Esperantigo de vortoj el franca fonto

Pri esperantigo el aliaj lingvoj vidu ĉe: Esperantigo de vortoj

 Ĝeneralaĵoj 
Esperantigo de la francaj nomoj estas problemo aparte malfacila, multe pli malfacila ol esperantigo
de nomoj el aliaj nacilingvoj eŭropaj (ekz-e la germana). Tiu malfacileco havas plurajn kaŭzojn:

 La fonemaro de la franca lingvo estas pli riĉa ol la esperanta.
 Por la franca lingvo — malsame ol por multaj aliaj lingvoj — la skriba formo ĉefas super la sona; kaj estas granda abismo inter la sono kaj la skribo.
 Sekve de tio la francoj havas specialan kulton de la nacilingva skriba formo de siaj nomoj.
 La komuna leksiko de Esperanto estas grandparte ĉerpita el la franca lingvo; kaj la esperantigon de la nomoj ofte (mis)influas la traktado kiun ricevis la franca vortomaterialo komunvorta.

Provoj esperantigi francajn nomoj havas jam longan historion, pri tio atestas la bibliografiaj eroj W, PGl, PIV, P2. Tamen
neniu el ili estas sufiĉe kompleta aŭ sistema.

Ĉi tiu artikolo ne prezentas definitivan solvon. Plie ĉi tiu studaĵo estas kompara analizo de problemoj kaj ĝisnunaj provoj solvi ilin.

Fine de la artikolo troveblas listo de praktikaj transskriboj. Ĝi entenas nur la bazajn skribelementojn de la franca skribosistemo (42 el 70; krome, 14 literoj kiuj funkcias idente en Esperanto kaj en la franca aperas tuj ĉi-sube en aparta listo).

Principe atentindas, ke en la vikipedio en Esperanto prefere ne enkondukiĝu novaj esperantigoj de vortoj kiuj ne jam uzatas en la esperantlingvaj literaturo aŭ amaskomunikiloj. Pro tio por esperantigo de nacilingva nomo prefere notiĝu ekstera(j) referenco(j).

 La sonmaterialo 
Por konvene analizi la grafikajn elementojn de la franca skribo necesas unue ekzameni
la sonmaterialon (ĉar la skribelementojn oni apartigas surbaze de ilia sonvaloro).

 La konsonantoj senproblemaj 
Por 14 sonoj la esperantigo estas firme establita kaj ne bezonos pluan konsideron:
IFA  Eo  Ekzemploj b  b Burbono ← Bourbon d  d Dordonjo ← la Dordogne f  f Francio ← France ɡ  g Garono ← la Garonne k  k Kapeto [P2] ← Capet; Kantalo [W] ← le Cantal l  l Liono [W] ← Lyon [ljɔ̃] m  m Marno ← la Marne n  n Napoleono ← Napoléon ɲ  nj Bulonjo ← Boulogne, Konjako ← Cognac p  p Parizo ← Paris, Paskalo ← Pascal ʁ  r Rueno [W] ← Rouen [ʁwɑ̃] t  t Tulono ← Toulon v  v Voltero ← Voltaire z  z Tuluzo ← Toulouse [tuluz], Zola&apos; ← Zola

La sono [ɲ] en Esperanto malestas, tamen ĝia transskribo per nj estas tre bona aproksimo, ne
kontestata kaj ne kontestinda.

Kvankam [ʁ] ne estas la modela versio de la esperanta r, tamen la
tradicio prezenti tiun sonon per la esperanta r estas tute senproblema
kaj ne kontestinda.

La ceteraj 12 sonoj kaj literoj estas egalaj por la lingvoj franca kaj Esperanta.

