-ism-

La esperantlingva sufikso "-ism-" al vortradiko aldonas la signifon de "doktrino, movado, sistemo, agmaniero" kaj simile. Iafoje vorto kreita per la sufikso ankaŭ montras unuopan ekzemplon de ia speciala agmaniero. La signifo de la afikso tre varias, kaj tre dependas de la vortradiko, post kio ĝi staras.

La afikso -ism- estis oficialigita en 1919 en la Dua Oficiala Aldono al la Universala Vortaro de Esperanto.

 Ekzemploj ekzemploj cititaj el PMEG</small>

Post persona nomo
 Budho → Budhismo = la religio fondita de Budho
 Stalino → Stalinismo = la politikaj ideoj de Stalino

Post vorto por adepto de fama persono
 Kristano → Kristanismo = la religio de la Kristanoj, la religio de Kristo
 Konfuceano → Konfuceanismo = la filozofio de la Konfuceanoj, la filozofio de Konfuceo

Post temo aŭ karakterizaĵo de la sistemo aŭ doktrino
 kolonio → koloniismo = ekspluatado de kolonioj fare de forta ŝtato
 spirito → spiritismo = kredo, ke eblas kontakti spiritojn de mortintoj
 vegetara → vegetarismo = sistema nemanĝado de viando
 komuna → komunismo = politika sistemo bazita sur komuna posedado
 kapitalo → kapitalismo = ekonomia sistemo de privata kapitalposedo
 kubo → kubismo = stilo de pentrado, kiu uzas kubecajn figurojn
 alkoholo → alkoholismo = malsana dependeco de alkoholo
 plumbo → plumbismo = malsano pro veneniĝo de plumbo
 internacia → internaciismo = sistema strebado al internacia kunlaboro
 nova → novismo = tendenco ĉiam voli krei ion novan
 ...adas → adasismo = (mallerta) rimado pere de sufiksoj (ekz. -ad-), ekzemplo de tia rimado (ekz. kantadas — amadas)

Post speco de persono, montranta agmanieron de tia persono
 kanibalo → kanibalismo = homomanĝado fare de homo
 diletanto → diletantismo = amatoreca kaj fuŝa agado
 patrioto → patriotismo = amo kaj sindediĉo al la propra patrujo
 Zamenhof → zamenhofismo = esprimomaniero propra al Zamenhof

 Notoj 

 Eksteraj ligiloj 
 Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -ism-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto

de:Sprachaufbau des Esperanto#Die Wortbildung
en:Esperanto vocabulary#List of lexical suffixes