Stelpomo

maldekstra|eta|Ankaŭ havebla verda aŭ ruĝa
maldekstra|eta|Ĵus plukita stelpomo

Chrysophyllum cainito estas tropika arbo de la familio Sapotacoj, apartenantaj al la malaltebenaĵo de Mezameriko kaj la Karibaj insuloj. Ĝi kreskas rapide kaj atingas 20 m en alteco.

Ĝi ankaŭ estas konata per la sinonimo Achras cainito. En Vjetnamio, ĝi estas nomita vú sữa (laŭlitere: patrina lakto).

La folioj estas ĉiamverdaj, alternaj, simple ovalaj, tutaj, 5–15 cm longaj; la malsupra flanko brilas kun ora koloro kiam vidite de fore. La malgrandegaj floroj estas purpurkolore blankaj kaj havas dolĉan bonodoron. La arbo ankaŭ estas hermafrodita (mem-fekunda).

Ĝi havas rondan, purpur-haŭtan frukton kiu ofte estas verda ĉirkaŭ la kaliko, kun stelpadrono en la pulpo. Foje ekzistas verdet-blanka aŭ flava v de la frukto. La haŭto estas riĉa je latekso, kaj kaj ĝi kaj la lardhaŭto ne estas manĝeblaj. La platpremitaj semoj estas helbrunaj kaj malmolaj. Ĝi portas fruktojaron ĉirkaŭe post kiam ĝi atingas proksimume sep jarojn de aĝo.

La fruktoj estas bongustaj kiel freŝa desertofrukto; ĝi estas dolĉa kaj plej bone servita malvarma. Infuzoj de la folioj estis uzitaj kontraŭ diabeto kaj reŭmatismo. La frukto havas antioksidantajn trajtojn. ,Luo X.D., Basile M.J., Kennelly E.J.,"Polyphenolic antioxidants from the fruits of Chrysophyllum cainito L. (Star Apple)." Journal of agricultural and food chemistry 2002 50:6 (1379-1382)Einbond L.S., Reynertson K.A., Luo X.-D., Basile M.J., Kennelly E.J.,"Anthocyanin antioxidants from edible fruits"Food Chemistry2004 84:1 (23-28)
La ŝelo estas konsiderita toniko kaj stimulilo, kaj ŝelodekoktaĵo estas utiligita kiel kontraŭtusaĵo. La frukto ankaŭ ekzistas en tri koloroj, malhelviolkolora, verdece bruna kaj flava. La purpura frukto havas pli densan haŭton kaj strukturon, dum la verdece bruna frukto havas maldikan haŭton kaj pli likvan pulpon; la flava variaĵo estas malpli ofta kaj malfacile trovebla.

Kelkaj parencaj specioj, ankaŭ nomitaj stelpomoj, estas kultivitaj en Afriko, inkluzive de C. albidum kaj C. africanum.

En Vjetnamio, la plej fama variaĵo estas Lò Rèn-laktofrukto venanta de Vĩnh Kim komunumo, Châu Thành distrikto, Tiền Giang provinco.

En Sieraleono la frukto estas menciita kiel "Bobi wata" aŭ patrinolakto-frukto.

 En literaturo 
La Nobel-premiita poeto Derek Walcott eternigas la frukton kiel simbolo de Karibio mem en sia kolekto "La Stelpoma Regno" (1979 ).

 Referencoj 

 Eksteraj ligiloj 

 Departamento de Hortikulturo, Purdue University
 Fruktoj de Ameriko: Chrysophyllum cainito 
 Quisqualis Retejo por C. cainito

 Fonto 

Kategorio:Chrysophyllum
Kategorio:Arboj de Karibio
Kategorio:Arboj de Mezameriko
Kategorio:Puertorika kuirarto