 La konsonantoj problemaj 
IFA  Eo  Ekzemplojs  s Sado ← Sade, Sartro ← Sartre, Alensono ← Alençon [alɑ̃sɔ̃]ʃ  ŝ Ŝopeno ← Chopin, Koŝio ← Cauchy, Roŝeŝuarto ← Rochechouart [ʁɔʃəʃwaʁ]ʒ  ĵ Ĵuraso ← Jura, Anĵuo ← Anjou(ʎ)  lj Greziljono ← Grésillon [ɡʁezijɔ̃], Marseljezo [Z] ← La Marseillaise [la maʁsɛjɛz] jl Versajlo [W] ← Versailles [vɛʁsɑj], Marsejlo [W] ← Marseille [maʁsɛj] j Grezijono [P2] ← Grésillon, Mireja [PGl] ← Mireille [miʁɛj]
La sonoj [s, ʃ, ʒ] bonege esprimeblas en Esperanto, sed la francaj transskriboj tre ofte skribisme
tordas ilin en c, ĉ, ĝ : Laplaco anstataŭ Laplaso (fr Laplace [laplas]); Cevenoj anstataŭ Seveno
(fr les Cévennes); Ĉerburgo anstataŭ Ŝerburgo (Cherbourg, [ʃεʁbuʁ]); Ĝirondo anstataŭ Ĵirondo (fr
Gironde [ʒirɔ̃d]).

(La fonetika transformo c → s, ĉ → ŝ, ĝ → ĵ finiĝis jam en la 12ª jc, sed la ortografio tion plu ignoras.)

La sono [ʎ] (l-mouillé, la palata l) jam pli ol 150 jarojn ne plu ekzistas en la norma lingvo
franca (sub la Julia monarkio ĝi ankoraŭ estis ornamo de la oratora prononco); tamen la
transskriboj persiste apartigas ĝin de la simpla duonvokalo [j], en kiun ĝi jam delonge
transformiĝis. Oni plej ofte esperantigas ĝin per lj (buljono, Marseljezo), sed vortfine estas plej ofte transskribi ĝin per jl (ajlo, kanajlo).

 La duonvokaloj 
IFA  Eo  Ekzemplojj  i Moliero [W] ← Molière [mɔ'ljɛʁ]; Tierio [W] ← Thierry [tjɛʁi]; Vieto (Viète [vjɛt]; latine Franciscus Vieta) j Gujeno ← Guyenne [ɡɥijɛn], Kajeno ← Cayenne [kajɛn]w  u Puatuo ← Poitou [pwatu], Luizo ← Louis [lwi]ɥ  u Gujeno ← Guyenne [ɡɥijɛn]

Kvankam [j] ekzistas kaj egalas en ambaŭ lingvoj, tamen tiun francan
sonon la esperantistoj plej ofte kodas per i [i].

 Vokaloj evidentaj 
IFA  Eo  Ekzemploja aArlezo ← Arles [aʁl]ɑ Araso [PGl] ← Arras [aʁɑːs]e ePerigordo [W] ← Périgord [peʁiɡɔʁ]ɛ Sevro ← Sèvrei  i Ivo ← Yveso oBoforto ← Beaufort [bofɔ:ʁ]ɔ Ĵoreso [PGl] ← Jaurès [ʒɔʁɛs]u  u Turo [W] ← Tours [tuʁ]

 Vokaloj mankantaj 
IFA  Eo  Ekzemplojə  e Renuaro ← Renoir [ʁənwaʁ]œ oBabofo  ← Babœf [babœf]øMozo [W]← la Meuse [møz] eŭ Neŭŝatelo ← Neuchâtel [nøʃɑtɛl]y  u brumero ← brumaire [brymɛʁ], Kurio ← Curie [kyʁi]ɑ̃an Orleano [W] ← Orléansen Vendeo [W]← Vendéeɛ̃ en Martenoin Ingroan Sansimono [P2] ← Saint-Simonœ̃ un Verduno [W] ← Verdun [vɛʁdœ̃]ɔ̃on Avinjono ← Avignonom Kulombo ← Coulomb [kulɔ̃]

