Spirala dinamiko

Spirala dinamiko () estas teorio de evoluo de homa psiko, kiu funkcias kaj individue kaj kolektive. Ĝi baziĝas je modelo de Clare W. Graves kaj sub la nomo "Spiral Dynamics" publikiĝis en 1996 per la libro Spiral Dynamics: Mastering Values, Leadership, and Change de Don Beck kaj Chris Cowan.

 Niveloj de homa konscio 
Laŭ spirala dinamiko, la homa evoluo trairas plurajn nivelojn, de kiuj la unuaj 8 estas jam konataj kaj priskribitaj. La teorio antaŭvidas elaperon de novaj niveloj konsekvence de ŝanĝotaj viv-kondiĉoj.

Clare W. Graves, la origina esploristo, signis la nivelojn kaj viv-kondiĉojn per literparo kaj donis al ili priskriban nomon. Sekvaj esploristoj markis la nivelojn per koloroj. La koloroj en la modelo havas neniun internan signifon.

 1a tavolo 
Unuaj 6 niveloj estas grupigitaj en la 1a tavolo. Iasence, sed ne precize, ili similas al la unuaj 4 niveloj la piramido de bezonoj laŭ Maslov - malsufiĉo-niveloj.

 1a flavgriza 
 arkaika, instinkta, celanta postvivi (plej gravas nutraĵo, akvo, varmeco, seksumado kaj sekureco)
 ekde ĉirkaŭ 100 000 a.K.

 2a purpura 
 animisma-tribisma, magi-animisma
 ekde ĉirkaŭ 50 000 a.K.

 3a ruĝa 
 egocentraj-ekspluataj potencaj diaĵoj
 ekde 7000 a.K.

 4a blua 
 absolutisma, obeema, mita, ordema, decida, aŭtoritata
 ekde 3000 a.K.

 5a oranĝa 
 multfaceta, efika, scienca, strategia
 ekde 1700 p.K. (600 p.K. laŭ Graves kaj Calhoun)

 6a verda 
 relativisma, individuisma, komunumisma, egalisma, ekologiema
 ekde ĉirkaŭ 1850 (prosperanta de ĉirkaŭ 1900)

 2a tavolo 
La 7a kaj la 8a niveloj apartenas al la 2a tavolo. La sistemo estas supre malferma, do la modelo antaŭvidas elaperon de pluaj niveloj. Tamen, dume mankas sufiĉa evidenco por klare priskribi ilin.

Graves priskribis transiron de la 6a verda nivelo al la 7a flava kiel “gravega salto”, la tempo kiam persono malpli similas al besto kaj iĝas vere homo.

 7a flava 
 integriĝa - evitanta damaĝon al aliuloj por ke ĉia vivo profitu
 ekde ĉirkaŭ 1950

 8a turkisa 
 holisma - multaj niveloj interplektitaj al konscia sistemo, samtempe oferema kaj serĉanta propran profiton
 ekde ĉirkaŭ 1970

 9a koralkolora 
 supozata, sed nesufiĉe priskribita nivelo
 integrala - holona

 Ŝanĝo 
Spirala dinamiko malkovris aron da kondiĉoj, kiuj devas esti plenumitaj por grandaj ŝanĝoj. Por malgrandaj ŝanĝoj sufiĉas plenumo de nur kelkaj el ili.Beck, Cowan, p. 71-85

 eblo en menso / cerbo: krom ĉe homoj kun fizike damaĝita cerbo, ofte ĉeestas eblo por ŝanĝo (eĉ se ne volo), tamen nur minimuma ĉe mensfermaj homoj;
 solvoj de ĉiuj gravaj antaŭaj kaj nuntempaj problemoj: tiuj solvoj ne nepre devas esti plenaj kaj eternaj, sed almenaŭ sufiĉaj por ne bari;
 disonanco kaj necerteco: la sento, ke “io malbonas”, tamen sen troa ĥaoso kiu ŝanceligus fundamentojn;
 barieroj identigitaj kaj supervenkitaj: kutime unue konsiderataj esti parto de ekstera mondo, sekve identigitaj en sia propra menso kaj fine forigitaj; sekvas rekonstruo de nova fundamento;
 enrigardo kaj alternativoj: kompreno kio kaj kial malfunkciis pasintece, kaj kiuj rimedoj disponeblas nun por pli bona funkciado;
 konsolidiĝo kaj subteno: kutime grupo de homoj, organiza sistemo kpt, kiu helpas navigi novan teritorion sekure.

 Referencoj 

 Literaturo 


 Vidu ankaŭ 

 Disvolviĝa psiĥologio
 Integrala teorio

 Eksteraj ligiloj 

 Pordo de Spirala dinamiko prizorgata de NVC Consulting (merkatika interreta platformo) 
 Spiral Dynamics Integral    - nederlanda retejo kun detalaj priskriboj de la modelo kaj unuopaj niveloj
 Prezento de spirala dinamiko en la libro Ganzheitlich handeln de Ken Wilber, p. 19-29 

Kategorio:Disvolviĝa psikologio