Teatro ĉe Karintia Portalo

La Teatro ĉe Karintia Portalo, , estis teatrejo en Vieno, destinita por opero, baleto kaj dramo. Ĝi povas validi kune kun Burgoteatrejo kiel antaŭula domo de la Viena Ŝtata Operejo.

 Historio 
eta|rekta|Teatro ĉe Karintia Portalo en la 18-a jarcento
Post kiam oni malakceptis duan starejon ĉe la placo Freyung por unu el la du planitaj kortegoteatrejoj, oni konstruis la teatrejon en 1709 laŭ komisio de la viena magistrato proksime de la iama Kärntnertor (Karintia Portalo) laŭ konceptoj de Antonio Beduzzi. Itala teatrolernejo malfermis ĝin, kaj en la sekva tempo oni enscenigis multajn german- kaj itallingvajn spektaklojn. Ĝis 1752 ĝi funkciis sub imperiestra privilegio, kiun nuligis Maria Theresia, per kio la teatro ree subiĝis al la magistrato.

En 1761 la teatrejo estis detruita de brulego. Kortega arĥitekto Nikolaus Pacassi novkonstruis ĝin, kaj ĝi estis malfermita du jarojn poste kiel „imperiestra kaj reĝa kortegoteatrejo“. Ĝis komence de la 19-a jarcento oni prezentis kaj operojn kaj ankaŭ dramojn, poste nur baletojn same kiel ital- kaj germanlingvajn operojn. Tio kaŭzis, ke ĉi tie oni prezentis ankaŭ la operojn de Mozart ja pli malfrue, kies unuaj prezentadoj tamen okazis kutime en la Malnova Burgteatrejo ĉe la placo Michaelerplatz, ĉar tiu ĉi domo ankaŭ servis al ĉiuj fakoj kiel prezentejo. Foje oni prezentis la samajn verkojn je du tagoj sinsekvaj komence en la unua, poste en la alia teatrejo.Ekzemple Paer, Leonora: Viena unua prezentado: la 8-an de februaro 1809 en la Teatrejo ĉe Karintia Portalo. La ripetado: la 9-an de februaro 1809 en la Burgoteatrejo.

Ekde 1811 ĝis 1814 Ignaz Franz Castelli estis dompoeto de la Teatrejo ĉe Karintia Portalo. Ankaŭ oficisto kaj komponisto Ignaz Franz von Mosel, Moritz Graf Dietrichstein samkiel Georg Friedrich Treitschke kaj Joseph Kupelwieser laboris pretertempe en la administrado aŭ verkis dramaturge ĉe la kortega opero. Ekde la fino de 1821 la teatrejon luis Domenico Barbaja, impresario de la Teatro San Carlo je Napolo, kies kuratoro en Vieno estis dancisto Louis Duport. Dum ĉi tiu epoko Gioachino Rossini lanĉis per siaj operoj triumfajn sukcesojn en Vieno. Pli malfrue ankaŭ Wenzel Graf Gallenberg luis la domon. Pro financa kaj organiza konfuzego en la 1820-aj jaroj ĝi estis dufoje fermata dum pli longaj tempospacoj.

Al la suproj en la historio apartenas la koncerto, kiun Beethoven okazigis la 7-an de majo 1824. Eksonis unuafoje en Vieno partoj de la Missa solemnis, kaj ankaŭ la unua prezentado de la 9-a simfonio.

La 17-an de aprilo 1870 oni prezentis la operon Wilhelm Tell de Rossini kiel lasta opero. Baldaŭ poste la teatrejo estis malkonstruita.

 Unuaj prezentadoj (elekto) 
eta|Franz Xaver Stöber: Orkestrejo en la Teatro ĉe Karintia Portalo, 1821
 1753 (aŭ jam 1751) Der krumme Teufel, komika opero de juna Joseph Haydn, nun perdiĝinta
 1774 (4-an de aprilo): Thamos, König in Ägypten, dramo de Tobias Philipp Freiherr von Gebler, kun muziko de Wolfgang Amadeus Mozart
 1787 (7-an de marto) 25-a pianokonĉerto de Mozart en C-maĵoro, KV 503
 1795 (14-an de oktobro): Palmira, Regina di Persia de Antonio Salieri
 1796 (14-an de junio): Das unterbrochene Opferfest de Peter von Winter
 1799 (3-an de januaro): Falstaff ossia Le tre burle de Antonio Salieri
 1799 (28-an de februaro): Camilla de Ferdinando Paer
 1799 (12-an de julio): Il morto vivo de Ferdinando Paer
 1800 (2-an de junio): Cesare in Farmacusa de Antonio Salieri
 1800 (2-an de septembro): Ginevra degli Almieri de Ferdinando Paer
 1800 (22-an de oktobro): L'Angiolina de Antonio Salieri
 1800 (18-an de decembro): Poche ma buone de Ferdinando Paer
 1801 (6-an de junio): Achille de Ferdinando Paer
 1809 (14-an de marto): Die Schweizer Familie de Joseph Weigl 
 1814 (23-an de majo): Fidelio (tria kaj lasta versio) de Ludwig van Beethoven 
 1820 (14-an de junio): Die Zwillingsbrüder de Franz Schubert
 1821 (7-an de marto): Erlkönig de Franz Schubert, kantata de Johann Michael Vogl
 1822 (4-an de decembro): Libussa de Conradin Kreutzer
 1823 (15-an de februaro): Cordelia de Conradin Kreutzer
 1823 (25-an de oktobro): Euryanthe de Carl Maria von Weber
 1824 (7-an de majo): 9-a simfonio de Beethoven
 1829 (11-an de aŭgusto): Unua sinprezento de Frédéric Chopin kiel pianisto
 1837 (9-an de marto): Das Nachtlager in Granada (dua versio kun recitativoj) de Conradin Kreutzer 
 1842 (19-an de majo): Linda di Chamounix de Gaetano Donizetti 
 1843 (5-an de junio): Maria di Rohan de Gaetano Donizetti 
 1844 (3-an de februaro): Die Heimkehr des Verbannten de Otto Nicolai 
 1845 (6-an de februaro): Dom Sébastien (reviziita versio) de Gaetano Donizetti 
 1845 (20-an de decembro): Der Tempelritter de Otto Nicolai 
 1847 (25-an de novembro): Martha de Friedrich von Flotow 
 1864 (4-an de februaro: Die Rheinnixen de Jacques Offenbach 

 Referencoj 

 Literaturo 
 Felix Czeike (eldonisto): Historisches Lexikon Wien. (volumo 3). Kremayr & Scheriau, Vieno 1994, ISBN 3-218-00545-0, p. 468sj.
 Oesterreichisches Musiklexikon. Volumo 2. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Vieno 2003, ISBN 3-7001-3044-9.

 Eksteraj ligiloj 

 Viena operhistorio ĉe wieneroper.co.at

Kategorio:Operejoj en Aŭstrio
Karintia Portalo
Kategorio:Konstruaĵoj en Interna urbo (Vieno)