Notoj
 Fonologie [ə] estas varianto de [œ], t.e. ili estas unu sama fonemo; tamen la francoj forte sentas la neceson distingi ilin; la francaj vortaroj do transskribas la unuan vokalon de premier [pʁəmje] aile ol en pleurer [plœʁe]. Eble tion trudas la franca grafismo, kaj eble tial [ə] esperantiĝas per e, dum [œ] kaj [ø] per o (dum en la germana ö iĝas e, ekz-e Königsberg → Kenigsbergo [P2], Röntgeno → Rentgeno [P2]).
 La nazsonoj plejparte sekvas la skribon, sed eĉ ĝin neregule, precipe malregule por [ɛ̃]:
 la viraj nomoj je in ricevas en (Marteno ktp) — tradicio aplikata eĉ ekster la propre franca kunteksto;
 iuj nomoj sekvas nur la skribon: Ingro [PGl] ← Ingres [ɛ̃ɡʁ]; Rueno [W] (Rouen [ʁwɑ̃]);
 iuj homoj konsekvence sekvas la prononcon: Romen Rolan [SAT].

 Esperantigo per sontransskribo 
Radikala sontransskribo ne maloftas en la dokumentoj de SAT; propre tio ne estas esperantigo, ĉar
la vortoj ne havas normalan substantivan finaĵon: Ĵil (Gille), Miŝel (Michel) ; aŭ misinformas
pri la kazo: Romen Rolan. Tia transskribo konvenus kiel parenteza indiko de proksimuma
prononco, sed ne taŭgas kiel normala frazelemento (kvankam la tute fremdaj Michaŭ, Beaufront, Cart ktp estas ankoraŭ pli maltaŭgaj).

Tion eblus korekti per la apostrofo: Ĵil&apos;, Miŝel&apos;, Romen&apos; Rolan&apos; --- tamen ial tio ne estas
praktikata (fakte, ankaŭ ĉe Zamenhof mankas tia apostrofo; regule devus esti aŭ Zamenhofo, aŭ
Zamenhof&apos;). Sed la preferinda solvo estas aldoni la normalan substantivan finaĵon -o, samkiel
oni faras en la lingvoj kun markita nominativo (Latino, la greka, la litova). Multaj vortoj
rezultas tute bonaj:
Ampero, Araso, Avinjono, Bodlero [PGl], Bomarŝeo [P2], Bonaparto, Borelo, Bulonjo-ĉe-Maro,
Dordonjo, Finistero, Ĵoreso [PGl], Koŝio, Lafonteno, Lebego, Loreno, Mozelo, Napoleono, Pikardio,
Puatuo, Sado, Sartro, Ŝopeno, Tulono, Tuluzo, Voltero.

 La vosta sono, substantiva finaĵo kaj akcento 
 La radikfina vokalo 
Iuj transskriboj mem finiĝas je -o :
 Laroŝfuko&apos; (La Rochefoucauld, [laʁɔʃfuko]);
 Mirabo&apos; (Mirabeau [miʁabo]);
 Ruso&apos; (Rousseau [ʁuso]) ...

Se la nomo estas mallonga, tiam la duobla -oo ne ĝenas, kaj oni povas esperantigi laŭ la modelo de
bureau → buroo:
Rusoo. Tio estas pli bona ol la alia esperantigo (Russo [SAT]) — kaj ĉar ĝi estas
prononcata laŭ la skribo, kaj ĉar ĝi konservas la radikon en derivaĵoj: rusoismo.

Aliflanke, en la nomoj longaj la ŝoviĝo de la akcento kaj
mallongiĝo de la radiko malpli ĝenas ol la hiato, kaj oni povas fari
finaĵon el la lasta vokalo:

 Laroŝfúko [P2] — kaj sekve «la Laroŝfukaj maksimoj», «laroŝfukaĵo»

Simile pri la nomoj kiuj finiĝas je transskribaj vokaloj -o, -a :

 Monteskío [SAT] ← Montesquieu [mɔ̃tɛskjø]
 Riŝelío ← Richelieu [ʁiʃəljø]
 Gargantúo [P2] ← Gargantua [ɡaʁɡɑ̃tɥa]

La sonformo rimarkeble fordrivas de la originala, sed la transskribo iĝas ege pli oportuna por
Esperanto. La fontolingvan akcenton Esperanto principe ne povas ĉiam konservi, kaj tradicie
preferas poresperantan oportunon: Lóndon → Londóno, Moskvá → Móskvo.

