maltolero.

Se pri kristanismo, ĉu la parabolo de Jesuo pri zizanio (Mateo 13, 24-30) invito kontraŭ fanatikeco kaj maltolero?

Foje okazas konfuzo inter religia fanatikeco kaj firma adhero al sia religia kredo. La dua, fakte, ne inkluzivas la unuan.

 Sporto 
En la medio sporta, la diferenco inter fan kaj fanatikulo estas ke dum ambaŭ provas elbordiĝan plezuron aŭ precipan intereson por determinita subjekto, la konduto de fanatikulo kuŝas ĉe la limoj de debordiĝo kaj estas konsiderita kiel rompanto de regantaj moralaj aŭ konvenciaj normoj, dum tiu de la "fan" kutime ne rompas tiun normaron (ankaŭ se ofte estas taksata io ekscesa) Scott Thorne, Gordon C. Bruner, Qualitative Market Research: An International Journal, 2006, Volumo 9, 1.

La sinteno de fanatikulo kutime ĝenas aŭ distrigas, hontigas aŭ lasas indiferentaj la grandan amason de "fan" kiu antaŭ ago fanatika ofte asertas ke mem konsentas kun ĝi. Kiel eroj fanatikaj oni citas huliganojn (hooligan).

 Bibliografio 
 Günter Hole, ‘’Fanatismus,’’ San Paolo (Itallingva eldono), 2000, ISBN 8821540669. BN 2001-2167
 Voltaire ,Le Fanatisme ou Mahomet, [tragedio pri fanatikeco )
 Rudin, J.Fanaticism. A psychological Analysis. University of Notre Dame Press. London, 1969
 Canterla, C. La cara oculta de la razón: locura, creencia y utopía. Cádiz: Universidad de Cádiz, (2001)

 Notoj 

 Vidu ankaŭ 
 Religia fanatikismo
 Anomio
 Entuziasmo
 Fanatikfikcio
 Fan
 Fantazio
 Fideismo
 Fundamentismo
 Iluzio
 Libero
 Socia normo
 Utopio

 Eksteraj ligiloj 

  Itallingva komento pri la libro de Günter Hole
   Itallingva kaj anglalingva prelego de papo Benedikto la 16-a pri racio kaj perforto eldirita en la Universitato de Regensburg la 12-a de septembro 2006).

Kategorio:Socia psikologio
Kategorio:Socia antropologio
Kategorio:Sociaj problemoj