 La radikfina konsonanto muta 
En multaj okazoj oni povas eviti hiaton reprenante la normale mutan konsonanton vortofinan. Tio
estas certa kompromiso kun la skribismo; sed tio spegulas ankaŭ fenomenojn fonetikajn (kunligiĝo,
liaison) kaj la morfologian principon (la derivaĵoj rivelas kaŝitajn konsonantojn):

 Arlezo [W] ← Arles [aʁl] pro arlezanino ← Arlésienne
 Parizo ← Paris pro parizanino ← parisienne
 Dideroto ← Diderot [didʁo]
 Kulombo ← Coulomb [kulɔ̃]

La morfologia principo funkcias ankaŭ inverse: Tours (Turo [W]) kaj Orléans (Orleano [W]) ne
rivelas sian s, ĉar ĝi ne aperas en derivaĵoj un Orléanais (orleanano), Touraine (Turlando),
Tourangeau (turano).

Kelkaj vortoj pli bone aspektas sen la muta konsonanto: Bomarŝeo [P2] (Beaumarchais). Oni kutime
ne rivelas lt, ld en -auld, ault, ould (La Rochefoucauld ktp).

 Esperantigo per traduko 
Principe aprobindas la strebo minimumigi la nombron de radikoj produktante nomojn el aliaj nomoj aŭ
eĉ komunaj radikoj: «Ĉampanio» [W] (la lando de ĉampano) — kontraste al la radikvorto «Ŝampanjo»
(aŭ skribisme «Ĉampanjo», laŭ la PIV-oj); «Turlando» [W] (la lando de Turo, Tours) por Touraine;
«Maniko» por la Manche.

Tamen tiu metodo estas evitinda, se la rezulta nomo estas nesufiĉe specifa. Ekz-e Blanka Monto por
Mont Blanc [mɔ̃blɑ̃] estas tute fuŝa: ĉiu lando havas siajn Blankajn Montojn — kiel la usonaj
the White Mountains aŭ la ĉeĥia monto ĉe kiu okazis la fatala Blankmonta batalo. La pliparto da
lingvoj ne tradukas Mont Blanc, sed lasas ĝin en la formo franca (tiel en angla, germana,
pola...). Simile faras la rusoj (Монблан) — eĉ en Esperanto (Monblano). La esperantigo
PIV-a estas same maltaŭga, kiel esperantigo de Kartago per Novurbo.

Kelkaj nomoj deriveblas per retroformado: eĉ se malmultaj alilandanoj
scias, kio estas Artois, multaj ja scias kio estas arteza puto — kaj
tio helpas memorfiksi la nomon Artezo.

 Esperantigo tra latinigo 
La franca lingvo estas lingvo latinida, kaj multaj ĝiaj loknomoj devenas el la epoko romia; Latino
estis la lingvo de la mezepoka klero, kaj tiamaj kleruloj kaj moŝtuloj havis latinan varianton de
sia nomo. Ĉar Esperanto kelkrilate pli proksimas Latinon ol la francan, kelkajn nomojn oportunas
esperantigi tra Latino:

 la France ← Francia → Francio
 Descartes → Cartesius → Kartezio
 Louis ← Ludovicus → Ludoviko
 François = Franciscus → Francisko
 Rhône [ʁon] ← Rhodanus → Rodano [W]

Ne ĉiam latinaĵoj bonvenas. Mi trovas strangaj la formojn

 Cahors ← Cadurcum → Kadorso [M]
 Besançon ← Vesuntio → Bizontio [W, P2]

Se Alençon [alɑ̃sɔ̃] estas Alensono [PIV], kial la rimanta Besançon
[bəzɑ̃sɔ̃] ne estu Bezansono ?

El la latina Vienna la PIV-oj faras nomon «Vieno» por 3 lokoj; la nomo
de la aŭstria estas tro enradikiĝinta, sed la franciajn (Vienne) eblus
diferencigi laŭ la prononco [vjɛn]: Vjeno.

Simila problemo aperas ĉe
 Valesia = Valais = Valezo (svislanda kantono)
 Valesia = Valois = Valezio (en Francio)

La nomo Valois estus pli rekonebla en Valuo ol el en Valezio (t.e. en la paro Valezo — Valuo oni tuj vidas, kiu estas kiu; dum en la paro Valezo — Valezio la elekto de la signifoj
estas arbitra decido).

 Trialingvaj 
Iuj fremdaj nomoj konservas la formon de sia fontolingvo; aliaj iel franciĝas. Ne estas klara
regulo pri tio — nek france, nek esperante.

Ekz-e la enciklopediisto d&apos;Holbach ankaŭ franclingve retenas la germanecan prononcon de la lasta
konsonanto: [dɔlbak], kaj lia nomo estas traktata kiel germana, do Holbaĥo.
Aliflanke la nomo de la firmao Schlumberger ricevis francan prononcon [ʃlœ̃bɛʁʒe], kiun imitas ĝiaj
sonformoj angla [ˌslʌmbərˈʒeɪ] kaj rusa (Шлюмберже); tial konvena esperantigo estus Ŝlumberĵe(r)o.

Simile pri Ejfelo, Ŝvarco, Varingjeno, Luksembugo unuflanke, kaj Sarkozi&apos; aliflanke.
Ajaccio havas francigitan sonformon en la franca, sed la originalan Ajaĉo [FE] en Esperanto.

 Skribismo 
La originale francan konfuzon de la sonformoj la esperanta sontransskribo ankoraŭ pligrandigas, ĉar
malsamaj francaj fonemoj iĝas unu fonemo en Esperanto. Ekz-e la esperanta kan respondas al [kan],
[kɑn], [kɑ̃]; kp

 Cannes [kan] est une ville française située dans le département des Alpes-Maritimes.
 La Canne [kan] est une rivière française de deŭième catégorie.
 Maurice Édouard Kann [kan] était un banquier et collectionneur français.
 Gilles Kahn [kan], chercheur français en informatique.
 Caen [kɑ̃] est une ville du nord-ouest de la France.
 Camps [kɑ̃] est le nom de deux anciennes communes françaises.

Oni ne troigu ĉi tiun problemon: ja tutegale ekzistas multegaj
samnomuloj (la franca Vikipedio entenas artikolojn pri
27 ges-roj «Kahn»); tamen iujn tio ial ĝenas, kaj ili preferas
distingigi la nomojn Kanno kaj Kaeno. Ke Kanno ekzistas kaj en Italio,
kaj en Francio; aŭ ke Kaeno iĝas tre simila al Kajeno (Cayenne
[kajɛn]) ilin ne ĝenas.

Simile pri Izero = l&apos;Isère aŭ l&apos;Yser (kvankam la belgian eblus neprigi
per la nederlanda y=ij=[ej]).

Pli sistema solvo estus la usona, laŭ la modelo Memphis (Tennessee) aŭ Aix-en-Provence, Aix-en-Diois, Aix-en-Ergny, Aix-en-Issart, Aix-en-Othe...

 Kromsonoj 
Skribismo trudas ankoraŭ unu fremdaĵon, kiu franclingve ne ekzistas: la literon (kaj sekve, en la
okazo de Esperanto, ankaŭ la sonon) h :
Hermito [P2] (franca matematikisto Ch. Hermite [ɛʁmit]) ktp.

En multaj vortoj skribismo sonigas mutajn literojn, ekz-e ĉiujn t en la vortoj
Montrealo [W], Montparnaso [W], Montmartro [W], Montperlero [W].

 Kromvortetoj (de, des, du, la...) 
Multaj francaj nomoj entenas determinilojn kajaŭ prepoziciojn: la Seine, d&apos;Alembert, de Gaulle, La Rochefoucauld ktp. Ĉe esperantigo tiajn kromvortetojn oni povas
 simple forĵeti: Sejno ; aŭ
 alglui al la nomo: Lafonteno, Laroŝfuko, Dalemberto ; aŭ
 lasi senŝanĝaj.

Se ne estas speciala motivo, la 1ª maniero estas la plej bona; kaj la 3ª maniero estas evidente
malbona (de, du, des, la kolizias kun la komunaj vortoj esperantaj, kaj la limoj de la nomo estas
malklaraj). Tamen la 2ª maniero fojfoje estas oportuna.

Ĉe multaj nomoj la kromvorto(j) estas perceptataj kiel nedisigebla parto, kaj pruntata en aliajn
lingvojn en ilia formo franca. La artikolo de la Seine malaperas en traduko rusa (Сена), aŭ iĝas
tradukita en teksto angla (the Seine); male, la nomoj La Rochefoucauld aŭ La Rochelle konservas
sian francan La ankaŭ ruse kaj angle; tial Laroŝfuko kaj Laroŝelo estas pli rekoneblaj ol Roŝfuko aŭ la
PIVa Roĉelo.

La kuna skribo helpas eviti homonimion. Se oni esperantigas la nomon de Gaulle per de Golo aŭ
skribisme per de Gaŭlo, tiam la derivaĵoj gola, golismo aŭ resp. gaŭla, gaŭlisma pensigas pri goloj
aŭ etno (gaŭlismo similas francismon aŭ rusismon). Male, la SAT-manieraj transskriboj
Degolo, degola reĝimo, degolismo estas nemiskompreneblaj.

Cetere, la kuna skribo de tiaj nomoj estas sufiĉe kutima en la franca lingvo: Delacroix ← de la Croix. La malkuna skribo povas marki nobelecon (du Pont kontraste al Dupont), sed pri ĉi tiu
nacilingva apartaĵo oni en Esperanto ne insistu, kaj se necesas, esprimu ĝin alimaniere (ekz-e per
malimplica noto). Normale oni ne markas tion: nek por von Bismarck, nek por van Beethoven ktp; aŭ
kunskribas: Donĵuano, Donkiĥoto, Ĉingisĥano.

La dirita ne koncernas kombinitajn nomojn kiel Tuluz-Lotreko (Toulouse-Lautrec), Ĵan-Ĵako
(Jean-Jacques), Bulonjo-ĉe-Maro ktp. Tio tamen jes koncernas la nomojn kun netradukita Saint-
(Sansimono, Sentetieno) — krom se oni tradukas tiun Saint- per Sankt-, Sankta.

 Transskribo de liter(kombin)oj 
Ĉi-sube ne reaperas la transskriboj jam listigitaj kiel senproblemaj aŭ evidentaj.

ae, aë
 a : Staël [stal] → Stalo, Saint-Saëns [sɛ̃sɑ̃:s] → Sansanso;
 aŭ skribisme ae : Caen [kɑ̃] → Kaeno

ai, ay
 se [ɛ] aŭ [ɛ̃], tiam e : Aimé → Emeo, Voltaire → Voltero [W], La Fontaine → Lafonteno [P2]; Fresnay → Freneo, Du Bellay → Dubeleo; Pays de Bray → Peidebreo
 se [aj], tiam aj: Raymond → Rajmondo
 aŭ skribisme ej (precipe mezvorte aŭ en mallongaj vortoj): Raynal [ʁɛnal] → Rejnalo, Say [sɛ]→ Sejo

ain  normale an : Alain [alɛ̃] → AlanoAlano en Reta Vortaro

au
 laŭsone o : Cauchy → Koŝio [P2], Jaurès → Ĵoreso [PGl];
 aŭ skribisme aŭ : Réaumur [ʁeomyːʁ] → Reaŭmuro [PIV], Auvergne [ovɛʁɲ] → Aŭvernjo [W]

c
 se [k], tiam k : Pascal → Paskalo;
 se [s], tiam s : Annecy [ansi] → Anesio;aŭ skribisme c : Marcel [maʁsɛl] → Marcelo
ç  ĉiam s : Alençon [alɑ̃sɔ̃] → Alensono

ch
 se [ʃ], tiam ŝ : Chopin → Ŝopeno [PIV], Châlons → Ŝalono [FE], Rochefort → Roŝforto; aŭ skribisme ĉ : Chartre → Ĉartro [M], Champagne → Ĉampanjo (Ŝampanjo, Ĉampanio)
 se [k], tiam k : Christian → Kristiano, Bloch → Bloko

e
 se [ə], tiam e (precipe se ĝia forlaso kaŭzus maloportunan kunpuŝiĝon de konsonantoj) aŭ nenio : Charleville [ʃaʁləvil] → Ŝarlevilo
 se muta, tiam nenio aŭ e : Diderot [didʁo] → Dideroto; Baudelaire [bodlɛʁ] → Bodlero [PGl]; Rabelais [ʁablɛ] → Rabelezo [PGl]
é, ê, è, ë ĉiam e : la Réunion → Reunio [W]; Orleano ; Sèvre → Sevro; Ampère → Ampero
eau  o : Beaujolais [boʒɔlɛ] → Boĵolezo [W], Beaufront → Bofronto [PIV], Baudelaire [bodlɛʁ] → Bodlero [PGl]

ei, ey
 laŭsone e : Reims → Remso
 laŭskribe (precipe mezvorte) ej : Jersey [ʒɛʁzɛ] → Ĵerzejo [W]; la Seine → Sejno [W], Beyle [bɛːl] → Bejlo; Talleyrand [tal(ɛ)ʁɑ̃] : Talejrando

eu
 o : la Meuse [møz] → Mozo [W], Périgueux → Perigozo [W]
 laŭskribe eŭ : Pasteur → Pasteŭro [W]

g
 se [ɡ], tiam g : Gaston → Gastono;
 se [ʒ], tiam
 laŭsone ĵ : Paul Gille → Paŭlo Ĵil [SAT];
 aŭ laŭskribe ĝ : Gironde [ʒiʁɔ̃d] → Ĝirondo;aŭ skribisme g : Gérard [ʒeʁaʁ] → GerardoGerardo en PIV ĉe vortaro.net
gh  g : Le Bourghet → Leburgeto, Waringhien → Varingjeno [P2]
gn  nj : Boulogne → Bulonjo, Avignon → Avinjono [W]

gu
 se [ɡ], tiam g : Guignol [ɡiɲɔl] → Ginjolo [W], Lebesgue [ləbɛɡ] → Lebego
h  fakte ĉiam muta, tamen enŝovata pro skribismo: Hermite [ɛʁmit] → Hermito [P2]; vd ankaŭ ch, gh, lh, ph, th.
i  i : l&apos;Isère → Izero [W]
ie  je aŭ ie : Waringhien → Varingjeno [P2]; Poitiers [pwatje] → Puatiero [P2]; Lavoisier → Lavuaziero (aŭ Lavuazjero)
ieu  io Montesquieu → Monteskio [SAT]; Richelieu → Riŝelio

il, ill
 se (escepte) [il], tiam il : Thionville → Tionvilo; Camille → Kamilo
 se [(i)j] (la eksa palata l), tiam
 skribisme jl : Versailles [vɛʁsɑj] → Versajlo [W]; aŭ
 laŭsone j : Mireille [miʁɛj] → Mireja [PGl]
iou  ju : Gentioŭ → Ĝensjuo (okcitane: Genciòus; ru: Жансью)

in
 se [in], tiam in: Catherine → Katarino
 se [ɛ̃], tiam
 laŭsone en : Martin → Marteno,
 aŭ skribisme in : Ingres [ɛ̃ɡʁ] → Ingro [PGl]
j  ĉiam ĵ : Dijon → Diĵono [W]
l  normale l ; vd ankaŭ il, ill, lh kaj la rimarkigon pri -auld, -ault, -ould

lh
 post l kiel [ʎ], do j aŭ jl : Millhaud → Mijodo;
 post a, o, au, ou = l : Graulhet → Groleto
œ, œu  o : Œrlicon → Orlikono; Œutrange → Otranĵo; Sacré-Cœur → Sakre-Koro
oë  regule oe : Citroën → Sitroeno (aŭ Citroeno) (tamen ankaŭ Woëvre, Plancoët --- ua, ue)
oi  ua : l&apos;Oise → Uazo [W]; Poitou → Puatuo [P2]
oin  uen : Pointe → Puento
ou  u : Pompadour → Pompaduro

oy
 laŭskribe oj : Palais-Royal [palɛ ʁwajal] → Pale-Rojalo
 aŭ laŭsone,
 se [wa], tiam ua : Troyes → Truazo
 se [waj], tiam uaj : Royat → Ruajato;
ph  f : Philippe → Filipo
q, qu  k : Quinet → Kineto

s
 se [s], tiam s : Beauséjour → Boseĵuro, Jaurès → Ĵoreso;
 se [z] aŭ reprenata mutaĵo, tiam z : Toulouse [tuluz] → Tuluzo; Paris → Parizo

Saint-
 laŭskribe San : Saint-Simon → Sansimono [P2], Saint-Bernard → Sanbernardo;
 aŭ laŭsence Sankta : Saint-Denis → Sankta-DenizoSankta-Denizo en PIV ĉe vortaro.net

ti+vokalo
 se [sj], tiam sj aŭ ci : «National» → Nasjonalo
 alie ti : Gautier → Gotiero
th  t : Thionville → Tionvilo

tz
 se [s] aŭ nenio, tiam s (aŭ ss): Metz [mɛs] → Messo [W] (prononco franca); Lametz → Lameso; Retz ([ʁɛ] → Reso
 aŭ c laŭ la prononco germana: Metz [mɛts] → Meco
w  v : Waringhien → Varingjeno [P2]
x  ks, kz aŭ s : Xavier → Ksaviero (aŭ Ksavero [P2]); Xertigny → Sertinjio; Luxemburg → Luksemburgo [W]; Saint-Exupéry [sɛ̃tɛɡzypeʁi] → Sentekzuperio; Delacroix → Delakruo
y  i, j : Yves → Ivo; La Fayette [lafajɛt] → Lafajeto.

 Bibliografiaj mallongigoj 
[FE]  Grand dictionnaire français-espéranto. 1992.
[M]  Esperanta mapo de Eŭropa Franclingvio
[P2]  Nova PIV
[PGl]  Parnasa Gvidlibro
[SAT]  Publikaĵoj de SAT
[W]  G. Waringhien : Grand dictionnaire espéranto-français. 1955, 1975.

 Eksteraj ligiloj 
 Sergio Pokrovskij: Pri esperantigo de franclingvaj nomoj.
 Rekomendo de la Akademio pri la uzo de propraj nomoj, Oficialaj Informoj, Numero 22 - 2013 10 10
 Kiel traduki okdek franclingvajn vortojn kaj kiel esperantigi proprajn nomojn , de Andreo Andrio, kiu pritraktas metode esperantigon de propraj nomoj el franca fonto laŭlonge de 15 praktikaj slipoj kun multegaj ekzemploj kaj fina dudirekta indekso (fr-eo kaj eo-fr)

 Vidu ankaŭ 
 Praktika transskribo franca-rusa

 Referencoj 

Esperantigo
Franca